Kapat

EKMEK KIZARTICILAR TOST MAKİNELERİ VE FRİTÖZLER

ŞEKİL VE RESİMLERİ GÖREMİYORSANIZ www.megep.meb.gov.tr ADRESİNDEN İLGİLİ MODÜLÜ AÇARAK İNCELEYEBİLİRSİNİZ.

1. EKMEK KIZARTICILARI
1.1. Ekmek Kızartıcıların Tanımı ve Yapısı
1.1.1. Tanımı
Ekmek dilimlerini kızartma ve gevretmek için kullanılan elektrikli bir aygıttır.
1.1.2. Yapısı
Ekmek dilimlerinin konulduğu bölüm, rezistanslar, haraketli kol, yay, bobin,
elektronik devre, potansiyometre, ptc, termik ve kızartmayı durdurma düğmesi gibi elemanlar bulunur.
Resim 1.1: Ekmek kızartıcının görünüşü
1.2. Ekmek Kızartıcıların Çalışma Prensibi, Elektrik Devre Şeması
ve Parçaları
1.2.1. Çalışma Prensibi
Dilimlenmiş ekmek, kızartıcının ortasına konularak haraketli kol yardımı ile aşağıya
alınır. Kol aynı zamanda elektronik kontrol devresini potansiyometre üzerinden
enerjilendirir. Potansiyometre kademesine göre ekmek dilimleri istenilen gevreklikte
kızartılır. Kızartma işlemi istenilen seviyeye gelince sistem kola kumanda ederek ekmeklerin
yukarı çıkartılmasını sağlar. Seçilen ısı derecesinden önce işlemi durdurmak istiyorsanız
Cancel (Cihaz kullanım halinde iken kızartma işlemini iptal etme) düğmesine basınız.
Bazı ekmek kızartıcılarında potansiyometre yerine 30-90 saniye arası otomatik süre
ayarlayan düzenek konulmuştur. Bazılarında termik, bazılarında PTC (Pozitif ısı katsayılı
termistör ) gibi ısı kontrol elemanları da kullanılmıştır. Ortalama güçleri 600W-1400 Watt
arasındadır. Rezistansın genel tanımı şöyledir;
Rezistans: Elektrik enerjisini ısı enerjisine dönüştüren krom-nikelden yapılmış direnç
tellerine rezistans denir. Oldukça yüksek özdirence sahiptirler. Isıl dayanımları yaklaşık
1400 °C ’ye kadardır.
NOT: Elektrikli ev aletleri mutlaka topraklı prize bağlanmalı, uzatma kablosu kullanılırken
iletken kesitinin standartlara uygun olmasına dikkat edilmeli, yangına sebebiyet verecek
ortamlardan uzak kullanılmalıdır.
1.2.2. Ekmek Kızartıcı Elektrik Devre Şeması
Şekil 1.1: Elektrik devre şeması
1.2.3. Ekmek Kızartıcısında Bulunan Parça ve Adları
Şekil 1.2: Ekmek kızartıcı parça ve adları
Resim 1.2: Ekmek kızartıcı kontrol paneli
Elektrikli ev aletleri bakım ve onarımı için takımhanede bulundurulması gereken
çeşitli el, güç ve ölçü aletleri (resim 1.3’e bakınız)
Resim1.3: Elektrikli ev aletleri takımhanesi
Ekmek kızartıcılarının son modellerinde
Defrost: Ekmek buzdolabından yeni çıkmış ise buzu çözmek için kullanılır.
Reheat: Isı ayarı hangi konumda olursa olsun üretici firmanın ayarladığı (Örn;30sn gibi) otomatik olarak ısıtır
Bagel: Ekmeğin sadece tek tarafını ısıtmada kullanılır.
Cancel: Cihaz kullanım durumunda iken kızartmayı  durdurarak ekmeğin dışarıya alınmasını sağlar.
Potansiyometre: Kadameli ısı yar düğmesi gibi fonksiyon düğmeleri bulunur.
