Kapat

SERBEST ZAMAN ETKİNLİKLERİ

1. SERBEST ZAMAN ETKİNLİKLERİ
Serbest zaman etkinlikleri, programın ilk etkinlikleridir. Bu etkinliklerin çocukları diğer
etkinliklere ve güne hazırlama özelliği vardır. Ancak her güne serbest etkinlikle başlama
mecburiyeti yoktur. Öğretmen isterse çocukların ilgisini çekmek ya da o günkü etkinliklere
çocuğu hazırlamak amacıyla serbest zaman etkinlikleri yerine farklı bir etkinlikle de güne
başlayabilir. Öğretmen, serbest zaman etkinliklerinde çocukların bireysel ihtiyaçlarına ve
“BİLİM, BİR NESNEYİ BİLMEK, ONU KULLANMAK VE ÇEŞİTLİ ŞEKİLLERE DÖNÜŞTÜRÜLEBİLMEKTİR.”
Jean PİAGET
ilgilerine yönelik olarak çok sayıda seçeneği aynı anda sunmalıdır. Bu etkinliklerdeki
serbestlik çocukların etkinlik seçmedeki özgürlükleridir. Bu etkinliğe ayrılan süre içinde tek
başlarına ya da grup halinde istedikleri etkinlikte bulunabilirler. Planda belirlenen amaçlar
doğrultusunda gerekli araç gereç öğretmen tarafından hazırlanır. Ancak çocuklar istedikleri
araç gereci seçmede özgürdürler. İyi planlanmış bir serbest zaman etkinliği çocukların
amaçlanan kazanımlara ulaşmaların da sayısız yarar sağlar. Serbest zaman etkinlikleri, ilgi
köşelerinde oyun ve sanat etkinliklerinden oluşmaktadır.
 Okulöncesi eğitim kurumlarında ilgi köşeleri;
 Evcilik,
 Fen ve matematik,
 Sanat,
 Resimli kitap,
 Blok,
 Müzik,
 Kukla,
 Eğitici oyuncak,
 Geçici ilgi köşelerini içermektedir.
 Serbest zaman içinde sanat etkinlikleri de yapılabilir. Bu etkinlikler:
 Yoğurma maddeleri,
 Kağıt çalışmaları,
 Boya çalışmaları,
Kolaj gibi çalışmalardan oluşur.
Resim 1. 1:Serbest zaman etkinlikleri
Serbest zaman diliminde çocuklar yetişkin yönlendirmesi olmadan kendi ilgileri
doğrultusunda oynayacakları köşeleri ve oyun arkadaşlarını seçerler. Köşelerde oyun olarak
da isimlendirilen serbest zaman etkinlikleri çocuk oyunlarından “yapılandırılmış oyun”
kategorisi için değerlendirilmektedir.
1.1.Serbest Zaman Etkinliklerinin Tanımı ve Önemi
Serbest zaman etkinlikleri, programın ilk etkinliğidir. İlgi köşelerinde oyun ve sanat
etkinliklerinden oluşmaktadır. Çocukları diğer etkinliklere ve güne hazırlama özelliği
taşıdığı için mümkün olduğunca programdaki yeri değiştirilmemelidir. Bu etkinliklere
programda ayrılan süre yaş gruplarına göre belirlenmelidir. Yine de çok katı davranmamalı,
çocukların ilgi ve ihtiyaçlarına göre süre ayarlanmalıdır.
Eğitimci günlük eğitim programında seçtiği amaçlar ve kazanımlar ile araç edindiği
temayı göz önüne alarak, çocuğun kazanımlarını ortaya çıkaracak şekilde, ortamın nasıl
hazırlanacağını, uyarıcıların hangi düzenlemelerle sunulacağını, hangi araçların
kullanılacağını belirlemelidir. Buna göre çocuklar serbest zamanda ilgi ve ihtiyaçlarına göre
istedikleri etkinliklere öğretmen müdahalesi olmadan kendi tercihini yaparak yönelmelidir.
Resim 1.2 : Serbest zaman etkinlikleri çocuğun yaratıcılığını geliştirir
Serbest zaman etkinlikleri çocuğun yaratıcılığını geliştirme, kendisini ifade etmesini
sağlama, yardımlaşma, paylaşma, iş birliği, başladığı işi bitirme konusunda kararlı olma,
sorumluluk alma ve aldığı sorumluluğu yerine getirme, problem çözme, olaylar arasında
neden-sonuç ilişkisi kurma ve kas becerilerini geliştirme açısından önemlidir.
Serbest zaman etkinliklerinde, seçeneklerin çeşitli olması çocukların ilgilerine göre
karar vermelerini kolaylaştırır. Bu etkinliklere serbest zaman etkinlikleri denilmesi
çocukların tamamen serbest bırakılması anlamına gelmemelidir. Eğitimci, çocuklar ihtiyaç
duyduklarında onlara rehberlik etmelidir. Ancak bu rehberlik, uyarıcı ortamı düzenleyici ve
çocukların kendi istekleri doğrultusunda karar verme becerilerini geliştirici nitelikte
olmalıdır. Çocukların çalışmalarına rehberlik, kesinlikle müdahale anlamı taşımamalıdır.
Öğretmen, çocukların etkinlikler sırasında araç gereçleri nasıl kullanacaklarını göstermelidir.
Örneğin, makası tutma ve kullanma, boya fırçalarını kullanma vb. Öğretmenin sadece bu
araçları kullanım konusunda yardımcı olarak, çocukları çalışmalarında serbest bırakması,
onların bağımsız çalışma alışkanlığını kazanmaları açısından önemlidir. Bağımsız çalışma
alışkanlığını kazanan çocukların kendilerine güven duyguları güçlenir. Böylece çocukların
çalışmalarını bitirme konusunda kararlı davranışlar sergiledikleri gözlenir. Buna karşın
öğretmenin müdahale anlamı taşıyan yönergeleri doğrultusunda çalışan çocuklar
yaratıcılıklarını ortaya koyamayacakları gibi öğretmen yanlarından ayrıldığında çalışmayı
yarım bırakabilirler. Çünkü kendi kararlarını kendi başlarına vermede zorlanabilirler.
Serbest zaman etkinlikleri süresince çocukların birden fazla çalışmaya katılmaları
desteklenmelidir. Etkinlik süresince başarısızlık endişesi nedeniyle daima aynı çalışmaya
katılan ve bu çalışmada çoğu zaman kararlı olan çocuklara diğer çalışmalar tanıtılmalı ve
düzeyine uygun en basit çalışmalardan başlayarak, daha ileri çalışmalara geçilmelidir. Bunun
sonucunda öğretmen, çocukların başarabildiklerinden başaramadıklarına doğru bir yol
izleyerek onları cesaretlendirmelidir.
