Kapat

İÇ MEKAN PERSPEKTİF ÇİZİMLERİ-1

ŞEKİL VE RESİMLERİ GÖREMİYORSANIZ www.megep.meb.gov.tr ADRESİNDEN İLGİLİ MODÜLÜ AÇARAK İNCELEYEBİLİRSİNİZ.

1. GENEL METOT İLE BİR NOKTALI (PARALEL) PERSPEKTİF ÇİZİMİ
1.1. Genel Metot ile Bir Noktalı ( Paralel ) Perspektif
1.1.1. Genel Bilgi
Perspektifi çizilecek olan cisim ile resim düzlemi arasındaki geometrik ilişki, cismin
yerleştirme şekline bağlıdır. Burada cismin bir yüzü resim düzlemine paralel olarak çizimi yapılacaktır.
 a. Tanımı
Perspektifi çizilecek cismin planındaki bir kenar takımı resim düzlemine paralel
olacak şekilde yerleştirilirse elde edilecek perspektife “BİR NOKTALI PERSPEKTİF”
veya “PARALEL PERSPEKTİF” adı verilir.
 b. Bakış Noktası
Bir cismin perspektifinin çizilebilmesi için her şeyden önce sabit bir yerde durarak o
cisme bakmak gerekir. Perspektifi çizilecek olan cisme bakmak amacı ile durulan yere
“BAKIŞ NOKTASI” (BN) adı verilir. Plân ve görünüşler de birer nokta ile belirtilir (Şekil
1.1). Bu noktanın cisme olan uzaklığına, bakış uzaklığı (b u), yer düzleminden yüksekliğine
ise bakış yüksekliği (b y) adı verilir. Plân ve görünüşlerde, bakış noktası ile cismin
(konunun) görülebilen dış noktalarının birleştirilmesinden meydana gelen ( ) ve ( ')
açıları sırası ile yatay ve düşey bakış açılarını belirler. Bakış açılarının değerleri, bakış
uzaklığı ile bakış yüksekliğine bağlıdır. Bakış açılarının değerleri, perspektif için elverişli
görüş sınırlarını aştığında, perspektifte aşırı etkiler ve giderek deformasyon (bozulma)
meydana gelir.
Perspektifin deforme olmaması için, bakış noktasının saptanmasında, deneysel yollarla
varılmış bulunan ve aşağıda sıralanan önerileri göz önüne almak yararlıdır:
 BN, perspektifi çizilecek cismin plânının merkezinden inilecek dik doğru
üzerinde veya bu doğruya yakın bir yerde seçilmelidir.
 Bakış açılarının saptanmasında yatay ve düşey bakış açıları birlikte
düşünülmeli ve konu ile birlikte perspektife girmesi istenen çevrede göz önüne alınmalıdır.
Şekil 1.1: Bakış noktası
 Bakış açılarının elverişli sınırları 25° - 40° dir. Cisme daha yakından
bakılmak istendiğinde, yatay bakış açısı 550 ye kadar çıkarılabilir. Ancak
yatay bakış açısının 40° - 55° arasındaki değerlerinde, perspektifi çizilecek
cismin biçimine ve açısal durumuna bağlı olan bir deformasyon olasılığı vardır.
 Bakış noktasının yeri bakış uzaklığı (b u) ile saptanmak istenirse perspektife
girecek cisim ve çevrenin görülebilen genişliği (g) ve yüksekliği (h), göz
önüne alınmalıdır. Bu durumda, g <b.u >1.5 h olmalıdır.
 c. Kaçma Noktası
Üzerine yatay çizgiler çizilmiş dikdörtgen bir panonun önden görünüşü gerçek
şekline uygundur (Şekil: 1.3A). Perspektifte, bu panoya (düşey kenarları resim düzlemine
paralel olması şartı ile) açısal bir doğrultudan bakıldığında, göze yakın olan düşey kenar,
(göze uzak olanına oranla) daha uzun olarak görülür. Bu nedenle de gerçekte birbirine
paralel olan fakat resim düzlemine açısal durumda bulunan yatay kenar ve çizgilerin
paralellikleri bozulur (Şeki1: 1.3B-C). Perspektifte paralellikleri bozulan bu doğrular giderek
bir noktada kesişirler.
Şekil 1.3: Kaçma noktası
Gerçekte birbirine paralel oldukları halde perspektifte paralellikleri bozulan doğruların
ortak (kesişme) noktalarına KAÇMA NOKTASI (KN) adı verilir. KN, bir doğrunun
sonsuzdaki noktasının perspektifidir. Nitekim gerçekte, birbirine paralel olan doğrular
sonsuzda kesişeceğinden, perspektiflerinin kesişme noktası da sonsuzdaki ortak noktalarının
perspektifidir.
Herhangi bir doğrunun KN (sonsuzdaki noktasının perspektifi), sonsuzdaki noktayı
bakış noktasına birleştiren (bakış noktasından o doğruya paralel olarak çizilen) görme
ışınının resim düzlemini deldiği noktadır. Bu nedenle resim düzlemine paralel durumdaki
doğruların kaçma noktaları yoktur (sonsuzdadır). Bu durumdaki paralel doğrular perspektifte
de resim düzlemine ve dolayısı ile birbirlerine paralel olarak kalırlar. Resim düzlemine
paralel olmayan yatay doğruların kaçma noktaları tam ufuk çizgisi üzerindedir. Resim
düzlemine paralel olmayan eğik doğruların kaçma noktaları ise eğim doğrultusuna göre ufuk
çizgisinin altında veya yukarısındadır.
 d. Yer ve Ufuk Çizgisi
i. Yer Çizgisi
Resim düzleminin yer düzlemi ile kesiştiği arakesit doğrusudur.
ii. Ufuk çizgisi
Perspektifi çizilecek olan cisme bakan kimsenin gerçek bakış noktasından
(gözlerinden) geçen yatay düzeyi ve dolayısı ile bakış yüksekliğini belirlemek amacı ile
kullanılan bir çizgidir.
Geometrik olarak, perspektifi çizilecek olan cisme bakan kimsenin göz düzeyinden
yatay bir düzlem geçirildiği düşünülmüştür. Bu düzleme ufuk düzlemi adı verilir (Şekil:
1.4). Ufuk düzlemi ile resim düzleminin ara kesiti yatay bir doğru olup (u-u) ufuk çizgisi diye adlandırılır.
Bakış noktasından resim düzlemine dik olarak çizilen doğru esas görme ışınıdır. Bu
ışının ufuk çizgisini kestiği ve dolayısı ile resim düzlemini deldiği noktaya Esas Nokta (EN)
adı verilir. Esas görme ışınının (e u) uzunluğu bakış noktasının resim düzlemine olan uzaklığını belirler.
Şekil 1.4: Ufuk düzlemi
Ufuk çizgisinin yeri, perspektifi çizecek olan kimsenin, cisme hangi yükseklikten
bakmak istediğine bağlıdır. Ufuk çizgisinin altında kalan cisimlerin üstü, üstünde kalan
cisimlerin altı görünür. Tam ufuk çizgisi üzerindeki cisimlerin ise ne altı, ne de üstü
görülemez (Şekil: 1.5).
Şekil 1.5: Ufuk çizgisi
1.1.2. Perspektif çizim işlem sırası
 Perspektif çiziminde kullanılacak araç ve gereçleri hazırlayınız.
 Çizim kağıdını masaya yapıştırınız (Şekil 1.6).
Şekil 1.6: Çizim kağıdının masaya yapıştırılması
 İç perspektifi çizilecek planı çiziniz.
 İç perspektifi çizilecek plan tefrişini yapınız.
 Mekan iç perspektif;
 Planın bir kenarı resim düzlemine paralel olacak şekilde yerleştiriniz.
 Bakış noktasını seçiniz ve yerleştiriniz (Şekil 1.7).
Şekil 1.7: Bakış noktasının seçilmesi ve yerleştirilmesi
 Yer ve ufuk düzlemini çiziniz (Şekil 1.8).
Şekil 1.8: Yer ve ufuk düzleminin çizilmesi
 KN’nı belirleyiniz ve çiziniz (Şekil 1.9).
