Kapat

ENDÜSTRİYEL AYDINLATMA TESİSATLARI

ŞEKİL VE RESİMLERİ GÖREMİYORSANIZ www.megep.meb.gov.tr ADRESİNDEN İLGİLİ MODÜLÜ AÇARAK İNCELEYEBİLİRSİNİZ.

1. MALZEME SEÇİMİ
Atölyelerdeki aydınlatma tesisatlarında kullanılacak malzemelerin listesi, çizimi
yapılan kuvvetli akım projelerinin aydınlatma kısımlarındaki aydınlatma keşif özeti
kısmında belirtilmektedir (Tablo 1.1).
1.1. Atölye İç Aydınlatma Kablo Özellikleri
Atölye aydınlatmalarında N tipi kablolar (NYA-NYAF-NYM-NYY) kullanılmaktadır
(Resim 1.1-1.2-1.3-1.4-1.5). Kullanılacak kablonun cinsi genel olarak projelerde belirtilmektedir.
Resim 1.1: NYA kablo
Resim 1.2: NYAF kablo
Resim 1.3: NYM kablo
Resim 1.4: NYY kablo
Resim 1.5: NYY kablo
1.2. Atölye İç Aydınlatma Armatürleri
Büyük açıklıklı sanayi yapılarında aydınlığın yeterli olmayışı, hemen hemen bütün
alanlarda, çalışma hızının düşmesi, hatalı imalatın artması (malzeme ve enerji israfının
artması), iş hastalıkları ve iş kazalarının artması, kaliteli işçilerin kısa sürede yıpranması ve
benzeri sonuçlarla, genel olarak, randımanın ve kalitenin düşüklüğünün önemli
nedenlerinden birini teşkil etmektedir.
Gereğinden fazla aydınlığın ise, nitelik bakımından, tekniğine uygun olmak şartıyla,
aşırı yüksek değerlere ulaşılmadıkça, aydınlatma giderlerinin artmasından başka sakıncası olmamaktadır.
Döküm sanayi
Çekirdek ve kalıp yapımı 700 - 300 lüks
Mulajların dökümü ve ayrılması 400 - 200 lüks
Yoklama – kontrol 2000 - 500 lüks
Kağıt sanayi
Öğütme, yoğurma, silindirleme 300 - 150 lüks
Kağıt makinesi (ıslak yan) 600 - 300 lüks
Kağıt makinesi (kuru yan), kontrol 800 - 400 lüks
Giyim sanayi
Açık renk kumaş denetim 1500 - 3000 lüks
Koyu renk kumaş denetim 2500 - 5000 lüks
Açık renk kumaş kesim 500 - 1000 lüks
Koyu renk kumaş kesim 1000 - 2000 lüks
Açık renk kumaş dikim 750 - 1500 lüks
Koyu renk kumaş dikim 1500 - 3000 lüks
Boyama genel 200 - 400 lüks
Noyama renk ayrım 1500 - 3000 lüks
Ütüleme 750 - 1500 lüks
Konserve sanayi
Firelerin ayrılması 200 - 400 lüks
Temizleme, yıkama 200 - 400 lüks
Renk ayırması (kesme mahalli) 1000 - 2000 lüks
Kesme ve katı kısımların ayrılması 300 - 600 lüks
Kurutma 300 - 600 lüks
Dolu kutuların yoklanması (örnek alma) 1000 - 2000 lüks
Kutular üzerinde çalışma, yoklama – kontrol 1000 - 2000 lüks
Tekstil Fabrikaları
Pamuk açma 200 - 100 lüks
Pamuk tarama 400 - 200 lüks
Pamuk haddeleme 400 - 800 lüks
Hareketli parçalar 3000 - 1500 lüks
İpek ve sentetik kumaşlar 100 - 200 lüks
Koyu renkli kumaşlar 750 - 1500 lüks
Dokuma 800 - 400 lüks
Yünlerin açılması 200 - 100 lüks
Yün denetleme 800 - 400 lüks
Yün tarama 400 - 200 lüks
Haddehane beyaz 400 - 200 lüks
Haddehane renkli 800 - 400 lüks
Dokuma beyaz 800 - 400 lüks
Dokuma renkli 1500 - 750 lüks
Otomobil Fabrikaları
Şasi montaj hatları 400 - 200 lüks
Montaj hatları 800 - 400 lüks
Döşeme hatları 800 - 300 lüks
Genel birleştirme 800 - 400 lüks
Test ve denetleme 1500 - 750 lüks
Depolar
Mağaza depoları 25 - 50 lüks
Fabrika depoları 50 - 100 lüks
Boya fabrikası
Genel aydınlatma 300 - 150 lüks
Laboratuar ve test mekanları 2000 - 1000 lüks
Seramik sanayi
Öğütme 200 – 100
Form verme 300 – 150
Renklendirme 800 – 400
İnce detaylar 1500 – 750
Kimya sanayi
Elle yapılan işler 300 – 150
Üretim hatları 300 – 150
Nitrasyon ve elektroliz grupları 300 – 150
Tablo 1.2: Değişik endüstri alanlarında gerekli olan minimum aydınlık değerleri
Çeşitli sanayi kollarının değişik çalışma birimleri ve buradaki çeşitli çalışma şekilleri
çin gerekli minimum aydınlıklar hesaplanarak geniş çizelgeler düzenlenmiştir (Tablo 1.2).
Aydınlatmada yüksek kalite, uygun aydınlatma araçları kullanılarak sağlanır. Bir yerin
aydınlığının iyi olabilmesi için dikkat edilmesi gereken özellikler şunlardır:
Ø Aydınlık şiddeti
Ø Işığın göz kamaştırmaması
Ø Işık dağıtımı
Ø Işık gölgesi
Ø Aydınlık eşitliği
Aydınlatma armatürlerinin seçiminde ve montajında dikkat edilmesi gerekan bir husus
da, hedeflenen mekandan farklı bir yerin aydınlatılarak enerji kaybına sebep olmamasıdır (Resim 1.6).
Resim 1.6: Işığın aydınlatılacak bölge sınırları dışına taşması
Aydınlatma araçlarının ışınlarının çalışma alanına yönelişlerine göre aydınlatmanın türleri şunlardır:
Ø Direkt aydınlatma: Işığın direkt olarak çalışma yüzeyine yönlendirildiği
aydınlatma türüdür. Lamba ile çalışma yüzeyi arasında bir gereç bulunmaz.
Aydınlatma aracı, ışığı dar ve geniş olarak yönlendirebilecek şekilde
yapılmıştır. Atölye, depo, yol ve caddelerde kullanılır. Bu aydınlatma
araçlarındaki verim %75’tir (Şekil 1.1).
Şekil 1.1: Direkt aydınlatma
Ø Yarı direkt aydınlatma: Işığın bir bölümünün direkt olarak çalışma yüzeyine bir
bölümünün çevreye dağılmasını sağlayan aydınlatma türüdür. Büro, satış
yerleri, koridor, merdiven ve konutlarda kullanılmaktadır. Bu aydınlatma
araçlarındaki verim %80’dir (Şekil 1.2).
Şekil 1.2: Yarı direkt aydınlatma
Ø Dağıtılmış aydınlatma: Işığın aydınlatma aracından her yöne eşit olarak
dağıtıldığı aydınlatma türüdür. Kamaşma olayının en az değerde olması
nedeniyle uygulamada çok kullanılmaktadır. Bu aydınlatma araçlarındaki verim
%80’dir (Şekil 1.3).
Şekil 1.3: Dağıtılmış aydınlatma
Ø Serbest dağıtım yapan uzun ışık kaynakları ile aydınlatma: Floresan lambaların
kullanıldığı aydınlatma türüdür. Aydınlatma araçlarındaki verim %100 olarak kabul edilir.
Ø Yarı endirekt aydınlatma: Işık akısının büyük bir bölümünün tavana, bir
kısmının da çalışma yüzeyine doğru yönlendirildiği aydınlatma türüdür.
Ø Bu aydınlatma araçlarındaki verim %80’dir (Şekil 1.4).
Şekil 1.4: Yarı endirekt aydınlatma
Ø Endirekt aydınlatma: Işığın tamamının tavana yönlendirildiği aydınlatma
türüdür. Bu aydınlatma araçlarındaki verim %70’dir (Şekil 1.5).
Şekil 1.5: Endirekt aydınlatma
1.2.1. Tanımı ve Görevi
Aydınlatmada kullanılan armatürlerin ışık dağılım özellikleri önemlidir. Atölyelerin
özelliğine göre yapılacak aydınlatma direkt, yarı direkt, eşit dağılımlı, yarı endirekt ve
endirekt olabilir. İş yeri aydınlatma metodu, dekorasyon ile de ilişkilidir
Armatürlerde ışık ne şekilde yönlenirse yönlensin göz kamaştırmamalıdır. Görmede
yorgunluk, baş ağrıları ve önemli kazalara sebep olabilir.
Oluşturulan aydınlatma sonucunda gölge oluşması, aydınlatılan iş yerinde ışık
dağılımının zayıf olduğunu gösterir. Bunun için atölyelerin birkaç noktadan, gölge meydana
gelmeyecek şekilde aydınlatılması faydalı olur. Bu çalışmada rahatlık ve en az yorulmayı
sağlar. Endüstride binadaki eşit olmayan aydınlatmalar önemli iş kazalarına sebep olmaktadır.
1.2.2. Çeşitleri ve Yapıları, Bağlantı Prensip Şekilleri
İyi bir aydınlatma yapabilmek için, aydınlatma şiddeti, aydınlatma şekli ne kadar
önemli ise tesiste kullanılacak armatürlerin seçimi de o kadar önemlidir. Aydınlatma
tesislerinde kullanılan armatürler Bayındırlık Bakanlığınca belirlenmiş ve özellikleri
saptanmıştır. Armatür tipleri harflerle sembolize edilmiştir. Proje üzerinde de harflerle
gösterilir. Aydınlatmada kullanılan armatürlerin içerisindeki lambaların çeşitleri, bunların
güçleri, ışık akıları, kullanıldıkları duylar ve ömürleri tablo 1.3’te verilmiştir.
Aydınlatmada kullanılabilecek ışık kaynaklarının (lambaların) teknik özellikleri ve
kullanım alanları aşağıda açıklanmıştır.
Ø Akkor telli (enkandesen) lambalar : Etkinlik faktörleri çok düşük (~ 15
lm/W), ömürleri kısa, fakat renksel özellikleri mükemmel olan bu ışık
kaynakları (lambalar) dış aydınlatma amacına uygun değildir. Bu lambalar
sadece kısa süreler için gerçekleştirilen eğlence, reklam amaçlı aydınlatmalarda
çok iyi ekranlanmış armatürler içinde kullanılabilir. Şu an için var olan akkor
telli lambalı tesisat, ömürleri sonunda Yönetmeliğe uygun farklı bir lamba
grubu ile değiştirilecektir.
Ø Kompakt floresan lambalar : Akkor telli lambaların alternatifi olarak üretilen
bu ışık kaynaklarının (lambaların) etkinlik faktörleri (~ 60 lm/W) akkor telli
lambalardan daha yüksek ve ömürleri daha uzundur. Sadece park, bahçe, kapı
önü aydınlatması amaçlı kullanılacak olan bu lambaların, çalışma
karakteristikleri ortam sıcaklığına bağlı olarak değişmektedir. Bu nedenle
kompakt floresan lambalı dış aydınlatma tesislerinde kullanılan lambalar dış
ortam koşullarına uygun tiplerden seçilecek ve çok iyi korumalı armatürler içine
yerleştirilecektir. Balastın lambanın içinde yer almadığı durumlarda,
standartlara uygun elektronik balastlar kullanılacaktır.
Ø Tüp floresan lambalar : Etkinlik faktörleri 80 lm/W Cıvarında olan uzun
ömürlü bu ışık kaynaklarının (lambaların) da çalışma karakteristikleri ortam
sıcaklığından çok etkilenmektedir. Verimli bir aydınlatma yaratılabilmesi için
bu lambalar da yine dış ortam koşullarına uygun olan tiplerden seçilecek ve iyi
korumalı armatürler içine yerleştirilecektir. Standartlara uygun elektronik
balastlar kullanılacaktır. Lambalar kesinlikle armatürsüz, çıplak olarak
kullanılmayacaktır. Uygun armatürler ile ışıkları tamamen aydınlatılan yüzeye
yönlendirilmiş olacaktır. Parıltıları oldukça düşük olan ve çıplak gözle
bakılabilen bu lambalar sadece reklam ve seyir amaçlı aydınlatmalarda uygun
düzeneklerle görünür şekilde kullanılabilir. Tüp flüoresan lambalar kesinlikle
yol, cadde, sokak, meydan aydınlatması amaçlı kullanılmayacaktır.
