Kapat

BACA

ŞEKİL VE RESİMLERİ GÖREMİYORSANIZ www.megep.meb.gov.tr ADRESİNDEN İLGİLİ MODÜLÜ AÇARAK İNCELEYEBİLİRSİNİZ.

1. PRES TUĞLALARLA BACA ÖRME
1.1. Bacalar
1.1.1. Tanımı
Yapılarda çeşitli hizmetleri (kirli havayı dışarı atmak, binaya temiz hava temin etmek,
çöplerin atılması veya su, ısı ve enerji hatlarının döşenmesi) karşılamak amacıyla inşa edilen
dik, yatay ve eğik kanallara baca adı verilir.
1.1.2. Çeşitleri
􀂾 Duman (ateş) bacaları
􀂾 Havalandırma bacaları ve ışıklıklar
􀂾 Çöp bacaları
􀂾 Tesisat bacaları
1.1.2.1. Duman (Ateş) Bacaları: Yapılarda ateş kaynaklarından çıkan gazların çatı
üstünden havaya atılması için bina içinde veya binaya bitişik olarak düzenlenen kanallardır.
Şekilleri kare, silindir veya dikdörtgen prizması şeklinde olabilir.
Ateş bacalarının yapımında TS 11386’ nın kurallarına uyulmalıdır.
Bacalar aşağıda verilen kurallara uygun olarak yapılmalıdır.
􀂾 Projesinde verilen boyutlara uygun olarak aplikasyonu yapılmalıdır.
􀂾 Baca iç genişliği, yüksekliği yapılacak yere göre tertip edilmiş olmalıdır.
􀂾 Baca içerisinde yoğuşma meydana gelmeyecek şekilde tedbirler alınmalıdır.
􀂾 Bacalar dik bir eksen üzerinde şaşma olmadan devam etmelidir.
Şekil 1.1: Aynı yere iki soba borusu bağlantısı ile soba borusunun baca içerisine girişi
Şekil 1.2: Bacaların çatı üzerine çıkışları
􀂾 Bacalar kolay temizlenebilir ve kesitte pürüzlü kısım olmamalıdır.
􀂾 Baca deliğinin boyutu tüm baca boyunca aynı olmalı daralmalar olmamalıdır.
􀂾 Baca içerisine harç kalıntıları taşmamalı, derzler iyice doldurulmalı ve içerisine dökülmemelidir.
􀂾 Baca kanalı içerisine herhangi bir yabancı eleman (tesisat, dübel bağlantı
demiri, vb.) yerleştirilmemelidir.
􀂾 Bacanın dışarıda kalan duvarları hava koşullarına karşı dayanıklı olmalıdır.
􀂾 Baca yapımında genellikle tuğla, pişirilmiş kil, künk ya da beton künk ile bazı
beton bloklar kullanılabilir. Bunun yanında betonarme prefabrik elemanlar da kullanılabilir.
􀂾 Baca yapımında daire kesitli kanallarda, diğer karesel kesitlere göre daha az
sürtünme olduğu, bu nedenle daha iyi çekim yaptığı gözden kaçırılmamalıdır.
􀂾 Baca kanalları kolayca temizlenebilmelidir.
􀂾 Ateş bacası duvarları 500 oC ısıya kadar dayanıklı olan malzemeden yapılmalıdır.
􀂾 Ateş bacalarında kanal genişliği, iyi bir çekim ve yangın güvenliği açısından
en az 13,5 cm olmalıdır.
􀂾 Dikdörtgen kesitli bacalarda kısa kenarın uzun kenara oranı 2/3 olmalıdır.
􀂾 Bir baca kanalına birden ateş kaynağı girişi yapılmamasına dikkat edilmelidir (şekil 1.1).
􀂾 Binalar kaloriferli bile olsa mutfak, banyo gibi mekânların dışında en az bir
odada baca yapılmalıdır.
􀂾 Duman bacaları çatının en yüksek yerinden 80 cm daha yüksek yapılmalıdır
Şekil 1.3: Yüksek bacaların çatıya bağlanması
Şekil 1.4: Baca temizleme deliği
Şekil 1.5: Baca üzerinde şapka çeşitleri
􀂾 Duman bacasının çatı yüzeyinden yüksekliği 250 cm fazla ise demir veya
çelik tellerle çatıya bağlanmalıdır (şekil 1.3).
􀂾 Baca kanalını temizlemek için döşemeden en çok 70 cm yükseklikte temizleme
deliği yapılmalıdır. Genişliği baca kanalı kadar, yüksekliği 20 cm olmalıdır (şekil 1.4).
􀂾 Zorunlu durumlarda çatıda baca kanalı kaydırılması gerekiyorsa kaydırma açısı
60o’lik eğimin altına düşmemelidir.
􀂾 Baca kanalları mümkün olduğunca gruplandırılmalıdır ve uzun kenar baca eğimine parelel yapılmalıdır.
􀂾 Isınan bir bacanın daha iyi bir çekim yapacağından dolayı baca kanalları iç
mahallerde yapılmalı dışarıda yapılacak baca kanallarında ise ısı yalıtımı yapılmalıdır.