Şekil 1.9: Kaçma noktasının belirlenerek çizilmesi
 Resim düzleminde bulunan kenarı resim düzlemine taşıyarak çiziniz.
 Resim düzlemindeki kenarlara ait köşeleri kaçma noktasına birleştirerek
çiziniz (Şekil 1.10).
Şekil 1.10: Kaçma noktasının birleştirilmesi
 Diğer paralel çizgilerin kaçma noktasıyla birleşimini çiziniz.
 Arka duvar resim düzlemini çiziniz (Şekil 1.11).
 Tefriş elemanlarını aynı yöntemi kullanarak çiziniz.
Şekil 1.11: Arka duvar resim düzleminin çizilmesi
 Yapay gölge veya güneş ışını gölge çizimlerini yapınız.
 Çizimi çinileyiniz.
 Çizim kontrolünü yapınız.
Örnek çizim aşamaları:
U şeklinde bir kitle örnek alınarak genel metotla bir kaçma noktalı (paralel)
perspektifin çizimi aşağıda belirtilen üç safhada açıklanabilir.
 Birinci adım
 Perspektif elemanları çizimin yapılacağı kağıt üzerine yerleştirilir. Bu
yerleştirme yapılırken kağıdın üst tarafı yer (plan) düzlemi olarak kabul
edilir ve buraya plandaki elemanlar yerleştirilir (Şekil 1.12A). Kağıdın alt
tarafı ise yatırılmış resim düzlemi olarak kabul edilir ve buraya da resim
düzlemindeki elemanlar yerleştirilir (Şekil 1.12B).
 Yer (plan) düzlemine yerleştirilecek elemanlar sırası ile resim düzlemi (x-x
veya R1), cismin planı ve BN’dır. Önce yatay bir çizgi (x-x) çizilir (Şekil
1.12A). Perspektif tek noktalı olduğundan cismin planı, bir kenarı resim
düzlemine paralel olacak şekilde yerleştirilir. BN’nın yeri, cismin normal bir
görüş açısı içinde kalmasına elverişli olacak şekilde seçilir ve yerleştirilir.
Şekildeki örnekte cismin bir kenarı resim düzlemi ile çakışık olduğundan
bakış noktasının cisme olan uzaklığı (b u) ile resim düzlemine uzaklığı (e u)
eşit olmaktadır.
Şekil 1.12: Bir noktalı (paralel) perspektif çizimi
 Resim düzleminde (Şekil 1.12B) yerleştirilecek esas elemanlar, yer düzlemi
ve ufuk çizgisidir. Cismin herhangi bir görünüşü de yüksekliklerin
perspektife taşınması amacı ile resim düzlemine yerleştirilebilir veya
yükseklikler ölçme yolu ile işaretlenebilir. Elemanlar yerleştirilirken önce
yatay bir doğru (x-x) çizilir. Bu doğru yer ve resim düzlemlerinin ara kesiti
olup, yer düzlemini belirler. Cisme, yer düzleminin ne kadar üstünden
bakılacağı kararlaştırılır ve (x-x), yer düzleminden bakış yüksekliği (b.y.)
kadar yukarıdan yatay bir doğru, (u-u) ufuk çizgisi çizilir.
 İkinci adım
 Yapılacak işlem, kaçma noktasının bulunmasıdır. Gerçekte yatay durumda
bulunan AH, BC, DE, GF gibi birbirine paralel kenarların KN, (b y)
BN’ndan bu kenarlara çizilecek paralel doğrunun resim düzlemini deldiği
noktadır. Bu noktanın plandaki iz düşümü KN dır. Kenarlar yatay
olduğundan kaçma noktası da ufuk çizgisi üzerinde bulunacaktır. Bu
nedenle, KN’dan veya BN’dan (x-x) eksenine çizilen dik bir doğru aracılığı
ile KN bulunur. Bu nokta aynı zamanda esas nokta (EN) dır. Aslında, resim
düzlemine dik durumdaki yatay doğruların KN, esas noktadır.
 Üçüncü adım
 Yapılacak işlem cismin resim düzlemi ile çakışık olan kenarlarından
başlamak gereklidir. Çünkü bir cismin resim düzlemi ile çakışık olan
kenarları, perspektif de ve aynı yerde ve aynı büyüklükte (çizim ölçeğindeki
büyüklük) görülür. Şayet resim düzlemi, cismin herhangi bir kenarı ile
çakışmayacak yerden geçirilmiş ise önce cisme, bir yüzü resim düzlemi ile
çakışıncaya kadar uzatmak ve cismin ilave kısmı ile birlikte perspektifini
çizmek, sonrada ilave kısmı perspektif den silmek gereklidir. Bu nedenle
cismi bir yüzü resim düzlemi ile çakışacak şekilde yerleştirmek, perspektif
çiziminde belirli bir kolaylık sağlar. Perspektif çizimini (Şekil 1.13)’den
izleyerek açıklayalım:
Şekil 1.13: Bir noktalı (paralel) perspektif çizimi
 Örneğimizde cismin AB kenarı ve dolayısı ile soldaki ön yüzü resim
düzlemi ile çakışık olduğundan, bu yüz perspektifte de aynı yerde ve aynı
büyüklükte görülecektir. Bu nedenle A ve B noktaları plandan (1 no’lu
doğruların yardımı ile) ve görünüşünden (2 no’lu doğru yardımı ile)
perspektife taşınır. Bu yüzeyin perspektifi elde edilmiş olur.
 BC kenarı, perspektifte KN na kaçacaktır. Bu nedenle perspektifte ki B’
noktaları KN na birleştirilir (3 nu’lu doğrular).
 Planda görme ışınları (4 nu’lu doğrular) çizilerek görülebilen C, D, E ve F
noktalarının perspektiflerinin planlardaki iz düşümleri C1, D1, E1 ve F1
noktaları bulunur. Önce C1 noktası (5 nu’lu doğru yardımı ile) perspektife
taşınarak C noktalarının perspektifleri (C’) bulunur. (C’ noktası 5 nu’lu
taşıma doğru üzerinde olacağından bu iki doğrunun kesişme noktasıdır.)
 CD yatay kenarları resim düzlemine paralel olduğundan perspektifte de
yatay olarak görülecektir. Bu nedenle (C’) noktalarından birer yatay doğru
çizilir (6 nu’lu doğrular) ve 7 nu’lu taşıma doğrusu ile D1 noktası perspektife
de taşınarak D noktalarının perspektifleri (D’) bulunur.
 D’E’ kenarları yine KN na uzanır. E1 noktası plandan perspektife taşınır.
E’F’ kenarı yatay olarak görülür ve F1 noktası yine plandan perspektife
taşınarak perspektif tamamlanır.
1.1.3. Perspektifte Uygulanan Kurallar
Genel metotla bir noktalı perspektif çiziminde uygulanan kuralları, Şekil 1.14’teki
örnekten izleyerek tekrarlayalım.
 Perspektifi çizilecek konu içindeki bütün düşey doğrular (resim düzlemine
paralel olduklarından) perspektifte de düşey (YD - yer düzlemine dik) olarak
çizilir. Şekil 1.14’deki örnekte kapı, pencere ve duvarların düşey kenarları
perspektifte de düşey (x-x, YD doğrusuna dik) olarak çizilmiştir.
 Perspektifi girilecek konu içinde, resim düzlemine paralel durumdaki bütün
yatay doğrular, perspektifte de yatay (x-x, YD doğrusuna paralel) olarak
çizilir Şekil 1.14’teki örnekte, AB, A'B', L'M' ve KK kenarları gibi).
 Perspektifi çizilecek konu içinde, resim düzlemine dik durumdaki bütün
yatay doğrular, perspektifte KN’ da son bulur (Şekil 1.14 deki örnekte hem
yatay hem de resim düzlemine dik durumdaki BC, B'C', F'G', PP, LN, L'N',
K'T' doğruları gibi). Şayet konu içinde yatay olduğu halde resim düzlemine
dik olmayan bir kenar (yamuk kenar) var ise bu kenar için ayrı bir KN
bulmak gereklidir (BN dan yamuk kenara bir paralel çizilerek yapılır).
