Kapat

ALÇI KARTONPİYER DÖKÜMÜ

ŞEKİL VE RESİMLERİ GÖREMİYORSANIZ www.megep.meb.gov.tr ADRESİNDEN İLGİLİ MODÜLÜ AÇARAK İNCELEYEBİLİRSİNİZ.

1. KARTONPİYER DÖKÜMÜ YAPIMI
1.1. Kartonpiyer
1.1.1. Tanımı
Kartonpiyer yapımı için özel olarak üretilmiş kartonpiyer alçısı ve su karışımının yine
bu iş için hazırlanmış kalıplara, tekniğine uygun şekilde dökülmesi işlemine “ kartonpiyer dökümü” denir.
1.1.2. Çeşitleri
Kartonpiyer dökümünü etkileyen en önemli etkenler olan sıcaklık ve dayanım
özellikleri göz önüne alınarak döküm işlemi yapılır. Döküm için harcanan süre ve dökümü
yapılan modelin zorluğu, döküm yapan uygulayıcı için önemli konulardır. Kartonpiyer
elemanlarının döküm yapılması ile yerine montajının yapılması arasında geçen süre de
döküm tekniğini etkileyen faktörler arasındadır.
Bu bilgiler ışığında döküm tekniği aynı olmasına rağmen, kartonpiyer dökümü
yapılacak harcın içerisine bazı değişik katkıların da konulması gerekebilir. Bu katkıların
kullanılma oranları ve çeşitlerine göre kartonpiyer dökümünde bir sınıflandırma yapmak
daha doğru olur.
􀂾 Kartonpiyer alçısı + su
􀂾 Kartonpiyer alçısı + saten perdah alçısı + su
􀂾 Kartonpiyer alçısı + saten perdah alçısı + beyaz tutkal + su
􀂾 Kartonpiyer alçısı + beyaz tutkal + su
􀂾 Kartonpiyer alçısı + silis (kum) + su
Kartonpiyer dökümü ve sonrasında elde edilmek istenen dayanım, sertlik, doku vb.
özelliklere istinaden döküm yapılmalıdır. Bu modülde, yaygın olarak uygulanan döküm
tekniğine ait konular verilmiştir.
1.2. Alçı Kartonpiyer Dökme Kuralları
1.2.1. Alçı Kartonpiyer Dökümünde Kullanılan Sarf Malzemeler
Kartonpiyer alçısı Cam elyaf lif Keten Kalıp ayırıcı
1.2.2. Alçı Kartonpiyer Dökümünde Kullanılan Yardımcı Malzemeler
Alçı teknesi Plastik eldiven Çırpaç Mekanik karıştırıcı
Mala Döküm kapları Kartonpiyer döküm kalıbı
Spatula Fırça
1.3. Alçı Kartonpiyer Dökümünde İş Sırası
Kartonpiyer dökümünde her eleman için değişik işlem basamakları uygulanabilir. Bu
faaliyette “köşe profili”nin polyester kalıba dökümü işlem basamakları verilmiştir.
1. Kullanacağınız sarf ve yardımcı malzemeleri çalışma ortamına getiriniz.
2. Uygulamaya başlamadan önce döküm kalıbı, rahat sarsılabilecek bir yüzey üzerine
konulmalıdır. Bu iş için uygun çalışma tezgâhını hazırlayınız.
3. Döküm kalıbı üzerindeki toz ve tutunmayı önleyici maddeleri fırça ile temizleyiniz.
4. Kartonpiyerin kalıptan düzgün çıkması için uygun nitelikte ayırıcı malzeme ile
kalıbı yağlayınız ( Uygulama basamaklarına bakınız).
5. Uygulama yapılan ortamların sıcaklığı en az +5 ºC olmalıdır. Soğuk havalarda
ortamı ısıtıcı ile ısıtınız, aksi halde alçı harcının içindeki su donabilir.
6. Kartonpiyer alçısının donma süresini ayarlamak için saten perdah alçısından başka
bir alçı ile karıştırmayınız.
7. Alçı teknesine, belirlediğiniz miktarda su koyunuz. Su içilebilir nitelikte olmalıdır.