Serbest zaman etkinliklerinin sonunda çocukların ortaya çıkardıkları ürünler, çocuğun adı
soyadı, tarih ve gerekiyorsa çalışmayla ilgili küçük açıklamalar not edilerek sergilenmeli,
daha sonra bu çalışmalar çocuklarla birlikte değerlendirilmelidir. Öğretmen çocukların
çalışmalarına değer vermeli ve bu çalışmaları dosyalayarak uygun bir yerde saklamalıdır.
Çocukların gelişim raporlarının yazılmasında, diğer etkinliklerde olduğu gibi serbest zaman
etkinlikleri sırasındaki gözlemleri de öğretmen açısından önemli bir yer tutmaktadır.
Eğitimci günlük eğitim programında ilgi köşelerinde oyun ve sanat etkinliklerine aynı
anda yer vermelidir.
Resim 1. 3:Serbest zamanda ilgi köşelerinde oyun
1.2. Serbest Zaman Etkinliklerinin Çocuğa Olan Etkileri
1.2.1 İlgi Köşelerinin Çocuğa Olan Etkileri
Resim 1. 4 : İlgi köşesi oyunu
Okul öncesi dönemde çocuklara amaçların kazandırılabilmesi için uyarıcı ortamın,
onların ilgi ve ihtiyaçlarına uygun bir şekilde düzenlenmesi gereklidir. Uyarıcı ortamın
düzenlenmesindeki özellikler, çocukların gelişimleri, yeni ve özgün ürünler, yeni davranışlar
ortaya koyabilmeleri ve özellikle yaratıcılığa yöneltilmeleri açısından önemlidir.
İlgi köşelerinde oynadıkları oyunlar sırasında çocuklar iç dünyalarında yaşadıkları
mutluluklarını öfkelerini, kızgınlıklarını, korkularını duygularını ve hayallerini yansıtarak
kendilerini ifade ederler. Çevresindeki kişilerle özdeşim kurarak onları taklit ederler.
Çocuklar ayrıca ilgi köşelerindeki oyunları aracılığıyla arkadaşlarıyla etkileşime girerek
paylaşma, yardımlaşma, iş birliği gibi sosyal davranışları kazanırlar. İlgi köşelerindeki araç
gereçleri kullanarak çocuklar, deneme yanılmalar yaparlar, objeleri incelemeyi ve
araştırmayı öğrenirler. Böylece olaylar arasında neden-sonuç ilişkileri kurma ve problem
çözme becerileri gelişir.
Çocukların ilgi köşelerinde katıldıkları etkinlikler kas becerilerinin gelişimini de
destekler.
Çocukların birbirleriyle etkileşimi sonucu dil becerileri gelişir, başkalarını anlama ve
kendilerini başkalarına anlatma yetenekleri artar. Bütün bunlardan da görüldüğü gibi ilgi
köşeleri çocuğun gelişiminde önemli bir yer tutar.
Okulöncesi dönemde çocuklara amaçların kazandırılabilmesi için uyarıcı ortamın, onların
ilgi ve ihtiyaçlarına uygun bir şekilde düzenlenmesi gereklidir. Uyarıcı ortamın
düzenlenmesindeki özellikler, çocukların gelişimleri, yeni ve özgün ürünler, yeni davranışlar
ortaya koyabilmeleri ve özellikle yaratıcılığa yöneltilmeleri açısından önemlidir.
İlgi köşelerinde oynadıkları oyunlar sırasında çocuklar iç dünyalarında yaşadıkları
mutluluklarını öfkelerini, kızgınlıklarını, korkularını duygularını ve hayallerini yansıtarak
kendilerini ifade ederler. Çevresindeki kişilerle özdeşim kurarak onları taklit ederler.
1.2.2.Sanat Etkinliklerinin Çocuğa Olan Etkileri
Sanat etkinlikleri, temelde yaratıcılığı  ve estetik duyarlılığı geliştirmeyi hedefleyen etkinliklerdir. Bu çalışmalarda önemli olan nokta elde edilen sonuç değil kullanılan yöntemlerdir. Bu nedenle çocuklara yeterli zaman, rahat çalışabilecekleri genişlikte bir yer, yaş, gelişim düzeyi ve bireysel ayrıcalıklarına uygun araç gereçler verilmeli, böylece aratıcılığını daha iyi ortaya koyması sağlanmalıdır.
Resim 1. 5 : Sanat çalışması
İyi planlanmış sanat çalışmalarıyla çocukların değişik malzemelerle karşılaşması
çocukların psikomotor, bilişsel, duygusal ve sosyal gelişimleri desteklenir. Çocuk açısından
sanat çalışmaları bir nesnenin aynen kopya edilebilmesi anlamını taşımamalıdır. Çocuğun
duygu ve düşüncelerini algılamasını, problemlerini, korkularını, kaygılarını, kızgınlıklarını,
üzüntülerini, mutluluklarını, hayallerini, merak ettiklerini yansıtmalıdır. Okul öncesi
dönemde verilen sanat eğitimi çocukların zevk alarak katılacakları etkinlikler aracılığıyla
kendisini etkileyen obje ve olaylara karşı olumlu tutum ve tavır geliştirmelerini, sanat
çalışmalarına ilgiyi artırmayı, duygu ve düşüncelerini ifade edebilmeyi geliştirici, hayal
gücünü ve yaratıcılığını destekleyici nitelikte olmalıdır.
Sanat etkinlikleri sırasında çocukların çalışmalarına müdahale edilmesi (örnek verme,
çizgilerini düzeltme, aynen taklit etmesini isteme,baskı yapma gibi) onların yaratıcılıklarını
ve hayal güçlerini, bağımsızlık duygularının gelişimini engeller. Böylece yetişkine
bağımlılıkları artar ve kendilerini serbestçe ifade edebilme istekleri engellenmiş olur.
Öğretmen, çocukları yaratıcı çalışmalara teşvik etmek için gerekli çevresel düzenlemeleri
yapmalı ve bu doğrultuda programlar hazırlayarak çocukların sanat çalışmalarına zevk alarak
katılmalarına olanak sağlamalıdır.
Böylece çocukların;
 Çevrelerine karşı duyarlı olmalarına,
 Hayal güçlerini kullanabilmelerine,
 Yaratıcılıklarını geliştirebilmelerine,
 Yeni durumlara daha kolay uyum sağlayabilmelerine,
 Hoşlandıkları ve hoşlanmadıkları durumları fark edebilmelerine,
 Kendilerini ifade edebilmeyi öğrenmelerine,
 Esnek bir kişilik geliştirmelerine,
 Bağımsızlıklarını geliştirerek, kendilerine olan güvenlerini artırmalarına yardımcı olunacaktır.