Ø Yüksek basınçlı cıva buharlı lambalar : Etkinlik faktörleri 50 lm/W
Cıvarında olan beyaz ışıklı bu lambalar sadece park, bahçe aydınlatması için
kullanılacaktır. Lambalar üst yarı uzaya hiç ışık göndermeyecek şekilde
tasarlanmış ekranlı armatürler içine yerleştirilecektir.
Ø Metal halojen lambalar : Etkinlik faktörleri 80 lm/W Cıvarında ve renk
özellikleri iyi olan bu lamba grubu özel aydınlatmalar için uygundur. Ekonomik
ömürleri kısa olan bu lambalar sadece renkli TV çekimlerinin yapılacağı açık
hava spor sahalarında ve beyaz rengin vurgulanmak istendiği bina dış cephe
aydınlatmalarında, çok iyi ekranlanmış armatürler içinde kullanılacaktır.
Ø Yüksek basınçlı sodyum buharlı lambalar : Bu lambalar en uzun ömürlü ışık
kaynakları (lambalar) olup, şeffaf cam tüplü olanlarının etkinlik faktörleri 130
lm/W Cıvarındadır. Şehir içi yol, cadde, sokak, meydan aydınlatmalarının
tamamında parlak beyaz-sarı renkte ışık yayan bu lambaların en verimli tipi
olan şeffaf cam tüplüleri kullanılacaktır. Daha önce yüksek basınçlı Cıva
buharlı lambalı tesislerde enerji tasarrufu elde edebilmek amacıyla kullanılmış
olan yüksek basınçlı sodyum buharlı lambaların ateşleyicisiz tipi yeni tesislerde
kesinlikle kullanılmayacaktır.
Ø Alçak basınçlı sodyum buharlı lambalar : Renk ayırımının önemli olmadığı
tüm tesislerde kullanılabilecek en yüksek etkinlik faktörlü ışık kaynağıdır.
Ekspres yollar, limanlar, yükleme boşaltma alanları ve güvenlik aydınlatması
için uygun lambalardır. Işık kirliliğinin önlenmesinin birinci derecede önem
taşıdığı doğal hayatın korunması gereken alanlardaki ve astronomi gözlemevleri
etrafındaki yol, sokak, meydan, alan aydınlatmalarında sadece alçak basınçlı
sodyum buharlı lambalar kullanılacaktır.
1.2.2.1. Floresan Armatürler
Floresan armatürler, atölye aydınlatmalarında çok kullanılan bir çeşittir (Resim 1.7).
Tek olarak sıralı bir şekilde kullanıldığı gibi grup olarak da kullanılmaktadır. Lamba
devresinde floresan tüp, balast, starter ve soketler bulunmaktadır (Resim 1.8).
Resim 1.7: Floresan armatür
Floresan lamba tüp şeklinde yapılmıştır. Tüpün iç yüzeyi ışık vermeyi sağlayan bir
madde ile kaplanmış, alçak basınçlı, Cıva buharlı lambadır. Floresan lambalar TS 183’e göre yapılırlar.
Starter, floresan lambayı çalıştırmak amacıyla, ön ısıtma devresini açan ve kapayan bir düzendir.
Balast, floresan lambaların akımını ayarlamak veya belirli bir değerde tutmak üzere
elektrik kaynağı ile lamba arasına bağlanan bir araçtır. Balast, floresan lamba devresine seri
bağlanan bir şok bobinidir. Şebeke geriliminin hemen hemen yarısı değerinde bir gerilim
düşümüne neden olur.
Bir floresan armatürde iki soket vardır. Soketlerin birinde, hem tüpün fleman uçlarının
(iğnelerinin) girebileceği yuvalar hem de starterin takılabileceği yuva vardır. Soketlere
floresan lamba duyu da denilmektedir.
Resim 1.8: Floresan armatürün parçaları
Floresan lambanın özellikleri şunlardır:
Ø Üstünlükleri:
Ø Etkinlik faktörü büyüktür
Ø Kullanılışı ucuzdur.
Ø Fazla ısınmaz.
Ø Yüksek aydınlıklar elde etmeye elverişlidir (Tablo 1.3).
Ø Reflektörsüz kullanılsa bile fazla göz kamaştırmaz.
Ø Çeşitli beyaz renkleri vardır.
Ø Ömrü oldukça uzundur (Tablo 1.3).
Ø Gündüz ışığına yardımcı olarak kullanılabilir.
Ø Sakıncaları:
Ø Birden bire ışık vermezler.
Ø Bağlantısı zordur.
Ø Yardımcı araçlara gereksinim duyulur.
Ø Kuruluş masrafı fazladır.
Ø Verdikleri ışığa göre boyları büyüktür.
Ø Doğru ve iyi bağlantı yapılmadığında ışığın titremesi ve stroboskobik etki gibi
sakıncaları vardır.
Ø Bazı durumlarda çıkardıkları ses rahatsız edici bir gürültü hâlini alabilir.
Ø Kullanıldığı Yerler:
Ø Reflektörsüz (yansıtıcı aydınlatma aracı) olarak kullanılmaları uygun değildir.
Reflektör içine ikili veya üçlü takılmaları iyi sonuç verir.
Ø Sıcak renkleri 250 lüx ve soğuk renkleri 400 lüx’ten fazla aydınlıklar için kullanmak gerekir.
Ø Yeterli ve iyi bir aydınlığa gereksinim duyulan okul, büro, atölye gibi yerler için uygundur.
Resim 1.9: Floresan armatürler
Nemli ve rutubetli yerlerde kullanılan Etanş (antigron) floresan lambanın resmi,
(resim 1.10) arka kısmı ve contaları (resim 1.11), boyutları (şekil 1.6), değerleri (tablo 1.4),
ölçüleri (tablo 1.5)’te gösterilmiştir.
Resim 1.10: Etanş floresan armatürler
Resim 1.11: Etanş floresan armatürün arka kısımı ve contaları
Şekil 1.6: Etanş floresan armatürün boyutları
Tablo 1.4: Etanş flaresan armatür değerleri
Tablo 1.5: Etanş floresan armatürün ölçüleri
Sıva altında ve sıva üstünde kullanılan floresan armatür gruplarının resimleri resim
1.12-1.13, boyutları şekil 1.7, boyut ölçüleri tablo 1.6, ışık dağılım eğrileri şekil 1.8’de
gösterilmiştir. Bunlar alçıpan yapılmış basık tavanlı yerlerde kullanılmaktadır.
Resim 1.12: Sıva altı floresan armatür
Resim 1.13: Sıva üstü floresan armatürler
Şekil 1.7: Sıva altı ve sıva üstü floresan armatürlerin boyutları
Tablo 1.6: Sıva altı ve sıva üstü floresan armatürlerin boyut ölçüleri
Şekil 1.8: Sıva altı ve sıva üstü floresan armatürlerin ışık dağılım eğrileri
Resim 1.14’te W kompakt tip floresan armatür görülmektedir. Armatürlerin monoblok
gövdesi alüminyum levhadan pres yöntemiyle üretilmiştir ve parlak eloksal kaplamaya tabi
tutulmuştur. Reflektör ideal yansıtmayı yapacak şekilde dizayn edilmiş ve maximum
yansıtmayı sağlayacak şekilde parlatılmıştır. Armatür kapağı antiultraviole katkılı akrilik
saydam malzemeden üretilmiştir. IP54 koruma sınıfına uygun olan armatürler her türlü iklim
koşullarında kullanılacak şekilde harici olarak kompakt fluoresan ampul kullanımına uygun imal edilmiştir.
Ø Kullanım Alanları: Sokaklar, çevre aydınlatması, gezinti yolları, 5 m
yüksekliğe kadar tüm dış ve iç aydınlatmalarda kullanılırlar.
Resim 1.14: W kompakt floresan aydınlatma armatürü
Şekil 1.9: W kompakt floresan aydınlatma armatürün boyutları
Tablo 1.7: W kompakt floresan aydınlatma armatürün boyutlarının ölçüleri
Floresan armatürlerde iç bağlantı şekli balast üzerinde gösterilmektedir (Resim 1.15).
Resim 1.15: Balast üzerinde bağlantı şeklinin gösterilmesi
1.2.2.2. Cıva Buharlı Armatürler
Cıva buharlı lambaların yapısı prensip olarak sodyum buharlı lambaya benzemektedir.
Yüksek basınçlı cıva buharlı lambalar ve telli (flemanlı) cıva buharlı lambalar olarak iki
şekilde yapılırlar.
Yüksek basınçlı cıva buharlı boşalmalı lamba, yüksek basınçlı (1 Atm. dolaylarında)
cıva buharı içinde meydana gelen elektrik boşalması ve dış ampulün iç yüzeyini kaplayan
floresan ve yarı saydam bir maddenin ışıldaması ile ışık veren bir lambadır.
Yüksek basınçlı cıva buharlı boşalmalı lambaların özellikleri şunlardır:
Ø Üstünlükleri:
Ø Işık etkinliği fazladır.
Ø Ömrü uzundur (Tablo 1.3).
Ø Verdiği ışığa göre lamba boyutları fazla büyük değildir.
Ø Kullanılışı ucuzdur.
Ø Sarsıntı ve darbelere karşı oldukça dayanıklıdır.
Ø Ani ısı değişmeleri ve kısa süreli gerilim yükselmelerine karşı dayanıklıdır.
Ø Sakıncaları:
Ø Yanma süresi uzundur (devresi kapatıldıktan 4-5 dakika sonra tam ışığını verir).
Ø Bağlantısı zordur.
Ø Her rengi ve özellikle kırmızıya bakan renkleri iyi göstermez.
Ø Yardımcı araçlara gereksinim duyulur.
Ø İlk tesis masrafı fazladır.
Ø Kullanılış özellikleri:
Ø Yüksek tavanlı yerlerde özel yansıtıcılarla kullanılması iyi sonuç verir.
Ø Rengin önemi olmayan yerlerde ve özellikle depo, hangar ve benzeri yerlerde kullanılması uygundur.
Ø Yüzme havuzları, park, bahçe ve ağaçlıklı yerlerin dolaylı aydınlatılması için elverişlidir.
Ø Yol ve caddelerin aydınlatılması için çok elverişlidir.
Ø Telli (flemanlı) Cıva buharlı lambaların özellikleri şunlardır:
Ø Üstünlükleri:
Ø Bağlantısı kolaydır, yardımcı araçlara gereksinim duyulmaz.
Ø Akkor flemanlı lambaların yerine takılabilir.
Ø Hemen ışık verir (rengi 3-4 dakikada son durumunu alır).
Ø Ömrü uzundur.
Ø Sakıncaları:
Ø Söndürüldükten sonra tekrar yanması için 4-5 dakika beklemek gerekir.
Ø Çoğu renkleri iyi göstermez.
Ø Satın alınışı oldukça pahalıdır.
Ø Kullanılış özellikleri:
Ø Akkor flemanlı lambalara göre yapılmış eski tesisatları değiştirmeden ışık
takviyesi için uygundur.
Ø Atölye, depo, hangarlarda ve rengin önemli olmadığı yüksek tavanlı yerlerde
özel reflektörlerle kullanılır.
Resim 1.16: Sokak aydınlatma armatürü
Armatürün özellikleri (Resim 1.16) şunlardır:
125 W Y.B. cıva Buharlı,
50/150 Y.B. sodyum buharlı, ampuller için
UV katkılı polikarbonat kapak
UV katkılı polikarbonat monoblok gövde
Toz ve suya karşı silikon conta ile donatılı IP 65 koruma
En yüksek armatür verimine ve ışık dağılımına göre tasarlanmış alüminyum reflektör
Ø42mm ve Ø60mm boruya göre montaj parçası enjeksiyon döküm alüminyumdur.
Şekil 1.10: Armatürün boyutları
Tablo 1.8: Armatürün özellikleri
a) 50 W Sodyum b) 70 W sodyum c) 100 W sodyum d) 100 W metal e) 150 W sodyum
Şekil 1.11: Armatürün ışık dağılım eğrileri
Armatürün kullanıldığı yerler: Caddeler, çevre aydınlatmaları, gezinti yolları vb.
Resim 1.17: Armatürün darbe ve kırılmaya dayanıklı olması
Resim 1.18: Armatürün yüksek ısıya dayanıklı olması
1.2.2.3. Sodyum Buharlı Armatürler
Sodyum buharlı lambalar, sıcak katotlu, alçak basınçlı ve alçak gerilimle çalışan
deşarj lambalarıdır. Yani, sodyum buharı içinde meydana gelen elektrik boşalması ile ışık
veren alçak basınçlı (0,001 Atm’den az) bir lambadır. Bir balast ile devreye bağlanması
gerekir. Lambanın tutuşma gerilimi 220 V , kararlı çalışma gerilimi 50-60 V’tur. Gerilim
farkı balastta oluşur. Balast hem akım sınırlayıcı hem de kararlı çalışmayı sağlar.
