Kapat

ELEKTRİKLİ SU ISITICILAR

ŞEKİL VE RESİMLERİ GÖREMİYORSANIZ www.megep.meb.gov.tr ADRESİNDEN İLGİLİ MODÜLÜ AÇARAK İNCELEYEBİLİRSİNİZ.

1. TERMOSİFONLAR
1.1. Tanımı ve Çalışması
Resim 1.1: Termosifon
Termosifon, içine aldığı suyu istenilen sıcaklığa kadar ısıtan ve bu sıcaklıkta sabit
kalmasını sağlayan bir elektrikli cihazdır. Depo içindeki suyun ısıtılması bütün elektrikli
ısıtıcılarda olduğu gibi bir rezistans (ısıtıcı) ile yapılır. Termosifonlar suyu belli bir zamanda
ısıtan cihazlardır.
Termosifonların su depoları 5 ile 120 lt. arasında çeşitli büyüklüklerde yapılır. Depo
hacmi büyük olan termosifonların ısıtıcı güçleri de büyüktür. Isıtıcı güçleri 400 W ile 6000
W arasında değişmektedir. Genellikle ev tipi termosifonlarda ısıtıcı güçleri 1980 W’tır.
Rezistans devresine seri olarak bağlı bir termostat suyun istenilen sıcaklıkta sabit kalmasını
sağlar. Sıcaklık istenilen seviyeden aşağı düştüğünde otomatik olarak devreye girer ve
rezistans çalışır. İstenilen sıcaklığa ulaştığında ise kontakları açılarak rezistansı devre dışı bırakır.
Tablo 1.1’de hacmi ve ısıtıcı gücü belli olan termosifonun suyu 85 ºC’ye ne kadar
zamanda ısıttığı görülmektedir.
Tablo 1.1’den de görüldüğü gibi termosifonların suyu ısıtma zamanları gücü ile
orantılıdır. Gücü büyük olan termosifon daha kısa sürede suyu ısıtır. Termosifonların bir
soğuk su girişi ve bir de sıcak su çıkışı vardır. Musluk açıldığında soğuk su girişinden
termosifon içine su dolar. Termostatın düğmesi istenilen sıcaklığa kadar çevrilerek rezistansı
devreye sokar. Ayarlanan ısı derecesine ulaştığında ise termostat rezistansa giden enerjiyi
keser. Sıcak su çıkışından ise ısınmış su dışarı alınarak kullanılır.
Termosifonların başlıca parçaları şunlardır :
Ø Gövde (Kazan)
Ø Isıtıcı (Rezistans)
Ø Termostat
Ø Emniyet Ventili
Ø Anot
Ø Termal Devre Kesici
Ø Sinyal Lambaları
1.1.1. Gövde (Kazan)
Termosifon kazanı aşağıdaki şekilde de görüldüğü gibi iki yüzeyden ibarettir. Dış
kısmı emaye ya da poliüretandan yapılmış olup içteki su deposu şehir şebekesinin su
basıncını göz önüne alınarak 14-18 atmosfer basınca dayanabilecek sağlamlıkta yapılmıştır.
Dış yüzey ile suyun temas ettiği yüzey arasına ısı alışverişini önlemek için cam pamuğu veya köpük konulur.
Resim 1.2: Termosifonun iç yapısı
1.1.2. Isıtıcı (Rezistans)
Aşağıda termosifon rezistansı görülmektedir. Termosifon rezistansları 6000 W’a kadar
çeşitli güçlerde imal edilmektedir. Genellikle 1980 W gücündedir. Isıtıcı termosifonun alt
kısmından içeri doğru montelidir. Suyu sızdırmaması için contası ile birlikte takılır.
Resim 1.3: Termosifon rezistansı ve contası
1.1.3. Termostat
Termostat istenilen ısı derecesine kadar suyun ısınması sonucunda kontaklarını açan
bir parçadır. Böylece rezistansa giden enerjiyi keser ve suyun aşırı ısınmasını önler.
Termostat ısıyı aşağıda resimde görülen metal aparatı ile algılar. Su sıcaklığı düştüğünde
otomatik olarak tekrar devreye girer. Yeni tip termosifonlarda dijital termostatlar kullanılır.
Sıcaklık ayarı dijital göstergesi ile ekranda gözükmektedir. Bu termostatlarda ledli sinyal
lambaları da mevcuttur.
Resim 1.4: Termostat
1.1.4. Emniyet Ventili
Bu parça termosifona giren su basıncının çok olması durumunda suyu tahliye etmek
içindir. Soğuk su girişine takılır. Termosifon içindeki su ısınınca kazan içindeki basınç
artacağından tehlike oluşturmaması için ventil otomatik olarak açılarak suyu damla damla
dışarı akıtır. Aynı zamanda tapa görevi görerek suyun geri kaçmasını da önler. Bu yapısıyla
düdüklü tencerelerdeki sisteme benzer.
Resim 1.5: Emniyet ventili
1.1.5. Anot
Magnezyumdan yapılmış bu parça kazanın içinin paslanmasını önlemek ve korozyona
karşı korumaktır. Zamanla su ile etkileşimden dolayı erir. Yaklaşık 5 yılda yenisini takmak gerekir.
Resim 1.6: Magnezyum anot
1.1.6. Termal Devre Kesici (Emniyet Termiği)
Cihazın susuz kalması durumunda ve bir arıza durumunda su sıcaklığı aşırı yükselirse
devreyi keserek ısıtıcının çalışmasını engeller. Bimetal elemanlı olarak yapılır. Sıcaklığı
algılayan kısmı termostatın algılayıcı kısmı içine yerleştirilir. Emniyet açısından faz hattı ve
nötr hattı termal kesicisi olarak 2 tane bulunur. Bu kesici attığı zaman pimine basılarak tekrar
devreye sokulur. Eski tip termosifonlarda ise sigortalı olarak bulunur. Devreyi kestiği zaman
yenisini takmak gerekir.
Resim 1.7: Termal devre kesici
1.1.7. Sinyal Lambaları
Sinyal lambaları artık yeni tip termostatlarda led diyotludur. Termostat ile irtibatlı
olup suyun sıcaklık seviyesini ve cihaza enerji gelip gelmediğini gösterirler. Genellikle
kırmızı renkli olanlar sıcaklık seviyesini, yeşil renkli olan ise cihazda enerjinin olup
olmadığını gösterir. Termosifonun tipine göre çoklu ledli ve ikili ledli olabilir. Yanda
görülen çoklu led grubudur.