Öğretmen, serbest zaman etkinlikleri sırasında çocukların sanat çalışmalarına
yetişkinlerin ölçülerine göre değil, her çocuğun yaş, ilgi ve gelişim düzeyine göre değer
vermelidir. Çocuklar birbiriyle kesinlikle kıyaslanmamalıdır.
1.3. Serbest Zaman Etkinliklerinin Çeşitleri
Serbest zaman etkinlikleri ilgi köşelerinde oyun ve sanat etkinliklerinden oluşmaktadır.
1.3.1. İlgi Köşeleri:
Okul öncesi eğitim kurumlarında çocukların tüm gelişimlerine yardımcı olan ilgi köşeleri
ancak doğru olarak seçilen araç gereçlerin uygun bir şekilde yerleştirilmesi ile amaçlarına
ulaşır. İyi planlanmamış yetersiz araç gereçlerle rastgele düzenlenmiş köşeler çocukların
gelişimine yardımcı ve destek olmakta yetersiz kalır.
Okul öncesi eğitim kurumlarında ilgi köşeleri; evcilik, fen ve matematik, sanat, resimli
kitap, blok, müzik, kukla, eğitici oyuncak köşeleri ile amaçlar ve kazanımlar doğrultusunda
düzenlenen geçici ilgi köşelerini içermektedir.
Eğitimci ilgi köşelerinin hepsini aynı anda düzenlemelidir. Ancak sınıfın küçük
olması ve çocuk sayısının mekâna göre fazla olması durumunda, ilgi köşelerine dönüşümlü
olarak yer verebilir. Öğretmen hangi ilgi köşesine ne zaman yer vereceğine, çocuğa
kazandırmak istediği kazanımlara ve araç olarak seçtiği konuları dikkate alarak karar
verebilir. Bununla birlikte öğretmen çocukların ilgilerini artırabilmek için zaman zaman ilgi
köşelerinin yerlerini değiştirebilir. Köşelerdeki araç gereçleri gözden geçirerek, gerektiğinde
yenilerini ilave edebilir. Uzun süre köşede bulunan araçları kaldırıp yerine yenilerini
koyabilir veya sınıflar arasında araç gereç değişimi yapılabilir.
1.3.2.Sanat Etkinlikleri
 Yoğurma maddeleriyle çalışma,
 Boya çalışmaları,
 Kağıt çalışmaları,
 Kolaj çalışmaları
olarak ifade edilmektedir.
Resim 1.6 :Sanat çalışması
Sanat etkinlikleri birkaç çocuğun bir arada çalıştığı proje çalışmalarına dönüştürülerek de
yapılabilir Her sanat etkinliği, ayrı ayrı proje çalışmasına dönüştürülerek planlanabileceği
gibi sanat etkinliklerinin tamamı bir projeye dönük olarak da planlanabilir.
1.3.1.1 İlgi Köşelerinde Oyun
Okul öncesi eğitimde ilgi köşeleri önemli bir yer tutmaktadır. Okul öncesi eğitim
kurumlarında bulunabilecek ilgi köşeleri; Atatürk köşesi, evcilik, fen ve matematik, sanat,
resimli kitap, blok, müzik, kukla, eğitici oyuncak köşeleri ile amaçlar ve kazanımlar
doğrultusunda düzenlenen geçici ilgi köşelerini içermektedir. Atatürk Köşesi Okulöncesi
Eğitim Kurumları Yönetmeliğine göre düzenlenmeli, çocuklarla birlikte
güncelleştirilmelidir.
a) Evcilik Köşesi
Evcilik köşesi okul öncesi eğitim kurumlarında mutlaka bulunması gereken köşelerden biridir.
Resim 1.7: Çocuklar evcilik köşesinde oynamaktan büyük zevk alırlar
Çünkü çocuklar bu köşelerde oynamaktan büyük zevk alırlar. Aldıkları çeşitli rollerle hayal
güçlerini de kullanarak değişik oyunlar oynarlar. Bazen anne, baba ,çocuk doktor, hemşire,
öğretmen, postacı gibi çeşitli kimliklerle gelecekte üstlenecekleri rollere hazırlanırlar. Çocuk
bu köşede kendi kendine ya da arkadaşları ile oynarken hayal gücünü geliştirir. Paylaşmayı,
yardımlaşmayı ve kurallara uyma gibi pek çok sosyal davranışı kazanır.
Evcilik köşesinde çocuk arkadaşları ile bir oyunu paylaşırken onlarla iletişim kurar.
Kelime hazinesini zenginleştirir. Hayal güçlerini de oyuna katarak yaratıcılıklarını
geliştirirler. Bu köşelerde oynanan oyunlar bazen öğretmene çocuk hakkında hiçbir zaman
elde edemeyeceği bilgileri de verebilir. Tek başına ya da grupla oynanan oyunlarda çocuk
bazen duygusal problemlerini, sıkıntılarını kendini ifade ederek duygusal rahatlama sağlar.
Bu nedenle öğretmenin iyi bir gözlemci olması gerekmektedir.
 Evcilik köşesinin çocuklara sağladığı yararlar şöyle sıralanabilir:
 Dil gelişimine yardımcı olur.
 Paylaşmayı yardımlaşmayı ve başkalarının hakkına saygılı olmayı öğrenir.
 Gelecekte üstlenecekleri rolleri tanır.
 Aldığı görevi yerine getirmeyi öğrenir sorumluluk duygusu gelişir.
 Cinsel kimliğini kazanır.
 Toplum kurallarını öğrenir.
 Duygusal yönden rahatlar.
 Sosyal gelişmesini sağlar.
 Yaratıcılığı gelişir.
 Hayal gücü gelişir.
Çocuk için bu kadar önemli gelişimine bu kadar katkılı bir köşenin amacına
ulaşabilmesi, hazırlanacak köşe ile doğru orantılıdır. Bu nedenle evcilik köşesi gerekli
materyallerle donatılmalıdır. Köşede yer alacak materyaller gerçek yaşamdakilerin küçük
modelleri olmalıdır. Çocuklar için ayırdığımız evcilik köşesinin içinde oturma grupları,
yemek odası mutfak, yatak odası gibi bölümler yer alır.
Oturma bölümünde çocuklara göre yapılmış divan, sedir ya da koltuklar yer alır.