Balast; besleme kaynağı ile bir veya birkaç boşalmalı lamba arasına bağlanan ve
başlıca görevi lamba ve lambaların akımını gereken değere ayarlamak için kullanılan bir
aygıttır. Sodyum buharlı lambalar TS 897 ve balastları TS 898’e göre yapılırlar.
Ø Sodyum buharlı lambaların özellikleri şunlardır:
Ø Üstünlükleri:
Ø Işık etkinliği en fazla olan ışık kaynağıdır.
Ø Ömrü uzundur (Tablo 1.10).
Ø Kullanılışı ucuzdur.
Ø Sisli havalarda görüşe yardım eder.
Ø Sakıncaları:
Ø İlk tesis kuruluşu pahalıdır.
Ø Renklerin ayırt edilmesine imkân vermez.
Ø Rengi sarıdır.
Ø İnsanların sürekli bu ışık altında çalışmalarında bazı sakıncalar görülmektedir.
Ø Kullanıldığı yerler:
Ø Açık yerlerde veya havası dumanlı, buharlı ve tozlu olan yerlerde.
Ø Sürekli çok sisli yerlerdeki yollarda ve yol kavşaklarında.
Ø Sarıya bakan renklerdeki yapıların dış ışıklandırılmasında.
Resim 1. 19: Sodyum buharlı armatür
Armatürün özellikleri (Resim 1.19):
Cam elyaf katkılı polyester malzemeden imal edilmiştir.
Cıva - sodyum buharlı - metal halide TS896/TS - EN 60922 - 23 TS - EN ISO 9002
TS 298 porselen duy E - 27 / E – 40
1,5 - 2,5 mm2 TSE'li tek damarlı kablo
125W HQL 4-6m, 250W HQL 7-10m, 400W HQL 8-14m,
50 cm ø 42 - 60 galvaniz kaplamalı boru
Armatürün kullanıldığı yerler: Kent aydınlatma , yaya geçitleri , liman , otoyol ,
sanayi bölgeleri vb.
Resim 1.20: 90 W’lık sodyum buharlı dış aydınlatma armatürünün iç görüntüsü
Şekil 1.12: 90 W’lık sodyum buharlı dış aydınlatma armatürünün ışık dağılım eğrisi
Resim 1.21: Dış aydınlatma armatürü
Armatürün özellikleri (Resim 1.21): Armatürün gövdesi, iki parçadan meydana
gelmiştir. Her iki kısım eloksal kaplamalı alüminyum malzemeden imal edilmiş olup, iki
parça arasındaki geniş neopren lastik conta ile izole edilmistir. Armatürde kullanılan diğer
metal malzemelerde oksidasyona karşı galvaniz kaplama ile korunmuştur. Üst plastik kapak,
armatürün içerisinde yağmur suyunun girmesine imkân vermeyecek şekilde gövdeye
geçmelidir ve üstten plastik başlı bir vida ile tespit edilir. Yüksek ısı ve darbelerde dayanıklı
kırılmaz özellikteki malzemeden imal edilmektedir.
Şekil 1.13: Armatürün boyutları
Tablo 1.9: Armatürün özellikleri
Şekil 1.14: Armatürün ışık dağılım eğrisi
Resim 1.22: Sodyum buharlı endüstriyel aydınlatma armatürleri
Şekil 1.15: Sodyum buharlı endüstriyel aydınlatma armatürlerinin boyutları
Şekil 1.16: Sodyum buharlı endüstriyel aydınlatma armatürlerinin boyutları
Şekil 1.17: Sodyum buharlı endüstriyel aydınlatma armatürlerinin ışık dağılım eğrileri
Şekil 1.18: Sodyum buharlı lambanın Şekil 1.19: Sodyum buharlı armatürün
bağlantı şekli kısımları
1.2.2.4. Metal Buharlı Armatürler
Resim 1.23: Metal buharlı armatür Resim 1.24: Metal buharlı armatür
Armatürlerin gövdesi 1 mm DKP sactan imal edilmiştir. Üzeri elektrostatik boya ile
kaplanmıştır. Reflektörler parlak anodize edilmiş alümünyumdan imal edilmiştir. Toza ve
suya karşı korumalıdır. Yüksek ısı ve darbeye karşı dayanıklı cam kullanılmaktadır.
Kullanım yerleri: Benzin istasyonlarının kanopi tavanlarında, yüksek tavanlı atölyelerde vb…
Şekil 1.20: Metal buharlı armatürün boyutları
Tablo 1.10: Metal buharlı armatürün ölçüleri
Şekil 1.21: Metal buharlı armatürün ışık dağılım eğrisi Resim 1.25: Hareketli metal buharlı armatür
Resim 1.26: Hareketli metal buharlı armatürün verdiği ışık konumları
Şekil 1.22: 70 W metal halide lambalı armatür boyutları
Resim 1.27: Metal halide ampul Resim 1.28: Metal halide armatürü
Resim 1.29: Metal halide armatürün parçaları
Bu armatürlerin bağlantı şekilleri ignitör üzerinde ve balast üzerinde belirtilir (Resim 1.30).
Resim 1.30: Metal halide lambada kullanılan ignitör ve lambanın bağlantı şekli
Resim 1.31: Armatürüne yerleştirilmiş metal halide ampul
Resim 1.32: Armatüre yerleştirilenbir metal halide ampul
Resim 1.33: Metal halide ampulü çalıştıran Resim 1.34: Metal halide takılı armatür iç bağlantı elemanları
Resim 1.35: Armatürdeki bağlantı elemanlarının yeri
1.3. Atölye İç Aydınlatma Armatür Kontrol Elemanları
Atölyelerdeki armatürler, değişik malzemelerle kontrol edilerek çalıştırılıp kapatılmaktadır.
1.3.1. Anahtarlar
Bir elektrik devresini açıp kapamaya yarayan, el ile kumanda edilen devre
elemanlarına anahtar denmektedir. Anahtarlar 10 ampere kadar ve 220 voltu geçmeyen
gerilimlere kadar elektrik tesisat devrelerinin kumandasında kullanılmaktadırlar.Atölye
aydınlatmalarında yapılan tesisatın şekline göre kullanılan anahtarların tipi de değişmektedir.
Anahtarlar tesisin şekline göre üçe ayrılmaktadır:
1.3.1.1. Sıva Altı Anahtarlar
Sıva altı tesisatlarda kullanılmakta olan anahtarlara sıva altı anahtar denir. Sıva
altından yapılan tesisatlara yerleştirilen kasasının içerisine, kablo bağlantıları yapıldıktan
sonra monte edilirler. Anahtar üzerindeki vidalar sıkılarak anahtarın tırnaklarının kasaya
iyice oturması sağlanır ve montaj tamamlanmış olur.
1.3.1.2. Sıva Üstü Anahtarlar
Sıva üstüne monte edilerek kullanılan anahtarlara sıva üstü anahtar denilmektedir.
Sıva üstü anahtarlar ahşap kısım varsa oraya monte edilir. Dübel ve ağaç vida kullanılarak da
sıva üzerine monte edilirler.
1.3.1.3. Antigron Anahtarlar
Nemli, tozlu ve kimyasal yerlerde kullanılan anahtar tipine antigron (Etanş) anahtar
denilmektedir (Resim 1.36). Sıva üstünde kullanılırlar.
Resim 1.36: Antigron anahtar çeşitleri
Anahtarlar kullanılacakları devre özelliklerine göre de adi anahtar, komütatör anahtar
ve vaviyen anahtar olarak çeşitlenmektedir.
1.3.2. Anahtarlı Otomatik Sigortalar (W Otomatlar)
Bu anahtarlı otomatik sigortalar, özellikle büyük atölyelerdeki aydınlatma armatür
gruplarının kontrolünde kullanılmaktadır (Resim 1.37). Hem oluşacak kısa devrelerde anında
devrenin akımını keserek koruma işlevi görmekte hem de lamba gruplarının kontrolü için kullanılmaktadır.
Resim 1.37: Anahtarlı otomatik sigortalar
Üç faz hattına bölünerek bağlanan floresan lamba grupları (üç fazlı aydınlatma
aygıtları) için üç kutbu birden açılıp kapanan anahtarlar kullanılmalıdır (Resim 1.38). Bu
durumda üç fazlı akım devresinin iletkenleri bir boru içinde hep birlikte çekilmeli ya da çok
damarlı yalıtılmış bir iletkenin damarları bu amaçla kullanılmalıdır.
Resim 1.38: Üç kutbu birden açılıp kapanan otomatik sigortalar
Anahtarlı otomatik sigortalar pano içerisine monte edilirler (Resim 1.39). Anahtarları
sayesinde bağlı bulundukları devrenin kolayca açılıp kapatılmasını sağlarlar. Herhangi bir
arıza durumunda sigorta otomatik olarak atarak, anahtar mandalı aşağı düşer ve armatürlerin
enerjisinin kesilmesini sağlar.
Resim 1.39: Pano içerisindeki anahtarlı otomatik sigortalar
1.3.3. Bus bar Sistemlerine Ait Anahtarlar
Bus-bar sistemlerinde kanallar boyunca yerleştirilen yuvalarına takılarak, bağlı
bulunduğu armatürün kontrolünde kullanılan bir aygıttır (Resim 1.40-1.41-1.42-1.43-1.44).
Resim 1.40: Bus bar sisteminde armatürü Resim 1.41: Bus bar anahtarının takıldığı yuva
kontrol eden bir anahtar
Resim 1.42: Bus bar anahtarının ön kısmı Resim 1.43: Bus bar anahtarının yuvaya
(Kontakları) takılması
Resim 1.45: Bir atölyenin iç aydınlatması Resim 1.44: Bus bar anahtarına bağlı olan kablo
1.4. Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği
Madde 9-SİGORTA, OTOMAT VE KESİCİLER
Tesilerdeki elektrik donatımlarının aşırı akımlara karşı korunması genel kural olarak
sigortalarla ya da otomatik anahtarlarla yapılacaktır.
Aşırı akımlara karşı koruma düzeni, arıza olduğunda tehlike altında kalan iletkenlerin
akımının kesilmesini sağlayacak biçimde yerleştirilmelidir. Buna karşılık topraklanmış
sistemlerde, aşırı akımlara karşı koruma düzeninin çalışması sırasında topraklama tesisleri
sistemden ayrılmamalı; topraklama tesisleri direnci yükseltilmemelidir.
Sigortalar ve otomatik anahtarlar bulundukları yerde oluşabilecek en büyük kısa devre
akımını güvenlikle kesebilecek değerde seçilmelidir.
Madde 23-AYDINLATMA:
Bütün tesis bölümleri olabildiğince gün ışığı ile iyi biçimde aydınlatılmalıdır. Ayrıca
bu bölümlere yeterli ve olabildiğince düzgün dağılımlı elektrik aydınlatma tesisi
yapılmalıdır. Elektrik aydınlatma tesisinden yararlanılamayan durumlarda manevra ve
denetleme yerlerinde tehlikesizce dolaşabilmek ve gerekli çalışmaları yapabilmek için özel
aydınlatma tesisleri kurulmalıdır.
1 MVA’dan büyük güçlü transformatör merkezlerinde özel aydınlatma amacı ile
akümülatör, düzenli yardımcı lambalar kullanılabilir.
Madde 35-YAPI İÇİNDEKİ TESİSLERİN YAPILMASI
f) Aydınlatma ve havalandırma:
Tesisler yeterli olarak aydınlatılmalı, nemi giderilmeli ve damlalar önlenmelidir.
Aydınlatma ve havalandırma tesislerinin iletkenleri, olabildiğince arktan tehlike görmeyecek
biçimde yerleştirilmelidir.
Üzerinde çalışılması ya da bakım yapılması zorunlu olan tesis bölümleri (lamba
armatürleri gibi) tekniğe uygun olarak ve dikkat edildiğinde çalışanlar için yüksek gerilimli
tesis bölümlerine hiçbir dokunma tehlikesi bulunmayacak biçimde kurulmalıdır.

2. ATÖLYE İÇ AYDINLATMASI
Yaşantımızın büyük bir bölümünü içinde geçirdiğimiz kapalı yerlerin aydınlatılması,
sağlığımız için önemlidir. İş yerlerinin yeterli aydınlatılması iş kazalarını azaltacağı gibi
verimi de artırır. Aynı zamanda çalışanların da sağlıklarını korur.
