Kapat

TUĞLA ÖRGÜ ÇEŞİTLERİ

ŞEKİL VE RESİMLERİ GÖREMİYORSANIZ www.megep.meb.gov.tr ADRESİNDEN İLGİLİ MODÜLÜ AÇARAK İNCELEYEBİLİRSİNİZ.

1. PRES TUĞLA DUVAR ÖRGÜ ÇEŞİTLERİNİ YAPMA
1.1. Pres Tuğlalar
1.1.1. Tanımı
Kil, killi toprak, kum ve gerektiğinde tuğla ve kiremit tozunun suyla karıştırılması ve
makinelerde yüksek basınç altında kalıplanarak pişirilmesi ile elde edilen tuğlalara pres tuğla
adı verilir. Basınç altında kalıplandıklarından basınç dayanımları yüksektir ve su emme oranları azdır.
1.1.2. Çeşitleri
Pres tuğlalar şekilleri bakımından üç gruba ayrılabilir:
?? Dolu pres tuğla
?? Delikli pres tuğla
?? Özel profilli pres tuğla
1.1.2.1. Dolu Pres Tuğla
Deliksiz olarak üretilen veya üst yüzey alanının %15’ inden az deliği bulunan tuğlalara
dolu pres tuğla adı verilir. Yüzeyleri cilalı veya cilasız olarak dikdörtgenler prizması
şeklinde üretilmektedir.
1.1.2.2. Delikli Pres Tuğla
Delik oranı üst yüzey alanın %15’ inden daha fazla olan pres tuğlalar delikli pres
tuğla adı ile anılır. Dolu tuğlada olduğu gibi yüzeyleri cilalı ve cilasız olarak dikdörtgenler
prizması şeklinde üretilmektedir.
Resim 1.1: Delikli pres tuğla Resim 1.2: Dolu pres tuğla
1.1.2.3. Özel Profilli Pres Tuğla
Farklı detay çözümlerinde kullanılmak üzere çeşitli şekillerde üretilen pres tuğlalara
özel profilli pres tuğla denir. Bu tuğlalar harpuşta ve denizlik yapımında, şömine ve
barbekü gibi elemanların detay uygulamalarında veya duvar detay çözümlerinde kullanılmak
üzere farklı şekil ve ölçülerde üretilebilirler.
Resim 1.3: Özel profilli pres tuğla
1.1.2.4. Pres Tuğlaların Ölçüleri
Dolu ve delikli pres tuğlalar normal tuğla ve modüler tuğla boyutlarında üretilirler. Bu
ölçüler çizelge 1.1’ de verilmiştir. Bununla beraber üretici firmalar kendi özel üretimleri
olarak farklı ölçülerde pres tuğlalar da üretmektedir. Bu ölçüleri görmek için üretici firma
katalogları incelenmelidir. Özel profilli tuğlalar ise dolu veya delikli pres tuğlalarla beraber
kullanılacaklarından ölçüleri bu tuğlalarla uyumlu olarak kullanım amacına göre farklı
ölçülerde üretilebilirler.
Duvar örülürken dik derzlerin kaydırılabilmesi için pres tuğlaların çeşitli ölçülerde
kesilmesi gerekir. Kesilerek elde edilen bu tuğlalara parça tuğla adı verilir ve tam tuğla
boyutuna olan oranlarına göre isimlendirilirler. Örnek olarak şekil 1.1’de normal tuğla
parçalarının ölçüleri verilmiştir. Tuğla üretimi yapan firmalar parça tuğla imalatı da
yapmaktadır. Parça tuğlalar satıcı firmalardan temin edilebileceği gibi tam tuğlaların
kesilmesi ile de elde edilebilir. Tuğlaları kesmek için spiral makinesi veya çekiç ile keski kullanılabilir.
