Kapat

ÇAĞIRMA TESİSATLARI

ŞEKİL VE RESİMLERİ GÖREMİYORSANIZ www.megep.meb.gov.tr ADRESİNDEN İLGİLİ MODÜLÜ AÇARAK İNCELEYEBİLİRSİNİZ.

2. ZİL UYGULAMA DEVRELERİ
2.1. Zil Trafosu
2.1.1. Yapısı
Transformatör sargılarından birine uygulanan alternatif gerilimi elektromanyetik
indüksiyon yolu ile diğer sargılarında aynı frekansta fakat değişik gerilime dönüştüren ve
hareketli parçası olmayan elektrik makinesidir. Küçük güçlü transformatörlere zil
transformatörü denilmekte ve 220/3-5-8 volt, 220/4-8-12 volt ve 220/24 voltluk standart
gerilimlerde üretilmektedir. Güçleri ise 10-20-50 watt olarak değişmektedir. Zayıf akım
trafosu, demir nüve ve sargılar olmak üzere iki bölümden meydana gelmiştir. Demir nüve,
0,35 -0,5 mm kalınlığındaki birer yüzeyleri yalıtılmış ince silisli sacların paketlenmesi ile
yapılmıştır. Sargılar primer ve sekonder sargı olmak üzere iki adettir. Alçaltıcı trafolarda
birbiriyle elektriki bağlantısı olmayan bu iki sargıdan ince kesitli iletkenle çok sipirli olarak
sarılan birinci sargıya primer sargı, kalın kesitli iletkenle az sipirli olarak sarılan ikinci
sargıya ise sekonder sargı denir. Zil, kapı otomatiği, refkontak ve numaratör kapı otomatiği
zayıf akım trafo çıkışına bağlanır.(4-8-12 volt)
Şekil 2.1:Transformatörün prensip şeması
Resim 2.1: Transformatör
2.1.2. Çalışma Prensibi
Transformatör prensip şemasında, primer sargıya alternatif gerilim uygulandığında,
bobinden alternatif akım geçer. Bu akım, demir nüve üzerinde zamana göre yönü ve şiddeti
değişen bir manyetik alan meydana getirir. Devresini sekonder sargının bulunduğu ayak
üzerinden tamamlayan değişken manyetik alan kuvvet çizgileri, sekonder sargı iletkenlerini
keserek bir emk (elektro motor kuvvet) endükler. Bu şekilde aralarında hiçbir elektriki bağ
olmadığı halde, primer sargıya uygulanan alternatif gerilimin etkisi ile sekonder sargıdan
aynı frekanslı, düşük gerilim elde edilir. Transformatörün, sekonder sargısından düşük
değerli alternatif gerilim uygularsak bu defa diğer sargısında aynı frekanslı yüksek gerilim
alırız. Fakat fazla akım çekilemez.
2.1.3. Transformatör Seçiminde Dikkat Edilecek Hususlar
Çağırma tesisatında kullanılacak transformatör seçilirken aşağıdaki hususlara dikkat edilir.
Ø Giriş ve çıkış gerilimleri
Ø Kullanılacağı kat sayısına göre transformatörün gücü
Ø Monte edileceği panoya göre raylı veya vida bağlantılı
Ø Bulunduğu ortamın sıcaklığından etkilenmesine göre açık veya kapalı tip
2.1.4. Montaj ve Bağlantılarının Yapılması
2.1.4.1. İşlem Sırası
Ø Transformatörün montajı raya yapılacaksa uygun ray seçilir.
Ø Transformatör montajı vidayla yapılacaksa, diğer montaj ve bağlantıları
etkilemeyecek şekilde plançetenin uygun bir yerine yapılır. Transformatörün
montaj deliklerinin büyüklüğüne göre uygun vidalar seçilerek transformatör
montajı yapılır.
Ø İlk önce transformatör primer bağlantısı yapılır. Primer bağlantısı yapılırken
genellikle 1,5 mm² lik kablolar kullanılır. Daha sonra sekonderden çıkış
kabloları bağlantısı yapılır. Sekonder çıkışı için zil teli kullanılır.
2.1.4.2. Dikkat Edilecek Hususlar
Ø Transformatör bağlantısı yapılırken dikkat edilmesi gereken en önemli nokta
primer ve sekonder bağlantılarıdır. Düşük gerilim aldığımız sekonder sargıya
hiçbir zaman 220V uygulamamalıyız. Aksi takdirde, primer sargılarda
endüklenecek olan gerilim canlıları öldürecek seviyelere kadar çıkar.