8. Alçının performansını çok fazla etkileyen alçı teknesi ve su temizliğine dikkat ediniz.
9. Sepeleme öncesi, elleri korumak amacıyla plastik eldiven giyiniz.
10. Kartonpiyer alçısının bulunduğu torbayı maket bıçağı ile açınız.
11. Kartonpiyer alçısını, tekne içerisindeki suya sepeleyerek ekleyiniz. Su/alçı oranı 7-
7,5 l suya
12. 10 kg kartonpiyer alçısı olacak şekilde ayarlayınız.. Alçı, su yüzeyini örtene kadar
sepelemeye devam ediniz.
13. Alçının performansını çok fazla etkileyen aletlerin temizliğine dikkat ediniz.
14. Karıştırma işlemini plastik eldiven kullanılarak elle, düşük devirli mekanik
karıştırıcıyla, sıva malası ya da çırpaçla yapınız. Kullanılacak yöntemi seçerken
gerekli harç miktarını baz alabilirsiniz
15. Tekne içerisindeki harç, her noktada akıcı kıvama gelinceye kadar içinde topaklar
kalmayacak şekilde karıştırınız.
16. Tekne içerisindeki harç yaklaşık 8-13 dakikada donmaya başlıyacağından
kartonpiyer imalatında seri davranılmalıdır.
17. Kartonpiyer alçısı harcına, karışımdan sonra su veya alçı eklemeyiniz.
18. Hazırlanan kartonpiyer alçısı harcını, daha önce yağladığınız kalıp üzerine kalıbın
yarısını geçmeyecek şekilde 1. döküm olarak dökünüz.
19. Kalıbı sarsarak kartonpiyer alçısı harcının, kalıba tam olarak yerleşmesini sağlayınız.
20. Keten ya da cam elyafını, kartonpiyer yaş dayanımını artırmak üzere ilk kat
kartonpiyer harcı üzerine seriniz.
21. Bu işlemden sonra ikinci kat kartonpiyer alçı harcını 2. döküm olarak kalıp üzerine dökünüz.
22. Kalıp üzerine dökülen harcı düzeltiniz. Kartonpiyerin arka yüzeyini düzgün hâle getiriniz.
23. Kalıp kenarlarını alçı sertleşmeye başladıktan sonra temizleyiniz.
24. Kalıp üzerindeki kartonpiyer alçısı harcı, yaklaşık 30 dakikada donacaktır. Bu süre
içinde kalıbın bulunduğu tezgâhı darbelerden korumaya dikkat ediniz.
25. Donma süresinin sonunda kartonpiyer elemanını kalıbın köşesinden iteleyerek çıkartınız.
26. Kalıptan çıkartılan pürüzsüz bir döküm yüzeyine sahip kartonpiyeri sabitlenmeye
hazır bir şekilde istifleyiniz.
1.4. Alçı Kartonpiyer Dökümünün Yapılması
􀂾 Ön Hazırlık
• Uygulamaya başlamadan önce döküm kalıbı rahat sarsılabilecek bir yüzey üzerine konulmalıdır.
• Döküm kalıbının üzerindeki toz ve tutunmayı önleyici maddeleri fırça ile temizleyiniz.
􀂾 Karışımın Sürülmesi
• Kartonpiyerin kalıptan düzgün çıkması için uygun nitelikte ayırıcı malzemeyi kalıp yüzeyinin tamamına sürünüz.
• Yaygın olarak kullanılan kalıp ayırıcı:
a- 1/4 ölçü: Mazot veya gaz yağı
b- 1 ölçü : Arap sabunu
c- 10 ölçü : Su
Bir tas içinde çözünene kadar karıştırılır kalıp yüzeyine ince bir tabaka oluşturacak şekilde fırça ile tatbik edilir.
􀂾 Ortam Sıcaklığı
• Uygulama yapılan ortamların sıcaklığı en az +5 ºC olmalıdır.
􀂾 Dikkat!!!
• Kartonpiyer alçısını, saten perdah alçısı dışında herhangi bir alçı ile karıştırmayınız. Bu işlemi donma
süresini ayarlamak için belli ölçekte  yapınız. Aksi taktirde kartonpiyerin dayanımı azalabilir.