􀂾 Baca kanalının dışa bakan kısımları gaz ve ateş kaçaklarına karşı açıklık
bırakmayacak şekilde sıvanmalıdır. İçi ise sıvanmamalıdır.
􀂾 Bacaların çatı yüzeyine çıktıkları noktalarda gerekli yalıtım işleri yapılmalıdır.
􀂾 Bacaların en üst noktalarında, yukarıdan gelecek etkilere karşı baca şapkası
yapılmalıdır (şekil 1.5).
􀂾 Çok katlı yapılarda gerekli koşullar sağlanarak ortak baca sistemi olan şönt
baca uygulanabilir.
Şekil 1.6: Şönt baca ile havalandırma yapılması
1.1.2.2. Havalandırma Bacaları ve Işıklıklar
Binalarda kirli ve pis kokulu havayı uzaklaştırmak ve yerine temiz havanın mekânlara
ulaştırılması amacıyla yapılan kanallara havalandırma ya da vantilasyon bacaları denir.
Binanın karanlık bölümlerinde doğal ışık kaynağından faydalanmak için yapılan kanala ise ışıklık denir.
Havalandırma bacaları ve ışıklıkların yapımında “İmar Kanunu” nun hükümlerine uyulmalıdır.
Işıklık ve havalandırma yapılırken şu hususlara dikkat edilmelidir:
􀂾 Işıklığa bakmayan banyo ve wc’lerde 60x60 cm den küçük yapılmamalıdır.
􀂾 Işıklıklarda merdiven kovası veya diğer kapalı mekânların ortak alanlarının
üzeri en az 50 cm genişlikte camla kaplanarak doğal ışıkla aydınlatılabilir.
􀂾 Bir havalıktan en fazla dört bağımsız bölüm faydalanabilir.
􀂾 Bir havalıktan en çok dört adet bağımsız bölüm faydalanabilir.
􀂾 Işıklandırma ve havalandırma bacasında 4’ ten fazla bölümden havalandırma
penceresi açılırsa bacanın kesiti de artırılır.
􀂾 Mutfak ofis gibi yerlerde yalnızca havalandırma sağlamak amacıyla daha
küçük kesitli bacalar da (duman bacası gibi) yapılabilir.
􀂾 Şönt baca sisteminde havalandırma bacası yapılabilir (şekil 1.6).
1.1.2.3. Çöp Bacaları
Çok katlı yapılarda çöplerin sağlığa zarar vermeden ve kolay bir biçimde toplanması
amacıyla katlarda veya bağımsız bölümlerde biriken çöplerin atıldığı kanallardır. Alt katta
bir depo veya çöp kabı bulunmaktadır.
Çöp bacalarının yapımında TS 2166’ nın kurallarına uyulmalıdır
Çöp bacaları yapılırkan şu hususlara dikkat edilmelidir (şekil.1.7):
􀂾 Yüzeyi düzgün, su emmeyen, ateşe dayanıklı ve korozyona uğramayacak metal levhalarla kaplanmalıdır.
􀂾 Baca içini temizlemek için baca temizleme tertibatı yapılmalıdır.
􀂾 En az daire kesitli ise 30 cm kare kesitli ise 40x40 cm olmalıdır.
􀂾 Baca kapakları yerden 60-90 cm yükseklikte yapılmalıdır.
􀂾 Çöp bacasının üzeri, çatı yüksekliğinin üzerine kadar çıkartılarak havalandırma sağlanmalıdır.
􀂾 Bacalarda gürültünün önlenmesi için bina değme noktalarına ses yalıtımı yapılmalı, çöp arabalarının tekerlekleri yaylı ve lastik çemberli yapılmalıdır.
1.1.2.4. Tesisat Bacaları
Yapılardaki tesisat borularının ve kanallarının (temiz su, pis su, kalorifer, elektrik,
klima vb.) geçirildiği ve duvar boyunca genellikle düşey konumdaki kare veya dikdörtgen kesitli kanallardır.
Tesisat bacalarının yapımında TS 2167’ nin kurallarına uyulmalıdır
Büyük kesitli bacalarda baca içerisinde çalışabilmek için yeterli boşluk bırakılmalı,
merdiven yapılmalı ve kapak veya kapı yapılarak dışarıyla bağlantısı verilmelidir.
1.1.3. Baca Örgü Malzemeleri ve Takımları
􀂾 Mala
􀂾 Çekiç
􀂾 Tuğla
􀂾 Çimento harcı
􀂾 Kürek
􀂾 Su kovası
􀂾 Şakül
􀂾 Duvarcı ipi
􀂾 Şerit metre
􀂾 Su terazisi
􀂾 Ahşap iskele
􀂾 Baret
􀂾 Harç teknesi
􀂾 Duvarcı gönyesi
1.2. Pres Tuğlalarla Baca Örme Kuralları
Pres tuğlalarla baca örme kuralları pres tuğla ile duvar örme modülündeki kurallarla aynıdır.
Pres tuğla ölçülerini hatırlamak için duvar örme modülüne bakınız.