Ø Transformatör iletken bağlantısı yapılırken iletkenlerin uçları klemensin dışına
çıkmayacak şekilde yapılır.
Ø Transformatörün klemensinin vidaları uygun şekilde sıkılmalıdır. Çok fazla
sıkılırsa kablolar ezilerek kopabilir. Az sıkılırsa kablolar klemensten çıkabilir,
kablolar, gevşek olmaları nedeniyle ark yapabilir.
Ø Transformatör klemensine çok fazla kablo girişi ve çıkışı yapılmamalıdır.
Transformatörün bir sargısına doğru gerilim uygulandığında çıkışından gerilim
alabilir miyiz? Araştırınız.
Ø Transformatör giriş ve çıkış bağlantıları yapılırken farklı renkteki kablolar
kullanılırsa bağlantılar karıştırılmamış olur. Eğer çok katlı binaların çağırma
tesisatı yapılıyorsa katlara ait renkler bir yere not alınarak yapılırsa bağlantılar karıştırılmaz.
2.2. Ziller
2.2.1. Tanımı
Elektrikli haberleşmenin çağırma ve bildirim devrelerinde genellikle zil kullanılır.
Ziller yapı bakımından mekanik ve elektronik olarak ikiye ayrılır. Mekanik zilde
elektromıknatısın çekip bıraktığı tokmak çana vurarak ses çıkarır. Elektronik zillerde ise
zilden çıkması istenen sese göre elektronik devre ve hoparlör bulunur.
2.2.2. Çeşitleri
Ø Mekanik zil
Ø Elektronik zil
Ø Radyo frekanslı fişli zil
2.2.3. Yapıları
2.2.3.1. Mekanik Zil
Bobin, nüve, palet, tokmak, çan gibi elemanların birleşmesinden oluşmuş devre
elemanıdır. Zilin bobin uçlarına 4-8-12 voltluk gerilim uygulandığında bobin etrafında bir
manyetik alan oluşarak nüveyi mıknatıslar. Mıknatıslanan demir nüve, paleti çeker ve
tokmak çana vurur. Palet çekildiği anda Resim 2.2'de görülen zilin kontağı açıldığından
bobinin enerjisi kesilir. Bu durumda demir nüve mıknatıslığını kaybederek paleti bırakır.
Palet normal konumuna döndüğünde ise kontak tekrar kapanarak bobine yeniden akım verir.
Bobine kesik kesik uygulanan akım çanda ses oluşturur.
Resim 2.2: Mekanik zil
Şekil 2.2: Mekanik zilin çalışması
2.2.3.1. Elektronik Devreli Zil
Direnç, kondansatör, transistör, entegre, hoparlör gibi elemanlar kullanılarak yapılan
gereçlere elektronik devreli zil denir. Melodili zillerin, kanarya sesi, ding dong, bim bam,
müzik, insan sesi gibi sinyaller üreten modelleri vardır. Çok yaygın olarak kullanılan
kanarya sesli ziller sönümlü osilatör devresinden meydana gelmiştir. Resim 2.23'te kanarya
sesli zil görülmektedir.
Resim2.3: Elektronik zil Şekil 2.3: Entegreli melodili zil
2.2.3.2. Radyo Frekanslı Fişli Zil
Radyo frekansı ile çalışan bu zil kablosuz olarak üretilmektedir. Zil ile buton arasında
kablo bağlantısı yoktur. Zilin iç yapısında bir elektronik devre vardır. Zil evin içerisinde
istediğiniz bir prize takabilirsiniz. Zilin üzerinde işitme engelliler için kırmızı renkte flaşör vardır.
Resim 2.4: Radyo frekanslı zil
2.2.4. Zil Montaj ve Bağlantılarının Yapılması
2.2.4.1. İşlem Sırası
Ø Zilin monte edileceği yeri belirleyiniz.
Ø Zili ve zilin monte edileceği yeri kontrol ederek zilin montajının nasıl
yapılacağına karar veriniz. Zili kat tablosunun içine veya dışına asabilir ya da
vidayla tutturabilirsiniz.
Ø Zilin montajından sonra sıra zilin elektriki bağlantısına gelir. Zilin içerisinden
çıkan iki adet kablonun uçlarını iletkene zarar vermeden soyunuz. Bu işlemden
sonra daha önce zil için çekilmiş olan kabloların uçlarını açınız.