Üzerine canlı renklerde desenli çocukların sevebileceği kumaşlar geçirilebilir. Oturma
grupları cam kenarlarında yer alabilir. Eğer cam kenarlarında olamıyorsa duvara küçük bir
perde dikilip asılarak pencere havası verilebilir. Hazırlanan oturma grubunun yanına
minderler konulabilir. Minderlerin kaplanacağı kumuş da yıkanabilir, dayanıklı ve canlı
renklerde olmalıdır seçilen kumaşların birbirine uyumlu olmasına dikkat edilmesi gerekir.
Evcilik köşesinde bulunabilecek eşyalardan masa ve sandalyeler çocuklara uygun
büyüklükte olmalıdır. Köşe içerisinde çocukların çarpmadan rahatça dolaşabilecekleri bir
yere yerleştirilmelidir. Daha sevimli görülmesi açısından üzerine bir örtü ve vazo
konulabilir.
Bu köşede yer alan araç ve gereçler arasında mutfak eşyaları da önemli bir yer tutar.
Çocukların rahatça oynayabileceği küçük tabaklar tencereler, kaşıklar, çatallar, bıçaklar, çaykahve
takımları bardaklar, fırın, buzdolabı gibi pek çok oyuncak bu bölümde yer alır. Bu tür
oyuncakların kesici olmamasına dikkat edilmelidir.
Evcilik köşesinde yer alabilecek oyuncaklar arasında ütüler, bebekler, çantalar,
terlikler, şapkalar, büyüklere ait giysiler yer alır. Çocuklar yetişkin giysilerini giymekten
hoşlandıkları için yetişkinlere ait giysiler iş kıyafetleri de köşede yer almalıdır. Bütün
malzemeler çocuklara değişik ve zevkli oyun oynama imkânı verir.
Bu kadar çok oyuncağın bir arada durması estetik açıdan hoş görülmeyeceği gibi
çocukların rahatça oynamasına da imkân vermez. O nedenle bu araç gereçlerin konabileceği
bir dolaba ihtiyaç vardır. Dolapları çocuklar rahatça açıp kapatabilmeli oyuncaklarını buraya
koyup çıkarabilmelidir. Köşedeki araç ve gereçlerin bir kısmı kaldırılmalı zaman, zaman bu
araç gereçler dönüşümlü getirilerek köşenin havası değiştirilmelidir.
Evcilik köşesinde oynayan çocuklara zaman zaman öğretmen kendisi de bir rol
alarak katılmalıdır. Çocukların ev ve aile yaşamlarındaki problemleri (varsa) ortaya
çıkarılarak çocuğa yardım edebilmesi açısından böyle bir katılım yararlı olabilir. Eğitimci
köşede oynayan çocukları rahatsız etmeden onları gözlemeli yeri geldiği zaman da köşedeki
araç gereçlerin tanıtımı için çocuklara rehberlik etmelidir.
Evcilik köşesinde oynadıktan sonra temiz ve düzenli bir duruma getirilmesinin
sağlanması da öğretmenin görevidir. Bunun için öğretmen köşenin toplanması ve
temizlenmesinde çocuklara rehberlik etmelidir. Çocukların hayal güçlerini diledikleri gibi
kullandıkları, duygularını doğal bir şekilde dile getirdikleri, düşüncelerini kendilerini ifade
ederek paylaştıkları ilgi köşelerinden biridir.
Çocukların hayal güçlerini diledikleri gibi kullandıkları, duygularını doğal bir şekilde dile
getirdikleri, düşüncelerini kendilerini ifade ederek paylaştıkları ilgi köşesidir.
b ) Blok Köşesi
Çocukların tam anlamıyla hayal güçlerini kullanarak yaratıcılıklarını geliştirip ortaya
koydukları köşe blok köşesidir. Bu nedenle yaratıcılıklarının gelişmesinde bloklar önemli yer
tutar. Bloklarla oynama çocukların büyük ve küçük kas gelişimini de sağlar.
Bu köşede oynanan beraber oyunlar, çocukların bloklardan yaptıkları bir ürünün
içinde aldığı roller. Onların sosyal gelişmesine etkisi açısından önemlidir. Arkadaşlarıyla
birlikte oynama, yardımlaşma, iş birliği yapma gibi sosyal davranışları gösterirler. Ortaya
çıkarılan ürünler çocuğun güven duygusunun artmasına, daha değişik ürünler yapmak için
çalışmasına faydalıdır. Bloklarla oynanan oyunlar, aynı zamanda çocuğun problem çözme
becerisini de geliştirir,
Blok köşesinde bulundurulacak bloklar çeşitli büyüklüklerde olmalıdır. Bunlar bir araya
geldiğinde bir bütün oluşturabilmelidir. Tahtadan yapılmış çeşitli büyüklüklerde bloklar, içi
boş kutular, tahta kaşıklar, oyuncaklar, hayvanlar, trafik işaret takımları bu köşede
bulundurulabilecek oyuncaklardır.
Resim1.8: Çeşitli büyüklükteki tahta bloklar
Bloklar çocukların rahatça oynayabilmesi açısından çok sayıda olmalıdır. Kolay
taşınması için tahtadan ve zımparalanmış olmalıdır. Aksi halde çocukların eline kıymık
batabilir ve istenmeyen sonuçlara yol açabilir. Zımparalanan blokların üzerine bir kat mat
cilanın sürülmesi blokları daha dayanıklı hale getirir. Bloklar büyüklük ve ağırlık yönünden
çocukların rahat taşıyabilecekleri ölçülerde olmalıdır.
Blokların yerleştirileceği raflar çocukların boyuna, göre yapılmalıdır. Bloklarla
oynamak isteyen çocuklar rahatça buradan blokları alabilmeli yerine kolayca koyabilmelidir.
Bloklar üst üste koyulurken çocuğun boyunu geçmemesine dikkat edilmelidir. Çocuğun
boyunu aşan bloklar devrilerek tehlike yaratabilir.
Blok köşesi, oynanırken en fazla ses çıkaran köşedir. Bu nedenle rahatsız etmeyecek
bir bölüme yerleştirilmelidir. Gürültüyü önlemesi açısından yere bir halı serilmelidir. Blok
köşesi çocukların rahatça oynayabilmesi için geniş bir alana yerleştirilmelidir. Öğretmen
blok köşesine blokları ne kadar çeşitli ve bol koyarsa çocukları bu köşeye çekmede o kadar
başarılı olur. Çocuklar bu köşede bloklardan inşaat oyunları oynayabilecekleri için uyarıcı
olabilecek yardımcı materyallere de (kasklar, inşaat başlıkları, tekerlekler, çemberler,
tulumlar, tahtadan yapılmış hayvan ve taşıtlarla ilgili oyuncaklar gibi) amaçlara kazanımlara
ve verilecek tema konularıyla bağlantılı olarak yer verilebilir.