Resim 1.8: Sinyal lambaları
1.2. Elektrik Prensip Şeması
Şekil 1.1: Termosifonun elektrik devresi
Yukarıda bir termosifonun elektrik devre şemasını görmektesiniz. Görüldüğü gibi
termostat ve termal devre kesici rezistansa seri bağlanmıştır. Sinyal lambası ise rezistansa
paralel bağlıdır. Termosifona enerji geldiğinde yeşil sinyal lambası yanar. Termostatın
düğmesini çevirdiğimizde ya da dijital termosifonsa tuşlarına bastığımızda rezistans devreye
girerek suyu ısıtmaya başlar. Bu arada kırmızı lamba da yanar. Ayarlanan sıcaklığa
ulaştığında ise termostat kontaklarını açarak rezistansı devre dışı bırakır. Su sıcaklığı
ayarlanan sıcaklığın altına düştüğünde termostat tekrar kapanarak rezistansı devreye sokar.
1.3. Montajı ve Elektrik Bağlantısını Yapmak
Resim 1.9: Termosifon askısı
Termosifonu monte etmek için cihazla birlikte verilen montaj şablonu kullanılır. Bu
şablona bakarak resimde görülen askı braketi uygun yükseklikte düzgün bir yüzeye monte
edilir. Uygun bir matkap ucuyla delikler açılır. Deliklere dübeller çakılarak termosifon buraya vidalanır.
Resim 1.10: Dübel
Termosifon, su tesisat bağlantısı için şehir şebeke suyu direkt olarak soğuk su
girişindeki emniyet ventiline bağlanır. Sıcak su çıkışına da bir duş başlığı monte edilir.
Cihazın elektrik bağlantısı için monte edilen yerde en az 2,5 mm2 kesitinde bir priz
hattı ya da buvat bulunmalıdır. Cihazın bağlandığı hattın sigorta akım değeri 16 A’den az
olmamalı ve sigorta N-otomat olmalıdır. Cihaz uzatma kablosu aracılığıyla
çalıştırılmamalıdır. Ayrıca toprak hattı mevcut değilse mutlaka çekilmesi gerekir.
1.4. Arızalarını Gidermek
Termosifonlarda görülen başlıca arızalar şunlardır:
Ø Isıtıcının kireçlenmesi sonucunda termal devre kesicisinin devreyi açması.
Sigortalı olanlarda ise termal sigortanın kesmesi.
Ø Rezistansın kesilmesi ya da kavrulması sonucunda ısıtmaması ya da devredeki
sigortanın atması
Ø Kazanın delinmesi ile termosifonun su akıtması
1.4.1. Termosifonun Isıtmamasının Nedenleri
Ø Şebekede enerji olmayabilir.
Şebeke kablosunda gerilim olup olmadığına bakılır. Gerilim yoksa hattın sigortası
kontrol edilir. Gerilimi kontrol etmek için avometre ile ölçüm yapmak daha doğrudur.
Kontol kalemiyle ölçümde sadece faz kablosu anlaşılabilir. Nötr hattı kopuk ya da ek alınan
yerde temas problemi olabilir. Bunun için ölçümlerimizi avometre ile yapmak daha doğrudur.
Ø Termostat arızalı olabilir.
Termostatı kontrol etmek için avometreyi diyot kademesine alır ve probları termostat
uçlarına tutarız. Sağlam bir termostatın düğmesini çevirdiğimizde akım geçirmelidir.
Düğmeyi geri çevirdiğimizde ise kontaklarını açmalı (tık sesi duymalıyız) ve akım
geçirmemelidir. Bu durum tespit edilmediyse arızalıdır ve değiştirilmelidir. Cihazda
elektronik devreli termostat bulunuyorsa devrenin kontrolü yapılmalı ve arızalı ise değiştirilmelidir.
Ø Cihaz içindeki kablolar yerinden çıkmış ya da kopmuş olabilir.
Cihazın içindeki kablolarda yerinden oynamış ya da çıkmış, kopmuş kablo görülüyorsa
arıza giderilir, gerekiyorsa değiştirilir.
Ø Termal devre kesici arızalı olabilir.
Devre kesici de termostatta olduğu gibi avometreyle kontrol edilir. Bu parçanın
kontrolünde avometre akım geçirmelidir. Aşırı ısındığı zaman ise devreyi açmalıdır.
Ø Isıtıcı kopmuş ya da kavrulmuş olabilir.
Isıtıcının omajı avometreyle kontrol edilir. Direnç ölçümünde kazandaki su
boşaltılmalıdır. Çünkü su da bir iletken olduğuna göre yanlış ölçüm yapabiliriz. Isıtıcı
direnci termosifonun gücüne göre P = V2 / R formülüne göre hesap edildiğinde yaklaşık bir
değer çıkmalıdır.
Örneğin termosifon 2000 W gücündeyse çalışma gerilimi 220 V olduğuna ısıtıcı
direncini bulalım.
2000 = 2202 / R den, R= 48400 / 2000
R = 24,2 ohm gibi bir değer ölçülmelidir. Eğer hiç değer okunmadıysa rezistans kopmuş demektir.
1.4.2. Termosifonun Az Isıtması
Isıtıcı çok kireç bağlamış olabilir. Bunun için rezistansa bakılır. Eğer kireç çözücü ile
temizlenebiliyorsa temizlenir. Temizlenemiyorsa yenisiyle değiştirilir. Çok kireç bağlamış
bir ısıtıcı aşırı ısınacağı için emniyet termiği atar.
Termosifonun su akıtması durumunda ise nereden su geldiğine bakmalıyız. Isıtıcının
takıldığı yerden su akıyor olabilir. Kazan zamanla delinmiş olabilir. Ya da su borusu
sızdırıyor olabilir.
Isıtıcının takıldığı yerden su geliyorsa ısıtıcı sökülerek contaları kontrol edilir. Sonra
sıkıca yerine sıkıştırılır.
Kazan delinmişse delinen yerden kaynak yapma imkanı varsa kaynak yapılır, yoksa
kazan değiştirilir.
Su borularından su sızıyorsa boru bağlantıları sökülerek contaları değiştirilir.
Bağlantılar tekrar iyice sıkılır.

2. ŞOFBENLER
Resim 2.1: Şofben
2.1. Tanımı ve Çalışması
Şofbenler, evlerin banyo ve mutfaklarında sıcak su elde etmek için kullanılan
cihazlardır. Şofbenler gazlı ya da elektrikli olarak yapılırlar. Fakat biz burada gazla çalışan
şofbenleri inceleyeceğiz. Elektrikli olan şofbenler bir sonraki öğrenme faaliyetinde ani su
ısıtıcıları başlığı altında ele alınacaktır. Gazlı şofbenlerin çalışma prensipleri aşağıda
anlatılacak ve sonra kısımları açıklanacaktır.
Şofbeni çalıştırmak için gaz girişinden içeriye gazın ve soğuk su girişinden de suyun
girmesi gerekir. Yukarıda gördüğümüz resimde şofbene ait düğmelerden üstteki gaz
kumandasını sağlar. Yani cihaza gelen gazın miktarını ve gazı açıp kapamayı sağlar. Alttaki
düğme de suyun miktarını yani debisini ayarlar.
