SU VE SULAMA BİLİNCİ İLKÖĞRETİM ÇAĞINDA VERİLMELİDİR

335

SU VE SULAMA BİLİNCİ İLKÖĞRETİM ÇAĞINDA VERİLMELİDİR

İbrahim ŞAHİN Mehmet YILMAZ

Ziraat Yüksek Mühendisi Ziraat Mühendisi

1 DSİ XV. Bölge Müdürlüğü Şanlıurfa/Türkiye (ibrahims@dsi.gov.tr)

2 DSİ XV. Bölge Müdürlüğü Şanlıurfa/Türkiye( mehmet_yilmaz@dsi.gov.tr)

ÖZET

Su, insan yaşamında gittikçe önemi artan sınırlı bir kaynaktır. Bu kaynağın yaklaşık

%70’i kırsal kesimde yaşayanlar tarafından tarımsal sulamada kullanılmaktadır. Bu

nedenle kırsal kesimde yaşayanların, su ve su ile ilgili her konuda

bilinçlendirilmeleri önem arz etmektedir. Bilinçlendirmenin küçük yaşlarda

verilecek eğitimle daha kolay oluşabileceği bilinen bilimsel bir gerçektir.

Bu düşünceden hareketle GAP Projesi içerisinde önemli bir yere sahip olan

Şanlıurfa Harran Ovası sahasında ilköğretim çağındaki öğrencilere su, suyun önemi,

aşırı sulamanın zararları, suyun tasarruflu kullanımı, suyun kirletilmemesi ve sulama

tesislerinin korunması ve sahiplenilmesi konularında DSİ Koordinatörlüğünde

Sulama Birlikleri ve Milli Eğitim Müdürlüğü ile birlikte yerinde eğitim

verilmektedir.

ANAHTAR KELİMELER: Su, eğitim, su bilinci.

WATER AND WATER CONSCİOUS SCHALL BE CREATED İN EARLY

AGES

ABSTRACT

Although water has wery importance in life, it is limited resource. 70 % percent of

this resource used by people who lives in the rural area for irrigation. For this reason

creating conscious for water and it’s related subjects among rural people is very

important. Creating this conscious via education in early ages is much easy and well

known scientific fact.

Considering this fact, the elementary school students in Şanlıurfa Harran plain has

been educated about water and related issues such as importance of water, harms of

excessive use of water, effective use of water, water contamination and protection of

irrigation facilities.

The program has been coordinated by DSİ, Irrigation Unions and Director of

Education.

KEY WORDS: Water, education, conscious of water

336

1. GİRİŞ

Tarımda devamlılığı ve kararlılığı sağlayan, bunun yanında diğer tarımsal girdilerin

etkinliğini arttıran ve birim alandan yüksek verim sağlayan tarımsal girdilerden

birisi de sulamadır.

Bilindiği gibi ülkemizin birçok yerinde su kaynakları kısıtlıdır. Buna rağmen gerek

yerüstü ve gerek yeraltı su kaynakları kullanımında emniyetli rezervin üstüne

çıkılması sulamada büyük sorunlara neden olmaktadır. Su kalitesinin korunması

günümüzün dikkate alınması gereken bir diğer önemli konusudur. Suyun etkin

kullanımı ve kalitesinin korunmasında kullanıcıların büyük rolü vardır. Bu nedenle

suyu kullananların bu konularda eğitimi sonuca ulaşmada belirleyici olacaktır.

Güneydoğu Anadolu Projesi ülkemizin yürütülmekte olan en büyük kalkınma

projesidir. Proje kapsamında 1.8 milyon hektar tarım arazisinin sulaması da yer

almaktadır. Bu alan ülkemizin ekonomik olarak sulanabilir arazilerinin % 20 sine

tekabül etmektedir.

GAP ile sulanacak alanın % 50 si (Türkiye ekonomik sulanabilir alanın % 10’u)

Şanlıurfa ilimizde bulunmaktadır. Ülkemizin sınırlı ekonomik imkânları ile bugüne

kadar ilimizde 196608 ha (potansiyel alanın %20 si) sulamaya açılabilmiştir. Geriye

kalan % 80’lik alana sulama hizmeti götürme çalışmaları devam etmektedir. (DSİ).

Harran ve Akçakale ilçelerimiz DSİ’nin ilk sulama hizmetini götürdüğü şanslı

ilçelerimizdendir. İlçede ilk sulama 1977 yılında yeraltı sulaması ile başlamış ve

Fırat’ın 1995 yılında ovaya akıtılması ile devam etmektedir. Ovada sulama projeleri

devam ederken ve henüz ilimizdeki tarım alanlarının % 80’i sulama hizmeti

beklerken suyun ve toprağın bilinçsizce kullanımı ve daha kötüsü inşa edilen

tesislere zarar verilmesi veya tahrip edilmesi tesisten yararlananların bilinç düzeyi

ile açıklanabilir. Bölgede verilen bütün eğitimlerde hedef kitle belli bir yaşın

üstünde olup hedeflenen sonuçlara bir türlü ulaşılamamaktadır. Başka bir ifade ile

eğitilenlerde davranış değişikliği yaratılamamaktadır.