Ø Kabloların uçlarını açtıktan sonra düz ek yöntemiyle kabloları bağlayınız.
Ø Kabloları bağladıktan sonra iletken kısımların yalıtkanlığını sağlayınız.
2.2.4.2. Dikkat Edilecek Hususlar
Ø Zilin montajını yapmak için zili sökerken dikkatli olunuz.
Ø Zilin montajını yaparken vidaları çok fazla sıkmamaya özen gösteriniz, zili kırabilir.
Ø Zayıf akım kabloları ince olduğu için uçlarını açarken iletkenlere zarar
vermemeye özen gösteriniz.
Ø Kablo bağlantılarını yaparken kabloları fazla sıkmamaya özen gösteriniz,
kablolar kırılabilir.
Ø Kabloların bağlantısını yaptıktan sonra izole bant ile yalıtım yaparken açık yer
kalmamasına özen gösteriniz.
2.3. Kapı Otomatiği
2.3.1. Çeşitleri
Ø Elektromekanik zincirli kapı otomatiği
Ø Zincirsiz akıllı kapı otomatiği
Apartman veya diğer binaların ana giriş (cümle kapı) kapılarının, ısı kaybı ve güvenlik
açısından kapalı tutulması gerekir. Bu amaçla kapı, genelde hidrolik bir kol düzeneği ile
sürekli kapalı tutulur. Dışarıdan gelen kişiye kapının otomatik olarak açılmasını sağlayan
elektrikli elemana kapı otomatiği denir. Kapı otomatiği üzerinde gergi zincirleri vardır, bu
gergi zinciri ayarlanarak iyi bir açılma sağlanmaktadır. Yeni yapılan kapı otomatiklerinde bu
zincir düzeneği kaldırılmıştır, kapı otomatiğine enerji geldiğinde direk kapı açılmaktadır.
2.3.2. Yapısı
Kapı otomatiği çok katlı konutlarda ana giriş kapısını otomatik olarak açmada
kullanılan araçtır. Yapı olarak bobin, nüve, palet, yay, kurma kolu gibi parçaların
birleşiminden oluşur. Kapı otomatiğinin bobinine AC 8-12 Volt uygulandığında bu eleman
elektromıknatıs haline gelerek paleti çeker. Paletin hareket etmesi tırnak düzeneğini
çalıştırarak sert yaylı açma düzeneğiyle kapıyı açar.
Şekil 2.4: Kapı otomatiğinin iç yapısı
Resim 2.5: Mekanik açma butonlu kapı otomatiği Resim 2.6: Zincirsiz akıllı kapı otomatiği
Ø Çalışma voltajı: 12V-24V AC
Ø Kapı otomatiği üzerinde bulunan kırmızı buton ile tek dokunuşla kapı kilidini açabilirsiniz.
Ø Özel gergi aparatı ile sağ ve sol kapı, köşeli ve düz duvarlara kolaylıkla monte edilebilir.
Ø Çalışma voltajı: 12V-15V AC
Ø Üç fonksiyon: Kapı otomatiği, kapı kilidi ve kapı topuzu
Ø Zincir gerektirmez.
Ø Açma butonuna basıldığında kapı kilidini açar, bir süre sonra kilidi kendiliğinden kapatır.
Ø Kilidin, zincir, dil vs. ile kurulmasına gerek yoktur.
Ø Aktif olduğunu belirten ikaz ışığı vardır.
Ø Tutma topuzu ile kapıyı ve kilidi rahatça açabilirsiniz.
Ø Apartman kapınız davetsiz misafirlere her zaman kapalıdır.
Resim 2.7: Zincirli kapı otomatiği
2.3.3. Kapı Otomatiği Montaj ve Bağlantılarının Yapılması
Şekil 2.5: Kapı otomatiğinin montajı
2.3.3.1. İşlem Sırası
Ø Kapı otomatiğinin kapağını tornavida ile sökünüz.
Ø Kapı otomatiğini elinizle kapının üzerinde tutarak duvara bağlayacağınız
gerdirme zincirinin uzunluğuna göre kapı otomatiğinin delikleri için ölçü alınız.
Ø Uygun matkap ucunu seçerek kapı üzerine aldığınız işaretleri deliniz.
Ø Uygun sac vidaları kullanarak kapı otomatiğinin montajını yapınız.