 Perspektifi çizilecek konunun planında beliren bütün uzunluklar, görme
ışınları ve düşey taşıma çizgileri yardımı ile, plandan perspektife aktarılır.
Şekil 1.14’teki örnekte, AB, BC, PP, LM, KK, LN ve KT uzunlukları, bu
yolla plandan perspektife taşınmıştır,
 Perspektifi çizilecek konu içindeki bütün düşey uzunluklar (yükseklikler),
sadece resim düzlemi ile çakışık oldukları zaman gerçek ölçülerine eşit
olarak görülebilirler. Bu nedenle bütün düşey ölçüler, önce resim düzlemi ile
çakışık olan bir (ihtiyaç varsa birkaç) düşey ölçü doğrusu üzerine
işaretlenerek buradan (yatay veya kaçma noktasına birleşen çizgiler yardımı
ile) perspektifteki yerine taşınır. Şekil 1.14’teki örnekte ABA'B' duvarın
resim düzlemi ile çakışık olduğundan, düşey ölçüler AA' kenarı üzerinde
alınmıştır. Sağdaki yapının ise resim düzlemi ile çakışan bir kenarı
olmadığından RM kenarı uzatılarak resim düzlemi ile kesiştirilmiştir. Bu
noktadan çıkılan dik doğru, ikinci düşey ölçü doğrusu olarak kullanılmıştır.
Şekil 1.14: Bir noktalı (Paralel) perspektifte uygulama
1.2. Genel Metot ile Bir Noktalı İç Perspektif Çizim
1.2.1.Çizim İşlem Sırası
 Perspektif çiziminde kullanılacak araç ve gereçleri hazırlayınız.
 Çizim kağıdını masaya bağlayınız (Şekil 1.15).
Şekil 1.15: Çizim kağıdının masaya bağlanması
 İç perspektifi çizilecek planı çiziniz (Şekil 1.16).
Şekil 1.16: İç perspektifi çizilecek planın çizilmesi
 İç perspektifi çizilecek plan tefrişini yapınız (Şekil 1.17).
Şekil 1.17: İç perspektifi çizilecek planın tefrişini yapılması
Mekan iç perspektif;
 Planın bir kenarı resim düzlemine paralel olacak şekilde yerleştiriniz (Şekil1.18).
Şekil 1.18: Planın bir kenarının resim düzlemine paralel olacak şekilde yerleştirilmesi
 Bakış noktasını seçiniz ve yerleştiriniz(Şekil 1.19).
Şekil 1.19: Bakış noktasının seçilerek ve yerleştirilmesi
 Yer ve ufuk düzlemini çiziniz (Şekil 1.20).
 Kaçma noktasını belirleyiniz ve çiziniz (Şekil 1.20).
Şekil 1.20: Yer ve ufuk düzleminin çizilerek kaçma noktasının çizilmesi
 Resim düzleminde bulunan kenarı resim düzlemine taşıyarak çiziniz.
 Resim düzlemindeki kenarlara ait köşeleri kaçma noktasına birleştirerek çiziniz.
 Diğer paralel çizgilerin kaçma noktasıyla birleşimini çiziniz (Şekil 1.21).
 Arka duvar resim düzlemini çiziniz
 Tefriş elemanlarını aynı yöntemi kullanarak çiziniz.
Şekil 1.21: Bir noktalı (Paralel) iç perspektif çizimi
 Yapay gölge veya güneş ışını gölge çizimlerini yapınız.
 Çizimi çinileyiniz.
 Çizim kontrolünü yapınız.
1.3. Perspektifte Gölge
Perspektife konu olan cisimler ve yapılar, gölge alan ve gölge düşüren unsurlardır. Bu
nedenle cisimlerin ve özellikle mimari yapıların meydana getirdikleri etkiler de ışık ve
gölgeye bağlı bir değişim içindedir. Öte yandan, çevre ve doğa koşullarına bağlı bir ışık veya
gölge gereksinmesi de mimari çözümlerde önemli bir sorun olmakta ve sağlanan sonuçların
mimari çizimlerde belirlenmesini gerektirmektedir.
Gölge düşmesi ile ilgili kuralların perspektife uygulanması, gölge düşüren ışınlarla bu
ışınları oluşturan ışık kaynağına bağlıdır. Işık kaynağı güneş veya yapay bir aydınlatma
gereci (lamba, mum, fener vs.) olabilir. Güneş ışığı paralel ışınlıdır. Yapay bir ışık
kaynağının ışınları ise birbirine paralel olmayıp tek bir noktadan yayınırlar.
1.3.1. Güneş Işınlarının Paralel Olması Halinde Gölge
Işık kaynağı güneştir. Güneşin gölge düşüren ışınları gerçekte birbirlerine paraleldir.
Bu ışınlar resim düzlemine paralel olarak geldiğinde perspektifte de birbirlerine paralel
olarak kalacaklardır. (Gerçekte birbirlerine paralel olan doğrular, resim düzlemine paralel
iseler perspektifte de paralelliklerini korurlar). Bu durumda güneş ışınlarının yatay düzlemler
üzerindeki izdüşümleri resim düzlemine ve dolayısı ile ufuk çizgisine paralel olur. Gerçek
ışınların yatay düzlemlerle yaptığı açı ise elde edilmek istenen gölge uzunluğuna göre
seçilebilir (çizim kolaylığı sağladığı için, çoğunlukla 30o, 45o veya 60o lik açılar seçilebilir).
Güneş ışınlarının resim düzlemine paralel olması halinde, perspektifte gölge çizimi Şekil
1.22’den izlenerek aşağıdaki sıra içinde açıklanabilir.
Şekil 1.22: Güneş ışınlarının paralel olması halinde gölge
 Önce, gerçek güneş ışınlarının geliş yönü ve yatay düzlemle yaptığı açı (g
açısı) saptanır (Şekil 1.22’deki örnekte güneş ışınlarının resim düzlemine
paralel olarak soldan sağa doğru geldiği ve yatay düzlemle 60o lik bir açı
yaptığı kabul edilmiştir). Bu koşulda cismin sağda kalan yüzü ışık
alamayacak ve bütünüyle gölgede kalacaktır.
 Cismin, yatay durumdaki yer düzlemine düşen gölgesini bulabilmek için
cismin A ve B noktalarının gölgelerini saptamak gereklidir. Bir noktanın
yatay bir düzleme düşen gölgesi, o noktadan gecen ışının yatay düzlemi
deldiği noktadır. Bu nedenle A noktasından gelen (a) ışın ile A noktasının
yatay yer düzlemindeki iz düşümü olan A, noktasından geçen ve (G) ışınının
yer düzlemindeki iz düşümü olan (a') ışın çizilir. Bu iki ışının A', kesişme
noktası A noktasının gölgesidir. A1A' doğrusu AA1 düşey doğrusunun yatay
yer düzlemindeki gölgesini belirler.
 B noktasının gölgesi aynı yöntemle bulunabileceği gibi AB doğrusunun
gölgesi yardımı ile de saptanabilir. AB doğrusu gerçekte yatay yer
düzlemine paraleldir. Bu nedenle gölgesi de gerçekte kendine para!el olacak,
perspektifte ise AB’nin kaçma noktası olan KN 2’ye kaçacaktır. Böylece A`
- KN 2 ile b ışınının kesişme noktası B',B noktasının gölgesini belirleyecektir.
 Cismin, gerçekte yatay olan ve arka yüzde kalan kenarının kendine paralel
bir düzlemdeki gölgesi de gerçekte kendine paralel olacak ve perspektifte
arka kenara ait KN 1 kaçma noktasına gidecektir. Böylece B'-KN 1 doğrusu
arka kenarın gölgesini belirleyecek ve gölge çizimi tamamlanmış olacaktır.
A noktasının düşey bir düzlemdeki gölgesinin saptanması görülmektedir. Bu
uygulamada AX doğrusunun gölgesinin A,E kısmı yatay yer düzlemine, EA'
kısmı ise düşey duvar düzlemine düşmektedir (Şekil 1.23).