Şofbeni çalıştırmak için sırasıyla şu işlemler gerçekleştirilir:
Şofben tüpgazlı ise gazı dedantörden açarız. Doğalgaz kullanıyorsak doğalgaz
vanasını açarız. Soğuk su giriş vanası da açık olmalı ki şofbene su girebilsin. Bu sırada sıcak
su çıkışı kapalı olmalıdır.
Gaz kumanda düğmesini çevirip çakmak konumuna aldığımızda düğme çakmak
sivicine basarak bu anahtarı kapatır. Böylece pil üzerinden elektrik alan ateşleme bobini
manyetolu bir çakmağın çakması gibi çakmak bujisine bir elektrik akımı gönderir. Bujinin
çakması ile yanında bulunan pilot tutuşur ve mum şeklinde alev yanar. Özellikle ilk
kullanımda ya da tüpü yeni değiştirdiğimizde hemen yanmayabilir. Bu durum normaldir.
Düğmeyi biraz çakmak konumunda beklettikten sonra işlemi tekrarlamamız gerekir.
Pilot denilen yer tutuştuktan sonra düğme bu konumda biraz bekletilir. Bunun nedeni
pilotun yanması ile termo elemanın ısınması gerekir. Isınan termo elemanın sıcaklığı baca
sensörü üzerinden geçerek magnet bobinin milini itmiş konumda tutar. Gaz buradan
geçebilir hale gelir. Fakat şofbenin yanması için su yolunun ve gaz yolunun tam açılması
gerekir. Bunun için gaz kumanda düğmesi alev konumuna alınır. Su grubu kapağının altında
bulunan ventil mili suyun basıncı ile diyaframı ittirerek su yolunu açık tutar. Sıcak su
musluğu açıldığında yanma odasında brülör denilen yer tutuşacak ve şofben çalışacaktır.
Sıcak su kapatıldığında da brülör söner fakat pilot yanmaya devam edeceği için sıcak su
musluğu tekrar açıldığında şofben yine yanmaya devam eder.
Şofbenlerin kısımları modeline göre bazı değişiklikler göstermekle beraber genel
olarak aşağıda yazılı olan parçalardan oluşurlar.
1. Şofbenin gövde sacı
2. Pilot alevi gözleme deliği
3. Gaz kumanda düğmesi
4. Su selektör düğmesi
5. Brülör
6. Ön gövde montaj klipsi
7. Piezo çakmak
8. Emniyet valfi
9. Magnet bobin
10. Arka duvar sacı
11. Bağlantı ağzı (Sıcak su çıkışı)
12. Gaz hortumu bağlantı ağzı
13. Bağlantı ağzı (Soğuk su girişi)
Elektronik ateşlemeli şofbenlerde piezo çakmağın yerine termostat, mikrosiviç,
ateşleme ünitesi ve pil yuvası bulunmaktadır.
Aşağıdaki resimde numaralandırılmış olarak şofbenin kısımları görülmektedir. İnceleyiniz.
Resim 2.2: Şofbenin iç yapısı
Şimdi şofbenin kısımlarını inceleyelim.
1. Şofbenin gövde sacı: Şofbenin dışını örten sac kısımdır.
2. Pilot alevi gözleme deliği: Pilotun yanıp yanmadığını görmek için açılmış kısımdır.
3. Gaz kumanda düğmesi: Şofbene giren gazın miktarını ayarlayan kısımdır. Ayrıca
çakmağın yanmasını ve şofbenin açılıp kapatılmasını da sağlayan düğmedir.
4. Selektör düğmesi: Şofbenden geçen suyun debisini ayarlayan düğmedir.
Dolayısıyla suyun sıcaklığını da ayarlayabiliriz. Düğmeyi sağa-sola döndürmek
suretiyle dakikada 4 ile 10 litre arasında su geçişi sağlayabiliriz.
5. Brülör: Yanmanın olduğu yerdir. Yani gazın tutuşarak alev aldığı yerdir.
6. Ön gövde bağlantı vidaları: Cihazın ön gövdesinin tutturulduğu yerdir.
7. Piezo çakmak: Kibrite gerek kalmadan pilotu tutuşturmak için konulan kısımdır.
8. Emniyet valfi: Suyun aşırı basıncına karşı şofbeni koruyan elemandır. Ayrıca
donma tehlikesine karşı su boşaltma tapası olarak da görev yapar.
9. Magnet bobin: Bacanın az çekmesi ya da hiç çekmemesi durumunda gazı keserek
zehirlenmeye karşı koruyan elemandır. Bu parça şofben içindeki ısının etkisi ile
elektrik üreterek baca sensörüne gönderir. Bacanın çekişi yetersizse baca
sensörünün bulunduğu ortamın sıcaklığı 85 ºC civarına kadar yükselir ve baca
sensörü şofbenin çalışmasını engeller.
10. Arka duvar sacı: Şofbenin arka kısmındaki sacdır.
11. Bağlantı ağzı (sıcak su çıkışı): Sıcak suyun alındığı borunun takıldığı yerdir.
12. Gaz hortumu bağlantı ağzı: Şofbene tüpten ya da doğalgaz tesisat borusundan
gazın girdiği yerdir.
13. Bağlantı ağzı (soğuk su girişi): Şofbene soğuk suyun girdiği borunun takıldığı yerdir.
Aşağıdaki resimde bu parçaların bazıları gösterilmiştir. İnceleyiniz.
Resim 2.3: Şofbenin kısımları
Resim 2.4: Su grubunun açılmış hali
2.2. Elektrik Prensip Şeması
Elektronik ateşlemeli şofbenlere ait ateşleme devresi aşağıda görülmektedir. Devre
enerjisini bir pil üzerinden almaktadır. Pilin artı kutbu sivic, eksi kutbu da gövde üzerinden
devresini tamamlar. Gaz kumanda düğmesi çakmak konumuna alındığında sivicin üzerine
basarak bobine akımın gitmesini sağlar. Bobinde oluşan zıt e.m.k ve manyetik alanın etkisi
ile çakmak bujisinde kıvılcım atlaması olur. Kıvılcım pilotun ağzından çıkan gaza temas
ettiği için alev çıkar. Akım devresini çakmak bujisinin kıvılcımı ile gövde üzerinden
tamamlar. Devredeki pil 1 yılda bir değiştirilmelidir.
Şekil 2.1 Ateşleme devresi
2.3. Montaj Yapmak
Montaj işlemi şofbende çok önemlidir. Çünkü şofbenler hayati tehlikesi olan
cihazlardır. Özellikle baca çekişinin çok iyi olması gerekir. Şofbeni monte etmeden önce
şunların bilinmesi gerekir.
1. Şofben doğalgazla çalışacaksa banyoya monte edilmemelidir. Tercihen mutfağa
monte edilmelidir.
2. Şofbenin yerleştirileceği ortamda asit buharı olmamalıdır.