Ø Gerdirme zincirini takacağınız sac parçasının montajını duvara yapınız.
Ø Zinciri çekerek bir tarafını duvadaki sac parçasına, diğer tarafını kilide takınız.
Ø Zincirleri kontrol ederek çok gergin veya çok gevşek ise zincir ayarlarını tekrar yapınız.
Ø Kapı otomatiği için daha önce çekmiş olduğunuz kablonun uçlarını uygun şekilde açınız.
Ø Kapı otomatiğinin üzerindeki klemensin vidalarını gevşeterek uçlarını açtığınız
kabloları klemense yerleştiriniz ve vidaları sıkınız.
Ø Kapı otomatiğinin kapağını kapatınız.
Ø Katlardaki herhangi bir kapı otomatiği butonuna basarak kapı otomatiğinin
çalışıp çalışmadığını kontrol ediniz.
2.3.3.2. Dikkat Edilecek Hususlar
Ø Kabloları kapı otomatiğinin klemensine bağlarken vidaları fazla sıkmayınız, kablolar kopabilir.
Ø Kapı otomatiğinin montajını kapının üzerine düz olarak yapmaya dikkat ediniz.
Ø Kapıya ve duvara deleceğiniz deliklerin büyük olmamasına dikkat ediniz.
2.4. Butonlar
Buton, çağırma ve bildirim tesisatlarında devreyi açıp kapama görevi yapar.
Parmağımızla düğmesine basıldığı sürece aktif olan, hareket veya temas kesildiği anda
normal konumuna dönen anahtarlara ani temaslı butonlar da denir.
2.4.1. Çeşitleri
Kullanılacak tesisat türlerine göre buton çeşitleri:
Ø Sıva altı butonlar
· Normal buton
· Işıklı buton
Ø Sıva üstü butonlar
· Yuvarlak buton
· Etiketli buton
· Işıklı buton
Ø Blok butonlar
Zil, kapı otomatiği, numaratör gibi zayıf akım tesisatlarında ve merdiven otomatiği
gibi aydınlatma tesisatlarında butonlar kullanılmaktadır. Tesis içinde bu butonların
görevlerini ayırt etmek için butonların üzerinde kullanıldığı tesis ile ilgili semboller
bulunmaktadır. Örneğin; zil için zil çanı, kapı otomatiği için kapı anahtarı, merdiven
otomatiği için buton üzerinde lamba sembolü vardır. Son yıllarda butoniyerler sesli ve
görüntülü haberleşmeye olanak sağlamaktadır.
Resim 2.8: Sıva üstü buton çeşitleri
Resim 2.9: Blok butonlar
2.4.2. Buton Montaj ve Bağlantılarının Yapılması
2.4.2.1. İşlem Sırası
Ø Butonu tanımak ve montaj şeklini belirlemek amacıyla butonu inceleyiniz.
Ø Butonu inceledikten sonra butonu parçalarına ayırınız.
Ø Butonu monte edeceğiniz yeri belirledikten sonra butonun alt kaidesini
plançeteye vidayla tutturunuz.
Ø Katlardan gelen kabloların uçlarını uygun biçimde açarak kabloları butonların
vidalarına bağlayınız.
Ø Butonların üst kapaklarını kapatarak işlemi tamamlayınız.
2.4.2.2. Dikkat Edilecek Hususlar
Ø Butonu parçalarına ayırırken söktüğünüz parçaların yerlerine dikkat ediniz ve
söktüğünüz parçaları, kaybolmaması için uygun bir yerde saklayınız.
Ø Butonun delik ölçülerini alırken düz olmasına dikkat ediniz.
Ø Buton kolay kırılabilen ve eğilebilen malzemelerden yapıldığı için butonun
vidalarını fazla sıkmayınız.
Ø Kabloları vidalara bağlarken vida sıkma yönünde bağlayınız.
Ø Kablo uçlarını çok fazla açmayınız ve vidalara kablonun açılmış kısmının tamamını sarınız.
Ø Buton bağlantılarını yaparken katlardan gelen kabloları karıştırmamak için dikkatli olunuz.
2.5. Zil Tesisat Uygulama Devreleri
2.5.1. Bir Kat İki Daireli Zil Tesisatı
Şekil 2.6: Bir kat iki daireli zil tesisatı açık şeması
İşlem Basamakları Öneriler
Ø Devre şemasına göre trafo, zil ve butonların yerlerini belirleyiniz.