1.3. Ekmek Kızartıcılarında Bakım ve Onarım İşlemleri
Ekmek kızartıcılarının bakımına ve onarımına başlamak için elinizde cihazın devre
şeması varsa ona bakmanız, yoksa bu cihazın elektriki şemasını çizmenizin arızayı gidermek
için size yardımcı olduğunu unutmayınız. Söktüğünüz cihazın parçalarını işlem sırasına göre
kaydederek uygun malzeme kutusuna koyunuz.
Cihaz iç bağlantıları yapılırken; klemensler, anahtarlar, lambalar ve kablolar ısıdan
etkilenmeyecek şekilde konulmalıdır. Klemenslerin yanmaz tip olması tercih edilmelidir.
Resim 1.4: Ekmek kızartıcı ekmek kırıntı tepsisinin görünümü
Resim 1.5: Ekmek kızartıcı gövde kapağı sökülme işlemi
Belirli aralıklarla cihazınızı mutlaka temizleyiniz. Temizlemeden önce cihazın
fişini prizden çıkartıp soğumasını bekleyiniz. Kırıntıları almak için cihazın
altında bulunan kırıntı tepsisini çekerek çıkartınız. Temiz ve nemli bir bezle
silerek yerine yerleştiriniz.(Resim1.4’e bakınız
1.3.1. Muhtemel Arızalar
1.3.1.1. Kızartıcı Kolu Basılınca Tutmuyor
Ø Prizde enerji olmayabilir. Gerilim kontrolü yapılır.
Ø Besleme kablosu arızalı olabilir. Arızalı yer onarılır veya yenisi ile değiştirilir(resim 1.6’a bakınız)
Resim 1.6: Besleme kablosu kontrolü
Ø Elektronik devre, kontrol kartı arızalı olabilir. Yenisi ile değiştirilir.
Resim1.7: Kolun bağlı olduğu elektronik kartın görünüşü
Genellikle ekmek kızartıcılarında bobin, anahtar ve elektronik devre
birliktedir. Herhangi biri arızalı olursa komple değiştirilir.
Besleme kablosu kontrol edilirken enerji olmamasına dikkat edilmeli ve ölçü aletinin ohm kadamesinde olmasına dikkat ediniz.
1.3.1.2. Kızartıcı Ayarı Maximum Olduğu Halde Kızartma İşlemini Yapmıyor
Ø Elektronik devre kontrol kartları arızalı olabilir. Yenisi ile değiştirilir.
Resim 1.8: Elektronik devre kontrol kartları
Ø Isıtıcı(rezistans) bağlantıları kopuk veya gevşek olabilir. Bağlantılar kontrol
edilir çıkmış uç varsa takılır, kopukluk varsa yenisi ile değiştirilir.
Resim1.9: Rezistansın görünüm ve kontrolü
Rezistansın sağlamlık kontrolü: Giriş ve çıkış uçları ölçü aletinin ohm,
diyot veya buzzer kadamesine getirilerek kontrol edilir .Değer gösteriyor
veya vızıltılı ses veriyorsa sağlam, aksi durumda rezistans arızalıdır.
Resim 1.10: Elektronik kartın sökülmesi
1.3.1.3. Kızartıcı Düşük Konumda Olduğu Halde Kol Atmıyor
Ø Kol yayı bozuk veya yerinden çıkmış olabilir. Yay yerine takılır, bozulmuşsa değiştirilir.
Resim 1.11: Kolun ve yayın basılı durumu
Elektronik kartı sökerken elektronik elemanların zarar görmemesine dikkat ediniz. Yay takılı kalma durumu hariç, kol enerjisiz basılı  almaz, yukarı atar.
Ø Elektronik kontrol kartı arızalı olabilir, yenisi ile değiştirilir.(Kumanda kolu
basılınca tutmuyor ve rezistanslar çalışıyorsa elektronik kart arızalıdır)
Ø Bobinin nüveleri arasına ekmek kırıntıları yapışmış olabilir. Nüve ince zımpara
veya ince tel fırça ile temizlenir.
Resim 1.12: Bobin nüvesinin zımparalanması
1.3.1.4. Kızartıcı Sigorta Attırıyor
Ø Fiş ve besleme kablosu arızalı olabilir. Arıza giderilir, gerekirse değiştirilir.