Tam tuğla Üççeyrek tuğla Yarım tuğla Çeyrek tuğla Dilim tuğla
Şekil 1.1: Normal tuğla ve parçalarının ölçüleri
Resim 1.4: Pres tuğlanın spiral makinesi ile kesilmesi
1.1.3. Kullanıldığı Yerler
Pres tuğlalar güzel görünümleri nedeni ile özellikle estetik amaçlı yapılan işlerde
kullanılır. Ayrıca dayanımlarının yüksek olması üzeri sıvanmayacak görünüşünün güzel
olması istenilen her çeşit duvar yapımında kullanılabilirliğini sağlar.
Bununla beraber pres tuğlaların kullanıldıkları yerleri şu şekilde sayabiliriz;
?? Taşıyıcı duvar yapımında,
?? Bölme duvar yapımında,
?? Yığma kolon yapımında,
?? Dış duvarlarda kaplama yapımında,
?? Bahçe duvarı yapımında,
?? Şömine ve barbekü yapımında,
?? Peyzaj çalışmalarında,
?? Tuğla kemer yapımında,
?? Tuğla hatıl yapımında kullanılır.
Tuğlaları kum gibi yumuşak bir zemin üzerinde kaymayacak şekilde sabitleyerek kesiniz. Güvenlik önlemlerini almayı unutmayınız
1.2. Pres Tuğla Duvar Örgü Kuralları
Güzel ve sağlam bir duvar elde edebilmek için aşağıda verilen kurallara uyulması gerekir:
?? Duvar örümüne başlanılmadan önce duvar resimleri çizilerek tüm detaylar kâğıt
üzerinde çözümlenmelidir.
?? Duvar yapımında kullanılacak tuğlalar düzgün şekilli ve üzerleri temiz olmalıdır.
?? Tuğlalar kullanılmadan önce, harcın suyunu emmemesi için, temiz su ile iyice ıslatılmalıdır.
?? +4 derecenin altında örüm yapılmamalıdır. Eğer
örüm yapılması gerekiyor ise don tehlikesine karşı özel önlemler alınmalıdır.
?? Duvarlarda dik derzler 10 mm, yatay derzler 12
mm kalınlıkta yapılmalı ve ölçüler duvarın hiçbir yerinde bozulmamalıdır.
?? Örgüye duvarın iki ucundaki tuğlaların yerleştirilmesi ile başlanır, aradaki
tuğlalar çekilen ipe göre yerleştirilmeli ve su terazisi ile yataylıkları kontrol edilmelidir.
?? Duvarların köşede birleşmeleri, saplanmaları veya kesişmeleri söz konusu ise
duvar örgüsü bu noktalara göre planlanmalıdır. Duvar örgüsüne bu noktalardan başlanmalıdır
?? Genellikle tam tuğla ile örülmeli ve parça tuğlalar örgünün gerektirdiği yerlerde kullanılmalıdır.
?? Üst üste konulan iki sıranın dik derzleri d uvarın hiçbir yerinde aynı doğrultuya (üst
üste) getirilmemeli, duvarın örgüsüne göre çeyrek veya yarım tuğla kaydırılmalı ve
bağlantı sağlanmalıdır.
?? Duvarın yüzeyinde aynı dizi ile benzer şekilde yapılan, tek sıraların ve çift
sıraların dik derzleri aynı hizada bulundurulmalıdır. (Şekil 1.4’te kırmızı
çizgilerle ifade edilmiştir.)
?? Duvarın köşesi düz bitirilecekse, örgüde bağlantı köşeden itibaren sağlanmalı,
sonradan devam ettirilecek sıralar için duvar dişi bırakılmalıdır.
?? Üzeri sıvanmayacak duvarlarda, yapıştırma harcının tuğla yüzeyine
bulaştırılmamasına özen gösterilmelidir. Tuğla yüzeyine bulaşan bu
malzemelerin kuruması beklenilmeli ve kuruduktan sonra plastik sert bir fırçayla
temizlenmelidir.
?? Tuğla duvarların yapımında, duvarın özelliğine göre, kireç harcı, takviyeli harç,
melez harç veya çimento harcı kullanılabilir.
?? Üzeri sıvanmayacak duvarlarda derzlerin güzel görünmesi için harç tam olarak kurumadan derz
malası ile derz çekilmelidir.