Ø Tesisatın yapım şekline göre boruları plançete üzerine döşeyiniz.
Ø Elemanların yerlerine göre iletkenleri çekiniz.
Ø Buat içerisinde tekniğine uygun olarak ekleri yapınız ve ek yerlerini yalıtınız.
Ø Trafo, zil ve butonu plançete üzerindeki yerlerine ağaç vidası ile monte ediniz.
Ø İletkenlerin uçlarına uygun şekilde bağlantıları yapınız.
Ø Devreyi kontrol ederek öğretmeninizin denetiminde devreyi çalıştırınız.
Ø Trafonun vidalarını fazla sıkmayınız, trafonun bağlantı yerlerini kırabilirsiniz.
Ø Trafo klemensinin dışında çıplak kablo bırakmayınız ve klemens vidalarını fazla sıkmayınız.
Ø Trafonun giriş ve çıkış bağlantılarının doğru olduğundan emin olunuz.
Ø Buton bağlantılarında iletkenleri vida sıkma yönünde bağlayınız.
Ø İletkenleri bağlarken katlardan gelen iletkenleri karıştırmayınız.
Ø Butonların düz görünmesine dikkat ediniz.
Ø Zil bağlantısını yaptıktan sonra bağlantı yerlerini izole bant ile yalıtınız.
2.5.2. İki Kat İki Daireli Zil Tesisatı
Şekil 2.7: İki kat iki daireli zil tesisatı açık ve kapalı şeması
İşlem Basamakları Öneriler
Ø Devre şemasına göre trafo, zil ve butonların yerlerini belirleyiniz.
Ø Tesisatın yapım şekline göre borulrı plançete üzerine döşeyiniz.
Ø Elemanların yerlerine göre iletkenleri çekiniz.
Ø Buat içerisinde tekniğine uygun olarak ekleri yapınız ve ek yerlerini yalıtınız.
Ø Trafo, zil ve butonu plançete üzerindeki yerlerine ağaç vidası ile monte ediniz.
Ø İletkenlerin uçlarına uygun şekilde bağlantıları yapınız.
Ø Devreyi kontrol ederek öğretmeninizin denetiminde devreyi çalıştırınız.
Ø Trafonun vidalarını fazla sıkmayınız, trafonun bağlantı yerlerini kırabilirsiniz.
Ø Trafo klemensinin dışında çıplak kablo bırakmayınız ve klemens vidalarını fazla sıkmayınız.
Ø Trafonun giriş ve çıkış bağlantılarının doğru olduğundan emin olunuz.
Ø Buton bağlantılarında iletkenleri vida sıkma yönünde bağlayınız.
Ø İletkenleri bağlarken katlardan gelen iletkenleri karıştırmayınız.
Ø Butonların düz görünmesine dikkat ediniz.
Ø Zil bağlantısını yaptıktan sonra bağlantı yerlerini izole bant ile yalıtınız.
2.5.3. İki Kat Dört Daireli Aşağıdan Çağırmalı Zil ve Kapı Otomatiği Tesisatı
Şekil 2.8: İki kat dört daireli aşağıdan çağırmalı zil ve kapı otomatiği tesisatı açık ve kapalı şeması
İşlem Basamakları Öneriler
Ø Devre şemasına göre trafo, zil, kapı otomatiği ve butonların yerlerini belirleyiniz.
Ø Tesisatın yapım şekline göre borularıplançete üzerine döşeyiniz.
Ø Elemanların yerlerine göre iletkenleri çekiniz.
Ø Buat içerisinde tekniğine uygun olarak ekleri yapınız ve ek yerlerini yalıtınız.
Ø Trafo, zil, kapı otomatiği ve butonu plançete üzerindeki yerlerine ağaç vidası ile monte ediniz.
Ø İletkenlerin uçlarına uygun şekilde bağlantıları yapınız.
Ø Devreyi kontrol ederek öğretmeninizin denetiminde devreyi çalıştırınız.
Ø Trafonun vidalarını fazla sıkmayınız, trafonun bağlantı yerlerini kırabilirsiniz.
Ø Trafo klemensinin dışında çıplak kablo ırakmayınız ve klemens vidalarını fazla sıkmayınız.
Ø Trafonun giriş ve çıkış bağlantılarının doğru olduğundan emin olunuz.
Ø Buton bağlantılarında iletkenleri vida sıkma yönünde bağlayınız.
Ø İletkenleri bağlarken katlardan gelen iletkenleri karıştırmayınız.