2. BACA TUĞLALARI İLE BACA ÖRME
2.1. Baca Tuğlaları
2.1.1. Tanımı
Baca kanallarını daha hızlı ve intizamlı yapabilmek için fabrika ortamında kilden
üretilmiş ve pişirilmiş hazır bloklardır.
2.1.2. Çeşitleri
􀂾 Yuvarlak delikli baca tuğlası (19x19x19 cm) (resim 2.1)
􀂾 Kare delikli baca tuğlası (19x19x19 cm-25x25x25 cm) (resim 2.2)
Resim 2.3: Dikdörtgen delikli baca tuğlası
Resim 2.4: Şönt baca tuğlası
􀂾 Dikdörtgen delikli baca tuğlası (19x24x19 cm-20x25x20 cm) (resim 2.3)
􀂾 Şönt baca tuğlası (19x39x19 cm-20x40x20 cm) (resim 2.4)
2.2. Baca Tuğlalarıyla Baca Örme Kuralları
􀂾 Baca tuğlası mevcut kanallar üzerine çıkıntı oluşturmayacak şekilde yerleştirilir
􀂾 Çeşitli boyutlardaki baca blokları çimento harcıyla üst üste konularak örülür.
􀂾 Duvara bitişik olarak ve gönyesinde örülmesine dikkat edilmelidir.
􀂾 Başlangıç noktasından temizleme deliğine (70 cm) kadar blok tuğla ile
örülmelidir. 20 cm baca temizleme yeri yapılmalı, üzeri baca tuğlası ile devam etmelidir.
􀂾 Ateş kaynağının giriş noktası döşemenin 20-30 cm altında olmalı, kirişlerle çakışmamalıdır.
􀂾 Derzleri muntazam dolmalıdır.
􀂾 Örülmeye başlanan mevcut baca deliği hiçbir engele takılmadan çatı üstüne kadar çıkmalıdır.
􀂾 Her katta eklenecek baca kanalı projeye uygun biçimde ve diğer baca kanalına
bitişik olarak devam etmelidir.
􀂾 Çok katlı binalarda baca adedi çok fazla oluyorsa şönt baca sistemi yapılması daha uygundur.
Şekil 2.1: Duvara bitişik bağımsız örülen baca örgüsü uygulamasına ait örnek şekiller
2.3. Baca Tuğlalarıyla Baca Örülmesi
2.3.1. Duvarla Bitişik Bağımsız Örülen Bacalar
Baca tuğlasıyla örülen bacalar duvara bitişik yapılmalıdır. Aynı kattaki bitişik
mahallerin baca kanalları, ayrı ayrı düzenlenir ve kötü bir görüntü oluşturmaması için tek bir
duvara yanaştırılarak bitişik örülür.
Baca tuğlaları ile baca örmek için planda belirlenmiş yerlerde baca tuğlalarını üst üste
dik bir şekilde harçlı olarak öreriz. Duvar örme modülündeki kurallar bu uygulama için de
geçerlidir. Tek ihmal ettiğimiz derzlerin üst üste gelmesi olayıdır. Baca kanalının düz bir
şekilde devam edebilmesi için derzlerin üst üste gelmesi göz önüne alınmaz (şekil.2.1).
Şekil 2.2: Şönt baca uygulamasında kullanılan bloklar ve uygulanması
Şönt baca uygulamasındaki bağlantı detayları
2.3.2. Şönt Baca
Büyük kesitli bir baca, bodrumdan çatıya kadar çıkar ve katlardaki mekânlardan bu
bacaya küçük kesitli bacalar bağlanır. Şönt baca, biri küçük diğeri daha büyük iki delikten
oluşan sistemdir. Normal tuğlayla ya da özel preslenmiş bloklarla örülebilir. Boyutları
genellikle 20-25 cm yüksekliğinde, 16-20-26 cm genişliğinde ve 41-56 cm boylarında olur