Ø Rezistanslar kopmuş, yanmış veya gövdeye kaçak olabilir. Kontrol edilir,
gerekirse yenisi ile değiştirilir.(Genellikle rezistansların herbiri 110 V-110V
=220V olarak seri bağlıdır.)
Resim1.13: Rezistansın seri bağlı durumu ve üstten görünümü
Ekmek kırıntıları temizlenmez ise zamanla bobinin nüve parçaları arasına girerek enerjilenmesini engeller.
2. TOST MAKİNALARI
2.1. Tost Makinaları Tanımı ve Yapısı
2.1.1. Tanımı
Kızartma, gevretme ve pişirme işlemlerinde kullanılan elektrikli bir aygıttır.
2.1.2. Yapısı
Açılıp kapatılabilen alt ve üst pişirme plakaları, birbirine seri veya paralel bağlı
rezistans grupları, açma kapama anahtarı, ısıyı kontrol eden termostat ve seri bir lambadan
oluşmaktadır.
Ortalama güçleri 700W-2200W arasında olup, paslanmaz çelik gövde, çıkarılabilir
plakalar, ısı ayarlı ve güvenlik için kilitleme özelliğine sahiptirler.
Resim 2.1: Tost makinesı
2.2. Tost Makinalarının Çalışma Prensibi, Elektrik Devre Şeması ve Parçaları
2.2.1. Çalışma Prensibi
Tost makinasına anahtar(s) kapatılarak enerji verilir. Termostatla istenen ısı değeri
ayarlanır. Rezistanslar ayarlanan ısı değerine kadar ısınır ve devreden çıkar.(Şekil 2.1’e
bakınız) Kızartılacak ve gevretilecek ekmek, balık, et v.b gibi, ürünler rezistans gruplarının
bulunduğu iki kapak arasına konularak ısıtma işlemi gerçekleştirilir. Üst kapak hafifçe
bastırılarak termostat ayarına göre bekletilirerek pişirme ve kızartma işlemi yapılır.
Tost makinalarına ait özel tava sayesinde çesitli yemeklerde pişirilebilir. Ayrıca alt ve
üst ızgara plakaları yan yana açılarak dumansız ve kokusuz yağsız ızgara çeşitleri de
yapılabilir
NOT: Elektrikli ev aletleri mutlaka topraklı prize bağlanmalı, uzatma kablosu kullanılırken
iletken kesitinin standartlara uygun olmasına dikkat edilmeli ,yangına sebebiyet verecek
ortamlardan uzak kullanılmalıdır.
2.2.2. Tost Makinası Elektrik Devre Şeması
Şekil 2.1: Elektrik devre şemaları(rezistansların seri ve parelel bağlı şekilleri)
Resim 2.2: Tost makinası rezistansının görünümü
2.2.3. Tost Makinasında Bulunan Parça Numarası ve Adları
Resim 2.3: Numaralandırılmış tost makinesı parçaları
Parça No. Parça Adı
1 Alt kapak
2 Üst kapak
3 Pişirme yüzeyi
4 Rezistans sacı
5 Pişirme yüzey kancası (Sağ)
6 Pişirme yüzey kancası (Sol)
7 Pişirme yüzey tutucu mandal
8 Orta kanca
9 Termostat mafsalı
10 Tepsi
11 Alt sap
12 Üst sap
13 Alt sap kapağı
14 Üst sap kapağı
15 Termostat düğmesi
16 Sağ alt ayak
17 Sol alt ayak
18 Sağ alt ayak kapağı
19 Sol alt ayak kapağı
20 Sağ üst ayak
21 Sol üst ayak
22 Lamba camı
23 Klemens
24 Termostat
25 Rezistans
Tablo 2.1: Tost makinesi parçalarının numara ve adları
2.3. Tost Makinalarında Bakım ve Onarım İşlemleri
Tost makinalarının bakımına ve onarımına başlamak için elinizde cihazın şeması varsa
ona bakmanız yoksa cihazın elektriki şemasını çizmeniz arızayı gidermek için size yardımcı
olduğunu unutmayınız. Söktüğünüz cihazın parçalarını işlem sırasına göre kaydederek uygun
malzeme kutusuna koyunuz.