Şekil 1.23: Güneş ışınlarının resim duvar düzlemine düşey olarak düşmesi
1.3.2. Güneş Işınlarının Eğik Olması Halinde Gölge
Işık kaynağı yine güneştir. Bu durumda güneş, bakış noktasının önünde (Şekil 1.24A)
veya bakış noktasının gerisinde (Şekil 1.25A) olabilir. Güneşin gölge düşüren ışınları
gerçekte birbirlerine paralel olmasına rağmen, bu ışınlar resim düzlemine paralel olarak
gelmediklerinden, perspektifte ortak bir kaçma noktasında son bulacaklardır. Güneş
ışınlarının kaçma noktası, aynı zamanda güneşin perspektifidir. Başka bir deyişle güneşin
resim düzlemindeki merkezi iz düşümüdür.
Güneş ışınlarının resim düzlemine eğik olması halinde gölgenin çizilebilmesi için,
güneş ışınları ile bu ışınların yatay düzlemlerdeki iz düşümlerine ait kaçma noktalarının
bulunması gereklidir. Bakış noktasından geçen güneş ışınının resim düzlemini deldiği GK
noktası, güneş ışınının kaçma noktasıdır (Şekil 1.24A ve Şekil 1.25A ). Bu noktanın ufuk
çizgisi üzerindeki düşey iz düşümü G'K noktası ise ışınların yatay düzlemlerdeki iz
düşümlerine ait kaçma noktasıdır. G’ K noktası ufuk çizgisi üzerindedir. Güneş bakış
noktasının önünde ise GK noktası ufuk çizgisinin yukarısında (Şekil 1.24A), güneş bakış
noktasının gerisinde ise GK noktası ufuk çizgisinin altındadır (Şekil 1.25A).
Perspektifte GK ve G'K noktaları, eğik doğrulara ait kaçma noktalarının bulunmasında
uygulanan yatırma işlemi ile saptanır. Bu işlemi Şekil 1.24B ve Şekil 1.25B’den izleyerek
tekrarlayalım.
 Çizimin yapılabilmesi için önce güneş ışınlarının yatay düzlemlerle yaptığı
(g) açısı ile bu ışınların yatay düzlemlerdeki iz düşümlerinin resim düzlemi
ile yaptığı (g') açısı saptanır (bu açılar isteğe göre seçilebilir veya belirli bir
yer ve zamandaki gerçek değerlere göre saptanabi1ir).
 Esas noktadan inilen dik doğru üzerinde, bakış noktasının resim düzlemine
olan (e u) esas uzaklığı kadar alınarak BN noktası saptanır. Bakış
noktasından gecen güneş ışınının yatay düzlemdeki iz düşümü (g' açısının
yardımı ile) çizilerek G'K noktası bulunur.
 3 - G'K-BN doğrusu, bir pergel yardımı ile veya ölçülerek, ufuk çizgisi
üzerine yatırılır ve 0 noktası bulunur. 0 noktasından geçen ve ufuk çizgisi ile
(g) açısını yapan doğru çizilir. Bu doğrunun G'K’dan çıkılan dik doğruyu
kestiği nokta GK noktasıdır. Güneş ışınları bakış noktasının karşısından
gelmekte ise (g) açısı ufuk çizgisinin üstünde alınır(Şekil 1.24). Güneş
ışınları bakış noktasının gerisinden gelmekte ise (g) açısı ufuk çizgisinin
altında alınır (Şekil 1.25).
Şekil 1.24: Güneş ışınlarının resim düzlemine eğik olarak düşmesi
Şekil 1.25: Güneş ışınlarının resim düzlemine eğik olarak düşmesi
1.3.3. Işık Kaynağının Yapay Olması Halinde Gölge
Işık kaynağı; lamba, fener, mum vs. gibi yapay bir aydınlatma gereci ise bu kaynaktan
yayılan ışınlar birbirine paralel olmayıp belirli bir noktadan her yöne dağılan bir durumdadır.
Bu koşulda, gölgenin perspektifinin çizilebilmesi için ışın, kaynağının ve bu kaynağın
gerekli olan yatay düzlemlerdeki iz düşümünün perspektiflerinin belirlenmesi zorunludur.
Işık kaynağının yapay olması halinde gölge çiziminde uygulanan kurallar, daha önce
açıklanan koşullardaki gölge çiziminde uygulanan kurallarla aynıdır. Çizimi, Şekil 1.26’daki
örnekten izleyerek açıklayalım.
Şekil 1.26: Işık kaynağının yapay olması halinde gölge
 Şekildeki perspektifte gölgenin çizilebilmesi için önce, gölge düşüren
ışınları oluşturan ışık kaynağının perspektifi LK ile kaynağın yatay yer
düzlemindeki iz düşümü L'K noktaları bulunmuştur. Kaynaktan yayılan
ışınlar LK noktasından, bu ışınların yatay yer düzlemindeki iz düşümleri ise
LK noktasından dağılacaktır.
 A noktasının yatay yer düzlemine düşen gölgesi (önceki bölümlerde
açıklandığı gibi) A noktasından geçen gerçek ışın (a) ile bu ışının yerdeki iz
düşümü (a') nün kesiştiği A' noktasıdır. AB düşey kenarının yere düşen
gölgesi de A'B olmaktadır.
 C noktasının düşey duvar düzlemine düşen gölgesi C noktasıdır (C
noktasından gelen p ışınının duvar düzlemini deldiği nokta). AC kenarının
gerçekte kendisine paralel olan yer düzlemine düşen gölgesi A'E,
perspektifte AC’ye alt KN 2 kaçma noktasına birleşmektedir. AC’nin
gölgesinin düşey duvar düzlemine düşen bölümü ise E ve C' noktalarının
birleştirilmesi ile elde edilir. CF kenarının gerçekte kendine paralel olan
düşey duvar düzlemindeki gölgesi, gerçekte yine kendine paralel
olacağından perspektifte KN 1 kaçma noktasına birleşmektedir.
 H ve G noktalarının düşey duvar düzlemine düşen gölgelerinin
bulunabilmesi için bu noktaların yer düzlemindeki ortak iz düşümleri olan
H, noktasının saptanması gereklidir. H ve G noktalarından geçen (e) ve (d)
ışınları ile K den geçen (d') ışını yardımı ile N' ve G' gölgeleri bulunur. GJ
doğrusunun gerçekte kendine paralel olan düşey duvar düzlemine düşen
gölgesi gerçekte yine kendine paralel olacağından perspektifte KN 1 kaçma
noktasına gider. HI kenarının gölgesi ise H' noktasının I noktasına
birleştirilmesi ile elde edilir.
1.4. İç Perspektifte Gölge Çizimi
İç perspektifte gölge çizimi ışık kaynağının özelliğine bağlıdır. Işık kaynağı güneş ise
iç mekanlara aydınlatma boşluklarından gireceği için yer düzlemine paralel olarak ışık yayar.
Oluşan gölgeler yukarıda açıklanan “1.3.1. Güneş Işınlarının Paralel Olması Halinde”
konusu içerisindeki çizim kurallarıyla aynıdır.
Işın kaynağı yapay olması durumunda “1.3.3. Işık Kaynağının Yapay Olması
Halinde Gölge” konusu içerisindeki çizim kurallarıyla aynıdır. Çizimi Şekil 1.27’deki
örnekten izleyerek açıklayalım.
Şekil 1.27: Işık kaynağının yapay olması halinde gölge
 İç perspektifte gölgenin çizilebilmesi için önce, gölge düşüren ışınları
oluşturan ışık kaynağının perspektifi LK ile kaynağın yatay yer
düzlemindeki iz düşümü L'K noktaları bulunmuştur. Kaynaktan yayılan
ışınlar LK noktasından, bu ışınların yatay yer düzlemindeki iz düşümleri ise
L’K noktasından dağılacaktır.
 A noktasının yatay yer düzlemine düşen gölgesi A noktasından geçen gerçek
ışın ile bu ışının yerdeki iz düşümünün kesiştiği A' noktasıdır. CA düşey
kenarının duvara düşen gölgesi de D´A´ olmaktadır.