Aydınlatmada çeşitli yöntemler kullanılmaktadır. Bu yöntemlerdeki genel amaç
aydınlık şiddetlerinin iş yerine göre istenen değerlerde olmasını ve aydınlatma tesislerinin
istenen koşulları gerçekleştiren şekilde yapılması ve kullanılışında ekonomiklik sağlamaktır.
Resim 2.1: Bir otomobil fabrikası iç aydınlatması
2.1. Atölye İç Aydınlatma Armatür Sayısı Tespiti
Atölyelerdeki kullanılacak armatür sayısı, çizilen projelerde bildirilmektedir. Genel
olarak aydınlatılacak ortamın toplam ışık akısı bulunduktan sonra, kullanılacak armatürdeki
lamba cinsinin ışık akısı (tablo 2.1-2.2-2.3) orantısı yapılarak bulunmaktadır.
2.2. Stroboskobik (Göz Yanılması) Olayı
2.2.1. Tanımı
Alternatif akım devrelerinde çalışan her lamba alternatif akımın periyodik
karakteristiğine uygun olarak değişen bir ışık akısı verir. 50 Hz’lik bir alternatif akımda ışık
saniyede 100 kez sıfır değeri ile en büyük değer arasında değişir. Floresan lambalar ile dönen
makinelar aynı fazda çalışıyorlarsa, floresan lambasının ışığı altında bulunan dönen
makineler insana duruyor veya ters dönüyor gibi görünür. Diğer bir etkisi ise, görüş alanı
içinde bulunan hareket eden bir cismin hareketi sıçramalı gibi görünür. Bu iki etkiye
stroboskobik etki denir.
2.2.2. Oluş Nedeni
Floresan fosforların verdiği ışık daha sürekli bir özelliğe sahiptir ve akımın değişmesi
sırasında ışık akısı fazla değişmemektedir. Bu özellik lambadan lambaya değişir.
Stroboskobik etki mavi ışıklı lambalarda çok belirli, beyaz ışıklı lambalarda daha az
belirlidir. Flemanlı lambalarda da bir miktar stroboskobik etki vardır.
2.2.3. Önleme Yöntemleri
Makineler ile bunların hareket eden parçalarının aydınlatılmasında ve bu gibi
makinelerin çalıştığı işletme yerlerinin aydınlatılmasında ışıksal görüntü yanılmalarını
(storoboskobik etkileri) önlemek için örneğin, uygun lamba seçme, faz kaydırıcı
kondansatörlü dekalörlü balast kullanma ya da üç fazlı besleme gibi tedbirler alınmalıdır.
Floresan tüplü tesislerde bir yerin aydınlatılması için alternatif akımla çalışan birden
fazla tüp kullanıldığında ışıksal görüntü yanılmaları en az olacak biçimde dekalörlü balast ya
da çok fazlı bir besleme biçimi kullanılması salık verilir.
Bir lamba olarak devreye bağlanan floresan lambaların stroboskobik etkisini azaltmak
çok güçtür. Fakat aynı bant içinde iki veya daha fazla floresan lamba var ise veya floresan
lambalar birbirine çok yakın olarak yerleştirilmiş ise, bir lambanın akımını diğerine göre faz
bakımından kaydırmakla stroboskobik etki azaltılabilir. İki lambalı bantlarda bu iş
lambalardan birinin balastına bir kondansatör bağlamak ve akımın fazını 90º kaydırmakla
sağlanabilir. Böylece bir lamba en çok ışık verirken diğeri az ışık verici duruma geçmektedir.
Atölyelerin aydınlatmasında floresan lamba kullanıldığında aynı bant içinde bulunan
lambalar değişik fazlardan beslenmelidir.
2.3. Atölye Aydınlatmasında Kullanılan Armatürlerin Yerine Montajı
Bir atölyede yapılacak aydınlatmada en önemli faktörü oluşturan armatürlerin montajı
için gerekli aşamalar aşağıda gösterilmektedir.
2.3.1. Montaj Yerinin Seçimi
Atölye aydınlatılmasında mümkün mertebe, masrafsız genel aydınlatmadan (gün ışığı)
yararlanmak istenir. Bu da atölyenin mimari planı ile alakalıdır. Elektrik aydınlatma
projelerinde mimari plan göz önünde tutularak, armatürlerin yerleri tespit edilir.
Armatürlerin yerinin seçiminde dikkat edilmesi gereken özellikler şunlardır:
Ø Çalışma aydınlatmasında çalışanın gölgesine dikkat edilmelidir.
Ø İyi düzenlenmiş bir genel aydınlatma çalışma yerine gölge düşmesini önler.
Çalışma yeri için ek bir aydınlatma yapılmalıdır.
Ø Direk ışıklar bakış yönünde yatayda 30º’lik bir açı yapacak şekilde olmalıdır.
Çalışma yüzeyi göz kamaştırmamalıdır.
Ø Direkt ışıklar öyle ayarlanmalıdır ki, parlak bir çalışma cisminden yansıyan
ışıklar göz kamaştırmasın.
Ø Çalışma yeri veya çalışılan cismin üzerine rahatsız edici gölge düşmemesi için
çalışma yeri aydınlatması veya çalışma yerine yönelik genel aydınlatma
mümkünse soldan yapılmalıdır.
Ø Işık ne kadar yönlendirilmiş olursa gölgeler de o oranda sert olur. Dolaylı
(endirekt) aydınlatma gölge yapmaz. Onun için cisimlerin plastik algılanması
zorlaşır. Yönlendirilmiş ışık arzu edilir. Temsil özelliği olan mekanlar için
dolaylı (gömme) aydınlatma yapılabilir. Bunun işletme masrafları fazladır.
Gömme ışığın kenar siperini lambalar görünmeyecek kadar yükseğe çıkarmalıdır.
Ø Gömme ışık kenarından tavana olan mesafe mekan genişliğinin 1/8’idir.
Ø Birleşme yerlerinde karanlık lekelere meydan vermemek için lambalar
bindirmeli düzenlenmelidir. Bir ışık ne kadar dolaylı ise, duvar ve tavanın
yansıtma etkisi de o kadar büyüktür.
Ø Büro mekanlarında amaca uygun olarak kullanılan ışıklar ve ışık bantları, gece
ve gündüz aynı ışık düşüşü elde etmek için, pencere kenarına yakın
düzenlenmişlerdir. Derin mekanlarda mekanın 2/3 derinliğinde 2.bir ışık bandı gerekir.
Ø Çok katlı yapılarda geniş yansıtıcı floresan lambalar kullanılır. Genellikle
yerlerine paralel ışık bantları, tavana doğrudan tespit edilir veya asılırlar.
Ø Basık ve şed yapılarda floresan lambalar kullanılır. Tepe ışıklandırması ve
şedlerin konumu, armatürlerin yerinin belirlenmesinde etkilidir.
Ø Yüksek hangarlarda aynalı reflektörlü armatürler gereklidir. Yüksek basınçlı
deşarj lambaları en ekonomik çözümdür. Bakım yönünden en uygun
düzenlemenin yapılmasına dikkat edilmelidir.
Ø Gün ışığı suni ışığa göre çok fazla aydınlatacağından aydınlatmalarda gün
ışığından istifade etmeye çalışılmalıdır
Resim 2.2: Armatürün konumu
Resim 2.3: Armatürlerin konumu
2.3.2. Montajda Kullanılan Araç-Gereçler
Armatürlerin montajında kullanılan araç ve gereçler yapılan tesisatın özelliğine göre
değişmektedir. Sıva altı yapılan bir tesisatta armatür direkt olarak tavana veya duvara monte
edilecekse matkap, dübel ve beton veya ağaç vidaları bu iş için yeterli olmaktadır (Resim 2.4 -2.5).
Resim 2.4: Tavana sabitlenmiş bir Resim 2.5: Tavana sabitlenmiş bir
floresan armatür etanş floresan armatü
Tavandan aşağıya doğru sarkıtma yapılacaksa, yukarıdaki malzemelerin yanında
armatürü taşıyabilecek kapasitede zincir veya askı tijleri kullanmak gerekmektedir (Şekil 2.1).
Bu askı tijleri ile armatürler aydınlatılacak bölgeye yaklaştırılıp, uzaklaştırılabilirler (Şekil 2.2-2.3).
Şekil 2.1: Askı tijleri somun ve uzatma somunları
Şekil 2.2: Tavana askı ile tutturulmuş bir floresan armatür
Şekil 2.3: Tavana askı ile tutturulmuş bir floresan armatürün ölçüleri
Kablo kanal sistemi ile yapılan tesisatlarda ise armatürü kanallara monte edecek
bağlantı vidaları kullanmak gerekmektedir (Resim 2.6).
Resim 2.6: Bir atölyenin iç aydınlatmasının kanal sistemi ile yapılması
Busbar sistemlerinde armatürlerin takılacağı aparatlar sistemde mevcut bulunmaktadır (Resim 2.7).
Resim 2.7: Aydınlatma bus bar kanal sistemine sabitlenmiş bir floresan armatür
Resim 2.8: Etanş floresan ile yapılan atölye aydınlatması
2.3.3. Yerine Montajın İşlem Sırası
Şekil 2.4: Floresan armatürün tavana tutturulması ölçüleri
Resim 2.9: Armatürleri duvara montede kullanılan blok
Resim 2.10: Armatür bloğunun askı tijleri ile duvara asılması
Resim 2.11: Armatürün askı tijlerine ve duvara değişik bağlantıları
Resim 2.12: Kanal sistemi ile döşenmiş floresan armatürler
Resim 2.13: Kanal sisteminin duvara askı tijleri ile asılması Resim 2.14: Floresan armatürün parçaları
Busbar sisteminde döşenecek armatür, ambalajından çıkarılır (Resim 2.14).
Armatür, busbar kanal sistemindeki yerine takılır (Resim 2.15).
Resim 2.15: Armatürün busbar kanalına takılması Resim 2.16: Armatürün iç bağlantısının yapılması
Armatürün iç bağlantısı yapılır (Resim 2.16).
2.3.4. Montajda Dikkat Edilecek Hususlar
Ø Aydınlatma tesislerinde yürürlükteki standartlara uygun aydınlatma aygıtları
(armatürler) ve donanımlar kullanılmalıdır.
Ø Aydınlatma tesislerinde 250 V’dan yüksek şebeke gerilimi kullanılmamalıdır.
Ø Anahtardan geçerek armatür duyuna gelen faz iletkeni her zaman duyun iç
(orta) kontağına bağlanmalıdır. Ters bağlama belirlenirse tesise elektrik verilmemelidir.
Ø Aydınlatma aygıtlarında faz ve nötr iletkenleri olarak yalıtılmış iletkenler
kullanılmalıdır. Aygıtların metal parçaları nötr iletkeni olarak kullanılmamalıdır.
Ø Duylar aydınlatma aygıtlarına ampuller çıkarılıp takılırken dönmeyecek biçimde tutturulmalıdır.
Ø Aydınlatma aygıtları hareket ettiklerinde iletkenleri zedelemeyecek biçimde takılmalıdır.
Ø İletkenlerin geçirilmesi için bırakılan boşluklar, tellerin kolayca ve yalıtkanların
zedelenmeden geçmesini sağlayacak biçimde olmalıdır. Bu boşluklardan birkaç
lambanın akım devresi iletkenleri birlikte geçirilebilir.
Ø Aydınlatma aygıtlarının askı düzenleri, örneğin tavan kancaları, en az 10 kg
olmak üzere asılacak aygıt ağırlığının 5 katını herhangi bir biçim değişikliğine
uğramadan taşıyabilmelidir.
Ø Sıva altı tesislerde apliklere gelen iletkenler duvar kutularında (buvatlar) sona
ermelidir. Tamamlanmış döşemeden 230 cm yüksekliğe kadar tesis edilen aplik
sortileri koruma iletkenli olmalı, yapıda koruma topraklaması yoksa, sıfırlanmalıdır.
Ø Aydınlatma aygıtlarının içine çekilen iletkenler ısıya dayanıklı olmalıdır.
Ø Armatürlerin seçilmesinde, kullanma amacına uygunluğu, suya ya da toza karşı
korunma düzeni bulunması ve ortam sıcaklığına dayanıklılığı göz önünde bulundurulmalıdır.
Ø Sabit aydınlatma aygıtları, besleme hatlarına bu aygıtlara ait klemensler ile fişpriz
düzenleri ile ya da doğrudan doğruya bağlanabilir. Taşınabilen aydınlatma
aygıtları şebekeye sabit bağlantı düzenleri ya da fiş-priz düzenleri üzerinden bağlanabilir.
Ø Tünel, galeri vb. gibi nemli ve ıslak yerler (madde 50 a.15)’e uygun olarak
taşınabilen aydınlatma aygıtları ile aydınlatılabileceği gibi bu amaçla sabit
aygıtlar da kullanılabilir. Bu durumda nemli ve ıslak yerlerde kurulacak elektrik
tesislerine ait hükümler uygulanmalıdır.