Ø Butonların düz görünmesine dikkat ediniz.
2.5.4. Dört Kat Sekiz Daireli Aşağıdan Çağırmalı Zil ve Kapı Otomatiği Tesisatı
Şekil 2.9: Dört kat sekiz daireli aşağıdan çağırmalı zil ve kapı otomatiği tesisatı
İşlem Basamakları Öneriler
Ø Devre şemasına göre trafo, zil, kapı otomatiği ve butonların yerlerini belirleyiniz.
Ø Tesisatın yapım şekline göre boruları plançete üzerine döşeyiniz.
Ø Elemanların yerlerine göre iletkenleri çekiniz.
Ø Buat içerisinde tekniğine uygun olarak ekleri yapınız ve ek yerlerini yalıtınız.
Ø Trafo, zil, kapı otomatiği ve butonu plançete üzerindeki yerlerine ağaç vidası ile monte ediniz.
Ø İletkenlerin uçlarına uygun şekilde bağlantıları yapınız.
Ø Devreyi kontrol ederek öğretmeninizin denetiminde devreyi çalıştırınız.
Ø Trafonun vidalarını fazla sıkmayınız, trafonun bağlantı yerlerini kırabilirsiniz.
Ø Trafo klemensinin dışında çıplak kablo  bırakmayınız ve klemens vidalarını fazla sıkmayınız.
Ø Trafonun giriş ve çıkış bağlantılarının doğru olduğundan emin olunuz.
Ø Buton bağlantılarında iletkenleri vida sıkma yönünde bağlayınız.
Ø İletkenleri bağlarken katlardan gelen iletkenleri karıştırmayınız.
Ø Butonların düz görünmesine dikkat ediniz.
2.5.5. Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği
Madde 51/l Zil transformatörleri üzerinde hiçbir şekilde aydınlatma yapılmamalı ve
bunların devresi ayrı bir sigorta ile korunmalıdır.
2.5.6. Bayındırlık Bakanlığı Genel Teknik Şartnamesi
Kapı zili ve kapı otomatiği tesisatı
Ø Kapı zili tesisatı, PVC boru içerisinde, plastik izoleli, en az 0,75 mm²’lik
iletkenlerle sıva altı olarak yapılacaktır. Tesisat müstakil bir sigortaya bağlı
220/8 voltluk bir transformatör ile beslenecektir. Apartmanlarda, dış kapı zil
butonları düşey veya yatay zil panelleri üzerinde toplanacak, panel üzerindeki
butonlarda isim yazılacak bölüm bulunacak ve şeffaf muhafazalı olacaktır.
Paneller, dış ortam şartlarına dayanıklı malzemeden ve etanş olacaktır.
Ø Kapı otomatiği tesisatı, PVC boru içerisinde, plastik izoleli, en az 0,75 mm²’lik
iletkenlerle sıva altı olarak yapılacaktır. Tesisat, kapı zilinde mevcut 220/8
voltluk tranformatörden beslenecektir. Transformatör, tesadüfi dokunmaya karşı korunmalı olacaktır.

3. REFKONTAK VE NUMARATÖR
3.1. Refkontak
3.1.1. Yapısı
Refkontak devreleri daha çok resmî kurum, hastane, otel vb. gibi yerlerde kullanılır.
Sessizliğin istendiği yerlerde tercih edilen refkontak tesisatı, telefon ve diyafonun
yaygınlaşmasıyla kullanım alandan kalkmıştır. En basit refkontak tesisatı, röle, iki sinyal
lambası, çağırma butonu ve söndürme butonundan oluşur.
3.1.2. Çalışma Prensibi
Refkontak tesisatı, röle, çağırma butonu, söndürme butonu ve iki adet sinyal
lambasından meydana gelmektedir. Role ve söndürme butonu çağrıyı yapan kişinin
odasında, çağırma butonu kişinin hemen yanında bulunur. Sinyal lambalarından biri, çağrıyı
yapan kişinin odasının koridora bakan kısmının üstüne, diğeri ise çağrılan görevlinin
beklediği yere konulur. Görevli çağrılmak istendiğinde çağırma butonuna basılır. Bu
durumda role bobinine enerji uygulanır ve akım geçerek karşısındaki paleti çeker. Palete
bağlı kontak kapandığından refkontak lambaları yanar. Butondan basınç kaldırıldığında
bobin enerjisi kesilerek paleti bırakır, fakat palet tırnağa takılı bulunduğundan kontak
açılmaz ve dolayısıyla lambalar yanmaya devam eder. Görevli kişi bulunduğu yerdeki
lambanın yandığını görünce koridora çıkar. Hangi kapının üzerindeki lamba yanıyorsa o
odadan çağrıldığını anlar ve odaya gider. Oda içerisine girerek görevini yaptıktan sonra, yine
oda içerisinde bulunan söndürme butonuna basar, palet tırnaktan kurtulur. Böylece sinyal
lambaları söner ve role tekrar ilk çalışma durumuna döner.