3. Monte edilecek yer en az 6 m3 hacimli ve 2,5 m2 alana sahip olmalıdır.
4. Şofbenin monte edildiği alan ile havalandırma delikleriyle irtibatlı alanın toplamı
en az 17 m3 olmalıdır.
Eğer bu şartları sağlıyorsa şu işlem sıralarına göre montaj gerçekleştirilir:
1. Askı kancalarının çakılması: Şofben, açıp kapaması kolay olan bir yüksekliğe
monte edilmelidir. Buna göre montaj şablonunu kullanarak takılacak yer
işaretlenir. İşaretlenen yerlerden iki delik delinir. Verilen dübeller buraya çakılarak
kancalı vidalar takılır.
2. Su tesisat ağızlarının hazırlanması: Su tesisat ağızları hazır değilse, aşağıdaki
şekilden yaralanarak soğuk ve sıcak su ağızları hazırlanır. Boru ağızlarının çapı
yarım parmak (1/2 “) olmalıdır.
3. Vanaların takılması: Bakımı ve onarımı kolay olsun diye soğuk su girişine bir
vana takılmalıdır. Ayrıca şofben, merkezi sıcak su tesisatına da bağlanacaksa sıcak
su çıkışına da bir vana takılmalıdır.
4. Su bağlantı parçalarının takılması: Hortumlara birer adet rozet takılmalıdır
(tesisat sıva üstü ise gerek yok). Her iki hortumun dişli uçları üzerine su sızmasını
önlemek için teflon bant sarılmalıdır. Hazırlanan ağızlara hortumlar iyice sıkılmalıdır.
Resim 2.5: Şofben askısının montajı
5. Şofbenin duvara asılması: Şofbeni duvara asmak için ambalajından çıkarılır. Ön
gövdesinin sacını tutan iki adet vida sökülerek gövde alınır. Arka duvar sacı da üst
kısmındaki tırnaklarından kurtararak çıkarılır. Bu sac daha önce şofbeni monte
etmek için duvara hazırladığımız kancalara asılır.
6. Şofbenin su tesisatına bağlanması: Daha önce taktığımız hortumları kullanarak
şofben su tesisatına bağlanmalıdır. Bunun için suyun alınacağı armatürün ağzında
bulunan tapalar çıkarılır. Mavi tapanın olduğu yer soğuk su girişi , kırmızı tapanın
olduğu yer sıcak su çıkışıdır. Cihazla beraber verilen contalar hortumların ucuna
yerleştirilir. Hortumların üzerindeki rekor somunlarını tapaları söktüğümüz yere
iyice sıkılır. Su sızdırmazlık kontrolü için batarya muslukları kapalı iken soğuk su
giriş vanasını açarız. Eğer bağlantılarda sızdırma varsa giderilir.
7. Ön gövdenin yerine takılması: Ön gövdeyi arkasındaki deliklerden duvara monte
edilen şofben arka sacındaki tırnaklara geçirilir. Ön gövde sacını daha önce
çıkardığımız yere yerleştirerek vidalarız. Gaz kumanda düğmesiyle su selektör
düğmesini yerine takılır.
2.3.1. Şofbenin Gaz Bağlantısının Yapılması
Şofbenler üretilirken tüp gaza (LPG) ya da doğal gaza ayarlı olarak üretilirler. Bunun
için şofbenin kullanılacağı gaza ayarlı olup olmadığına bakılır. Şofbenin hangi gaza ayarlı
olduğu üzerinde yazılıdır.
2.3.2. Tüp Gaza Bağlamak
En az 300 mmSS basınçlı ve 1,6 kg/saat debisi olan TSE’ ye uygun bir dedantör
kullanılmalıdır. Hortum uzunluğu en fazla 125 cm olmalı ve hortum kelepçe dışında başka
bir şeyle (tel vs.) sıkılmamalıdır. 125 cm den daha uzun mesafeler için bakır boru tesisatı
çekilmelidir. Tüp soğuk ortama ya da sıcak ortama konulmamalıdır.
2.3.3. Doğal Gaz Bağlantısı İçin
Doğal gaza bağlantı işleminden önce şofbenin kullanılacağı yerin mutlaka onaylı
doğal gaz tesisat projesi olmalıdır. Şofben doğal gaza ayarlı olmalıdır. Ayrıca daha öncede
bahsettiğimiz gibi doğal gaza bağlanacak şofben banyo, duş veya küvet olan yere monte edilmemelidir.
2.3.4. Gaz Sızdırmazlık Kontrolü
Gaz kaçağı sabun köpüğü ya da özel sıvısı ile yapılmalıdır. Kesinlikle kibrit vb. alevle
kontrol yapılmaz. Gaz kumanda düğmesi kapalıyken dedantör açılarak hortumun her iki ucu
sabun köpüğüyle kontrol edilir. Eğer kabarcık çıkıyorsa kaçak var demektir. Kaçak varken
lambalar açıp kapatılmaz, kıvılcım ya da alev çıkaracak malzemeler kullanılmaz. Ortam
havalandırılır. Gaz kaçağı kontrol edilerek giderilir.
Bu işlemlerden sonra şofbenin davlumbazı bacaya bağlanır. Aşağıda şofbenin bacaya
bağlantısında yapılan yanlışlar ve en sonunda da doğru bağlantı şekli gösterilmiştir.
Resim 2.6: Şofben montajında yapılan hatalar
Resim 2.7: Şofben montajında yapılan hatalar
Resim 2.8: Şofben montajında yapılan hatalar
Resim 2.9: Şofben montajında yapılan hatalar
Resim 2.10: Şofben montajında yapılan hatalar
Resim 2.11: Şofbenin en doğru şekilde bağlanması
Şofbenlerde bacanın yeterince çekmemesi sonucunda bir çok zehirlenme olayı
görülmektedir. Bundan dolayı artık günümüzde üretilen şofbenlerde baca sensörü denilen
emniyet sistemi bulunur. Şofbenin üst kısmına monte edilen bu sensör, baca çekişi yetersiz
olunca baca sıcaklığı 85 °C civarına kadar yükselir ve şofbene giren gaz yolunu kapatarak
emniyet sağlar. Baca sıcaklığı 40 °C civarına düşmedikçe şofben bir daha çalışmaz.
2.4. Arızalarını Gidermek
Şofbenlerde görülen başlıca arızalar ve giderilmesi aşağıda maddeler halinde açıklanmıştır.
1. Su grubunda bulunan su diyafram çanağındaki o ringinin bozulması
Bu arızanın nedeni ventil milinin sıkışmasıdır. Yani ventilin içindeki milin basılı
kalması, geri gelmemesidir. Yanda ventil milini görmektesiniz. Bunun sonucunda şofben su
olmasa bile sürekli yanar.
Çözümü: Su kısmının kapağı sökülüp o ringi değiştirilir. Ventil mili temizlenir.
Kireçlendiği için mil yağlanır.
2. Termo elemanın duyarlılığını kaybetmesi.
Termo eleman duyarlılığını kaybetmesi sonucunda pilot söner.