Cihaz iç bağlantıları yapılırken; klemensler, anahtarlar, lambalar ve fişler ısıdan
etkilenmeyecek şekilde konulmalıdır.
2.3.1. Muhtemel Arızalar
2.3.1.1. Fiş Prize Takılı Olduğu Halde Tost Makiması Çalışmıyor
Ø Fiş ve besleme kablosu arızalı olabilir. Fiş ve besleme kablosu kontrol edilir,
arızalı ise onarılır veya değiştirilir. (Resim 2.4’e bakınız)
Resim 2.4: Tost makinasının fiş ve besleme kabosu kontrol edilirken
Ø Termostat arızalı olabilir. Termostat uygun ölçü aleti ile kontrol edilir, arızalı
ise değiştirilir.(Resim 2.5’e bakınız)
Belirli aralıklarla cihazınızı mutlaka temizleyiniz. Temizlemeden önce cihazın
fişini prizden çıkartıp soğumasını bekleyiniz. Teflon plakaları temiz ve nemli bir bezle siliniz.
Resim 2.5: Termostat arızalı durumu
Resim 2.6: Termostat sağlam durumu
Ø Rezistanslar (ısıtıcı) arızalı olabilir Rezistanslar kontrol edilir, arızalı ise
değiştirilir.(Resim 2.7’e bakınız)
Termostatın seri lamba ile kontrolü;
Kadame kolu sıfır”0” konumundan maximuma doğru çevirirken lamba yanmıyorsa termostat arızalıdır.
Termostatın seri lamba ile kontrol   dilmesi; Kadame  olu sıfır”0” konumundan maximuma doğru çevirirken lamba  yanıyorsa termostat sağlamdır.
Rezistansın sağlamlık kontrolü: Giriş ve çıkış uçları ölçü aletinin
ohm diyot veya buzzer kademesine getirilerek kontrol edilir. Değer
gösteriyor veya vızıltılı ses veriyorsa sağlam, aksi durumda rezistans arızalıdır.
Resim 2.7: Rezistans kontrolü ve patlamış rezistansın gösterilmesi
Ø Bağlantı klemenslerindeki kablolar gevşemiş veya çıkmış olabilir. Gevşemiş
bağlantılar sıkılır, yerinden çıkmış kablolar yerine takılarak sıkılır
2.3.1.2. Tost Makinası Çalışıyor Fakat Termostat Atmıyor
Ø Termostat arızalı olabilir. Termostat gözden geçirilir. Onarılamıyorsa yenisi ile değiştirilir.
Termostat arızası, bimetalin özelliğini kaybetmesi, zamanla aşınması, platinin meme
yapması veya kristal ayaklarının kopması gibi
Resim 2.8: Rezistans ve termik termostatın plaka üzerinde gösterilmesi
Resim 2.9: Termostat
2.3.1.3. Tost Makinasının Bir Tarafı Az Veya Hiç Isıtmıyor
Ø Paralel bağlı ısıtıcılardan ısıtmayan tarafın ısıtıcısına akım taşıyan kablolar
yanmış veya kopmuş olabilir. Kablolar kontrol edilir, yanmış kablolar
değiştirilir. Kopmuş ise yerine takılır.
Ø Isıtmayan tarafın rezistansı arızalı olabilir. Rezistans kontrol edilir. Arızalı ise değiştirilir.
Resim 2.10: Paralel bağlı rezistansların görünümü
Termostat:
Isıtma ve soğutma yapan cihazların
sıcaklığını istenen değere çıkartıp sabit
tutan kumanda elemanıdır.
NOT: Termostat platinleri kontak yaptığında, aşırı aşınmamış ise zımpara
yapılarak tekrar kullanılabilir. Aksi halde yenisi ile değiştirilir.
Paralel bağlı rezistanslar ayrı ayrı kontrol edilir. Sadece arızalı olan değiştirilir.
2.3.1.4. Tost Makinesi Sigorta Attırıyor
Fiş veya besleme kablosunda kısa devre olabilir. Kontrol edilir, kısa devre varsa
giderilir veya değiştirilir. (Resim 2.4’e bakınız.)