Ø Aydınlatma aygıtları, çıkardıkları ısı kendi içlerindeki ve yakınlarındaki
cisimlere zarar vermeyecek biçimde tesis edilmelidir.
Ø Sıva altı, sıva üstü ve etanş tesislerde zorunlu olmadıkça lambadan lambaya
geçiş yapılmamalıdır.
Ø Dekoratif amaçla zorunlu durumlarda (mimari gereği vb.) lükstür klemens vb.
gibi uygun düzenler kullanılarak lambadan lambaya geçiş yapılabilir.
Ø Kazan dairesi, banyo, hamam ve benzeri gibi nemli ve ıslak yerlerde lambadan
lambaya geçiş yapılması tavsiye edilmez. Lambadan lambaya geçiş yapılması
gerekli ise geçişler lükstür klemens ve benzeri düzenler kullanılarak yapılmalıdır.
Ø Gazlı boşalma lambalarında (floresan, cıva buharlı, sodyum buharlı, vb.)
kullanılan tüm balanstlar kondansatörlü olmalıdır.
Ø Floresan tüplü tesislerde bir yerin aydınlatılması için alternatif akımla çalışan
birden fazla tüp kullanıldığında ışıksal görüntü yanılmaları en az olacak
biçimde dekalörlü balast ya da çok fazlı bir besleme biçimi kullanılması tavsiye edilir.
Ø Üç faz hattına bölünerek bağlanan floresan lamba grupları (üç fazlı aydınlatma
aygıtları) için üç kutbu birden açılıp kapanan anahtarlar kullanılmalıdır. Bu
durumda üç fazlı akım devresinin iletkenleri bir boru içinde hep birlikte
çekilmeli ya da çok damarlı yalıtılmış bir iletkenin damarları bu amaçla kullanılmalıdır.
Ø Armatürler ya da dağıtım tabloları içine konulmayan balastlar, transformatör ve
dirençler toza ve dokunmaya karşı bir mahfaza ile korunmalıdır.
2.4. Kabloların Çekilmesi
Ø Hatlar mekanik yıpranmalara karşı uygun yerlere döşenerek ya da elverişli örtü
ve kılıflar kullanılarak korunmalıdır. El ile ulaşılabilen uzaklıklar içinde
döşenen iletkenler mekanik darbelere karşı her zaman koruyucu kılıflı olarak ya
da boru içinde çekilmelidir (Elektrik işletme yerleri ve kuvvetli akım hava
hatları bu hükmün dışındadır.).
Ø İletkenlerin korunma biçimi, bağlantı yerlerinde de sürdürülmelidir.
Ø Döşeme geçişlerinde olduğu gibi, fazla tehlike söz konusu olan yerlerde
termoplastik boru, çelik boru ya da koruncaklar (mahfazalar) içinden
geçirilmelidir. Yalnızca elektrik hatlarının çekilmesi için kullanılmayan, içine
girilebilen kanallarda ve yapı aydınlıkları gibi yerlerde iletkenler ancak düzenli
olarak yerleştirilirse ve zararlı etkilere açık olmazlarsa döşenebilirler.
Ø Dökme ya da sıkıştırılmış betondan yapılan duvar, tavan ya da döşemelerin
içinde ve betonarme demirlerinin üstünde ve altında ancak beklenebilecek
zorlamalara dayanıklı termoplastik dış kılıflı iletkenler, çelik ya da termoplastik
borular içinde geçirilen yalıtılmış iletkenler kullanılabilir. Toprak içinde ya da
yapıların dışındaki, içine girilemeyen kanallarda yalnızca yer altı kabloları kullanılabilir.
Ø Sıva içinde ve altında çekilen hatlar el ulaşma alanları dışında ve mekanik
bakımdan korunmuş sayılırlar. Tavan ve duvar boşluklarından geçirilen hatlar
mekanik etkilere karşı ayrıca korunmalıdır.
Ø Elektrik hatları yerine göre duvarda, tavanda veya döşemede betona gömülü
veya sıva altı tesis edilebilir. Duvarlara tesis edilen hatlar sıva altına tesis
edilirse geçiş yerlerinin kestirilmesini sağlayacak şekilde anahtar, priz,
aydınlatma sortisi, buat, tablo ve benzeri hizalarında yatay ve düşey olarak tesis
edilmelidir. Duvarlara döşemelere ve tavanlara tesis edilen hatlar, betona
gömülü iseler bunların güzergâhı için yalnızca ekonomiklik ve tesis kolaylığı
düşünülmelidir. Yapıların içerisindeki bacaların duvarları üzerinden herhangi
bir elektrik tesisi geçirilmemelidir.
Ø Boru içinde bir damarlı iletkenler kullanılacaksa, bir boru içine yalnızca bir ana
akım devresinin iletkenleri ile bu devreye ait yardımcı akım devrelerinin
iletkenleri yerleştirilebilir.
Ø Elektrik işletme yerleri ve kilitli elektrik işletme yerleri bu hükmün dışındadır.
Ø Çok damarlı yalıtılmış iletken ya da kablo içinde, birden çok ana akım devresi
ve bu devrelere ait yardımcı devreler birlikte bulunabilirler.
Ø Yardımcı akım devreleri ana akım devrelerinden ayrı olarak çekilecekse; birden
çok yardımcı akım devresinin iletkenleri çok damarlı iletkenler kullanıldığında
bir boru içerisine birlikte çekilebilirler.
Ø Küçük gerilimli devrelerin iletkenleri bir arada çekilecekse; en büyük işletme
gerilmine uygun kablolar ve iletkenler kullanılmalıdır.
Ø Farklı linye ve kolon devrelerine ait iletkenler ayrı borulardan geçirilemez. Üç
fazın iletkenleri aynı boru içinden geçirilebilir.
Ø Birden fazla ana akım devresi için ortak sıfır iletkeni ya da orta iletken düzenlenemez.
Ø Fakat baralı tablolarda sıfır iletkeninin ya da orta iletkeninin kesiti faz
iletkenlerinin toplam kesitine eşit olduğunda buna izin verilir.
Ø İletkenler kesilmeksizin bir geçiş kutusundan geçirilecekse; birden fazla akım
devresi için ortak geçiş kutuları kullanılabilir.
Ø Bu kutularda bağlantıların yapılması gerektiğinde kullanılacak klemensler
birbirlerinden yalıtkan parçalarla ayrılmış olmalıdır. Klemens dizilerek
kullanılıyorsa bu ayırma gerekmez.
2.4.1. Kablo Çekimi Yöntemi Seçimi
Atelyölerin büyüklüğüne göre kullanılan kablo döşeme usulleri şunlardır:
2.4.1.1. Kabloların Duvara ve Tavana Kroşelerle Döşenmesi
Genel itibari ile küçük kapasiteli atölyelerde uygulanan bir yöntemdir. Dağıtım
tablolarından aydınlatma armatürlerine ve armatür kontrol aygıtlarına döşenecek NVV-YVV
kablolar, duvar veya tavan üzerine bakalit kroşelerle tutturularak taşınmaktadır (Resim 2.17).
Kroşeler arası uzaklık genelde 60-80 cm cıvarında olmaktadır.
Resim 2.17: Kroşe
2.4.1.2. Busbar Enerji Dağıtım Sistemleri
Busbar, elektrik enerjisinin dağıtım ve taşınması için tasarlanmış prefabrik ve modüler
bir sistemdir. Genel yapısı metal bir gövde içerisinde, standartlara uygun olarak, alüminyum
ya da bakır iletkenlerin izolasyon malzemeleri ve ortamları ile birleşmesinden oluşur.
Şekil 2.5: Busbar kanal sistemindeki elektrik aksamı parçaları
Busbar sistemi; elektrik iletim ve dağıtımında kolay montaj, uzun ve ekonomik ömür,
daha az hat sonu gerilim düşümü, mekanik ve termik dayanıklılık, güvenlik, çıkış alma
rahatlığı ve opsiyonu sağlar.
Modern işletmelerde gerek kuruluş, gerekse işletme sırasında ihtiyaç duyulan her türlü
makine ve güç yerleşim değişikliğine, yeni makine ilavesine, çeşitli noktalarda enerji
teminine, tesisin çalışan kısımlarını aksatmadan imkân sağlamaktadır.
Kanalların yüksek mekanik dayanıklılığa sahip olması askı vidalama merkezlerinin 6
metre 'ye kadar çıkmasını sağlar. Bunu yaparken asılacak yüklere dikkat etmek gerekir. Tek
bir vidanın sıkılması, hat boyunca topraklanmayı sağlar.
Herhangi bir bus uyguluması kapaklı kablo kanalı üzerinden monte edilebilir. Duman,
ışık şiddeti gibi değerler bir PLC ve router yardımı ile kontrol edilebilir.
Busbar kanal sisteminde kullanılan kısımlar resim 2.18 ile resim 2.43 arasında gösterilmiştir.
Resim 2.18: Sağdan besleme ünitesi Resim 2.19: Soldan besleme ünitesi
Resim 2.20: Merkezi besleme kutusu Resim 2.21: Fleksibel bağlantı
Resim 2.22: Sağ nihai kapak Resim 2.23: Sol nihai kapak
Resim 2.24: AB serisi için fişler Resim 2.25: Busbar feeder ünitesi
Resim 2.26: T birimi ( sağ ) A Resim 2.27: Nihai besleme kutusu
Resim 2.28 Kilitli besleme kutusu 2.29: Busbar feeder ünitesi
Resim 2.30: İkili yatay dirsek Resim 2.31: Çıkış kutusu
Resim 2.32: Asma braketi Resim 2.33: Duvar montaj braketi
Resim 2.34: Busbar feeder ünitesi Resim 2.35: Çift dirsek
Resim 2.36: 6 Çıkışlı feeder birimi Resim 2.37: Dikey "T" ünitesi
Resim 2.38: Askı Resim 2.39: Duvar montaj kiti
Resim 2.40: Tavan montaj kiti Resim 2.41: Askı
Resim 2.42: Kapaklı kablo kanalı Resim 2.43: Armatör montaj kiti
Bağlantı birimleri avantajları, adapte edilebilir güç dağıtım sistemi için yer
gereksinimlerinden optimum yararlanmaya ve hem yatay hem dikey montaja izin verirler.
Kolay ve hızlı montaj üç aşamada yapılır:
1. İki busbarı bağlamak için bir busbar kenetleyici terminale yerleştirilir.
2. Terminal bloğunu sıkıştırmak için 12 mm'lik bir somun anahtarı kullanılır.
3. Montaj için herhangi bir uzman takım anahtarı veya ustalık gerekmez.
Ø Busbarın avantajları:
Ø Kolaylık: Kolay dizayn edilir güç dağılım ve temiz network yapısı, kolay
mühendislik ve kurma olanağı.
Ø Güvenli: Düşük tutuşma enerjisi ve yüksek kısa devre değerleri, Busbar 'ın
dizilişine ve tipine bakılmaksızın fabrika çıkışı güvenlik.
Ø Hızlı: Çok az takım kullanarak hızlı montaj. Busbar sistemleri hissedilir ölçüde
montaj zamanını azaltır.
Ø Esnek: Montajlar kolayca uzatılabilir ve modifiye edilebilir.
Şekil 2.6: Bus bar sistemi aydınlatma kanalı
Şekil 2.7: Aydınlatma busbar sisteminin tavana döşenmesi
Şekil 2.8: Busbar kanalındaki enerji uçları
Resim 2.44: Busbar kanalına kablo girişinin yapılması
Sac gövde içersinde, izole baralar vasıtası ile dağıtılan enerjiyi, özel çıkış üniteleri ile
istenilen noktalardan, güvenli olarak ve enerjiyi kesmeden almak mümkündür.
Çoklu kablo taşıma sistemlerinde kablo ağırlığına göre kablo tavaları kullanmak ideal çözümdür.
Resim 2.45: Busbar sistemi ile döşenmiş aydınlatma armatürleri
Bu amaçla kullanılacak kablo tavalarının kablo çekim sırasında kablo kılıfının
zedelenmemesi istenir ve tavalardan kabloların çıkışları köşeli contalı yuvalardan çıkması,
kablolarının tavalarının iki tane panç arasına kablo bağı ile kolayca bağlanması, taşıma
aksesuarlarının kabloya vidalanması, görünüş itibarı ile estetik olması ve yapı iç dizaynına
uygun seçilmesi istenir.