?? Duvar örüldükten sonra bir hafta süreyle (harç mukavemetini kazanıncaya kadar) dış etkilerden korunmalıdır.
1.3. Pres Tuğla Duvar Örgü Çeşitleri
Tuğla duvarlar, duvar sıralarının üst üste konulması ile oluşturulur. Bu sıraların
birleşimi ile duvar örgüsü ortaya çıkar.
1.3.1. Tuğla Duvar Dizileri (Sıraları)
Duvarlarda tuğlaların uç uca ve yan yana düzgün bir şekilde konumlandırılmasına dizi
veya sıra adı verilmektedir. Pres tuğla duvarların yapımında duvar kalınlığına ve örgü türüne
göre farklı diziler kullanılır.
1.3.1.1. Düz Dizi
Tuğlaların boyları duvar doğrultusuna paralel olacak şekilde tabanları üzerine oturtularak uç uca dizilmesiyle oluşturulur.
1.3.1.2. Kilit Dizi:
Tuğlaların boyları duvar doğrultusuna dik olacak şekilde taban yüzeyleri üzerine oturtularak yan yana dizilmesiyle oluşturulur.
1.3.1.3. Düz Kılıç Dizi
Tuğlaların yan yüzeyleri (kalınlıkları) üzerine oturtularak uç uca duvar doğrultusu boyunca dizilmesi ile oluşturulur.
1.3.1.4. Kilit Kılıç Dizi
Tuğlaların yan yüzeyleri (kalınlıkları) üzerine oturtularak yan yana duvar doğrultusuna dik olarak dizilmesi ile oluşturulur.
1.3.1.5. Dik Kılıç Dizi
Tuğlaların alınları üzerine oturtularak yan yana dizilmesi ile oluşturulur.
1.3.1.6. Yatay Zikzak Dizi
Tuğlaların boyları duvar dğrultusu ile 45o veya 60o’lik bir açı yaptırılarak kilit dizi şeklinde dizilmesi ile oluşturulur.
1.3.1.7. Kılıç Zikzak Dizi
Tuğlaların boyları duvar doğrultusu ile 45o veya 60o’lik bir açı yaptırılarak kilit kılıç dizi şeklinde dizilmesi ile oluşturulur.
1.3.2. Pres Tuğla Duvar Örgüleri
Pres tuğla dizilerinin duvar kalınlığına ve çeşidine göre üst üste konulması ile duvar örgüleri meydana getirilir. Genel kural, derzlerin kaydırılarak tuğlaların birbirleri ile kenetlenmesini sağlamak ve dolayısıyla sağlam bir duvar
yapabilmektir. Duvarın kalınlığına ve yapılış amacına bağlı olarak farklı örgü çeşitleri
kullanılır. Duvar kalınlıkları normal tuğla ölçüleri baz alınarak ifade edilir. Yarım tuğla (½
T) duvar 9 cm kalınlığındadır. Bir tuğla (1 T) duvar 19 cm kalınlığındadır. Birbuçuk tuğla
(1½ T) duvar 29 cm kalınlığındadır ve duvar kalınlıkları 10’ar cm ara ile artar.
1.3.2.1. Düz Örgü
Düz dizilerin üst üste konulması ile oluşturulur. İkinci sıraya yarım tuğla ile
başlanarak dik derzlerin üst üste gelmemesi sağlanır.
Yarım tuğla kalınlığındaki yük taşımayan bölme duvarların ve bacaların örülmesinde kullanılır.
1.3.2.2. Kilit Örgü
Kilit dizilerin birbiri üzerine çeyrek tuğla kaydırılarak konulması ile oluşturulur.
Çeyrek tuğla kaydırmayı sağlamak için ikinci sırada düz olarak bitirilecek uca iki adet
üççeyrek tuğla düz olarak konulur.
Bir tuğla kalınlığındaki düz ve kavisli duvarların örülmesinde kullanılır.
Şekil 1.13: Kilit örgü
1.3.2.3. Blok (Şaşırtma) Örgü
Kilit sıranın üzerine düz sıra konulması ile oluşturulur. Dik derzler çeyrek tuğla
kaydırılır. Bunun için ikinci sıraya üç çeyrek tuğlalarla başlanır.