Ø Akım taşıyan kablolar yerinden çıkıp govdeye temas etmiş olabilir. Çıkmış uç
varsa yerine takılır, yanmış veya kopmuş kablolar yenisi ile değiştirilir.
Ø Rezistanslar gövdeye temas edebilir. Kontrol edilir, arızalı ise değiştirilir.
Resim 2.11: Isıtıcı başlığından çıkmış kablonun gövdeye teması

3. FRİTÖZLER
3.1. Fritözlerin Tanımı ve Yapısı
3.1.1. Tanımı
Yağ içerisinde patates, havuç, balık, tavuk ve kırmızı et gibi yiyeceklerin kızartılması
için kullanılan aygıta fritöz denir.
3.1.2. Yapısı
Yapısında fritöz kızartma kazanı, kazanın içine konulan sepet, açma kapama anahtarı,
kazan altına yerleştirilmiş rezistans, sinyal lambası, ısıyı kontrol eden termostat, ısı kesici
sigorta, kızartmayı durdurma düğmesi ve derin ve geniş kızartma bölümleri gibi elemanlar bulunur.
Ev tipi fritözler tek rezistanslı, genellikle gövdeleri aluminyum, içi teflondur.
Yemekhane gibi büyük yapılı fritözlerin kullanıldığı yerlerde üç fazlı, üç rezistanslı,
gövdesi’de içi’de krom olarak imal edilmektedirler. Fritözlerin ortalama güçleri 800W-
2000W arasındadır.
Resim:3.1: Fritöz
3.2. Fritözlerin Çalışma Prensibi ve Elektrik Devre Şeması
3.2.1. Fritözlerin Çalışma Prensibi
Fritözün anahtarı(S) kapatılarak rezistansa seri bağlı ısı kesici sigorta ve termostatın
kapalı kontakları üzerinden enerji verilir. Termostat ayar konumuna göre ısıtma işlemini
yapar.(Şekil 3.1’e bakınız.) Kızartma kazanı içerisine sıvı yağ konur. Kızartılacak yiyecekler
fritöz kızartma sepetiyle birlikte yağa daldırılır. Termostat ısı ayarına göre kızartıldıktan
sonra sepeti süzerek çıkartınız. Yağ sıçramaması için kızartılacak yiyeceklerin kuru olmasına
dikkat edilmelidir.
Kızartma yağı 6-12 kez kullanılabilir. Fritözler yağ konulmadan çalıştırılmamalıdır.
Aksi halde rezistans kısa sürede fazla ısınacağından kopar.
3.2.2. Elektrik Devre Şeması
Şekil 3.1: Elektrik devre şeması
3.2.3. Fritözde Bulunan Parça ve Adları
Şekil 3.2: Fritöz parça ve adları
Resim 3.4: Isı kesici sigorta
3.3. Fritözlerde Bakım ve Onarım İşlemleri
Fritözlerin bakımına ve onarımına başlamak için elinizde cihazın şeması varsa ona
bakınız, yoksa cihazın elektriki şemasını çizmenizin arızayı gidermek için size yardımcı
olduğunu unutmayınız. Sökeceğiniz cihazın parçalarını işlem sırasına göre kaydederek
uygun bir kutuya koyunuz.
Cihaz iç bağlantıları yapılırken; klemensler, anahtarlar, lambalar ve fişler ısıdan
etkilenmeyecek şekilde konulmalıdır.
3.3.1. Muhtemel Arızalar
3.3.1.1. Fiş Prize Takılı Olduğu Halde Fritöz Çalışmıyor
Ø Fiş ve besleme kablosu arızalı olabilir. Fiş ve besleme kablosu kontrol edilir,
arızalı ise değiştirilir.
Isı kesici sigorta:
Rezistansın yüksek ısınmadan dolayı zarar görmesini önleyen ve ömrünü
uzatan devre kesici sigortaya denir.
Belirli aralıklarla cihazınızı mutlaka temizleyiniz. Temizlemeden önce
cihazın fişini prizden çıkartıp soğumasını bekleyiniz. Kızartma kazanı
içindeki yağı boşaltınız, koku ve yağ filtresini 10-15 kullanımdan sonra ılık
suda yıkayınız. Yıpranmış ise yenisi ile değiştirniz.