􀂾 Karışım Suyunun Hazırlanması
• Alçı teknesine su koyunuz.
• Alçının performansını çok fazla etkileyen alçı teknesi ve suyun temizliğine dikkat ediniz.
􀂾 İş Güvenliği
• Sepeleme öncesi elleri korumak amacıyla plastik eldiven giyiniz.
􀂾 Torbanın Açılması
• Kartonpiyer alçısı torbasını üst kısmından maket bıçağı ile kesiniz.
􀂾 Sepeleme
• Kartonpiyer alçısını, tekne içerisindeki suya sepelemeye başlayınız. Su/alçı oranı 7-7,5 l suya 10 kg alçı şeklindedir.
TEKNİK ÖZELLİKLER
Su / alçı oranı döküm işleri
Su / alçı oranı yapıştırma işleri
7 – 7,5 l suya 10 kg kartonpiyer alçısı
6 – 6,5 l suya 10 kg kartonpiyer alçısı
Kullanım süresi 8-13 Dakika
Donma süresi 30 Dakika
Tablo 1: Lafarge- Dalsan KARTEK kartonpiyer alçısı teknik özellikleri
• Kartonpiyer alçısı, su yüzeyini örtene kadar sepelemeye devam ediniz.
• Alçının demlenmesi için 1-2 dakika bekleyiniz.
􀂾 Dikkat!!!
• Alçının performansını çok fazla etkileyen aletlerin temizliğine dikkat ediniz.
􀂾 Karıştırma -1.Yöntem
• Karıştırma işlemini plastik eldiven kullanarak,elle yapabilirsiniz.
􀂾 Karıştırma -2.Yöntem
• Karıştırma işlemini düşük devirli mekanik karıştırıcı kullanarak da yapabilirsiniz.Yüksek devir, alçı
tüketimini artırır ve erken donma  vb. sorunlara yol açabilir. Bu yöntemi seri imalatlarda kullanınız.
􀂾 Karıştırma -3. Yöntem
• Karıştırma işlemini, sıva malası ya da çırpaçla da yapabilirsiniz.
• Tekne içerisindeki harcı, her noktada akıcı kıvama gelinceye kadar içinde topaklar kalmayacak şekilde karıştırınız.
􀂾 Kullanım Süresi
• Tekne içerisindeki harç, yaklaşık 8-13 dakikada donmaya başlayacağından kartonpiyer imalatında seri ve hızlı davranmalısınız.
􀂾 Dikkat!!!
• Kartonpiyer alçısı harcına, karışımdan sonra su veya alçı eklemeyiniz.
􀂾 1.Döküm
• Hazırlanan kartonpiyer alçısı harcını, yaklaşık kalıbın yarısını dolduracak şekilde bir tas yardımıyla kalıp üzerine dökünüz.
􀂾 Sarsma
• Kalıbı sarsarak kartonpiyer alçısı harcının kalıba tam olarak yerleşmesini ve içindeki hava  kabarcıklarının çıkmasını sağlayınız.
􀂾 Keten ya da Cam Elyafın Serilmesi
• Keten ya da cam elyafı, kartonpiyerin kuru dayanımını artırmak üzere ilk kat kartonpiyer alçısı harcının üzerine seriniz.
􀂾 2. Döküm
• Bu işlemden sonra ikinci kat kartonpiyer alçısı harcını, kalıp üzerine dökünüz.
􀂾 Düzeltme
• Kalıp üzerine dökülen harcı düzelterek, kartonpiyerin arka yüzeyini düzgün hale getiriniz.
􀂾 Kalıp Kenarının Temizlenmesi
• Kalıp kenarlarını, alçı sertleşmeye başladıktan sonra temizleyiniz.
􀂾 Donma Süresi 30 DAKİKA
• Kalıp üzerindeki kartonpiyer alçısı, normal hava şartlarında yaklaşık 30 dakikada donacaktır.
Soğuk hava şartlarında döküm yapılacak ise ortam mutlaka ısıtılmalıdır.
􀂾 Kalıptan Çıkarma
• Donma süresini göz önüne alınız ve kartonpiyeri, kalıbın köşesinden iterek çıkartınız.
• Kalıptan çıkartılan ve pürüzsüz bir döküm yüzeyine sahip kartonpiyer sabitlenmeye hazırdır.