İnşa edilen bu tesislerin amaçları doğrultusunda kullanılması ve korunması için yöre

insanlarının “ağaç yaş iken eğilir” anlayışı ile küçük yaşlarda bilgilendirilmek

suretiyle bilinçlendirilmesi büyük önem arz etmektedir.

Bu anlayışla Şanlıurfa İli Harran ve Akçakale İlçeleri sınırları içerisinde yer alan

Tahılalan Sulama Birliği Başkanlığının sorumluluk sahasındaki Akbilek, Büyücek,

Yeşerti, Aşağı Deren, Tukarı Deren, Arıcan, Hacıekber, Tahılalan, Balkat, Uzunyol,

Öncüler, Sütlüce ve Küplüce köylerinden oluşan 11 ilköğretim okulunda 2007

yılında toplam 1150 öğrenciye eğitim verilmiştir.

337

EK 1: EĞİTİM ÇALIŞMALARINDAN GÖRÜNTÜLER

Resim 1: Görsel eğitim

Resim 2: Sözlü eğitim

338

Resim 3: Öğrenci ve veli dinleyici kitlesi

Resim 4: Bir Okuldaki eğitim sonrası hatıra fotoğrafı.

339

Bu eğitim programı kapsamında aşağıdaki genel bilgiler ile beraber, suyun tasarruflu

kullanımı, aşırı sulamanın zararları ve özellikle sulama tesislerine sahiplenme

konuları öğrenci seviyesine indirgenerek yazılı, sözlü ve görsel olarak verilmektedir.

Ayrıca kanallarda meydana gelen boğulmalar konusunda bilgi verilerek hiçbir

şekilde kanallara girmemeleri konusunda uyarılmaktadırlar.

1.1. SU NEDİR?

Su yaşamın vazgeçilmez maddesidir. Su, bilimsel olarak H2O ile ifade edilen 2

Hidrojen ve 1 Oksijen molekülünden oluşan bir maddedir. Halk arasında ise

yaşamın vazgeçilmez bir maddesidir. Bu anlayış şu cümlecikler ile daha anlamlı

hale getirilir:

Su Hayattır.

Su Uygarlıktır.

Su Sağlıktır.

Su Enerjidir.

Su Gıdadır.

Su en önemli zenginlik kaynağıdır.

Ancak bütün olumlu yönlerine karşın su; kontrol edilip, uygun kullanılmadığı

takdirde felaketlere de sebep olabilmektedir. Sel felaketleri, taşkın felaketleri,

toprakların çoraklaşması buna en güzel örneklerdir.

1.2. DSİ NE İŞ YAPAR

DSİ, su kaynaklarının faydalarından yararlanmak ve zararlarından korunmak için

gerekli her türlü çalışmaları yapar. Bu amaçla;

Sudan enerji elde etmek için Hidro Elektrik santralleri,

İl ve ilçelerimize içme ve kullanma suyu temini tesisleri,

Tarımsal sulama tesisleri ve

Taşkınlardan korunma tesisleri inşa eder.

340

EK 2. PROJELERDEN GÖRÜNTÜLER

Resim 5: Atatürk Barajı

Resim 6: Şanlıurfa Tünelleri

341

1.3. DÜNYA SU KAYNAKLARI

Dünyadaki su kaynakları şu şekilde özetlenebilir;

Dünyanın 2/3 ü su ile kaplıdır.

Dünyadaki toplam su miktarı 1.4 km³’tür.

Bunun;

􀀹 % 97.5’ i okyanuslarda ve denizlerde tuzlu su,

􀀹 % 2.5’ i ise nehir ve göllerde tatlı su olarak yer almaktadır.

Tatlı suyun % 90’ı kutuplarda ve yeraltında olduğu dikkate alındığında

insanoğlunun kolaylıkla yararlanabileceği tatlı su çok azdır. Bu nedenle mevcut su

kaynaklarımızı kirletmeden ve israf etmeden kullanmamız geleceğimiz açısından

çok önemlidir.

1.4. TÜRKİYE’NİN SU KAYNAKLARI

Ülkemizin su kaynakları kısaca şu şekilde özetlenebilir:

􀀹 Yıllık ortalama yağış : 643 mm

􀀹 Yıllık yağış miktarı : 501 milyar m³

􀀹 Buharlaşma : 274 milyar m³

􀀹 Yeraltına sızma : 41 milyar m³

YÜZEY SUYU

􀀹 Yıllık yüzey akışı : 186 milyar m³

􀀹 Kullanılabilir yüzey suyu : 98 milyar m³

YERALTI SUYU

􀀹 Yıllık çekilebilir su miktarı : 14 milyar m³

Sonuç olarak toplam kullanılabilir su 112 milyar m³’tür.

1.5. ÜLKEMİZ SU ZENGİNİ BİR ÜLKE Mİ?

Bilindiği üzere su varlığına göre ülkeler aşağıdaki şekilde sınıflandırılmaktadırlar.