3. HAZIR BLOKLARLA BACA ÖRME
3.1. Hazır Bloklar
3.1.1. Tanımı
Baca kanallarını daha hızlı ve intizamlı yapabilmek için fabrika ortamında özel
karışım ve betondan üretilmiş hazır bloklardır.
3.1.2. Çeşitleri
􀂾 Gazbeton
􀂾 Bimsblok
􀂾 Betonblok
􀂾 Özel baca bloğu
􀂾 Briket
􀂾 Beton künk
􀂾 Blok tuğla
3.2. Hazır Bloklarla Baca Örme Kuralları
Hazır bloklarla baca örülürken baca tuğlası ile örgü kurallar geçerlidir.
Yalnız bloklarla büyük kanallar (havalandırma bacası, ışıklandırma, tesisat bacası)
örülmek istenirse, bunlar duvar örüm kurallarına uyularak yapılır (şekil 3.1).
Şekil 3.1: Hazır bloklarla (gazbeton, bimsblok, blok tuğla, briket)
havalandırma ya da ışıklandırma bacasının yapımı
Şekil 3.2: Hazır bloklarla baca örülmesi
3.3. Hazır Bloklarla Baca Örülmesi
Hazır bloklarla baca örme işlemi, baca tuğlalarıyla ve baca örme işlem basamaklarıyla aynıdır (şekil 3.2).

4. ARAÇ GEREÇLERİN BAKIMI VE ONARIMINI YAPMAK
4.1. Bakım Onarım
4.1.1. Tanımı
Baca yapımında kullanılan araç gereçlerin iş bitiminde yapılan temizliği ve bakımıdır.
Kullanılacak malzemelerin kullanım ihtiyacına sorunsuz bir şekilde cevap verebilmesi için
gerekli temizlik ve tamiratın yapımıdır.
4.1.2. Önemi
Duvarcılık işlerinde kullanılan aletlerin işe başlamadan temiz ve bakımlı olması işin
aksamadan yürütülmesini sağlar. Bu nedenle iş sonrası mutlaka kullanılan bütün malzemeler
itinayla temizlenmeli ve işlevini yitiren gereçler elden geçirilip gerekli onarım yapılarak
hazır bulundurulmalıdır.
4.2. Araç Gereçlerin Bakım ve Onarım Kuralları
􀂾 Uygulama yaparken araç gerecin kullanımında gereken özen gösterilmelidir.
􀂾 İş bitiminde etrafa dağılmış araç gereç toplanmalıdır.
􀂾 Malzeme üzerinde harç kalıntısı varsa kurumadan temizlenip yıkanmalıdır.
􀂾 Tuğla kırıkları ve harç kalıntıları boş bir harç teknesine kaldırılmalıdır.
􀂾 İşin yapıldığı bölgenin temizliği iş bitimini takiben yapılmalıdır.
􀂾 Molozlar (tuğla artıkları, harç kalıntıları) temizlik sonrası çöpe dökülmelidir.
􀂾 Kullanılan malzemeler takımhaneye kullanıma hazır bir şekilde teslim edilmelidir.
4.3. Araç Gereçlerin Bakım ve Onarımının Yapılması
􀂾 Araç gereçler toplanır.
􀂾 Kullanılan araç gereçler kuruması beklenmeden harç artıkları kazınır.
􀂾 Yıkanması gereken malzemeler yıkanır ve suyu süzdürülür.
􀂾 Harç teknesinin temizliği yapılarak ters çevrilir.
􀂾 Daha sonraki çalışmalarda yine aynı malzemelerin kullanılacağı unutulmamalıdır.
􀂾 Çalışma ortamının temizliği yapılır.
􀂾 Malzemeler gerekli temizlik ve bakımı yapılarak depolara kaldırılır.
􀂾 Şaküllerin ip kopmasına karşı ipleri yenilenir.
􀂾 Su terazilerinin ayarlarının kontrolleri yapılır(Her hangi bir zemin üzerinde
terazi 180o döndürülür hava kabarcığının sapma miktarı aynı ise su terazinin
ayarı düzgündür. Hava kabarcığının sapma miktarı değişiyorsa ayarı kaçıktır.
Üzerindeki vidalardan gerekli ayarlama yapılır).
􀂾 Duvarcı gönyelerinin diklikleri kontrol edilir(Masa benzeri bir yüzeye T cetveli
gibi dayanarak uzun kenarıyla çizgi çizilir. Uzun kenar aynı şeklini koruyarak
kısa kenar 180o döndürülür ve uzun kenarla çizilen çizgide şaşma olup olmadığı
kontrol edilir). Şaşma varsa gönyenin dikliği bozuktur, kullanılmaz.

KAYNAK:www.megep.meb.gov.tr

Döküman Arama

Başlık :