Şekil 3.1: Refkontağı oluşturan elemanlar
Resim 3.1: Refkontak
3.1.3. Montaj ve İletken Bağlantılarının Yapılması
3.1.3.1. Tesisatında Kullanılan Elemanlar
Refkontak tesisatında iki sinyal lambası, röle, çağırma ve söndürme butonları
kullanılır. Birden fazla abone kullanımında çağırma yapan kişinin odasında elemanlar aynı
şekilde kullanılırken çağrılan kişinin odasına abonelerin tamamı için ortak tek bir lambanın
kullanılması yeterlidir.
Şekil 3.2: Refkontağın çalışma prensibi ve yapısı
3.1.3.2. İşlem Sırası
Ø Refkontağın montajının yapılacağı yerleri belirleyiniz.
Ø Röle, lamba, çağırma ve söndürme butonlarının üst kapaklarını dikkatlice sökünüz.
Ø Röle, lamba, çağırma ve söndürme butonları için monte edilecekleri yerlerde
delinecek delikler için işaretlemeleri yapınız.
Ø İşaretlemeden sonra röle, lamba, çağırma ve söndürme butonlarının montajını yapınız.
Ø Röle, lamba, çağırma ve söndürme butonlarının iletken bağlantılarını yapınız.
3.1.3.3. Dikkat Edilecek Hususlar
Ø Röle, lamba, çağırma ve söndürme butonlarının üst kapaklarını sökerken
dikkatli olunuz, neyi nereden söktüğünüzü iyi belirleyiniz. Söktüğünüz
parçaları, kaybolmamaları için uygun bir yerde muhafaza ediniz.
Ø Kablo uçlarını çok fazla açmayınız. Kabloları vidalara taktığınızda açıkta
iletken kısım kalmamasına dikkat ediniz.
Ø Vidaları çok fazla sıkmamaya dikkat ediniz. İletken ve diğer elemanlara zarar verebilirsiniz.
3.2. Numaratörler
3.2.1. Yapısı
Günümüzde kullanım yeri çok azalmış olan numaratör tesisatı apartmanlarda kapıcıyı,
iş yerlerinde hizmetliyi çağırmak amacıyla kulanılmaktadır. Günümüzde eskiden kalma
tesisatlar haricinde kullanımı azdır. Yalnız, kullanılan yerler tam olarak bitmedikçe üretimi
ve tesisatı da yapılacaktır.
Numaratörler üç ve beş aboneli olarak yapılmaktadır. Daha fazla aboneye ihtiyaç
olduğunda üçlü veya beşli gruplar oluşturularak sayı artırılabilinir. Numaratörlerde her abone
için bir elektromıknatıs, elektromıknatısın önünde bir palet ve bu paletin üzerinde düşmeye
hazır bekleyen bir numara bulunur. Elektromıknatıslara ayrı ayrı butonlar kumanda eder ve
her elektromıknatıs tek bir zile seri bağlıdır. Numaratör tesisatında numaratör, kapıcı veya
hizmetli odasında, butonlar ise binalarda daire içinde, resmî dairelerde ise yönetici odasında bulunur.
Resim 3.2: Tekli ve ikili numaratör
Şekil 3.3: Numaratörün iç yapısı
3.2.2. Çalışma Prensibi
Butona basıldığında, ilgili elektromıknatıs enerjilenir ve önündeki paleti çekerek
numarayı düşürür. Bu sırada zil de çalar. Numaratörün dışından numara okunur. Görevli kişi
zilin sesini duyarak hangi numaranın düştüğünü okur. Numaratörün yan tarafında bulunan
kurma kolu yukarı kaldırıldığında cihaz ilk konumuna döner.