Elektrik tesisatının busbar sistemi ile yapılmasına karar verildikten sonra gerekli akım
değeri hesap edilir. Buna göre bus bar AB - HLP - SP tiplerinden seçim yapılır. Tip
değerlerine göre elektrik projesi çizilir. Bu tiplere göre elektrik keşif raporu hazırlanır.
Teknik tarifi ise; busbar sistemi muhafazası galvaniz sacdan profil makinesinde
şekillendirilerek birbirine kenetlenmiş ve mekanik dayanıklılığı artırılmıştır. Ayrıca kenet
yerleri soğuk perçinle sıkıştırılmış böylece mekanik darbeye karşı güçlendirilmiştir.
İletkenler AB - HLP 'ler için PVC izolelidir. İletken sayısı L1, L2, L3, N+Pe 4 iletkenlidir.
Nötr iletken kesiti faz iletkenlerine eşittir; topraklama olarak gövde kullanılmıştır.
SP tiplerinde kanal içinde aralıklı olarak yerleştirilen yalıtkan darbeye dayanıklı alev
almaz malzeme ile desteklenen tarak içine yerleştirilen bakır iletkenlerle tamamlanmıştır.
İletken sayısı L1, L2, L3, N+Pe 4 veya 5 iletkenli imal edilir.
Standart üretim 4. iletken + gövde topraklıdır.
Busbar sisteminin uzun düz ve konfigürasyon bir yapıya sahip olması mükemmel bir
dayanıklılık verir. Kanalda viprasyon olması durumunda aydınlatma gibi mekanik yüklere tolere edilir.
Resim 2.46: Busbar kanalının askıya takılması
Resim 2.47: Tavana asılmış floresan Resim 2.48: Busbar sisteminde kullanılan armatürler floresan armatü
Resim 2.49: Busbar sistemine monte Resim 2.50: Tavana asma tijleri edilmiş floresan armatür
Resim 2.51: Tavandan gelen tijlerin monte edildiği blok Resim 2.52: Busbar sistemi
Resim 2.53: Busbar sistemindeki linyelerin Resim 2.54: Busbar sistemindeki güç yuvası gösterilişi
Resim 2.55: Busbar kanal sistemine floresan Resim 2.56: Busbar kanal sistemine floresan
armatürün montajı armatürün takılması
Resim 2.57: Konfeksiyon atölyesinde Resim 2.58: Tavana askı ile tutturulmuş
bus bar sistemi floresan armatürler
Resim2.59: Atölye aydınlatmasını kontrol eden tabloda W-otomatlar
Resim 2.60: Busbar sistemine enerji girişi Resim 2.61: Busbar sistemine enerji girişi
Resim 2.62: Busbar sisteminin yüksekliğinin Resim 2.63: Bir konfeksiyon kesimhane
sonsuz tijlerle ayarlanması atölyesindeki doğal ve yapay aydınlatma
Resim 2.64: Bir konfeksiyon atölyesindeki tavandan ve kanal sistemi ile yapılan aydınlatma
2.4.1.3. Kablo Kanal ve Askı Sistemleri
Kabloların armatürlere taşınmasında ve armatürlerin üzerlerine monte edilmesinde
kullanılan bir yöntemdir. Kablolar kanal içerisine döşenir ve klipslerle bağlanır.
Resim 2.65: Askı ile tutturulmuş kablo merdiveni Resim 2.66: Duvara montaj aparatları
Resim 2.67: Kablo klipsleri Resim 2.68: Kablo kanalı
Resim 2.69: Tavana monte edilmiş floresan armatürler
Resim 2.70: Kablo kanallarının tavana tutturulması
Şekil 2.9: Standart tip kablo kanalları Şekil 2.10: Ağır hizmet tipi kablo kanalları
Şekil 2.11: Kapak ve kapak tutucular Şekil 2.12: Plastik kanallar
Şekil 2.13: 90° Yatay dönüş elemanı Şekil 2.14: T Dönüş elemanı
Şekil 2.15: Dörtlü dönüş elemanı Şekil 2.16: Redüksiyonlar
Şekil 2.17: Ek parçası, speratör ve kanal üstü prizlikler Şekil 2.18: Gemi tipi kanallar
Şekil 2.19: Döşeme altı normal ve patlamalı Şekil 2.20: Döşeme altı buat priz kasası
ve kanal ve ekleri aksesuarı
Şekil 2.21: Kablo merdivenleri Şekil 2.22: Ek speratör-duvar tesbit elemanı
Şekil 2.23: 90° Dönüş elemanı Şekil 2.24: T dönüş elemanı
Şekil 2.25: Dörtlü bağlantı elemanları Şekil 2.26: Redüksiyonlar
Şekil 2.27: Askı rayları ve kanal taşıyıcılar Şekil 2.28: U destek ve konsollar
Şekil 2.29: Duvar konsolu cıvata somun ve Şekil 2.30: C tip kapaklı kablo kanalları
çelik dubeller ek parçası
Şekil 2.31: Askı tijleri somun ve uzatma somunları Şekil 2.32: Tij ile kanal taşıyıcılar
Şekil 2.33: Boru sistemi 025 ve 042 Şekil 2.34: C destekler
Şekil 2.35: I ve T profil tavan askı ve konsolları
2.4.2. Kablo Çekimi İşlem Sırası
Atölyede uygulanacak tesisat modeli belirlendikten sonra kablo çekimi gerçekleştirilir.
Kablo çekimi yönetmeliklere uygun olarak yapılmalıdır.
Ø Sıva üstü tesisatlarda;
Ø Kroşelerin yerleri belirlenir ve matkapla kroşeler duvara monte edilir.
Kablolar düzgün bir şekilde açılır ve duvar veya tavana monte edilir. Kroşe kapakları kapatılır.
Busbar sisteminde; sistemin içerisinde kablolar döşeli olduğundan yalnızca, ana
kontrol elemanlarından gelen enerji girişi, sistemin besleme ünitesine kadar yapılır.
Kanal sstemi ile döşemede ise;
Kablolar kanallar içerisinde döşenir, klipslerle tutturularak hareket etmesi önlenir.
2.4.3. Dikkat Edilecek Hususlar
Kablo çekiminin Elektrik İç Tesisleri ve Kuvvetli Akımlar Yönetmelikleri’ne uygun
olarak yapılması gerekir.
2.5. Armatür Aydınlatma Kontrol Elemanları Montajı
2.5.1. İşlem Sırası
Armatür aydınlatma kontrol elemanlarının montajında önce takılacakları yerler
belirlenir. Matkapla delme işlemi yapılır ve dübeller takılır. Kontrol elemanları monte edilir
ve kablo bağlantısının yapılmasına hazır hâle getirilir.
2.5.2. Dikkat Edilecek Hususlar
Armatür kontrol elemanlarının montajında İç Yönetmelik Ve Kuvvetli Akımlar
Yönetmeliği’ne uygun olarak hareket edilmelidir.
2.6. Kablo Bağlantılarının Yapımı
2.6.1. Bağlantı İşlem Sırası
İletkenlerin bağlanması, ancak yalıtkan parçalar üzerinde ya da yalıtkan olarak vidalı
klemens, vidasız klemens, lehim ya da kaynak yapılmalıdır. Çözünebilen bağlantı yerlerine
(klemens bağlantıları gibi) ulaşabilmelidir. Dökme usulü ile yapılmış bağlantı yerleri
çözülmeyen bağlantılara girer.
2.6.2. Dikkat Edilecek Hususlar
Ø İletkenlerin bağlanması borulu tesislerde ancak kutular içinde yapılabilir.
Ø Çok damarlı yalıtılmış iletkenler ya da kablolarla yapılmış tesislerde ancak;
kutular ya da ek kutular (muflar) içinde yapılabilir.
Ø Bağlantı ve çok parçaları bağlanacak ya da eklenecek iletkenlerin sayı ve
kesitleri uygun nitelikte olmalıdır.
Ø Ekler duvarlarda 60 mm derinlikte olmak şartıyla kasalarda, tavanlarda ise
armatür veya armatüre ilişkin elemanlarla gizlenmiş kutular (buatlar) içinde yapılabilir.
Ø Bu ekler kesinlikle klemensler ile yapılmalıdır. Anahtar ve priz uçları ek
amacıyla kullanılmamalıdır.
Ø Kasalar ve butonların içine su sızmaması için gerekli önlemler alınmalıdır.
Ø Bükülebilen iletkenlerin tüm bağlantıları, geçici olarak konulan elektrik işletme
araçlarında da hatasız ve özenle yapılmalıdır.
Ø Bükülebilen iletkenlere bağlantı noktalarında çekme ve kayma kuvveti
gelmemelidir. İletken kılıflarının kaymaması ve iletken damarlarının
dönmemesi sağlanmalıdır.
Ø İletkenlerin giriş yerlerinde kıvrılarak zedelenmesi, uygun tedbirlerle örneğin
giriş yerinin yuvarlaklaştırılması ya da ağızlıklarla önlenmelidir. İletkenlerde
kuş gözü meydana gelmesi ve iletkenlerin işletme araçlarına sabit olarak
bağlanmasına izin verilmez.
Ø Çok telden meydana gelen iletkenlerin tellerinin ezilmemesi ve kopmaması için
aşağıdaki tedbirler alınmalıdır.
Ø Uygun bağlantı klemenslerini kullanmak
Ø Örneğin ezilmeye karşı koruyucu kılıflı klemensler kullanmak
Ø İletken uçlarında uygun işlemler uygulamak
Ø Örneğin; kablo pabuçları kullanmak, damar uçlarında kovan kullanmak ya da
lehim ve kaynak yapmak.
Ø İşletme gereği sarsıntıya uğrayan bağlantı noktalarında lehim ve kaynak
yapılmasına ve lehimli kablo pabucu kullanılmasına izin verilmez.
Ø 10 mm2 kesitine kadar tek telli iletkenler kablo pabucu kullanılmadan
bağlanabilir. Daha büyük kesitlerde kablo pabucu kullanılmalıdır. Bağlantı
yerlerinde özel bir düzen varsa kablo pabucu kullanılmayabilir. Örgülü
iletkenler bağlantı yerlerinde lehimlenerek tek iletken durumuna getirilmelidir.
Ø Aydınlatma sortileri için en az 1,5 mm2 ve aydınlatma linyeleri için en az 2,5
mm2 kesitli bakır iletkenler kullanılacaktır.
Ø Aydınlatma ve priz devrelerine bağlanacak güç, bir fazlı devrelerde 2000
VA’den, üç fazlı devrelerde 6000VA’den fazla olmamalıdır.
Resim 2.71: Bir fabrikanın iç aydınlatması


3. ATÖLYE DIŞ AYDINLATMASI
Atölyelerin iç kısımlarında verimin artması için uygun standartlar da yapılan iç
aydınlatmadan sonra, atölye veya fabrikanın dış görünüşünü güzelleştirmek ve güvenlik
tedbirleri açısından dış aydınlatılması da yapılmaktadır. Blok hâlindeki sanayi sitelerinde bu
aydınlatma, sokak aydınlatması olarak belediye tarafından yapılmaktadır. Özel muhitleri
olan endüstri firmaları ise hem güvenlik açısından hem de bahçe ve atölye görüntüsünün
güzelleştirilmesi açısından bu işlemi kendileri yapmaktadırlar.
Atölye dış aydınlatma armatürleri, binanın dış duvarına monte edilecekse antigron
malzemelerle sıva üstü tesisat yapılmaktadır. Binanın haricinde bahçe ve yollara
konulacaksa, direklere monte edilen armatürlere enerji yer altından götürülmektedir.
Atölye dış aydınlatmalarında genel itibarıyla antigron gereçler kullanılmaktadır.
Buradaki gereçlerin her türlü dış etkilerden korunması gerekmektedir. Aydınlatmada
kullanılan armatürler, bunlara çekilen kablolar, kabloları tutan kroşeler, anahtarlar, duylar,
buvatlar içlerine su, pislik, gaz ve nem girmeyecek şekilde yapılırlar. Bu tesisatları yaparken
daha dikkatli ve özenli olmak gerekmektedir.
Aydınlatmadan azami ölçüde yararlanılabilmesi ve yaşanılan ortamda gerekli
güvenliğin temini ön planda tutularak gereken enerji tasarrufunun sağlanabilmesi ve ışık
kirliliğinin önlenebilmesi için tasarımdan kullanıma kadar tüm safhalarda uyulması gereken
temel prensipler aşağıda sıralanmıştır:
Ø İlgili standartlar ve Uluslararası Aydınlatma Komisyonu’nun yayınları da takip
edilerek aydınlatılacak yere ve amaca uygun optimum çözümün elde
edilebileceği aydınlatma kriterlerinin belirlenmesi
Ø Fotometrik ve teknik özellikleri bilinen armatürler ile gerekli tasarım
hesaplarının yapılması, sadece aydınlatılacak alana ışık gönderen armatür tip ve
sayılarının saptanması
Ø Aydınlık şiddeti algılayıcılı ve/veya zaman kontrollu tesisat ile aydınlatmanın
gerek duyulan zamanlarda gerektiği ölçüde yapılmasının sağlanması
3.1. Bina (Atölye) Dış Aydınlatma Armatür Sayısı Tespiti
Atölye dışında kullanılacak armatürler, aydınlatma projelerinde belirtilirler. Önemli
olan işletme sahibinin dış aydınlatmadan beklentisini karşılayacak bir tesisin en güvenli
şekilde kurulmasını sağlamaktır.