2. ALÇI KARTONPİYERİ KALIPTAN ÇIKARIP İSTİFLEME
2.1. Alçı Kartonpiyeri Kalıptan Çıkarma Kuralları
Kartonpiyer alçısı dökümü yapıldıktan ve donduktan sonra kalıptan çıkan ürüne “
kartonpiyer” adı verilir. Kartonpiyerin kalıptan alınması aşamasında dikkat edilmesi gereken hususlar şunlardır:
􀂾 Alçının donma süresi mutlaka takip edilmelidir. Prizini almamış kartonpiyer kalıptan çıkarılmamalıdır.
􀂾 Kalıp çıkarma esnasında sert cisimlerle darbeye maruz bırakılmamalıdır.
􀂾 Kalıbın bulunduğu ortam sıcaklığı, kartonpiyer alınana kadar sabit tutulmalıdır.
􀂾 Kalıp, hava akımı ve cereyan etkisinden uzak tutulmalıdır.
􀂾 Göbek, aplik, payanda, kilit taşı vb. tam dolu döküm yapılan kalıplar, çok iyi
yağlanmalı; kartonpiyerin sıkışması engellenmelidir.
􀂾 Göbek, aplik, payanda, kilit taşı vb. tam dolu döküm yapılan kalıplardan ters
çevirme yöntemiyle kartonpiyer alınmaya çalışılmalı; sonuç alınamıyorsa kalıba
sert cisimlerle darbe uygulanmamalıdır.
2.2. Alçı Kartonpiyeri İstifleme Kuralları
Kartonpiyer, kalıptan çıkarıldıktan sonra belli bir müddet kurumaya bırakılmalıdır.
Buna “tam kuruma” denir. Kuruma süresi; kartonpiyer elemanların şekline, uzunluğuna ve
desenine göre değişiklik gösterir. Kuruma süresi içinde kartonpiyer bünyesindeki suyun
uçması sonucunda çok az da olsa şekil ve ölçü değişikliğine uğrayabilir. Bu istenmeyen şekil
değişiklikleri, ölçülerde sapmalara veya şekil dönüklüklerine ( burulma- çarpılma) neden
olabilir. Kalıptan çıkarıldıktan sonra havadaki nemle etkileşen kartonpiyer elemanlar da şekil
ve ölçü değişiklikleri gösterebilir. Bu gibi uygulamayı zorlaştırıcı etkenlere engel olabilmek
için kartonpiyerler boyut ve ağırlıklarına göre ayrı ayrı istiflenmelidir.
􀂾 Kartonpiyer Köşe Profillerinin İstiflenmesi
Köşe profilleri borudan yapılmış iskelelere askı şekli verilmiş tellerle asılmalıdır.
Profilin üst kenarına açılan delikten askı teli geçirilir ve kartonpiyerin yerle teması kesilerek
ağırlığının yarattığı etki ile şekil değiştirmesinin önüne geçilmiş olur (Resim 2.1 ve resim 2.2).
Resim 2.1: Köşe profillerinde kanca delikleri
Resim 2.2: Köşe profillerinin boru iskelesine asılması
􀂾 Kartonpiyer Göbek ve Diğer Elemanların İstiflenmesi
Kartonpiyer göbek ve diğer hafif ve kısa elemanlar; çıta, lambri, söve vb. hava
sirkülasyonu olmayan raflarda aralarında boşluk kalmayacak şekilde istiflenmelidir (Resim 2.3 ve 2.4).
Resim 2.3: Kartonpiyer göbeklerin istiflenmesi
Resim 2.4: Çıta ve göbeklerin raflara istiflenmesi

KAYNAK:www.megep.meb.gov.tr

Döküman Arama

Başlık :