Blok köşesinde ayrıca, boyut olarak daha küçük ve sert ahşaptan yapılmış değişik
geometrik şekiller ve birbirini tamamlayıcı parçalardan oluşan bloklar bulunmalıdır.
Çocukların bu bloklarla yaratıcı ürünler oluşturabilmeleri için parça sayısının fazla olmasına
özen gösterilmelidir.
Resim 1.9: Plastik bloklar
Blok köşesinde oynayan çocukları gözlemeli, " ne yapıyorsun " nasıl yapabilirsin"
gibi sorularla onları düşünmeye ve planlama yapmaya yöneltmelidir. Böylece çocuğun çeşitli
çözüm yollarını düşünmesini ve yaratıcılığının hayal gücünün harekete geçmesini
sağlamalıdır. Öğretmenin blok köşesinde durmaması çocuğun bu köşeye ilgisinin azalmasına
neden olabilir. Bu nedenle öğretmen bu köşedeki çocuklara sorular sorarak düşündürücü
uyarılarda bulunarak onları heveslendirme yoluna gitmelidir.
Blokların toplanarak yerlerine koyulması sürecine öğretmen de katılmalı böylece
çocuklara tertip ve düzen alışkanlığı kazandırmalıdır. Blokların hep aynı yerlere konması
çocuklarda genişlik sayı gibi matematiksel kavramlarının gelişmesi açısından önemlidir.
Zaman zaman çocukların yaptıkları ürünler bu köşede sergilenerek çocukların güven
duygularının arttırılması ve bu köşeye ilgilerinin çekilmesi açısından önemlidir.
c )Resimli Kitap Köşesi
İnsanların en iyi dostu olan kitaplar henüz okuma yazma bilmeyen çocuklar için de iyi bir
arkadaştır. Okuyamasalar bile sayfalarını karıştırmak resimlerine bakmak, çocuklar için
büyük bir zevktir. Çocukları kitaba alıştırmak ve sevdirmek için okul öncesi eğitim
kurumlarında kitap köşesi bulunmalıdır.
Resim 1. 10 :Resimli kitap köşesi
Yetişkinleri örnek alan, onların davranışları ile özdeşim yapan çocuklar zamanla kitaplardaki
kahramanlarla özdeşim yapmaya, onların davranışlarını örnek almaya başlar. Hikâye
kahramanlarının yaşadıkları olaylara sevinir veya üzülürler. Bu nedenle yetişkinliklerin
kazandırmak istedikleri davranışları hikâyedeki kahramanlar çocuklara daha kolay
verebilirler. İyi nitelikler taşıyan kitaplar, çocuğa iyi davranışları yansıtarak çocuğa sanat
zevki aşılar. Okuma ilgi ve isteği uyandırır.
 Kitapların çocuklara sağladığı yararlar;
 Okuma alışkanlığı kazandırır.
 Hayal gücünü zenginleştirir.
 Dil gelişimine yardımcı olur.
 Eğlendirir.
 Kitap sevgisi aşılar.
 Olumlu davranışlar kazandırır.
Kitapların bu yararları sağlayabilmesi için birtakım özelliklere sahip olması gerekir.
Kitapların resimleri büyük, canlı renklerde ve okunacak olayı açıklayıcı nitelikte olmalıdır.
Seçilecek kitabın hazırlanmasında kullanılacak kâğıt kaliteli olmalı, kolayca yırtılmamalıdır.
Gözü yormaması için mat olmalıdır. Kitap köşesinde kullanılacak kitapların seçiminde
konuların da önemi büyüktür. Konular çocuğa olumlu mesajlar verecek nitelikte olmalı,
olağanüstü yaratıkların yer aldığı çocuğu korkutacak nitelikli kitaplar tercih edilmemelidir.
Yine konular çok karmaşık olmamalı kullanılan dil akıcı ve çocuğun anlayabileceği şekilde
ve sade olmalıdır.
Kitap köşesi anaokulunun en sessiz ve aydınlık yerinde düzenlenmelidir Burada
kitapların konulabileceği, çocukların boyuna uygun raflar bulunmalıdır. Kitaplar bu raflara
kapakları öne gelecek şekilde çeşitli boyutlarda yerleştirilmelidir. Zaman zaman bu
köşelerdeki kitaplar değiştirilmelidir.
Rafların bir bölümüne günlük programı destekleyecek kitaplar, diğer bölümlerine de
eskimiş dergiler, mecmualar, gazeteler yerleştirilebilir. Çocuklar bunların sayfalarını
inceleyerek resimlerini keserek kendilerine ait bir kitap hazırlayabilirler.
Çocukların bu köşede rahatça oturup kitaplara bakabilmesi için masa ve sandalye
bulundurulmalıdır. Bu köşedeki masa ve sandalyeler diğerlerinden farklı biçimde ve renkte
düşünülmelidir. Yere halı ve minder konarak çocukların yerde de kitaplara bakabilmesi
sağlanmalıdır.
Öğretmen bu köşede kitaplara bakan çocuklara kitapların zarar görmemesi için
gereken uyarıları yapmalı, bazen onlarla beraber kitaplara bakarak çocuklarla beraber bu
zevkli dakikaları paylaşmalıdır.
Okul öncesi eğitim kurumlarında kitap köşesinin oluşturulması, çocukların kitap
sevgisi kazanması açısından önem taşımaktadır. Kitap köşesindeki kitaplar çocukların
okuma ilgilerini geliştirmelerinde de etkilidir. Bu nedenle küçük yaşlardan itibaren ilgiyi
kitaplara yönlendirebilmek için bir kitap köşesine ihtiyaç duyulmaktadır.
Bu köşede çocuklar ilgi duydukları kitapların resimlerine bakarak hikâyeler oluşturabilir,
birbirlerine hikâyeler anlatabilirler. Bu da onların hayal güçlerini geliştirir yaratıcılıklarını ve
dil gelişimlerini destekler.
Kitaplar yaşlara göre gerek iç yapı, gerekse dış yapı özellikleri yönünden değişiklikler
göstermektedir. Kitap köşesine konulacak kitaplar bol resimli olmalıdır. Resimleme, kitabın
içeriğini açıklayıcı nitelikte olmalı, kullanılan çizgiler ve renkler yuvarlak, yumuşak, gözü
yormayacak ve resim bütünlüğünü sağlayan şekilde uyumlu olmalıdır. Resimlerde gereksiz
ayrıntılara yer verilmemiş olmasına dikkat edilmelidir. Çünkü bunlar çocuğun ilgisini
konudan uzaklaştırabilir.