 CD kenarının yatay tavan düzlemine düşen gölgesi D'C noktasıdır. AF
kenarının gerçekte kendisine paralel olan yer düzlemine düşen gölgesi A´F´,
perspektifte AF ye gelen LK ışınlarının uzantılarıdır.
 LK ışık kaynağından gelen ışınlar B noktasından geçerek L´K noktasından
gelen doğru ile çakışarak B´ noktası bulunur. B´ noktası B noktasının gölgesidir.

2. GENEL METOT İLE İKİ NOKTALI (AÇISAL) PERSPEKTİF ÇİZİMİ
2.1. Genel Metot ile İki Noktalı ( Açısal ) Perspektif Çizimi
2.1.1. Genel Bilgi
Bu tip perspektiflerde genellikle birbirine dik olan iki kenar takımına ait iki kaçma
noktası vardır (Şekil 2.1).
Şekil 2.1: İki noktalı (açısal) perspektif
İki noktalı (açısal) perspektifte, cismin sadece düşey kenarları resim düzlemine paralel
olduğundan, bu kenarlar perspektifte de düşey ve birbirlerine paralel olarak gösterilir. Resim
düzlemine paralel olmayan kenarlar ise ait oldukları kaçma noktalarında son bulur.
Perspektifi çizilecek cismin düşey kenarları resim düzlemine paralel olarak
yerleştirildiği halde, planındaki kenarlar ile resim düzlemi arasında dik olmayan bir açı
meydana geliyor ise, elde edilecek perspektife İKİ NOKTALI PERSPEKTİF veya
AÇISAL PERSPEKTİF adı verilir.
2.1.2. Perspektif Çizim İşlem Sırası
 Perspektif çiziminde kullanılacak araç ve gereçleri hazırlayınız.
 Çizim kağıdını masaya bağlayınız (Şekil 2.2).
Şekil 2.2: Çizim kağıdının masaya bağlanması
 İç perspektifi çizilecek planı çiziniz.
 İç perspektifi çizilecek plan tefrişini yapınız.
Mekan iç perspektif;
 Planın bir kenarı resim düzlemine istenilen açıda yerleştiriniz (Şekil 2.3).
Şekil 2.3: Planın bir kenarının resim düzlemine istenilen açıda yerleştirilmesi
 Bakış noktasını seçiniz ve yerleştiriniz (Şekil 2.4).
Şekil 2.4: Bakış noktasının seçerek ve yerleştirilmesi
 Yer ve ufuk çizgisini çiziniz.
 Yer çizgisi üzerine görünüşü yerleştiriniz (Şekil 2.5).
Şekil 2.5: Yer çizgisi üzerine görünüşü yerleştiriniz
 Kaçma noktalarını belirleyiniz.
 Kaçma noktalarının plan üzerindeki iz düşümleri olan iki KN düşey taşıma
doğruları ile ufuk çizgisi üzerine taşıyarak kaçma noktalarını bulunuz (Şekil 2.6).
Şekil 2.6: Kaçma noktalarının bulunması
 Resim düzlemi ile çakışan herhangi bir noktadan taşıyarak başlangıç noktasını bulunuz.
 Resim düzlemindeki kenarlara ait köşeleri kaçma noktalarını birleştirerek çiziniz.
 Diğer çizgilerin kaçma noktalarıyla birleşimini çiziniz.
 Planda görme ışınları çizerek kenar noktaların perspektiflerinin plandaki iz
düşümlerini bulunuz (Şekil 2.7).
Şekil 2.7: Plandaki iz düşümlerin bulunması
 Düşey taşıma doğrularını çizerek diğer iz düşüm noktalarını perspektife aktarınız.
 Bu iz düşüm noktaları kaçma noktaları ile birleştirerek perspektif elde ediniz.
Şekil 2.8: Perspektifin bulunması
 Tefriş elemanlarını aynı yöntemi kullanarak çiziniz.
 Yapay gölge veya güneş ışını gölge çizimlerini yapınız.
 Çizimi çinileyiniz.
 Çizim kontrolünü yapınız.
Örnek çizim aşamaları:
Prizma şeklinde bir cisim örnek alınarak genel metotla iki noktalı (açısal) bir
perspektifin çizimi aşağıda belirtilen üç safhada açıklanabilir:
 Birinci adım
 Perspektif elemanları çizimin yapılacağı kağıt üzerine yerleştirilir. Bu işlem
yapılırken kağıdın üst bölümü yer (plan) düzlemi olarak kabul edilir ve
buraya plandaki elemanlar yerleştirilir (Şekil 2.9A). Kağıdın alt bölümü ise
resim düzlemidir ve buraya da resim düzlemindeki elemanlar yerleştirilir
(Şekil 2.9B). Bu safhada yapılacak işlemleri Şekil 2.9’dan adım adım açıklayalım.
Şekil 2.9 : İki noktalı (açısal) perspektif çizimi
 Yer (plan) düzleminde resim düzleminin planını belirleyen yatay bir doğru
(x–x doğrusu) çizilir. Cismin planı, (x açısı cisme bakılmak istenen şekle
göre seçilerek) açısal biçimde yerleştirilir. BN’nın yeri, cismin normal bir
görüş açısı içinde kalmasına elverişli olacak şekilde saptanır. Şekildeki
örnekte, cismin en öndeki A noktası resim düzlemi ile çakışık olduğundan,
bakış noktasının cisme olan bakış uzaklığı (b u) ile resim düzlemine olan
esas uzaklığı (e u) birbirlerine eşit olmaktadır.
 Resim düzleminde yerleştirilecek elemanlar, sırası ile yer düzlemi ve ufuk
çizgisidir. Bu elemanlara cismin bir görünüşü de eklenebilir. Önce yatay bir
doğru (x-x) doğrusu) çizilir. Bu doğru resim düzleminde, yer düzlemini
belirler. Bu doğru üzerine cismin herhangi bir görünüşü yerleştirilebilir.
Cisme hangi yükseklikten bakılacağı kararlaştırılır. (x-x) yer düzleminin
bakış yüksekliği (b y) kadar üstünden yatay bir doğru, ufuk çizgisi (u-u) çizilir.
 İkinci adım
 Kaçma noktaları bulunacaktır. Cismin yatay kenarları resim düzlemine göre
açısal olduğundan ve birbirine paralel olmayan iki kenar takımı
bulunduğundan, her biri bir kenar takımına ait o1mak üzere iki tane KN
vardır. Bu nedenle bakış noktasından her kenar takımına paralel birer doğru
çizilerek, bu doğruların resim düzlemini kestiği (KN)'1 ve (KN)'2 noktaları
bulunur. (KN)'1 ve (KN)'2 noktaları sırası ile AB ve AB ye paralel
doğrularla AD ve AD ye paralel doğruların kaçma noktalarının plandaki iz
düşümleridir. Cismin AB ve AD kenarları gerçekte yatay olduğundan ve
yatay doğrulara ait kaçma noktaları da ufuk çizgisi üzerinde bulunacağından,
kaçma noktalarının plandaki iz düşümleri (KN)'1 ve (KN) '2 noktaları düşey
taşıma doğruları yardımı ile ufuk çizgisi üzerine taşınarak KN 1 ve KN 2
kaçma noktaları bulunur.
 Üçüncü adım
 Perspektifin çizilebilmesi için, öncelikle bir başlangıç noktasına ihtiyaç
vardır. Bu nokta, cismin resim düzlemi ile çakışan herhangi bir noktasıdır
Şayet cismin hiçbir noktası resim düzlemi üzerinde değil ise cismin bir
kenarını uzatarak resim düzlemi ile kesiştirmek ve perspektif çizimine bu
noktadan başlamak gerekir. Bu kısa açıklamadan sonra perspektif çizimi ile
ilgili işlemleri Şekil 2.10’dan izleyerek sıralayalım.
Şekil 2.10: İki noktalı (açısal) perspektif çizimi
 Örneğimizde, cismin A noktası ve dolayısı ile AA düşey kenarı resim
düzlemi üzerinde olduğundan AA düşey kenarı perspektifte de aynı yerde ve
aynı büyüklükte görülecektir. (Bir cismin resim düzlemi ile çakışan
kenarları, perspektifte ayrı yerde ve ayrı büyüklükte görülür). Bu nedenle, A
noktasından resim düzlemine çizilen 1 no’lu dik doğru AA kenarının yerini
ve doğrultusunu belirler.