Çözümü: Termo eleman değiştirilir. Eğer arıza termo elemandan değilse baca
sensörüne bakılır. Sensör de sağlamsa magnet bobine bakılır. Çünkü bu üç parça birbiriyle irtibatlı çalışır.
Resim 2.12: Ventil mil
3. Eşanjörün kireçlenmesinden dolayı tıkanması
Çözümü: İçi porçöz ya da tuz ruhu ile temizlenir.
4. Brülörde zamanla çürüme ya da tozdan dolayı tıkanma olması
Çürüyen brülör yenisiyle değiştirilir. Tozdan dolayı tıkalıysa şofben sarı renkte yanar.
Gaz çıkış ağızları temizlenir.
5. Şofbenin pilotu kapatıldığı halde sönmemesi
Pilot mil grubu sökülerek o ringi ve contası değiştirilir.
6. Sıcak su bağlantı borularındaki contaların su kaçırması
Bağlantı boruları sökülerek contalar yenilenir.
7. Gaz kumandasını sağlayan düğmenin milinin yerinden çıkması
Düğme açılarak mil yerine yerleştirilir.
Şofbenlerde hangi arıza olursa olsun tamir edildikten sonra mutlaka gaz grubuna bağlı
bağlantı somunları iyice sıkılmalıdır. Ayrıca buranın gaz kaçağı kontrol edilmelidir.
Resim 2.13: Şofbene ait parçalar
Resim 2.14: Şofbene ait parçalar
Resim 2.15: Gaz kısmı grubu

3. ANİ SU ISITICILARI
3.1. Tanımı ve Çalışması
Resim 3.1: Ani su ısıtıcısı
Ani su ısıtıcıları suyun, cihazın içinden geçerken ısıtıldığı cihazlardır.
Termosifonlarda olduğu gibi suyun ısınması için beklemeye gerek yoktur. Bir soğuk su girişi
ve bir de sıcak su çıkışı vardır. Ani su ısıtıcısını ilk defa kullanmak için önce soğuk su
girişindeki musluğu açarız ve içteki su tankının dolmasını bekleriz. Sıcak su çıkışından su
akmaya başlar. Bu sırada akan su soğuktur. Düğmeyi 1-2-3 konumlarından birine getirerek
uygun rezistansın çalışmasını sağlarız. Kısa bir süre sonra sıcak su çıkışından ısınmış su
gelmeye başlayacaktır.
Ani su ısıtıcısını çalıştırırken musluğu açmadan önce de düğmeyi açabilirdik. Fakat ilk
çalıştırmada su tankı boş olduğu için dolmasını bekledikten sonra rezistansı çalıştırmak daha doğrudur.
Ani su ısıtıcıları şu kısımlardan oluşur:
Ø Isıtıcı (Rezistans)
Ø Termostat (Termal Devre Kesici)
Ø Su akış anahtarı (Siviç)
Ø Kademe anahtarı (Düğme)
Ø Sinyal Lambaları (Neon Lamba)
3.1.1. Isıtıcı (Rezistans)
Resim 3.2: Ani su ısıtıcısı rezistansları
Ani su ısıtıcı rezistansları iç içe geçmiş iki ayrı ısıtıcıdan oluşur. Bu ısıtıcıların güçleri
üretici firmaya göre değişir. Bunlardan biri genelde 3 kW, diğeri 4 kW’dır. Ya da biri 2,5
kW diğeri 5 kW olabilmektedir. Ani su ısıtıcı düğmesinde genelde 3 kademe bulunur. Birinci
kademede yalnız ısıtıcının düşük güçlüsü devreye alınır. İkinci kademede sadece yüksek
güçlü ısıtıcı devrededir. Üçüncü kademede ise her iki ısıtıcıda devrede olur.
3.1.2. Termostat (Termal Devre Kesici)
Resim 3.3: Çeşitli termostatlar
Herhangi bir arıza durumunda tank içindeki suyun sıcaklığı aşırı yükselirse ısıtıcıya
giden enerjiyi kesen devre elemanıdır. Böylece suyun daha fazla ısınmasını önler. Bu
termostat yaklaşık 95 °C sıcaklığa ayarlıdır. Yukarıda çeşitli cihazlara ait termostatlar görülmektedir.
3.1.3. Su Akış Anahtarı (Siviç)
Ani su ısıtıcıların belli bir su basıncının altında çalışmamasını sağlayan anahtardır.
Yani çok düşük su basıncında ısıtıcı çalışmaz. Soğuk su girişinden cihaza su girdiğinde
rezistansların çalışabilmesi için bu sivic’in su kısmına en az 0,2 bar basınçla su girmelidir.
Bu su basıncıyla sivic içindeki diyafram yükselir ve sivic’e kontaklarını kapatması için
sinyal vermiş olur. Böylece ısıtıcıya enerji verilir. Bu anahtar ani su ısıtıcısının susuz
durumlarda çalışmasını da önlemiş olur. Çünkü tank içindeki ısıtıcı susuz durumda da
çalışsaydı sıcaklık aşırı yükselerek cihaza zarar verirdi. Suyun basıncı düştüğünde diyafram
eski konumuna dönerek anahtarın kontaklarını açar.
Resim 3.4: Siviç
3.1.4. Kademe Anahtarı
Ani su ısıtıcısının ön kapağında monte edili olan anahtar 4 kademelidir. 0 konumunda
devrede hiçbir rezistans yoktur. 1 kademesinde gücü düşük rezistans devrede, 2 kademesinde
büyük güçlü rezistans devrede ve 3 kademesinde de her iki rezistans devrededir.
Resim 3.5: Kademe anahtarı
3.1.5. Sinyal Lambaları
Ani su ısıtıcısının hangi rezistansının devrede olduğunu gösteren 220 V. gerilimde
çalışan iki neon lamba bulunur. Lambalardan 1. si rezistansın düşük güçlüsü devredeyken 2.
si yüksek güçlüsü devredeyken yanar. Her iki rezistans devredeyken de iki lamba birden
yanar. Bir lamba da enerjinin cihaza girdiğini gösterir.
Resim 3.6: Sinyal Lambaları
3.2. Elektrik Prensip Şeması
Şekil 3.1: Ani su ısıtıcısının devre şeması
Aşağıda ani su ısıtısının devre şeması görülmektedir. Şekilde görüldüğü gibi faz
ucundan gelen enerji önce termal devre kesiciye girmektedir. Suyu açıp kademe anahtarını
çevirdiğimizde siviç basıncın etkisi ile kapanarak ısıtıcının çalışmasını sağlar. Hangi ısıtıcı
çalışıyorsa ona ait lamba yanar. Hattan gelen topraklama kablosu görüldüğü gibi ısıtıcının
gövdesine irtibatlıdır.