Kitap köşesi için seçilecek kitapların dış yapı özelliklerinde; kâğıdın kalitesine, sayfaların
kartondan yapılmış olmasına veya sayfalarda kalın kâğıdın kullanılmasına, pürüzsüz ve gözü
yormayan mat kâğıt hamuru kullanılmasına dikkat edilmelidir. Kapağın kalın olması,
ciltlemenin kaliteli yapılması kitabın dayanıklılığı açısından önemlidir.
d ) Fen ve Matematik Köşesi
Çocukları gözlem yapmaya, araştırma, inceleme ve keşfetmeye yönelten
etkinliklerdir.
Resim 1.11 : Çocuklar fen ve matematik köşesinde keşfetmeyi öğrenir
 Fen ve Matematik etkinlikleri:
 Deneyler,
 Araçları tanıma ve kullanma,
 Keşifler icatlar,
 Mutfak çalışmaları,
 Doğa gezileri ve yürüyüşleri, piknikler, kamplar,
 Koleksiyonlar,
 İlgili bilim alanlarındaki kaynak kişileri konuk olarak çağırma,
 Başvuru kitaplarını, diğer kitapları ve dergileri inceleme,
 Fotoğraf çekme, fotoğraf inceleme,
 Belgesel izleme vb. çalışmalardan oluşmaktadır.
Ayrıca fen ve matematik etkinlikleri sırasında çocukları doğaya çıkarıp onlara doğayı ve
doğadaki canlı ve cansız varlıkları tanıtmaya, sevdirmeye ve korumaya yönelik bilgi ve
becerilerle donatmanın önemli olduğu da unutulmamalıdır.
Bireyin çevresi ile etkileşime geçtiği andan itibaren fenle ilişkisi başlar. Fen
öğrenimi ailede başlar, okul yaşamında devam eder.
Okul öncesi eğitim, çocukların fen ve matematiğe karşı ilgi ve tutumlarının
gelişmesinde önemli yer tutar. Bu dönem çocuğu hareketli ve sürekli bir oyun dünyası
içindedir. İlgi duyduğu şeyleri oyun yolu ile öğrenmekten büyük haz duyar. Bu nedenle okul
öncesi eğitim kurumlarında fen ve matematik etkinlikleri yapılırken oyunlardan
yararlanılmalıdır.
 Fen ve matematik köşesinde yapılan çalışmaların çocuklara sağladığı yararlar:
 Yaşadığı çevreyi tanıma, deneyerek ve yaşayarak öğrenme imkânı sağlar.
 Çocukların özgüvenleri gelişir.
 Gözlem ve deney yeteneklerini geliştirir.
 Problem çözme becerisini geliştirir.
 Araştırmaya yönlendirir, merak duygusunu artırır.
 Temel bilgilerini artırır.
 Grup çalışması ile sosyal gelişimine olumlu etkisi olur.
 Yapılan faaliyetler yaratıcılıklarını geliştirir, çocukları zihinsel yönden uyararak
çevrelerine karşı daha duyarlı olmalarını sağlar.
 Paylaşmayı, yardımlaşmayı, başkalarının hakkına saygılı olmayı öğrenir.
 Sorumluluk edinir, aldığı görevi yerine getirmeyi öğrenir.
 Olaylar arasında ilişki kurmayı öğrenir.
 Yetişkinler ve diğer çocuklarla iletişim kurmayı öğrenir.
 Kendi kendini denetlemeyi öğrenir.
 Belli bir obje ve uyarıcıya dikkatini toplamayı öğrenir.
 Kendini ve çevresini algılama imkânı bulur.
 Büyük ve küçük kaslarını kullanır.
 Bedensel koordinasyonu gelişir.
 Fen ve matematik etkinlikleri ile ilgili araçları kullanma becerisi kazanmalarına yardım eder.
 Çocuklar gözlem yapmayı, araştırmayı, soru sormayı öğrenirler.
 Matematiksel kavramları eğlenceli ve somut olarak öğrenir.
 Günlük yaşantısındaki matematik kavramlarının farkına varır.
 Matematiğe olumlu bir yaklaşım sergiler.
 Fen ve matematik etkinliklerinde dikkat edilmesi gereken özellikler:
 Fen ve matematik köşesindeki raflar çocukların erişebileceği yükseklikte olmalı.
 Malzemeler tehlike oluşturmayacak nitelikte ve çocuğun göz hizasında yerleştirilmeli.
 Uygulanacak etkinlikler için gereken tüm materyaller kullanıma hazır şekilde düzenlenmeli.
 Uygulama yapılacak ortamda çocuğun dikkatini dağıtacak unsurlar bulundurulmamalı.
 Çocukların ilgileri yönünde çalışmalara katılımları sağlanmalı, zorlama da bulunmamalı.
 Çocukların başarıyı tatmaları ve öğrenmelerini destekleyici davranışlar sergilenmelidir.
 Matematiksel kavramlar somutlaştırılarak verilmelidir.
 Fen ve matematik etkinlikleri ve diğer etkinliklerde her çocuğun bireysel özelliği dikkate alınmalıdır.
 Etkinlikler çocukların hazır oluşlarına göre basitten zora doğru bilgi ve becerilerine yönelik düzenlenmelidir.
 Etkinlikler çocukların etkin olarak katılmalarını sağlayarak, eğlenceli bir şekilde sunulmalıdır.
 Etkinlikler “proje merkezli yaklaşım” ile çocukların etkinlik sonunda ortaya bir ürün koymaları sağlanmalıdır.
Çocuk sürekli olarak merak eden ve çevreyi tanımaya çalışan bir varlıktır. Öğretmen
de çocuktaki bu merak duygusunu artırmaya çevresinde olup bitenlere karşı çocuğun
kafasında oluşan bir sorunun oluşmasına, merak uyandırmaya çalışmalıdır. Daha sonra onları
yönlendirmeli ve bu soruların cevaplarını oyun ve deney yolu ile bulmalarına yardımcı
olmalıdır. Bu amaçla da sınıfın bir yerinde fen ve matematik köşesi oluşturulmalıdır.
Fen ve matematik köşesi, sınıfın aydınlık bir yerinde düşünülmelidir. Burada
bulundurulacak araç gereçlerin ilgi çekici ve yeterli sayıda olmasına dikkat etmek
gerekmektedir, Yine köşenin çocuklara cazip gelmesi için sık sık değişiklikler yapılmalı, bu
değişikliklerin yapılması esnasında çocuklara da sorumluluk verilmelidir.