Dış aydınlatmada kablolama yapılmadan önce tesisin enerji kapasitesi, ileride
genişleme imkânları incelenmeli ve yatırım ona göre yapılmalıdır. 6 m’lik direk kullanımı
söz konusu olduğunda yanlarda yapılan aydınlatma direkleri arasındaki mesafe 18,3 m olmalıdır.
3.2. Bina Dış Aydınlatmasında Kullanılan Armatürlerin Yerine Montajı
Dış aydınlatma armatürleri fizyolojik ve psikolojik kamaşma oluşturmayacak şekilde
yerleştirilmelidir. Aşağıda bir binanın dış cephe aydınlatması için kullanılan armatürün,
yayalar için oluşturduğu kamaşma etkisi görülmektedir (Resim 3.1).
Resim 3.1: Göz kamaşmasının oluşması Resim 3.2: Dış aydınlatma armatürü
Armatürlerin montajı kullanılacağı yere göre değişir. Eğer bina dışında bir duvara
monte edilecekse, matkapla uygun delikler duvara açılır ve armatür montajı yapılır.
Resim 3.3: Armatür duyuna lambasının takılması Resim 3.4: Armatür ön panelinin açılması
Resim 3.5: Armatürün borusundan Resim 3.6: Bir armatürün iç bağlantısının
kablonun geçirilmesi yapılması
Resim 3.7: Armatürün etrafındaki izolasyon Resim 3.8: Armatürün gövde ve kapağını tutan kelepçe
Ø Armatürün tespiti: Kuyruk bölümündeki metal kapak üzerinde bulunan vida
sökülerek yerinde açılır. Armatürün tespit edileceği boru, lastik conta ile izole
edilmiş menholden geçirilerek, kuyruk bölümünde bulunan kelepçeye tespit edilir.
Armatürler her türlü iklim koşullarında kullanılabilirler. Toz, yağmur ve nemden
etkilenmezler. GS3 tipi armatürlerde teknik bilgileri belirtilen "NAV-E" ve"NAV-T" yüksek
basınçlı sodyum buharlı ampuller kullanılabilir. NAV-TTipi ampuller yol vericili (ıgnitor) kullanılır.
Eğer armatür direğe monte edilecekse, direk dikilmeden önce armatür gerekli
aparatlarla direğe bağlanır, kablo bağlantıları yapılır. Direk içerisinden kablo geçirilerek,
direk dikime hazır hâle getirilir.
Resim 3.9: Direğe monte edilmiş bir armatür Şekil 3.1: Direk boyutları
Resim 3.10: Direğe monte edilmiş iki armatür Şekil 3.2: Direk boyutları
3.2.1. Montaj Yerinin Seçimi
Direklerin zemin bağlantıları armatür tipini taşıyacak şekilde uygun olmalıdır.
Dış aydınlatma armatürleri, kullanılış amaçlarına en uygun yerlere monte
edilmelidirler. Atölye giriş kapısının üstü, binaya giden yol güzergâhı, binanın çevresinin
güvenli bir şekilde görüntülenmesi, bahçesinin aydınlatılması gibi özellikler montaj yerinin
seçiminde dikkat edilmesi gereken etkenlerdir. Yapı dışında kullanılacak aydınlatma
aygıtları içlerinde su toplanmayacak biçimde yapılmış olmalıdır.
Direkler yere üç farklı şekilde monte edilebilirler. Gömme montaj, flanşlı gömme
montaj ve gizli flanşlı montaj, direğin bağlanacağı flanş, beton içine dengeye alınmak
suretiyle somunları sökülerek yerleştirilir. Montajı yapılacak direk betona yerleşik flanş
üzerine oturtulur ve somunları sıkılarak yerleştirilir.
Resim 3.11: Aydınlatma direğinin montajı
Resim 3.12: Aydınlatma direğinin fabrika bahçesine yerleştirilmiş hali
3.2.2. Montajda Kullanılan Araç, Gereçler
Resim 3.13: Yer altından gelen kablonun Resim 3.14: Armatüre giden
kabloyu duvara boru ile çıkarılması taşıyan borunun duvara montajı
Resim 3.15: Armatürün duvara montajı
Yer altı kablolaması yapıldığında, bu tesisat düzeninde öncelikle kablolama
kurallarına dikkat edilmesi gerekir. Ayrıca uygun kesitteki kablolalar kullanılmalıdır. Zira
uygun kesit olmaz ise gerilim düşümleri meydana gelecek lambadan verim alınamamasına
yol açacaktır. 3 faza mümkün olduğu kadar eşit dağılım yapılmalıdır ve topraklama
sistemleri önemlidir.
Ø Kabloların yapı dışına döşenmeleri: Kablolar yapı dışında toprak kanallara,
seramik ya da beton büzlerin içine döşenebilir. Kablo geçeceği (güzergâhı)
olarak olabildiğince yapı, kanalizasyon, su ve hava gazı boruları ile haberleşme
kablolarının bulunmadığı yerler seçilecek ve kabloların;
· Haberleşme kablolarına uzaklığı en az 50 cm
· Kanalizasyon, su ve hava gazı borularına uzaklığı en az 50 cm
· Yapı duvarlarına ve öteki tesislere uzaklığı en az 70 cm olacaktır.
Kablo geçeği olarak, arsalarda üzerinde yürünülen yerler, sokak ve caddeler ile yay
kaldırımları seçilmelidir. Kabloların döşendikleri yerler kimyasal, mekanik ve ısıl etkilerden
olabildiğince uzak ya da bunlara karşı korunmuş olmalıdır.
Kanal derinlikleri;
· 1 kV’luk kablolar için h= 40-50 cm
· 1-10 kV’luk kablolar için h= 60-70 cm
· 10-35 kV’luk kablolar için h= 80-100 cm
· Yağlı ve gaz basınçlı kablolar için h= 100-120 cm olmalıdır.
Bir kablo için kanalın ağız genişliği 60 cm, dip genişliği 40 cm olmalıdır. Aynı kanala
birden fazla kablo yan yana döşenecekse her kablo için bu genişlikler 10’ar cm arttırılır.Aynı
kanal içindeki kablolar arasında en az 7 cm açıklık olmalıdır.
Kablolar köprü üzerinden yol, sokak, demir yolu, cadde, haberleşme kablosu, su, hava
gazı borusu altından geçirildiklerinde koruncak (muhafaza) içine alınacaktır. Bu koruncaklar
font boru, beton bür ya da profil demirinden olabilir. Koruncak borunun çapı, kablonunkinin
1,5 katı, büz ise 2 katı olacaktır.
Alçak gerilim kabloları, direğe çıkışlarda gaz boruları içerisinden geçirilecek ve
kablonun alt ucu kablo geliş tarafında yay biçiminde kıvrılarak betona gömülecektir.
Borunun toprak üstünde kalan bölümü 1,5 m’den az olmayacak ve boru direğe en az 3
yerinden kroşelerle bağlanacaktır. Kablonun boru üstünde kalan çıplak bölümleri de direğe,
aralarındaki uzunluklar 1,5 m’yi geçmeyecek şekilde kroşelerle tutturulacaktır.
Şekil 3.3: Bir kablonun toprak kanala döşenmesi
3.2.3. Yerine Montajın İşlem Sırası
Ø Armatürün yeri tespit edilir.
Ø Armatürün monte edilmesi için matkap ile gerekli sayıda delik açılır ve dübellenir.
Ø Armatürün iç bağlantısı yapılır ve lambası takılarak kapağı kapatılır.
Ø Çekilen tesisattan gelen kablo ile armatür kabloları klemens ile eklenir.
3.2.4. Montajda Dikkat Edilecek Hususlar
Armatür montajında tesisat yönetmeliğine uygun olarak hareket edilmelidir.
Armatürün dış etkilerden zarar görmesi engellenmelidir. Bunun için gerekli tedbirler
montajdan önce alınmalıdır. Armatürün iç bağlantısının doğru ve sağlam bir şekilde uygun
kablolarla yapılmasına dikkat edilmelidir. Armatürün kapağı sağlam bir şekilde
kapatılmalıdır. Armatürün duvara veya direğe montajı iyi yapılmalıdır.
Bütün armatürler periyodik olarak temizlenmelidir. Temizlik olmamasından dolayı
ışığın kaybı %30 seviyelerine ulaşabilir. Armatürlerin hafif ıslak bir bez ile temizlenmesi ve
statik elektrik oluşumuna izin verilmemesi şarttır. İç reflektörlerin iyice sıkılmış ve çok hafif
ıslak bir bez ile temizlenmesi gerekir. Mümkün ise pamuk ve buğu ile temizlenmelidir.
Lambaların üzerindeki tozlanmada aynı şekilde temizlenmelidir. Ayrıca lamba temizliğinde
mutlaka eldiven takılması ve insan elindeki yağların lambaya bulaşmaması, metal halide
lambanın ömrü ve verdiği ışığın seviyesi açısından önemlidir. Lambanın ömrü dolmak üzere
iken mümkün ise tüm lambaların aynı anda değiştirilmesi yapılmalıdır. Lambaların özelliği
dolayısıyla kırılmamasına özellikle içerdiği tehlikeli maddelerden dolayı dikkat edilmelidir.
Bu tip durumlarda mutlaka bir doktora başvurulmalıdır. Lamba duyları ve diğer bağlantı
parçalarında zaman içerisinde oksitlenmeler oluşabilir. Zira soğuk sıcak farkından dolayı
ampul içinde zamanla nemlenme meydana gelmekte ve iç yapıda oksitlenmeler
oluşmaktadır. Değişmesi gereken duy, kapasite, balast, ateşlemeler belli bir periyotta kontrol
edilmeli ve gerekiyorsa orijinal parçalar ile değiştirilmelidir. Örneğin ampul duylarında
oluşan oksitlenmeler ampulde kısa devreler meydana getirdiğinden ampullerin bozulmasına yol açmaktadır.
3.3. Kabloların Çekilmesi
Resim 3.16: NYY kablo
Ø Kullanıldığı yerler: Aydınlatma, şebeke ve enerji kablosu olarak, hariçte,
toprak altında, kablo kanallarında özel olarak üretildiğinde tatlı ve tuzlu suda kullanılır.
Resim 3.17: NYY kablo
Ø Kullanıldığı yerler: Aydınlatma, şebeke ve enerji kablosu olarak, hariçte,
toprak altında, kablo kanallarında özel olarak üretildiğinde tatlı ve tuzlu suda kullanılır.
Resim 3.18: YE3SV kablo
Ø Kullanıldığı yerler: Dielektrik kayıpları düşük olan bu kablolar ani yük
değişikliğinin olduğu şebekeler ile kısa devre akımlarının büyük olduğu
yerleşme ve endüstri bölgelerinde kablo kanallarında, toprak altında ve hariçte kullanılır.
Armatürler atölye binasının dış duvarına monte edilecekse, antigron gereçler ile tesisat
yaparken aşağıda belirtilen işlemleri yapmak, zamandan kazanç ve kolaylık sağlar.
3.3.1. Kablo Çekimi Yönteminin Seçimi
Antigron gereçler ile genelde sıva üstü tesisat yapılır.
3.3.2. Kablo Çekimi İşlem Sırası
3.3.2.1. İletken Yolunun Çizilmesi
İletken yolu verilen projeye göre çizilir. Antigron gereçler mekanik darbelere karşı
dayanıksız olduğundan ve özellikle sıva üstü tesislerde kullanıldığından darbelerin az olduğu
yükseklikte döşenilir. İletken yolu çizgisinde kroşe, buvat, anahtar ve armatür yerleri
işaretlenir. Yan yana döşenen kablolar arasındaki uzaklıklar eşit olmalıdır.
3.3.2.2. Geçiş Yerlerinin Açılması
Antigron kablosunu bir bölümden diğer bölüme geçirmek için duvar veya tavana
delikler açılması gerekir. Bu deliklere geçiş yerleri denir. Duvardan geçişlerde, delik
kenarları yuvarlatılmalıdır. Kablonun duvar içinde kalan kısmı izole bantla sarılmalı veya
kablo üzerine boru takılmalıdır. Geçiş delikleri çimento ile kapatılmalıdır. Bu işlem için alçı
ve kireç (nem aldıkları için) kullanılmamalıdır. Tavan geçişlerinde kabloyu darbelere karşı
korumak için tahta kaplama veya boru içine alınmalıdır. Koruma borusunun çıkışına muf ve
lastik contalı kapak (rakor) kullanılır.