3.3. Montaj ve Elektrik Bağlantısını Yapmak
Ani su ısıtıcılarının montajı için ürün kutusundan çıkan montaj şablonu kullanılır. Bu
şablon cihazın duvar ya da fayans üzerinde düzgün monte edilebilmesi içindir. Monte
edilecek yerin vida yerleri montaj şablonu duvara tutularak işaretlenir. İşaretlenen yerler
cihazla verilen dübellerin kalınlığına göre uygun matkap ucuyla delinir. Dübeller deliklere
yerleştirilir. Sonra cihazın ön kapağı açılarak cihazın montaj delikleri deldiğimiz yere
oturacak şekilde duvara tutulur. Vidalar dübellerin içine tornavidayla sıkıca tutturulur.
Cihazın elektrik besleme girişi arka boşluk kısmından olduğu için enerji direkt olarak
buraya girmelidir. Kablo ek yapılmış olmamalıdır. Enerji kablosunun uçları yeterli uzunlukta
soyularak bağlantı klemensindeki yerlerine takıp iyice sıkılmalıdır. Aşağıda bağlantı
uçlarının rengi ve hangi uca bağlanacağı gösterilmiştir.
Şekil 3.2: Ani su ısıtıcısının klemens bağlantısı
Cihazın ön kapağı kapatılarak kademe anahtarının düğmesi takılır. Kapak altında
bulunan vidanın altına plastik pulun takıldığından emin olunca ön kapağı arka gövde kısmına sabitleriz.
Bu işlemlerden sonra duş askısı duvara monte edilir. Bunun için uygun yükseklikte bir
yer matkapla delinir ve dübel çakılır. Askının vida yerleri arasındaki mesafe ne kadarsa o
kadar uzağına bir delik daha delinir ve dübellenir. Sonra duş askısı yerine vidalanır.
Su Tesisat Bağlantısının Yapılması
Su tesisatını bağlamak için önce soğuk suyun alındığı yere bakılır. Batarya şeklinde
bir çıkış mevcutsa gerekiyorsa cihazla verilen adaptör denilen parça bataryanın çıkışına
takılır. Cihazla verilen spiral hortumlardan birinin ucu adaptörün ucuna, diğer uç da cihazın
soğuk su giriş kısmına takılır. Diğer spiral hortumun bir ucu sıcak su çıkışına diğer uç da duş
başlığına takılır. Hortumları takarken verilen lastik contaları da takmayı unutmamalıyız.
Eğer su batarya ile değil de yarım parmak denilen kalınlıkta bir tesisat borusu ile
alınıyorsa o zaman cihazla verilen vanayı buraya takarız. Vanayı taktıktan sonraki işlemler
yukarıda anlatılanların aynısıdır.
Cihazın elektrik besleme kablosu en az 4 mm2 kesitinde olmalıdır. Ayrıca mutlaka
evin giriş buvatından enerji alınarak 32 amperlik N otomat sigortaya tek başına
bağlanmalıdır. Eğer enerjinin alınacağı yerle cihaz arası mesafe 23 m.’den fazla ise 6
mm2’lik kablo gerekir. Bağlanacak yerde topraklama hattı yoksa mutlaka çekilmesi sağlanmalıdır.
3.4. Arızalarını Gidermek
Ani su ısıtıcılarında başlıca şu arızalar meydana gelmektedir.
Ø Ani su ısıtıcısı suyu hiç ısıtmıyor olabilir.
Ø Ani su ısıtıcısı az ısıtıyor olabilir.
Ø Ani su ısıtıcısı içinden su akıyor olabilir.
Ø Ani su ısıtıcısı devredeki sigortayı attırıyor olabilir.
Sırasıyla bu arızaların nedenlerini ve tamiratını görelim.
3.4.1. Ani Su Isıtıcısı Suyu Hiç Isıtmıyor
Öncelikle ani su ısıtıcısına elektrik gelmiyor olabilir. Bunun için enerjinin geldiği
yerden ani su ısıtıcısına kadar gerilim kontrolü yapılır. Cihazın girişindeki klemens kontrol edilir.
Aşağıda kavrulmuş bir klemens görmektesiniz.
Resim 3.7: Yanmış bir klemens
Eğer enerji cihaza geliyorsa kademe anahtarı arızalı olabilir. Kademe anahtarı kontrol
edilir. Anahtar kontakları artık temas etmiyor ya da aşırı ark yapmış olabilir. Bu durumda
anahtar yenisiyle değiştirilmelidir.
Burada da arıza yoksa basınçla çalışan siviçler arızalı olabilir. Avometreyi uçlarına
değdirerek üstündeki düğmeye elimizle bastırdığımızda akım geçirmelidir. Ya da sivice
gelen kablo temas yerleri aşırı ısıdan erimiş olabilir. Bu arıza aşağıdaki resimde görülmektedir.
Resim 3.8: Erimiş bir siviç
Eğer bu siviçler de sağlamsa o zaman termostat arızalı olabilir. Termostata giriş
yerindeki kablo uçları gözle kontrol edilir. Avometreyle akım geçirip geçirmediğine bakılır.
Arıza gözlemlendiyse sökülüp yenisi takılır.
Bunlardan başka cihaz içindeki kablo bağlantıları çıkmış, gevşemiş, kopmuş olabilir.
Bu durumda kablolar yenilenmelidir.
Eğer bu arızalardan hiçbiri yoksa rezistansta arıza var demektir. Rezistansların
omajlarına avometreyle (direnç kademesinde) bakılır. Fakat bu kontrolde tankın içinde su
olmamalıdır. Çünkü su varsa direnç değerleri yanlış ölçülebilir.
Rezistans kopmuş ise avometre hiçbir değer göstermez. Ölçümde değer okunuyorsa
bir de avometrenin bir ucu rezistans gövdesine temas ettirilerek bakılır. Bu defa değer varsa
demek ki gövdeye temas vardır. Rezistansın değiştirilmesi gerekir.
Resim 3.9: Bir rezistans arızası
3.4.2. Ani Su Isıtıcısı Az Isıtıyor
Ani su ısıtıcısının az ısıtmasının nedeni ısıtıcılardan birine enerjinin gelmemesi
olabilir. Bu durumda kademe anahtarı, siviçler ve kablolar yukarıda anlatıldığı gibi kontrol
edilir. Isıtıcılardan bir tanesi arıza yapmış olabileceğinden ısıtıcı da kontrol edilir.
Kışın suların çok soğuk oluşu ve musluğun çok açılması da suyun az ısınmasına neden
olur. Bu durumda musluk kısılmalıdır. Çünkü basınç çok olunca geçen su miktarı çoğalacağı
için ısıtıcı suyu yeteri kadar ısıtamaz. Eğer sebep bu da değilse rezistans aşırı kireç bağlamış
olabilir. Cihazın rezistansı çıkarılarak kireç çözücü ile temizlenir. Yeteri kadar
temizlenemiyorsa değiştirilmelidir.