 Cismin AA düşey kenarının yüksekliği, (perspektifte kendine eşit olarak
görüleceğinden) 2 no’lu doğru yardımı ile veya doğrudan doğruya ölçmek
suretiyle 1 no’lu doğru üzerine taşınır. Böylece AA nın perspektifi A'A'
ortay çıkar. (A' noktalarından bir tanesi hem resim hem de yer düzlemi
üzerinde olduğundan, perspektifte, bu iki düzlemin ara kesit olan x - x
doğrusu üzerindedir.)
 Cismin planındaki AB ve AD doğruları, perspektifte kendilerine ait kaçma
noktalarında son bulacaklardır. Bu nedenle, perspektifteki her iki A' noktası
da, sırası ile KN 1 ve KN 2 kaçma noktalarına birleştirilir (3 no’lu doğrular).
Elde edilen A' - KN 1 ve A'- KN 2 doğruları AB ve P,,D doğruların sonsuza
kadar giden uzantılarının perspektifidir.
 Planda, görme ışınları (4 no’lu doğru gibi) çizilerek B ve D noktalarına ait
perspektiflerin plandaki iz düşümleri (B' ve D' noktaları) bulunur. 5 no’lu
düşey taşıma doğruları çizilerek, B' ve D' noktaları perspektife aktarılır.
(örneğin B noktasının perspektifi olan B' noktası hem A' - KN 1, hem de B'
noktasını perspektife aktaran 5 no’lu taşıma doğrusu üzerinde olacağından
bu iki doğrunun kesişme noktasıdır). Böylece B' ve D' noktaları ve dolayısı
ile cismin görülebilen iki yan yüzünün perspektifleri elde edilmiş olur.
 Cismin, ufuk çizgisi altında kaldığı için, görülebilen üst yüzüne ait
kenarların. B'C' ve D'C' perspektifleri de, B' ve D' noktalarının, bu kenarlara
ait KN 1 ve KN 2 kaçma noktalarına birleştirilmesiyle elde edilir ve tüm
perspektif ortaya çıkarılmış olur.
2.1.3. Perspektifte Uygulanan Kurallar
Genel Metotla iki noktalı perspektif çiziminde uygulanan kurallar:
 Perspektifi çizilecek konu içindeki bütün düşey doğrular (resim düzlemine
paralel olduklarından) perspektifte de düşey (YD - yer düzlemine dik) olarak çizilir.
 Perspektifi girilecek konu içinde resim düzlemine paralel durumdaki bütün
yatay doğrular, perspektifte de yatay (x-x, YD doğrusuna paralel) olarak çizilir.
 Perspektifi çizilecek konu içinde resim düzlemine dik durumdaki bütün
yatay doğrular, perspektifte KN da son bulur.
 Perspektifi çizilecek konunun planında beliren bütün uzunluklar, görme
ışınları ve düşey taşıma çizgileri yardımı ile, plandan perspektife aktarılır.
 Perspektifi çizilecek konu içindeki bütün düşey uzunluklar (yükseklikler),
sadece resim düzlemi ile çakışık oldukları zaman gerçek ölçülerine eşit
olarak görülebilir. Bu nedenle bütün düşey ölçüler, önce resim düzlemi ile
çakışık olan bir (veya ihtiyaç varsa birkaç) düşey ölçü doğrusu üzerine
işaretlenerek buradan (yatay veya kaçma noktasına birlesen çizgiler yardımı
ile) perspektifte ki yerine taşınır.
2.1.4. Düşey Ölçülerin Perspektife Aktarılması
Herhangi bir düşey doğrunun perspektifteki uzunluğu, o doğru ile resim düzleminin
birbirlerine olan durumlarına bağlıdır. Nitekim daha önce de açıklandığı gibi, resim düzlemi
ile çakışan doğruların perspektifteki uzunlukları, çizim ölçeğindeki gerçek uzunluklarına eşit
olur. Örneğin bir cismin resim düzlemi ile çakışık olan bir kenarı, cismin perspektif
çiziminde kullanılan plan veya görünüşünde 5 cm ise perspektifinde de 5 cm olarak iz düşer.
Buna karşılık, bakış noktasına göre resim düzleminin arkasında kalan düşey doğrular gerçek
uzunluklarından daha kısa, resim düzleminin önünde bulunan düşey doğrular ise, gerçek
uzunluklarından daha uzun olarak iz düşerler.
Resim düzlemi cismin A noktasından geçmekte ve dolayısı ile A noktasındaki düşey
kenarla çakışmaktadır (Şekil 2.11). Bu nedenle A noktasındaki düşey AA kenarının
perspektifte ki A'A' uzunluğu AA uzunluğuna eşittir. Ayrıca perspektifteki bütün düşey
ölçüler de ancak A'A' gibi resim düzlemi ile çakışık bir doğru üzerine aktarıldığında gerçek
ölçülerine eşit olurlar. Bu nedenle herhangi bir düşey ölçünün perspektifteki uzunluğunu
bulabilmek için bu olgunun gerçek değerini önce, A'A' gibi resim düzlemi ile çakışık bir
doğru üzerinde alarak perspektifteki yerine aktarmak gerekir. Örneğin şekildeki kapının
perspektifteki B'B' düşey ölçüsünün bulunabilmesi için kapının gerçek yüksekliği (h1), önce
A'A' doğrusu üzerinde alınmış ve KN 2 kaçma noktası yardımı ile sağdaki duvar düzlemi
üzerine işaretlenerek perspektifteki yerine aktarılmıştır.
Şekil 2.11: Düşey ölçülerin perspektife aktarılması
Şekilde, planı CDEF dikdörtgeni ile belirlenen kısmın h3 yüksekliğini yine A'A'
doğrusu üzerinde alarak perspektifteki yerine aktarmak olağan ise de bu kısım için
kullanılmak üzere ayrı bir düşey ölçü doğrusunun elde edilmesi de pratik bir çözümdür. Bu
amaçla, CDEF kısmının herhangi bir kenarı ile resim düzlemini kesiştirmek gerekir.
Şekildeki örnekte, CD yatay kenarı uzatılarak resim düzlemi üzerindeki G noktası ve bu
noktanın yer düzlemi üzerindeki G' perspektifi bulunmuştur. G' noktası ve G'G' düşey
doğrusu resim düzlemi ile çakışıktır. Bu nedenle h3 yüksekliği önce bu düşey ölçü doğrusu
üzerinde alınarak buradan KN 1 yardımı ile gerideki düşey kenar üzerine taşınmıştır.
2.2. Genel Metot ile İki Noktalı İç Perspektif Çizim
 Çizim işlem sırası
 Perspektif çiziminde kullanılacak araç ve gereçleri hazırlayınız.
 Çizim kağıdını masaya bağlayınız (Şekil 2.12).
Şekil 2.12: Çizim kağıdının masaya bağlanması
 İç perspektifi çizilecek planı çiziniz (Şekil 2.13).
Şekil 2.13: İç perspektifi çizilecek planın çizilmesi
 İç perspektifi çizilecek planın tefrişini yapınız (Şekil 2.14).
Şekil 2.14: Tefriş yapılması
Mekan iç perspektif;
 Planın bir kenarı resim düzlemine istenilen açıda yerleştiriniz (Şekil 2.15).
Şekil 2.15: Planın istenen açıda yerleştirilmesi
 Bakış noktasını seçiniz ve yerleştiriniz (Şekil 2.16).
Şekil 2.16: Bakış noktasının yerleştirilmesi
 Ufuk çizgisini çiziniz (Şekil 2.17).
Şekil 2.17: Ufuk çizgisinin çizilmesi
 Ufuk çizgisi üzerine görünüşü yerleştiriniz.
 Kaçma noktalarını belirleyiniz (Şekil 2.18).
Şekil 2.18: Kaçma noktalarının belirlenmesi
 Kaçma noktalarının plan üzerindeki iz düşümleri olan iki KN düşey taşıma
doğruları ile ufuk çizgisi üzerine taşıyarak kaçma noktalarını bulunuz.