1- Su fakiri: Yılda kişi başına düşen su 1000 m³ ten az olan ülkeler.

2- Su azlığı: Yılda kişi başına düşen su 2000 m³ ten az olan ülkeler.

3- Su zengini: Yılda kişi başına düşen su 8000 m³ ten fazla olan ülkeler.

Bu veriler dikkate alındığında Ülkemiz su zengini ülke değildir. Çünkü kişi başına

şen yıllık kullanılabilir su miktarı 1.500 m³ tür. 2030 yılında nüfusun 100 milyon

olacağı varsayımla kişi başına düşecek yıllık kullanılabilir su miktarı 1000 m³ olarak

tahmin edilmektedir.

Sonuç olarak su zengini bir ülke değiliz. Suyu çok dikkatli kullanmak zorundayız.

342

1.6. GÜNEYDOĞUANADOLU PROJESİ: GAP

GAP Dünyanın sayılı kalkınma projelerindendir.

GAP’ın Uygulama Alanı: 73 863 Km² dir.

Bu Alan:

􀀹Türkiye’nin 1/10

􀀹İtalya’nın 1/4

􀀹İngiltere’nin 1/3

􀀹Almanya’nın 1/5

􀀹Hollanda’nın 1,7

􀀹Belçika’nın 2,4 katı büyüklüğündedir.

1.7. GAP’IN SU KAYNAKLARI

GAP’ın yerüstü su kaynaklarını Fırat ve Dicle nehirleri teşkil etmektedir.

􀀹FIRAT :31,61 milyar m³

􀀹DİCLE :21,33 milyar m³

􀀹TOPLAM :53 milyar m³ (Türkiye’nin %28’i)

1.8. GAP KAPSAMINDAKİ İLLER

GAP kapsamında yer alan 9 il aşağıda sıralanmıştır.

1.Şanlıurfa

2.Gaziantep

3.Adıyaman

4.Diyarbakır

5.Mardin

6.Siirt

7.Batman

8.Şırnak

9.Kilis

1.9. GAP’TA YER ALAN PROJELER

GAP 13 proje demetinden oluşmaktadır.

􀀹 Fırat Havzası :7 Proje Demeti

􀀹 Dicle Havzası :6 Proje Demeti

Toplam :13 Proje Demeti

􀀹 Bu Projeler Tamamlandığında:

*22 Baraj

*19 HES

*25 Sulama Tesisi İnşa Edilmiş Olacaktır. Bu sulama tesisleri ile Türkiye’nin

ekonomik olarak sulanabilir alanının % 20’sine tekabül eden 1.800 000 ha alan

sulanacaktır.

343

Resim 7: Harran Anakanalı

Resim 8: Sulamaya açılmış alanda pamuk üretimi

344

2. SONUÇ

GAP Projesi kapsamında sulamaya açılan alanlarda bulunan yerleşim birimlerinin

tamamındaki okullarda su ve sulama bilinci eğitiminin verilmesi hedeflenmektedir.

İlki 2007 yılında gerçekleştirilen eğitim programı her yıl değişik bölgelerde farklı

sulama birlikleri ile birlikte yürütülmektedir. Hem bir sonraki eğitim programına

ışık tutmak ve hem de verilen eğitimin etkisini görebilmek amacıyla her yıl bir

önceki eğitim programı için anket uygulanacaktır. Gerek anket sonuçları ve gerekse

tespit edilecek diğer sonuçlar eğitimin kalitesini sürekli iyileştirmeye yardımcı

olacaktır.

DSİ XV. Bölge Müdürlüğü koordinasyonunda İlçe Kaymakamlıkları, Milli Eğitim

Müdürlüğü ve Sulama Birlikleri ile müşterek yapılan bu eğitimlerin devam

ettirilmesi su ve sulama bilincinin yerleşmesinde büyük fayda sağlayacağına

inanılmaktadır.

Bu amaçla 2008 yılında Akçakale İlçesi Yalınlı-Onortak Sulama Birliği sahasında

bulunan köylerdeki ilköğretim okullarında okuyan öğrencilere söz konusu eğitimin

verilmesi programlanmıştır.

3. TEŞEKKÜR

Bu eğitimin verilmesinde emeği geçen ve özellikle aşağıda adı geçen kişi, kurum ve

kuruluşlara teşekkür ederiz

Şanlıurfa Valiliği

Harran Kaymakamlığı

Akçakale Kaymakamlığı

Mustafa ALTUNDAL DSİ XV: Bölge Müdürü

Hasan ERYILMAZ DSİ XV: Bölge Müdür Yardımcısı

Müslüm TÜYSÜZ DSİ XV: Bölge Müdür Yardımcısı

Uğur BÜYÜKHATİPOĞLU DSİ XV: Bölge Müdür Yardımcısı

İbrahim BAŞAK Tahılalan Sulama Birliği Başkanı

Mustafa KÜÇÜKOĞLU Tahılalan Sulama Birliği Müdürü

4. KAYNAKLAR

DSİ (DSİ Genel Müdürlüğü)

Döküman Arama

Başlık :

Kapat