 Fen ve matematik köşesinde bulundurulabilecek araç ve gereçler:
Büyüteç, termometre, saat, levhalar, mıknatıslar, prizmalar, çeşitli bitki ve tohumlar,
doğadan, alınmış taşlar, deniz kabukları, bitki tohumları ve çekirdekler, kumaşlar, tüyler,
fosiller, yapraklar, dürbün, dünya küresi, hava grafiği, boy aynası, el feneri, resimler,
koleksiyonlar, kurutulmuş bitki ve böcekler, büyüteç, çeşitli kitap ve ansiklopediler ise
konuyu çocukların incelemesine olanak tanır. Tadabilecekleri, koklayabilecekleri,
dokunabilecekleri, seslerini dinleyebilecekleri kısacası duyularını geliştirecek değişik
materyaller bulundurulmalıdır. Bu köşeye sayı şablonları, boncuklar, ölçme çubukları, sayı
yapbozları, mıknatıslı rakamlar, abaküs, cetveller, saat, ip, rafya, metre, mandal, boncuk,
renk skalaları gibi araçlar konulabilir. Bu araçlar çocukların basit matematik alıştırmaları
yapmalarına fırsat verebilir. Hava grafiği fen ve matematik köşesinde sürekli bulunmalı,
çocuklar değişen hava olaylarını burada incelemelidir.
Resim 1.12 : Fen ve matematik köşesinde bulundurulabilecek araçlar
Bu köşede su ve kum oyunlarına fırsat tanımak amacıyla plastik araba ve kamyonlar,
kaşıklar, kepçeler, kürekler, huniler, ölçekli kaplar, plastik hortumlar, kavanozlar, süngerler,
kapaklar, saksılar, değişik özellikte plastik şişeler vb. araç gereçler de bulundurulabilir.
Fen matematik köşesinde sınıfın fiziki koşullarına göre balık, karınca, ipek böceği, vb.
hayvanlar sınıfın uygun bir yerinde bulundurulabilir. Ancak bu hayvanların bakımı ve
beslenme durumları fen matematik etkinliklerinin bir parçası olarak her gün sırayla
çocuklara verilerek sorumluluk almaları sağlanır. Mutlaka bakım esnasında öğretmen
rehberlik etmelidir. Yetiştirilen hayvan ve bitkiler doğa sevgisinin gelişmesini sağlar.
Bu kadar malzemeyi fen ve matematik köşesi adı altında sınıfın bir köşesinde
toplamak zor olabilir. Yukarıda sayılan araç gereçlerin yer alabileceği bir dolap ve
deneylerin yapılabileceği bir masa bu köşe için yeterlidir. Masada o gün için yapılacak
çalışmalar için gerekli araç gereçler yer alır. Yetiştirilen bitkilerin bir bölümü bu köşede,
diğerleri cam kenarında evcilik köşesinde yer alabilir.
Fen ve matematik köşesinde bir pazen tahta bulundurulmalıdır. Bazı olayların oluş
şekli, sırası, nedenleri pazen tahta üzerinde anlatılabilir. Bazen gün boyunca bu kartlar
tahtada sergilenebilir. Çocuklar bu kartları pazen tahtadan ellerine alıp inceleyebilirler.
Bu köşede öğretmenin en önemli görevi öğrenmeyi çocuklara sevdirmek olmalıdır.
Bu da çocukların kafasında soruların oluşturulması ve bu soruların yapılan deneylerle
araştırmalarla yanıtlarının bulunmasıyla mümkündür. Öğretmen bu köşede çocukların
ilgilerini çeken onlarda merak uyandıran ve çocukları da hareketli kılan etkinliklere de sık,
sık yer vermelidir. Çocukların becerileri sınamalarına, deneylere girişmelerine, düşüncelerini
rahatça açıklamalarına imkân tanıyan özgür hareketli ortamlar hazırlamalıdır.
Öğretmen fen matematik köşesinde çocuklara gerektiğinde bazı materyallerin nasıl
kullanılabileceğini açıklamalı ve bu materyalleri çocukların istedikleri gibi kullanarak
gözlem, inceleme ve deneme yanılmalar yapmalarına imkân vermelidir.
e ) Kukla Köşesi
Çocukların her zaman severek oynadıkları ve oynamaktan büyük zevk aldıkları
oyuncaklardan biri de kukladır. Çocuklar kuklalarla oynarken hayal güçlerini kullanırlar.
Yaratıcılıklarını geliştirirler. Bazen kuklaları kendi yarattıkları bir öykünün kahramanı yapıp
oynatırlar. Bazen da kuklalarla kendi yaşamlarını canlandırırlar. Böylece kuklalar zihin ve
dil gelişimine yardımcı olurken çocuğun duygularının da açığa çıkmasına da yardımcı
olurlar.Beraber oynanan oyunlar esnasında çocukta arkadaşları ile bir olayı paylaşma,
kurallara uyma, başkalarını dinleme gibi sosyal yönlerinin gelişmesi de mümkün olmaktadır.
Resim 1.13 : Kuklalar çocukların rahatlıkla oynayabilecekleri büyüklükte olmalıdır
Okul öncesi eğitim kurumlarında mutlaka bir kukla köşesi bulundurulmalıdır. Bu
köşede çeşitli kuklalar ( el, parmak, yüzük, ip, çorap, gölge, çomak vb.), kukla oynatılacak
sahne yer almalıdır. Alınan ya da hazırlanan kuklaların canlı renklerde, ilgi çekici ve
dayanaklı olmasına dikkat edilmelidir. En önemlisi de kuklaların çocukların rahatlıkla
oynayabilecekleri büyüklükte olmasıdır. Köşede yer alan kuklalar sadece bu köşede hizmet
etmekle kalmamalı; Türkçe dili etkinliklerinde, oyunda, müzikte dramatizasyonlarda da
kullanılabilmelidir. Yapılan araştırmalara göre kuklaların 3500 yıl önce Mısırlılar tarafından
kullanıldığı bilinmektedir. Türklerde Hacivat-Karagöz oyunları ile başlamıştır.
Resim 1.14 :Çocuklar kuklalarla oynarken hayal güçlerini kullanırlar
Kukla köşesinde çocukların kuklaları oynatabilecekleri basit kukla sahnesi de
bulunmalıdır. Büyük bir kutunun iki tarafı açık bırakılarak bir kukla sahnesi yapılabileceği
gibi kapı ya da pencere çevresine örtü geçirilerek ya da masanın ön tarafına bir örtü serilerek
de bir kukla sahnesi hazırlanabilir,
Kuklaların kukla sahnesinin yanında raflara yerleştirilmesi çocukların ilgisini
çekmek açısından önemlidir. Zaman zaman kukla çeşitleri değiştirilerek köşe ilgi çekici hale
getirilmelidir. Ayrıca bu köşede çocukların kendi yaptıkları kuklalar da sergilenmelidir.