3.3.2.3. Kelepçelerin Takılması
Antigron kablosu duvar ve tavana kroşeler ile tutturulur (Resim 3.1). Kroşelerin kuru
yerlerde duvar ve tavana tutturulması için ağaç takoz ve dübel kullanılır. Dübel yumuşak
plastikten yapılmış olup, dış çaplarına göre adlandırılır (Resim 3.2). Dübeller beton, duvar
gibi yerlere elektrik tesis gereçlerini tutturmak için kullanılırlar. Seçilen dübelin sunta vidası,
trifon hatta sac vidası ile kullanılabilir olması gerekmektedir.
Resim 3.19: Antigron kroşe Resim 3.20: Plastik dübel Şekil 3.4: Plastik dübelin beton
duvara tespiti ve ölçüleri
Yatay döşemelerde kroşeler arasında uzaklık 30-60 cm, düşey döşemelerde 40-60 cm
olmalıdır. Buvat, anahtar, priz ve armatür giriş ve çıkışlarında, bu gereçlerden 10 cm
uzaklıkta bir kroşe konulması gerekir. Çok sayıda kablolar yan yana döşenecekse, ray tipi
kroşe kullanılması işçiliği kolaylaştırır.
3.2.2.4. Kabloların Açılması ve Düzeltilmesi
Antigron kabloları piyasada kangallar hâlinde satılır. Kabloları döşemek için açarken
kıvrılıp katlanmamalarına dikkat edilmelidir. Kablonun açış işlemi şu şekilde yapılmalıdır:
Kablo kangalı hafifçe yerden kaldırılır. Kangal sarılma yönünün tersine gidilerek
açılır. Kablo açılırken ve döşenirken toprağa sürtünmemelidir. Kablonun termoplastik dış
kılıfı zedelenebilir. Kablonun düzeltilmesi el ile ya da düzeltme aracı ile yapılır. Kurşunlu
kablolar demir testeresi ile, termoplastik yalıtkanlı kablolar ise çakı ve yankeski ile kesilir.
Kesilecek parça uzunluğu, ek kutusundan ek kutusuna veya ek kutusundan anahtar, priz veya
armatüre kadar olan uzunluk ölçülüp bu uzunluğa bağlantı payları eklenerek bulunur.
3.2.2.5. Kabloların Döşenmesi ve Bükülmesi
Kablolar daha önceden duvar ve tavana tesbit edilen kroşelerin alt parçası üzerine
konulur. Kabloyu tutacak üst parça kablonun üzerine konarak alt parçaya vidalanarak
bağlanır. Üst parçalar fazla sıkılmamalıdır. Kablonun dış kılıfını zedeleyebilir.
Kablolar sıva üstüne döşendiğinden, yatay doğrultuda döşenen kabloların tavana
paralel, düşey doğrultuda döşenenlerin de dik olmasına dikkat edilmelidir. Köşe dönüşleri
de, dönüş yarıçapı kablo dış çapının yaklaşık 6-7 katı olmalıdır.
3.2.2.6. Kablo Uçlarının Açılması
Kangal şeklindeki antigron kablosununaçılmasına, ek kutusundan başlanılıp döşemeye
başlanılan ucu, işe başlamadan açılır. Kablo, iki buat arasına döşenecekse, kablo ikinci buata
kadar kesmeden kroşelerle bağlanır. İkinci buata gelindiğinde gerekli ölçü alınarak kablo
kesilir. Kablo döşeme işine bu şekilde devam edilir.
Buat, anahtar, priz ve armatür uçlarına bağlanacak kablo uçlarının açılmasında
aşağıdaki işlem sırası takip edilir:
1.Kablo üzerindeki dış kılıfın çevresi, ucundan itibaren gerekli uzunlukta çakı ile çizilir.
2.Çizilen yerden uç kısma kadar çakı ile derince ve düz olarak çizilir. Pense ile tutulup
kıvrılarak dış kılıf çıkartılır.
3.Dış kılıfın altındaki ortak yalıtkan tabaka veya dolgu maddesi çakı ve pens yardımı ile soyulur.
4.Meydana çıkan damarların ucundan 10-15 mm kadar bir kısmının yalıtkanı
soyularak bakır iletken açığa çıkarılır.
3.2.2.7. Anahtar, Priz ve Armatürlerin Bağlantısı
Bu elemanlara iletkenlerin girişleri aynı buvatlara iletkenlerin girişleri gibidir.
Resim 3.22: Antigron anahtar Resim 3.21: Bir antigron anahtarın bağlantı uçları
3.3.3. Dikkat Edilecek Hususlar
Yukarıdaki bilgilerde anlatılan konulara titizlikle dikkat edilmelidir.
3.4. Armatür Aydınlatma Kontrol Elemanları Montajı
3.4.1. İşlem Sırası
Ø Projeye ve tesisat yönetmeliklerine uygun bir şekilde armatür kontrol
elemanlarının yerleri belirlenir.
Ø Montajının yapılması için gerekli delikler matkapla açılır.
Ø Açılan deliklere dübeller takılır.
Ø Armatür kontrol elemanları dübellere vidalanır.
Ø Armatür kontrol elemanının iç bağlantısı yapılır.
Ø Armatür kontrol elemanlarının kapakları kapatılır.
3.4.2. Dikkat Edilecek Hususlar
Ø Seçilen armatür kontrol elemanlarının TS’ye uygun olması gerekmektedir.
Ø Duvar montesinin sağlam bir şeklide yapılması gerekmektedir.
Ø İç bağlantılarının sağlam olması gerekmektedir.
Ø Etanş tip armatür kontrol elemanları kullanılmalıdır.
Ø Fazdan gelen kablonun armatür kontrol elemanlarına bağlanması gerekmektedir.
3.5. Kablo Bağlantılarının Yapımı
3.5.1. Bağlantı İşlem Sırası
Ø Kablo uçlarının birbiri ile eklenmesi yalnız ek kutularında yapılır.
Ø Ek kutularındaki bağlantılar özenle yapılmalıdır.
Ø Kablonun buatlara giriş yerlerinde kalan boşluklar metal ve lastik contalarla
kapatılmalı, rakorlarla vidalanıp sıkıştırılmalıdır.
Ø Açılmış ucun üzerine önce rakor, sonra rondalalı lastik halka geçirilir.
Ø Uç, ek kutusuna girişinden buat içerisine doğru sürülür. Bu sürülme işlemi
kablo dış kılıfının buatın iç kenarı ile aynı hizaya gelinceye kadar devam eder.
Rakor ile birlikte lastik halka ileriye itilir ve rakor vidalanarak sıkıştırılır.
Ø Buat içerisine giren kablo uçları klemens vidalarına bağlanarak birbirine
eklenir. Ekleme işlemi yapılırken ilerideki onarımlar için gerekli paylar bırakılmalıdır.
Ø Klemens vidaları iyice sıkıştırılmalıdır.
Ø Toprak iletkeni olan kablolarda, bu iletkenlerin de buat içerisinde birbirine bağlanması gerekir.
Ø Buatta kullanılmayan giriş yerleri varsa, bunlar kör tapalarla kapatılmalıdır.
3.5.2. Dikkat Edilecek Hususlar
Ø Klemens kullanmayı unutmayınız.
Ø Ekleri doğru bir şeklide yapmalısınız.
Ø Bağlantı işlem sırasında belirtilenlere uymalısınız.
Ø İç Tesis Yönetmeliği’ne uymalısınız.
Resim 3.23: Dış aydınlatmada armatürün açısı
3.6. Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği
Madde 58 – Yer altı kabloları:
Bu yönetmeliğin kapsamına giren tesislerde Türk Standartlarına ya da bunlar
bulunmadığında tanınan yabancı ülke standartlarına uygun kabloalr kullanılacaktır.
a.7- Mekanik koşullar:
kablo kullanılacağı yerdeki mekanik koşullar göz önünde bulundurularak seçilmelidir.
Mekanik zorlanma olan yerlerde, buna dayanıklı kablo cinsleri seçilmelidir. Örneğin
çekiye çalışan kabloların zırhı olmalı, eğimli yerlerde ve ek kutuları yakınında kablolar
çeki kuvvetini taşıyan kelepçelerle tutturulmalıdır.
a.8- Kimyasal etkiler ve dış etkiler:
Kablolar döşendikleri yerlerdeki kimyasal etkilere, korozyona ve hava koşulları ile
öteki çevre etkilerine dayanacak tipte seçilmelidir.
a.9- Kablolar kullanılma amaçlarına uygun tipte seçilmelidir. Örneğin normal ya da
ağır işletme koşullarında kullanılacak kablolar aynı tipte değildir.
a.10- Zorunlu durumlar dışında, bir elektrik tesisinde kablo kullanılabilmesi için,
kablonun ekonomik olması gerekir.
a.11- Yer durumu:
Kablolar döşenecekleri yerlerin özelliklerine uygun tipte seçilmelidir. Örneğin kuru ve
yaş yerlerde ya da korozyon tehlikesi olan ve olmayan yerlerde aynı kablolar kullanılmaz.
b) Kabloların döşenmesi:
b.1- Yer altı kablolarının döşendikleri yerler, kimyasal, mekanik ve ısıl etkilerden
olabildiğince uzak ya da bunlara karşı korunmuş olmalıdır.
b.2- Kabloyu ve çevresini yangın tehlikesinden korumak ve yangının yayılmasını
önlemek için kablolar yanıcı maddeler üzerine döşenmemelidir.
Kabloların varsa yanıcı jüt tabakaları soyulmalıdır.
b.3- yapı girişlerinde kablolar çelik boru içine alınmalı, kablo ile boru ağzı arasındaki
boşluk bitum ya da benzeri bir madde ile doldurulmalıdır. Bu amaçla çimento kullanılmaz.
b.4- Yağlı kabloların başlıkları yağ sızmayacak ve içlerine nem girmeyecek biçimde
yapılmalıdır. Öteki kabloalrın başlıkları da içlerine su ve nem girmeyecek biçimde yapılmış olmalıdır.
b.5- Kablolar birbirine ek kutularında (muf) bağlanmalıdır. Ek yeri mekanik olarak
zorlanmamalı, içine su ve nem sızması önlenmeli ve iyi bir elektrik iletkenliği sağlanmalıdır.
b.6- Kabloların koruyucu kılıfları ya da yalıtkanları bulundukları yerlerde
zorlanmamalı ve zedelenmemelidir. Kablolar gerektiğinde koruyucu büz ya da borular
içine alınarak korunmalıdır.
b.7- Tek damarlı kabloların tutturulmasında kullanılan kelepçeler ve bu kabloların ek
kutuları mağnetik olmayan gereçlerden yapılmış olmalıdır.
b.10- Döşeme sırasında kabloyu çekmek için bütün iletkenler bir araya getirilip çekme
klemensi ile birbirine bağlanmalıdır. En büyük çekme gerilmesi bakır iletkenler için 6
kg/mm2, alüminyum iletkenler için 4 kg/mm2yi geçmemelidir.
b.11- Yer altına döşenecek kablolar, sokak ve alanlarda en az 80 cm. derinliğe
gömülmelidir. Bu yerlerin dışında derinlik en az 60 cm olabilir. Bu derinlik zorunlu
durumlarda özel koruyucu önlemler alınarak 20 cm dolayında azaltılabilir.
b.12- Açık havada döşenen kablolar, olabildiğince güneş ışınlarına açık olmalıdır.
b.13- Kablolar duruma göre toprak içerisine, kablo kanallarına ya da duvarlara
tutturulan dolu ya da ızgara biçiminde raflara döşenebilir. Toprak içine döşenen
kabloların altında ve üstünde, yaklaşık 10 cm kalınlıkta elenmiş, taşsız toprak ya da az
balçıklı kum bulunmalıdır. Kablonun üzerindeki toprak ya da kumun üzerine tüm
kablo boyunca tuğla, çimento ya da plastik vb. gereçlerden yapılmış koruyucu
elemanlar yerleştirilmeli; böylece çukur açan işçilerin kazma darbelerinden kablo
korunmalı ve orada kablo bulunduğu önceden anlaşılabilmelidir.
3.7. Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği
a.8-Yapı dışında kullanılacak aydınlatma aygıtları, içlerinde su toplanmayacak biçimde yapılmış olmalıdır.

KAYNAK:www.megep.meb.gov.tr

Döküman Arama

Başlık :