En çok kullanılan örgü çeşididir. Bir tuğla kalınlığındaki ve daha kalın duvarların
yapımında kullanılır. Bir tuğla kalınlığındaki duvar örgüsü şekil 1.14’te verilmiştir. Daha
kalın duvarların yapımında kullanılacak blok örgü örnekleri ise şekil 1.15’te verilmiştir.
1.3.2.4. Kılıcına Örgü
Kılıç diziler kullanılarak yapılan örgülere kılıcına örgü adı verilir. Yük taşımayan
yüksekliği ve uzunluğu az olan bölme duvarlarda ve kaplama olarak yapılırlar.
Düz kılıç diziler üst üste getirilerek ve dik derzler yarım tuğla kaydırılarak yapılan
örgüye kılıcına düz örgü ismi verilir.
Tuğlaların düz ve dik kılıç olarak konulması ile elde edilen örgüye ise katona örgü ismi verilir.
1.3.2.5. Haç Örgü
Kilit ve düz sıralar kullanılarak yapılır. Blok örgüden farklı olarak düz sıraların dik
derzleri bir alttaki düz sıranın dik derzlerinden yarım tuğla kaydırılarak yapılmasıdır.
Böylece duvar yüzeyinde haç görüntüleri ortaya çıkar.
Bir tuğla kalınlığındaki veya daha kalın duvarların örülmesinde kullanılır.
1.3.2.6. Polonez Örgü
Tuğlaların bir düz bir kilit konulması ile elde edilir. Birinci sıra kilit konulan tuğla ile
başlar. İkinci sırada kilit tuğlaların üzerine düz, düz tuğlaların üzerine kilit tuğla konur.
Bir veya iki tuğla kalınlığındaki yüzeyi sıvanmayacak, görünüşü güzel olması istenen
duvarların yapımında kullanılır.
1.3.2.7. Hollanda Örgü
Duvarın birinci sırası kilit dizi, ikinci sırası polonez örgünün ikinci sırası kullanılarak
yapılan örgüdür.
Yüzeyi sıvanmayacak, görünüşünün güzel olması istenen bir tuğla kalınlığındaki
duvarların örülmesinde kullanılır.
1.3.3. Duvarların Saplanması veya Kesişmesi
Pres tuğla duvarların köşe oluşturması, saplanması veya kesişmesi durumunda bu
noktalarda derzlerin üst üste gelmemesi için duvar örgülerinin bu noktalara göre planlanması
gerekir. Duvar örme işlemi gerçekleştirilirken de bu noktalardan başlanılmalıdır.

2. BLOK TUĞLA DUVAR ÖRGÜ ÇEŞİTLERİNİ YAPMA
2.1. Blok Tuğlalar
2.1.1. Tanımı
Pres tuğlaya oranla daha büyük boyutlarda, düşey veya yatay delikli olarak kalıplanıp
pişirilerek üretilen tuğlalara blok tuğla adı verilir.
Kuşkusuz büyük boyutlu malzemelerle duvar örme işlemi daha hızlı ve daha kolay
olmaktadır. Ancak boyutu büyüyen malzemenin taşınması ve yerine yerleştirilmesi zor
olmamalıdır. İşte bu arayışı karşılamak amacı ile blok tuğla ortaya çıkmıştır. Tuğlayı
hafifletmek için boşluklu olarak kalıplanmıştır. Bu boşluklar aynı zamanda duvarın ısı
yalıtımı değerini de artırmaktadır. Ayrıca üzerine yapılan sıvayı tutmaları için yüzeylerinde
ince kanallar bulunmaktadır.
2.1.2. Çeşitleri
Blok tuğlalar kullanım amaçları bakımından iki gruba ayrılır:
?? Bölme duvar blok tuğlaları
?? Taşıyıcı duvar blok tuğlaları
2.1.2.1 Bölme Duvar Blok Tuğlaları
Bölme duvar yapılmasında kullanılan blok tuğlalar genellikle yatay delikli olarak imal
edilir. Binaların taşıyıcı olmayan iç ve dış duvarlarında kullanılırlar. Tuğlaların delikleri yer
düzlemine paralel olacak şekilde dar yüzeyleri veya geniş yüzeyleri üzerine oturtularak kullanılabilir.