 Resim düzlemi ile çakışan herhangi bir noktadan taşıyarak başlangıç noktasını bulunuz.
 Resim düzlemindeki kenarlara ait köşeleri kaçma noktalarını birleştirerek çiziniz (Şekil 2.19).
Şekil 2.19: Köşelerin Kaçma noktalarına birleştirilmesi
 Diğer çizgileri kaçma noktalarıyla birleşimini çiziniz.
 Planda görme ışınları çizerek kenar noktaların perspektiflerinin plandaki iz
düşümlerini bulunuz.
 Düşey taşıma doğrularını çizerek diğer iz düşüm noktalarını perspektife aktarınız.
 Bu iz düşüm noktaları kaçma noktaları ile birleştirerek perspektif elde ediniz.
 Tefriş elemanlarını aynı yöntemi kullanarak çiziniz.
Şekil 2.20: İki noktalı iç perspektif çizimi
 Yapay gölge veya güneş ışını gölge çizimlerini yapınız.
 Çizimi çinileyiniz.
 Çizim kontrolünü yapınız.
2.3. Perspektifte Gölge Çizim
Perspektifte gölge çizimi sırasında yapılacak işlemleri Şekil 2.21’den izleyerek açıklayalım.
 Şekildeki perspektifte gölgenin çizilebilmesi için önce, gölge düşüren
ışınları oluşturan ışık kaynağının perspektifi LK ile, kaynağın yatay yer
düzlemindeki iz düşümü L'K noktaları bulunmuştur. Kaynaktan yayılan
ışınlar LK noktasından, bu ışınların yatay yer düzlemindeki iz düşümleri ise
LK noktasından dağılacaktır.
 A noktasının yatay yer düzlemine düşen gölgesi A noktasından geçen gerçek
ışın (d´) ile bu ışının yerdeki iz düşümü (c') nün kesiştiği A' noktasıdır. AD
düşey kenarının yere düşen gölgesi de A'D olmaktadır.
 B noktasının düşey duvar düzlemine düşen gölgesi A´ noktasıdır (C;
noktasından gelen d´ ışınının duvar düzlemini deldiği nokta). AB kenarının
gerçekte kendisine paralel olan yer düzlemine düşen gölgesi A'D,
perspektifte AB ye alt KN 2 kaçma noktasına birleşmektedir. AB nin
gölgesinin düşey duvar düzlemine düşen bölümü ise A ve A' noktalarının
birleştirilmesi ile elde edilir.
 M ve M´ noktalarının düşey duvar düzlemine düşen gölgelerinin
bulunabilmesi için, M ve M´ noktalarından geçen (a) ve (b) ışınları ile L´K
dan geçen (a´) ışını ve KN2 kaçma noktasından gelen (g) yardımı ile K ve K'
gölgeleri bulunur. KN2 kaçma noktasından K´ noktasına uzatılan d´ ışınının
duvarın köşesine değdiği noktaya KN1 kaçma noktasından ışın uzatılır ve N
noktası bulunur. LK ışık kaynağından gelen d ışını ile birleştirilir. Böylece
K´-N gölgesi bulunur.
 E ve F noktalarının düşey duvar düzlemine düşen gölgeleri A ve B
noktalarındaki uygulama şeklinde yapılarak uygulanır.
Şekil 2.21: Perspektifte gölge çizimi

3. GENEL METOT İLE ÜÇ NOKTALI (EĞİK) PERSPEKTİF ÇİZİMİ
3.1. Genel Metot ile Üç Noktalı ( Eğik ) Perspektif
3.1.1. Genel Bilgi
Bu tip perspektiflerde, resim düzlemine paralel olmayan üç kenar takımına ait üç KN
vardır. Cismin hiçbir kenarı resim düzlemine paralel olmadığından, perspektifte de hiçbir
kenar bir ötekine paralel olamaz. Çizimi öteki tiplere oranla daha oyalayıcı olan bu tip
perspektif, genellikle çok yüksek yapılara aşağıdan veya yukarıdan bakılması istendiğinde ve
düşey kenarların perspektif etkisinin ortaya konması gerektiği hallerde kullanılır.
Perspektifi çizilecek cismin üç kenar takımından hiçbiri resim düzlemine paralel değil
ise başka bir deyişle, cismin bütün kenarları ile resim düzlemi arasında dik olmayan, bir açı
meydana geliyor ise elde edilecek perspektife ÜÇ NOKTALI PERSPEKTİF veya EĞİK
PERSPEKTİF adı verilir.
3.1.2. Perspektif Çizim İşlem Sırası
 Perspektif çiziminde kullanılacak araç ve gereçleri hazırlayınız.
 Çizim kağıdını masaya bağlayınız (Şekil 3.1).
Şekil 3.1: Çizim kağıdının masaya bağlanması
 İç perspektifi çizilecek planı çiziniz.
 İç perspektifi çizilecek planı tefrişi yapınız.
Mekan iç perspektif;
 Planı resim düzlemine eğik olacak şekilde yerleştiriniz.
Şekil 3.2: Planın yerleştirilmesi (eğik)
 Bakış noktasını seçerek yerleştiriniz.
 Yer ve ufuk düzlemini çiziniz.
 Kaçma noktalarını çiziniz (Şekil 3.3)
Şekil 3.3: Kaçma noktalarının çizilmesi
 Resim düzleminde bulunan kenarı resim düzlemine taşıyarak çiziniz.
 Planda yerleştirilen elemanları kolaylıkla çizebilmek için 450 lik yardımcı bir doğru çiziniz.
 Planda yerleştirilen elemanları eksene paralel doğrultuda bakarak
elemanların açısal görünüşlerini çiziniz.
 Resmin plandaki köşeleri ile bakış noktasını plandan görünüşe taşıyınız. (Şekil 3.4)
 Cismin yüksekliği ile bakış yüksekliğini çizim ölçeğine uygun olarak alınız.
Şekil 3.4: Plandan taşıma.
 Eğik resim düzlemi çizimi ile sistemin görünüşünü elde ediniz.
 Sistemin görünüşünü döndürerek eğik resim düzlemini düşey duruma getiriniz.
Şekil 3.5: Eğik resim düzlemini düşey duruma getirilmesi
 Bakış noktasını cismin köşelerine birleştiren görme ışınlarını çizerek köşe
noktalarının perspektiflerine ait görünüşlerini oluşturunuz.
 Resim düzlemindeki kenarlara ait köşeleri kaçma noktalarıyla birleştirerek çiziniz.
 Diğer paralel çizgilerin kaçma noktasıyla birleşimini çiziniz.
 Arka duvar resim düzlemini çiziniz.
 Tefriş elemanlarını aynı yöntemi kullanarak çiziniz.
Şekil 3.6: Eğik resim düzlemini düşey duruma getirilmesi
 Yapay gölge veya güneş ışını gölge çizimlerini yapınız.
 Çizimi çinileyiniz.
 Çizim kontrolünü yapınız.
3.1.3. Perspektifte Uygulanan Kurallar
Perspektif tipleri ile ilgili açıklamada belirtildiği gibi Üç noktalı perspektifte,
perspektifi çizilecek cismin (düşey kenarların da dahil olmak üzere) hiçbir kenarı resim
düzlemine paralel değildir. Bu koşulun sağlanabilmesi içinse resim düzleminin eğik durumda
bulunması zorunludur. Bu nedenle üç noktalı perspektif çizimindeki esas kural, eğik
durumdaki bir resim düzleminde elde edilecek perspektif iz düşümün düşey duruma
getirilerek çizilmesidir.
3.1.4. Perspektifi Bilinen Elemanların Bölünmesi
Perspektifi bilinen bir dikdörtgenin veya yer düzlemi üzerindeki AB kenarın parçalara
bölünmesi isteniyor ise (Şekil 3.7) önce (EN) esas nokta A ve B noktalarca birleştirilerek
uzatılır ve resim düzlemi üzerindeki A' , B' noktaları bulunur. (A - EN ve B - EN, A ve B
noktalarından resim düzlemine çizilen dik doğruların perspektifidir). A'B' uzaklığı, istenen
şekilde eşit aralıkla veya belli oranda parçalara bölünür. Bulunan ara noktaları EN’ya
birleştiren doğruların AB yi kestiği noktalar, doğruyu istenen parçalara bölen noktaların
perspektifleridir.