Şekil 3.4: Numaratörün çalışma prensibi ve yapısı
3.2.3. Numaratör Montaj ve İletken Bağlantılarının Yapılması
Şekil 3.5: Numaratör tesisatı
3.2.3.1. İşlem Sırası
Ø Numaratörün montajını yapacağınız yeri belirleyiniz.
Ø Numaratörün üst kapağını ince uçlu tornavida ile sökünüz.
Ø Numaratörü monte edeceğiniz yere tutarak delik yerlerini işaretliyiniz.
Ø Uygun matkap ucunu seçerek delikleri deliniz.
Ø Dubelleri deliklere yerleştiriniz. Uygun vidaları seçerek numaratörün montajını yapınız.
Ø Butonlardan gelen kabloları sırasıyla numaratörün rölelerine bağlayınız.
Ø Zilden gelen kabloyu numaratöre bağlayınız.
Ø Butonları yerlerine monte ediniz.
Ø Numaratörün üst kapağını kapatarak montajı tamamlayınız.
3.2.3.2. Dikkat Edilecek Hususlar
Ø Delik yerlerini işaretlerken numaratörü düz tutunuz.
Ø Numaratörün kablo bağlantılarını daha rahat yapabilmeniz için numaratörü bir
tahta üzerine monte edebilirsiniz. Röle uçlarını da bu tahta üzerine
yerleştireceğiniz klemense çıkartabilirsiniz.
Ø Butonlardan gelen kabloları karıştırmamaya dikkat ediniz.
3.3. Bayındırlık Bakanlığı Genel Teknik Şartnamesi
Zayıf akım elektrik tesisatı ve ışıklı ve numaratörlü çağırma tesisatı
Ø Tesisat, PVC boru içerisinde plastik izoleli, en az 0,75 mm²lik iletkenlerle sıva
altına yapılacaktır.
Ø .İletken bağlantıları uygun nitelikteki klemensler ile yapılacaktır.
Ø Vızıltılar, sesleri hafif olacak şekilde hizmet personelinin bulunduğu yere veya
koridora konulacaktır.
Ø Çağırma lamba glopları, şeffaf, yarım yuvarlak, dış çapları yaklaşık 100 mm
olacaktır. Glopların içinde 24 V, 5 W’lık bir ampul bulunacaktır.
Transformatörden en uzakta bulunan çağırma ve pilot lambalarında gerilim
düşümü % 10’u geçmeyecektir.
Ø Her bir kısım için en yakında bulunan tevzi tablosu içinde 220/24 V ve en az 50
W’lık bir transformatör konulacak, müstakil sigortaları ile giriş ve çıkışı
emniyet altına alınacak, tesadüfi dokunmalara karşı korunmalı olacaktır.
Ø Söndürme düğmeleri, dört köşe veya yuvarlak, sıva altına uygun olacaktır.
Söndürme düğmesi, kapının açılış yönünün ters istikametindeki duvara ve kapı
kenarına yakın yere konulacaktır. Zorunlu hallerde ölçüleri aynı olmak kaydı ile
duvarın dış yüzeyinde, kapının uygun tarafına konulabilecektir.
Ø Çağırma butonları, prizler ile yan yana bulunduklarında aynı seviyede,
aydınlatma sortileri anahtarların yanında bulunduğu takdirde anahtarlar ile aynı
seviyede, müstakil kullanıldığı takdirde yerden 80 cm yükseklikte olacaktır.
Ø Vızıltı, çağırma butonlarına basıldığı sürece ses verecek, butona basmaya
devam edilmediği sürece susacaktır. Çağırma lambası, söndürme düğmesine
basılıncaya kadar yanacaktır.
Ø Aynı hacimde birden fazla ışıklı veya numaratörlü çağırma butonu bulunduğu
takdirde, birincisi normal, diğerleri paralel çağırma sortisi olarak anılacaktır.
Ø Numaratör tablosuna ait zil sortisi tesisatı, ışıklı sinyal tesisatında belirtilen
esaslara göre yapılacaktır. Numaratör ve zil, hizmet personelinin bulunduğu
mekâna monte edilecektir.
Ø Pilot lambaları, ara bölmelerden dolayı koridorun bir ucundan öteki ucuna kadar
görünmesi mümkün olmayan yerlere konulacak ve bu bölümdeki lambalarla birlikte yanacaktır.
Ø Meşgul (girilmez) uyarı, tesisatı (M) tipi armatür ile bir çağırma sortisinden teşekkül edecektir.

KAYNAK:www.megep.meb.gov.tr

Döküman Arama

Başlık :