Tuğlalara ait bazı ölçüler çizelge 2.1’de verilmiştir. Örülmek istenen duvar kalınlığına
göre uygun boyutlu tuğla seçilmelidir. Bu tuğlalardan en çok kullanılanları 13,5’luk diye
tabir edilen 190x190x135 mm ölçülere sahip olanı ve 8,5’luk diye tabir edilen 190x190x85
mm ölçülere sahip olanıdır.
2.1.2.2 Taşıyıcı Duvar Blok Tuğlaları
Taşıyıcı duvar yapılmasında kullanılan blok tuğlalar düşey delikli ve basınç dayanımı
daha yüksek olarak imal edilirler. Ayrıca duvarın dayanımını artırmak için harç cepli ve
geçmeli olarak üretilenleri de vardır. Deprem yönetmeliğine göre taşıyıcı duvarların
yapılmasında, basınç dayanımları en az 50kg/cm2 olan düşey delikli tuğlalar kullanılabilir.
Bu tuğlaların bazı üretim ölçüleri çizelge 2.1’de verilmiştir.
Resim 2.2: Taşıyıcı duvar blok tuğla örnekleri
Resim 2.1: Bölme duvar blok tuğla örnekleri
Tuğla şekilleri ve boyutları hakkında daha fazla bilgi almak için üretici firma kataloglarını inceleyiniz.
2.1.3. Kullanıldığı Yerler
Blok tuğlaların kullanıldıkları yerleri şu şekilde sayabiliriz;
?? Taşıyıcı duvar yapımında,
?? Bölme duvar yapımında,
?? Baca yapımında kullanılmaktadır
2.2. Blok Tuğla Duvar Örgü Kuralları
Pres tuğla duvar örülmesi faaliyetinde verilen duvar örgü kuralları, genel olarak tüm
malzemelerle duvar örülmesi için geçerlidir. Ancak, kullanılan malzeme farkından dolayı
küçük farklar ortaya çıkabilir. Bunlar:
?? Tuğlalar yerleştirilirken düşey derzleri doldurabilmek için tuğlaların alın
kısımlarına harç konarak yerine yerleştirilmelidir.
?? Bina dış duvarlarında katlar arasına ip çekilir. Her sıranın kenar tuğlaları
yerleştirilirken bu ipler esas alınır.
?? Kolonlar arasına yapılan bölme duvarlarda ip kolonların arasına çekilir ve duvar
sıraları bu ipe göre örülür.
?? Derzler mala ile perdahlanıp kaygan hale getirilmemelidir.
Çizelge 2.1: Blok tuğla ölçüleri
Blok tuğlaların üretimi için tavsiye edilen diğer boyutları
öğrenmek için TS-EN 701-1’e bakabilirsiniz
2.3. Blok Tuğla Duvar Örgü Çeşitleri
Blok tuğla duvarlar, düz duvar örgüsü ile yapılmaktadır. Duvar sıraları yarım tuğla
kaydırılarak tuğlaların kenetlenmesi sağlanır.
Parça tuğlaları elde edebilmek için yatay delikli tuğlalar malanın yan tarafı
kullanılarak bölünebilir. Düşey delikli tuğlaları bölmek için ise duvarcı çekici veya keski kullanılabilir.
Resim 2.3: Blok tuğlanın bölünmesi
Şekil 2.1 Blok tuğla duvar
2.4. Blok Tuğla ile Duvar Örülmesi
Duvar çeşidine ve kalınlığına göre seçilen blok tuğlalar duvar boyunca uç uca
dizilerek duvarın birinci sırası elde edilir. İkinci sıraya yarım tuğla ile başlanarak dik
derzlerin yarım tuğla kaydırılması sağlanır.

KAYNAK:megep.meb.gov.tr

Döküman Arama

Başlık :