Şekil 3.7: Perspektifi bilinen elemanların bölünmesi
Aynı bölme işleminin başka bir yöntemle yapılışı Şekil 3.8’de görülmektedir. Bu
yöntemde önce AD düşey kenarı, istenen şekle göre eşit aralıklı veya belli oranda parçalara
bölünür, bulunan ara noktaları (F, G gibi) KN’sına birleştiren doğrularla şeklin bir
köşegeninin kesişme noktaları (H ve I) bulunur. Bu noktalardan çizilen düşey doğrular AB
ve DC kenarlarının istenen şekilde bölen doğruların perspektifidir.
Şekil 3.8: Perspektifi bilinen elemanların bölünmesi
Perspektifi bilinen bir dikdörtgenin iki eşit parçaya bölünmesi isteniyor ise (Şekil 3.9)
şeklin perspektifindeki köşegenlerinin kesişme noktasından bir düşey doğru çizmek yeterlidir.
Şekil 3.9: Perspektifi bilinen elemanların bölünmesi
Aynı işlem ikiye bölünen parçalara da uygulanarak bölme işlemi çoğaltılabilir. Bu
bölme işi, Şekil 3.10’da görüldüğü gibi iki köşegen yerine, bir köşegen ve orta çizgi yardımı
ile de yapılabilir.
Şekil 3.10: Perspektifi bilinen elemanların bölünmesi
Perspektifi bilinen bir ABCD dikdörtgeni, A noktasından itibaren belirli bir uzaklıktan
bölünmek isteniyor ise (Şekil 3.11) önce dik dörtgenin perspektifini, karenin perspektifine
dönüştürmek gereklidir. Bu amaçla AB yatay kenarı sabit tutularak resim düzlemi ile çakışık
olan AD düşey kenarı üzerinde AB’nin çizim ölçeğindeki gerçek uzunluğu kadar alınarak D'
noktası bulunur. Elde edilen ABC'D' şekli bir karenin perspektifi olup AC' köşegeni de 45o
lik bir doğrunun perspektifidir. AB kenarı A noktasından itibaren (a) uzaklığında bölünecek
ise (a) uzaklığı önce AD' düşey kenar üzerinde alınarak F noktası bulunur. F-KN doğrusu ile
köşegenin kesişme noktasından düşey bir doğru çizilerek bölme işlemi tamamlanır.
Şekil 3.11: Perspektifi bilinen elemanların bölünmesi
Simetrik ölçülerin veya elemanların taşınması Şekil 3.12’de görülmektedir. FG düşey
doğrusunun simetriği olarak F'G' doğrusunun elde edilebilmesi için Şeklin köşegenlerinden
yararlanılabileceği gibi simetrik eğimli çatının eğik kenarlarından da yararlanılabilmektedir.
Şekil 3.12: Perspektifi bilinen elemanların bölünmesi
3.2. Genel Metot ile Üç Noktalı İç Perspektif Çizim
3.2.1.Çizim İşlem Sırası
 Perspektif çiziminde kullanılacak araç ve gereçleri hazırlayınız.
 Çizim kağıdını masaya bağlayınız (Şekil 3.13).
Şekil 3.13: Çizim kağıdının masaya bağlanması
 İç perspektifi çizilecek planı çiziniz (Şekil 3.14).
Şekil 3.14: Planın çizilmesi
 İç perspektifi çizilecek planın tefrişini yapınız (Şekil 3.15).
Şekil 3.15: Tefrişin yapılması
Mekan iç perspektif;
 Planı resim düzlemine eğik olacak şekilde yerleştiriniz (Şekil 3.16).
Şekil 3.16: Planın yerleştirilmesi
 Bakış noktasını seçiniz ve yerleştiriniz (Şekil 3.17).
Şekil 3.17: Bakış noktasının yerleştirilmesi
 Yer ve ufuk düzlemini çiziniz.
 Kaçma noktalarını çiziniz (Şekil 3.18).
Şekil 3.18: Kaçma noktalarının çizilmesi
 Resim düzleminde bulunan kenarı resim düzlemine taşıyarak çiziniz (Şekil 3.19).
Şekil 3.19: Resim düzlemine taşınarak çizilmesi
 Planda yerleştirilen elemanları kolaylıkla çizebilmek için 450 lik yardımcı
bir doğru çiziniz.
 Planda yerleştirilen elemanları eksene paralel doğrultuda bakarak
elemanların açısal görünüşlerini çiziniz.
 Resmin plandaki köşeleri ile bakış noktasını plandan görünüşe taşıyınız.
 Cismin yüksekliği ile bakış yüksekliğini çizim ölçeğine uygun olarak alınız.
Şekil 3.20: Resmin plandaki köşeleri ile bakış noktasının plandan görünüşe taşınması
 Eğik resim düzlemi çizimi ile sistemin görünüşünü elde ediniz.
 Sistemin görünüşünü döndürerek eğik resim düzlemini düşey duruma getiriniz.
Şekil 3.21: Eğik resim düzleminin düşey duruma getirilmesi
 Bakış noktasını cismin köşelerine birleştiren görme ışınlarını çizerek köşe
noktalarının perspektiflerine ait görünüşlerini oluşturunuz.
 Resim düzlemindeki kenarlara ait köşeleri kaçma noktalarıyla birleştirerek çiziniz.
 Diğer paralel çizgilerin kaçma noktasıyla birleşimini çiziniz.
 Arka duvar resim düzlemini çiziniz.
 Tefriş elemanlarını aynı yöntemi kullanarak çiziniz (Şekil 3.22).
Şekil 3.22:Genel metot ile üç noktalı iç perspektif çizimi
 Yapay gölge veya güneş ışını gölge çizimlerini yapınız.
 Çizimi çinileyiniz.
 Çizim kontrolünü yapınız.
3.3. Perspektifte Gölge Çizim
Perspektifte gölgenin çizilebilmesi için önce, gölge düşüren ışınları oluşturan ışık
kaynağının perspektifi LK ile, kaynağın yatay yer düzlemindeki iz düşümü L'K noktaları
bulunmuştur (Şekil 3.23). Kaynaktan yayılan ışınlar LK noktasından, bu ışınların yatay yer
düzlemindeki iz düşümleri ise L´K noktasından dağılacaktır.
A noktasının yatay yer düzlemine düşen gölgesi A noktasından geçen gerçek ışın (a)
ile bu ışının yerdeki iz düşümü (b') nün kesiştiği A´ noktasıdır. AD düşey kenarının yere
düşen gölgesi de A'D olmaktadır.
B noktasının düşey duvar düzlemine düşen gölgesi B´ noktasıdır. AB kenarının
gerçekte kendisine paralel olan yer düzlemine düşen gölgesi B'A´, perspektifte AB ye alt KN
2 kaçma noktasına birleşmektedir. AB nin gölgesinin düşey duvar düzlemine düşen bölümü
ise A ve A' noktalarının birleştirilmesi ile ve KN3 kaçma noktasından gelen kaçma ışını ile elde edilir.
E ve F noktalarının düşey duvar düzlemine düşen gölgelerinin bulunabilmesi için, E
ve F noktalarından geçen (c) ve (d) gerçek ışınları ile L´K dan geçen (d´) ışını ve KN2
kaçma noktasından gelen (d´) ve KN3 kaçma noktasından gelen (e) ışını yardımı ile J, K ve
L gölgeleri bulunur. KN2 kaçma noktasından K noktasına uzatılan d´ ışınının duvarın
köşesine değdiği noktaya KN1 kaçma noktasından ışın uzatılır ve K noktası bulunur. LK ışık
kaynağından gelen d´ ışını ile birleştirilir. Böylece J-L gölgesi bulunur.
Şekil 3.23:Üç noktalı iç perspektifte gölge çizimi

KAYNAK:www.megep.meb.gov.tr

Döküman Arama

Başlık :