Besleme kablosu kontrol edilirken klemens bağlantılarını yerlerinden sökünüz.
Ölçü aleti ile kontrol ediniz.(Resim 3.5’e bakınız.)
Resim 3.5: Fişli besleme kablosu kontrolü
Ø Açma kapama anahtarı arızalı olabilir, kontrol edilip arızalı ise değiştirilir.
Resim 3.6: Fritöz üzerinde kapak açma kapama düğmesinin görünümü
Ø Termostat sıfır “0” konumunda olabilir. Termostat istenilen sıcaklık konumuna getirilir.
Resim 3.7: Termostat ayar düğmesinin görönümü
Ø Termostat arızalı olabilir. Kontrol edilir, arızalı ise değiştirilir. (Arıza tespiti için
öğrenme faaliyeti 2 resim 2.5, resim 2.6 ve açıklamalarına bakınız.)
Ø Isıtıcı rezistans arızalı olabilir. Kontrol edilir kopmuş ve yanmış ise değiştirilir.
Rezistans termostat üzerinden enerjilenir. Termostat sıfır konumun da olursa fritöz çalışmaz.
Bazı tip fritöz ısıtıcıları(rezistansları) teflon tavanın alt veya yan bölümüne
preslenmiştir. Arızalı olma durumunda teflon tava komple değiştirilir.(resim 3.8’e bakınız.)
Resim 3.8: Pres rezistansın görünüm ve kontrolü
Resim 3.9: Pres rezistansın ve sepetin tava içerisinden görünümü
Ø Fritöz içerisinde akım taşıyan kablolar arızalı olabilir. Çıkmış kablo başlığı
varsa yerine takılır. Arızalı kablo varsa değiştirilir.
Resim 3.10: Akım taşıyan kablolar ve kablonun yerinden çıkmış görünümü
Termostat arızası: Bimetalin özelliğini kaybetmesi, zamanla aşınması, platinin
uçlarının ark yapması, kristal ayaklarının kopması termostatta oluşabilecek arızalardır.
3.3.1.2. Fritöz Çalışıyor Fakat Termostat Atmıyor
Ø Termostata akım taşıyan kablolar arızalı olabilir. Kablolar kontrol edilir, kısa
devre varsa giderilir veya değiştirilir.
Resim 3.11: Akım taşıyan kablolar ve kablonun yerinden çıkmış görünümü
Resim 3.12: Termostat kablolarının takılmış görüntüsü
3.3.1.3. Fritöz Sigorta Attırıyor
Ø Fiş veya besleme kablosunda kısa devre olabilir. Kontrol edilir, kısa devre varsa
giderilir veya değiştirilir.(resim 3.5’e bakınız.)
Akım taşıyan kablolar veya rezistanslar yerinden çıkmış veya kopmuş olabilir. Çıkmış
uç varsa yerine takılır, yanmış veya kopmuş kablolar yenisi ile değiştirilir.(resim 3.10’a bakınız.)
Ø Rezistans alt ayak başlıkları aşırı ısınmadan dolayı yanmış olabilir, ısıtıcı
başlıkları gövdeye temas edip kısa devreye neden olabilir.(resim 3.13’de ısıtıcı
ve yanmış alt ayak başlığı görülmektedir.) Kontrol edilir, arızalı ise değiştirilir.
Resim 3.13: Rezistans bağlantı uçları ve alt ayak başlığının görünümü
3.3.1.4. Fritöz Otomatik Olarak Devreye Girip Çıkmıyor
Ø Termostata giden kablolarda kısa devre olabilir. Termostata bağlı kablolar
kontrol edilir. Arıza giderilir, gerekirse kablolar yenisi ile değiştirilir.
Ø Termostat arızalı olabilir. Kontrol edilir, ayarı düzeltilir, düzelmiyorsa değiştirilir.
Genellikle ısıtıcısı tavaya monteli (presli) fritöz tiplerinde sviç
kullanılmaktadır. Fritöz otomatik olarak devreye girip çıkıyorsa muhtemelen
sviç arızalıdır, değilse termostat arızalıdır.

KAYNAK:www.megep.meb.gov.tr

Döküman Arama

Başlık :