Resim 3.10: Kablonun eriyerek rezistansın birinin devre dışı kalması
3.4.3. Ani Su Isıtıcısının İçinden Su Akıyor
Siviçleri çalıştıran içindeki diyafram kısmı delinmiş ya da su tankı delinmiş olabilir.
Bu durumda delinmiş parça değiştirilir.
3.4.4. Ani Su Isıtıcısı Devredeki Sigortayı Attırıyor
Bir kısa devre var demektir. Kısa devre ya kablolardadır ya da rezistanstadır.
Kablolarda kısa devre varsa giderilmesi mümkünse giderilir. Değilse yeni kablo ile
değiştirilir. Rezistanstaki kısa devre ise avometreyle omaj ölçümü ile bulunur. Direnç değeri
çok düşük ise rezistans kavrulmuş demektir. Yenisini takmak gerekir.
Resim 3.11: Rezistansın deforme olması

4. KETTLE, ÇAY VE KAHVE MAKİNELERİ
4.1. Tanımı ve Çalışması
4.1.1. Kettle’ın Yapısı ve Çalışması
Az miktarda suyun ısıtılmasında kullanılan cihazlara kettle ya da su ısıtıcısı denilir.
Günümüzde beyaz eşya firmaları değişik tip ve modellerde bu ev aletlerinden üretmektedir.
Bu aygıtlarda elektrik devre elemanı olarak suyun ısıtılması için bir rezistans, açma-kapama
anahtarı, ısıyı kontrol eden termostat ve sinyal lambası kullanılır.
Rezistans (ısıtıcı), bazı model kettle’larda su kabının iç kısmında, bazılarında ise su
kabının altında gizli olarak bulunur. Yine bazı kettle’lar çift rezistanslı olarak yapılır.
Rezistansın biri yüksek güçlüdür (750 –1000 W civarında) ve suyu çabuk kaynatmak içindir.
Diğer rezistans ise düşük güçlüdür (75 – 100 W arasında). Kettle içindeki su kaynadığı
zaman buharın etkisi ile termostata bir basınç uygular (termostata doğru bir buhar kanalı
vardır) ve gücü yüksek olan ısıtıcıyı devreden çıkarır. Ketle düşük güçlü ısıtıcı ile çalışmaya
devam eder. Böylece su sıcaklığı korunmuş olur. Eğer cihazı tamamen kapatmak istersek 0-1
anahtarını 0 konumuna alırız.
Resim 4.1: Çeşitli su ısıtıcıları
Bu elektrikli aletler susuz olarak çalıştırılmamalıdır. Aksi halde cihaz susuz kalırsa
ısıtıcı aşırı ısıdan dolayı kopabilir. Bu durumu önlemek için çoğu modellerde kullanılan
termik otomatik olarak devreyi keser.
4.1.2. Çay ve Kahve Makinelerinin Yapısı ve Çalışması
Bu elektrikli aletler, evlerde kullanılabildiği gibi daha büyük kapasiteli olanları ise
işyerleri, çay ocakları, kahvehaneler ve işletmeler gibi kalabalık ortamlarda çay ve kahve
yapmak için kullanılır.
Resim 4.2: Bir ısıtıcının rezistansı
Kapasiteleri birkaç litreden 40 litreye kadar su alabilecek şekilde üretilmektedir.
Yapısı, bütün elektrikli su ısıtıcılarında olduğu gibi rezistans, termostat, açma-kapama
anahtarı ve sinyal lambasından oluşmaktadır. Bazı model çay ve kahve makinelerinde ana
şalter (1-0) ve kaynatma şalteri birlikte bulunur. Cihazla çay ya da kahve yapılacağı zaman
önce su kabı yerinden alınarak içerisine su doldurulur. Sonra alt tabanın üstüne
yerleştirilerek ana şalter açılır. Kaynatma şalterine basılarak suyu çabuk kaynatması sağlanır.
Su kaynayınca kaynatma şalteri otomatik olarak buharın etkisi ile kaynar tutma moduna
geçer. Böylece suyun ısısı muhafaza edilmiş ve enerji tasarrufu sağlanmış olur. Ayrıca bu
durumda iken suyun gereksiz yere buharlaşıp tükenmesini de önler.
Resim 4.3: Kaynatma şalteri
Cihazla çay demlemek için üstündeki demliğe yeteri kadar çay konulur ve üzerine su
katılır. Su kabına ilave su konulmak istenirse tekrar yerinden alınarak su ilave edilir. Suyun
kaynaması için tekrar kaynatma şalterine basılması gereklidir. Su kaynayınca yine otomatik
olarak kaynar tutma moduna geçer. Çay servisi bittiği zaman cihaz ana şalterden
kapatılmalıdır. Su ısıtıcısı içinde su yokken ya da musluk seviyesinden aşağıda iken cihazın
çalıştırılmaması gerektiğini önceki konularda anlatmıştık.
Büyük kapasiteli çay demleme makinalarında ise kazan içine kaynaması için su
konulur. Demleme kısmı ise kazan içindedir. Buraya da yeteri kadar çay konulur. Çayın
demlenmesi otomatik olarak gerçekleşir. Su kaynadığı anda otomatik olarak kaynar tutma
moduna geçer.
Resim 4.4: Çeşitli çay makineleri
Yukarıda değişik tiplerde çay makineleri görülmektedir. Çayı bardağa doldurmak için
önlerinde musluk bulunur. Musluğu sağa çevirince dem, sola çevirince sıcak su alınır. Ya da
sağdaki makinelerde olduğu gibi musluğu ittirerek de alınabilir
Resim 4.5: Çeşitli kahve makineleri
Kahve makineleri de çay makinelerine benzer prensiple çalışmaktadır. Yukarıda çeşitli
modellerde kahve makinesi resimleri görülmektedir. Sağdaki cihaz elektrikli bir cezvedir.
4.2. Elektrik Prensip Şemaları
4.2.1. Tek Rezistanslı Bir Su Isıtıcısının Elektriki Prensip Şeması
Şekil 4.1: Tek rezistanslı bir su ısıtıcısı
Şekilde görüldüğü gibi termostat rezistansa seri bağlanmıştır. Termostat devreyi açtığı
anda rezistansa ve sinyal lambasına giden enerjiyi keser.
4.2.2. Çift Rezistanslı Bir Cihazın Elektrik Devresi
Resim 4.2: Çift rezistanslı bir cihazın devre şeması
Şemada görüldüğü gibi devrede bir açma-kapama anahtarı, bir termostat (aynı
zamanda kaynatma anahtarıdır), iki rezistans ve iki sinyal lambası mevcuttur.
Cihaza konulan su 1-0 anahtarına basılınca çabuk kaynamaz. Suyu kaynatmak için
kaynatma düğmesine basıldığı anda yüksek güçlü rezistans devreye girerek sinyal lambası
yanar. Bu lamba genelde kırmızı renkte olur. Su kaynayınca buhar gücünün etkisi ile (içeride
termostata giden buhar deliği vardır) kaynatma anahtarı geri atar ve cihaz yalnız düşük güçlü
rezistansla çalışmaya devam ederek suyun ısısını muhafaza eder. Düşük güçlü rezistansa
bağlı sinyal lambası da genelde yeşil renklidir.
4.3. Montajı ve Elektrik Bağlantısını Yapmak
Ketle, çay ve kahve makinelerinin montaj işlemine gerek yoktur. Yani ürün
kutusundan çıktığı zaman kullanmaya hazırdır. Fakat ürünün sürekli olarak kullanılacağı yer,
çocukların ulaşamayacağı ve insanların çarpabileceği yerler olmamalıdır. Yine cihaz
devrilme tehlikesinden dolayı kenarı boş olan yerlere çok yakın konulmamalıdır.
Elektrik kablosunu toprak hattı mevcut olan 220 V’luk bir prize takmamız yeterlidir.
Eğer cihazın kullanılacağı yerde toprak hattı yoksa bu hattın çekilmesi sağlanmalıdır. Çünkü
elektrikli ev aletlerinde gövdeye kaçak arızası ihtimali yüksektir.
4.4. Arızalarını Gidermek
Ketle, çay ve kahve makinelerinde genel olarak şu arızalar meydana gelmektedir.
Ø Cihazın fişi prize takılı olduğu halde cihaz hiç çalışmıyor olabilir.
Ø Fiş prize takıldığında elektrik hattının sigortası atıyor olabilir.
Ø Cihaz otomatik olarak devreye girip çıkmıyor olabilir.
Şimdi bu arızaların nelerden meydana gelebileceğini görelim:
Yukarıda yazılı 1 numaralı arıza için aşağıdaki kontroller sırası ile yapılır.
4.4.1. Cihazın Fişi Yada Besleme Kablosu Arızalı
Bu durumda fiş ve besleme kablosu avometreyle kontrol edilir. Kabloda içten bir
kopukluk olabilir. Avometrenin diyot kademesiyle faz, nötr ve toprak kablosunun sağlamlığı
kontrol edilir. Kopukluk tespit edilince kablo yenisi ile değiştirilir.
4.4.2. Açma-Kapama Anahtarı Arızalı
Eğer bu anahtara gelen kablolar yerinden oynamışsa iyice tekrar yerine takılır. Ya da
anahtarın bozuk olduğu görülüyorsa yenisi ile değiştirilir.
4.4.3. Termostat Düğmesi -0- Konumuna Alınmış Durumda
Bu durumda termostat hiç devreye girmeyeceği için ısıtıcı çalışmayacaktır. O halde
termostatı istenilen sıcaklığa getiririz.
4.4.4. Termostat Arızalı
Termostatı kontrol ederiz. Bunun için avometre termostatın kontaklarına diyot
kademesinde değdirilir. Termostat düğmesi çevirildiğinde tık diye bir ses geliyorsa avometre
0 ohm göstermelidir. Termostat düğmesini geri çevirince yine tık sesi gelince avometre
sonsuzu göstermelidir. Arıza görülüyorsa yenisiyle değiştiririz.
4.4.5. Isıtıcı Arızalı
Isıtıcıyı da avometreyle direncini ölçerek kontrol ederiz. Cihazın gücüne göre makul
bir direnç değeri göstermelidir. Bunun için cihazın gücünü bilmeliyiz. Örneğin 1000 wattlık
bir ısıtıcının direnç değeri P=V2/R formülünden;
R değerini çektiğimizde formülümüz R=V2/P olur. R=(220)2/1000
R=48,4 W gibi buna yakın bir değer çıkmalıdır. Eğer avometre hiç değer
göstermiyorsa rezistans kopuk demektir. Bu durumda yenisi ile değiştirilmelidir.
Isıtıcısı suyla temas halinde olan cihazlarda ısıtıcıda kireçlenmeden dolayı cihaz az
ısıtabilir. Bu durumda ısıtıcı kireçden arındırılmalıdır. Eğer kireç çözülemiyorsa
değiştirilmelidir.
4.4.6. Cihaz İçindeki Diğer Kablolar Arızalı Yada Yerlerinden Çıkmış
Yukarıdaki 2 numaralı meydana geliyorsa cihazda bir kısa devre yada aşırı akım söz
konusudur. Bu durum şunlardan dolayı olabilir:
1-Fiş veya besleme kablosunda kısa devre olabilir.
2-Cihaz içindeki diğer kablolar yerinden çıkmış ya da aşırı ısınmadan eriyip kendi
arasında kısa devre olabilir.
3-Isıtıcı koptuğu için gövdeye temas ediyor olabilir.
4-Bağlantı klemenslerindeki kablolar çıkıp kısa devreye yapıyor olabilir.
Isıtıcının kopması ile gövdeye temas durumu varsa tamir imkanı olmadığı için ısıtıcı
kısmın komple değiştirilmesi gerekir. Isıtıcının koptuğunu avometreyle şöyle anlarız:
Avometrenin bir ucu rezistans ucuna bir ucu da rezistans gövdesine değdirildiğinde
değer gösteriyorsa ya da avometre uçları rezistans uçlarına dokundurulduğunda hiç değer
göstermiyorsa kopuk demektir.
Fiş ya da besleme kablosundaki kısa devrenin giderilebilme ihtimali yoktur.
Kablonun komple değiştirilmesi gerekir. Diğer kısımlardaki kısa devreler de
giderilebiliyorsa yapılır. Eğer erimiş, soyulmuş kablo kısımları mevcutsa o kablo aynı
kesitteki yenisiyle değiştirilir.
Eğer yukarıda yazılı olan cihazın otomatik olarak devreye girip çıkmaması söz
konusu ise termostat kısmında arıza olduğunu gösterir. Çünkü cihazın otomatik devreye girip
çıkmasını sağlayan termostattır.
Bu durumda önce termostata giden kablolarda kısa devre var mı diye bakılır. Kısa
devre varsa giderilir. Giderilemiyorsa kablosu değiştirilir.
Kablolarda kısa devre yoksa demek ki termostat arızalıdır. Ya termostatın ayarı
bozulmuştur ya da artık görev yapmıyordur. Termostatın ayarı yapılabiliyorsa ayar vidasını
sıkarak ya da gevşeterek yapılır. Düğmesini çevirdiğimizde tık diye ses gelip devreye girip
çıkabiliyorsa düzelmiş demektir.
Bir de termostatın kontak uçları arktan dolayı kararmış olabilir. Zımpara ile
zımparalayabiliriz. Kontaklar görev yapmayacak kadar çok kararmışsa termostatı
değiştirmek daha doğru olur. Eğer bu işlemlerden sonra yine de sağlıklı bir şekilde devreye
girip çıkmıyorsa artık kullanılamaz olmuş demektir ve yenisi ile değiştirilir.

KAYNAK:www.megep.meb.gov.tr

Döküman Arama

Başlık :