Resim 1.15 : Serbest zaman etkinliklerinde çocukların yaptığı kuklalar
Öğretmen, bu köşede oynayan çocuklara kuklaları nasıl kullanacakları konusunda rehberlik
etmelidir. Bazen kendisi de çocuklarla beraber oynamalıdır.
Çocuklar zaman zaman öğretmenlerine ve arkadaşlarına kukla gösterisi yapmaktan büyük
zevk duyarlar. Öğretmen bu imkânı çocuklara tanımalı ve teşvik edici sözlerle çocukların
kendine güven duymasını sağlamalıdır.
Resim 1.16 :Öğretmen kuklaları zaman, zaman değiştirerek çocukların ilgilerinin
sürekliliğini sağlamalıdır
Kukla köşesi çocukların öncelikle yaratıcılıklarını ortaya koymalarını sağlayan köşelerden
biridir. Çocukların bu köşeye ilgilerini çekebilmek için değişik özellikte ve çok sayıda kukla
bulundurmaya dikkat edilmelidir. Kuklalar; el kuklası, parmak kukla, çomak kukla ve ipli
kukla gibi kullanılış şekillerine göre farklılıklar göstermektedir. Öğretmen, her özelliği
temsil eden kukla figürlerinden yeterli sayıda bulundurmaya dikkat etmelidir.
Öğretmen bu köşedeki kuklaları zaman, zaman değiştirerek çocukların ilgilerinin
sürekliliğini sağlamalıdır. Bununla birlikte köşeye çeşitli hayvan, farklı insan karakterleri ile
değişik maskeler de ilave edebilir. Değişik aksesuarlar kanat, kuyruk, gaga, ibik, pençe vb.
de köşede yer alabilir.
 Kukla köşesinin çocuklara sağladığı yararlar:
 Çocuğu eğlendirir.
 Yaratıcılığını geliştirir.
 Zihin ve dil gelişimine yardımcı olur.
 Çocuğu tanımaya yardımcı olur.
 Çocuğun iç dünyasını dışa vurarak rahatlamasını sağlar.
 Küçük kas gelişimine yardımcı olur.
 Sosyal gelişimine olumlu etkisi olur.
f ) Eğitici Oyuncak (Masa Oyuncakları) Köşesi
Okul öncesi eğitim kurumlarında bulunması gerekli köşelerden biri de eğitici
oyuncak köşesidir. Eğitici oyuncaklar çocuklarda problem çözme, kavram oluşumu gibi
birtakım zihinsel yeteneklerinin gelişimine yardımcı olduğu gibi çocukların dikkat süresini
ve yoğunluğunu geliştirmelerini de sağlar.
Çocukların sayıları tanıma, sınıflandırma, gruplama, parçalardan bütün
oluşturmalarını kolaylaştırır. Düşünme, karar verme, akılda tutma gibi zihinsel işlevleri de
geliştirir. Eğitici oyuncaklarla oynanan oyunlar çocukların algılamasını, bir konuda belli bir
süre dikkatini toplayabilmesini, problemlere deneme yanılma yoluyla çözümler bulmasını
sağlamaktadır. Gözlem yapmalarını kolaylaştırır. Araştırma ,karşılaştırma, ilişki kurma,
benzerlerini ya da farklılarını bulma gibi görsel yeteneklerini geliştirmelerine yardımcı olur.
Resim 1.17 : Eğitici oyuncak köşesi çocuğun yaratıcılığı destekler
Çocukların zihin gelişiminde büyük önemi olan bu oyuncaklarla çocuklar büyük,
küçük, sayı, renk, şekil, miktar vb. pek çok kavramı da geliştirme imkânı bulurlar. Ayrıca
eğici oyuncak köşesi yaratıcılığı da destekler. Grupla oynanan eğitici oyuncaklar ise
çocukların birbirleriyle iletişim kurmalarına iş birliği içinde bir oyunu sürdürebilmelerine
fırsat verdiği için dil gelişimi ve sosyal gelişimi açısından da önemlidir. Eğitici oyuncaklar
elgöz koordinasyonunu ve küçük kas becerilerinin gelişimini desteklemektedir. Çocuklar
eğitici oyuncaklarla oynarken, oyuncağın amacına uygun belli yönergelere uyarak ve belli
bir süre bir etkinliği sürdürebilmek gibi davranışları kazanırlar. Eğitici oyuncaklarla olaylar
ve objeler arasında neden-sonuç, benzerlik, parça-bütün gibi ilişkiler kurarak veya onları
belli bir özellik ya da oluş sırasına göre sıralayarak ve gruplayarak zihinsel yeteneklerini
geliştirirler.
Resim1.18 : Eğitici oyuncak çeşitleri
Çocukların küçük kas gelişimine yardımcı olan bu oyuncaklardan bazıları; plastik
legolar, bul yaplar, bilmeceler, tahta oyuncaklar, eşleştirmeli parça bütün ilişkili, geçmeli
oyuncaklar vb.dir. Köşeye verilen temaya ve kazanımlarla ilgili olarak yeni oyuncaklar da
ilave edilmelidir. Köşeyi ilgi çekici hale getirebilmek için oyuncakların hepsi ortaya konmaz,
bazıları kaldırılarak yeniliğe ihtiyaç duyulduğu anda ortaya getirilmelidir. Öğretmen bu
eğitici oyuncakları piyasadan alabileceği gibi kendi de yapabilir.
 Eğitici oyuncak alırken ve hazırlarken dikkat edilmesi gereken noktalar:
 Eğitici oyuncaklar çocukların yaşına ve gelişim düzeyine uygun olmalıdır.
 Eğitici oyuncaklar basitten karmaşığa doğru olmalıdır.
 Çevre özelliklerine uygun olmalıdır.
 Dayanıklı malzemeden hazırlanmış olmalıdır.
 Resimleri anlaşılır ve canlı renklerde olmalıdır.
Eğitici oyuncak köşesinde birkaç tane masa ve sandalye bulunmalıdır. Masanın ve
sandalyelerin şekillerinin ve renklerinin farklı olması bu köşeyi diğerlerinden ayırmaya
yarayacaktır. Çocukların rahatça, dikkatleri dağılmadan oynayabilmeleri için bu köşenin
diğer köşelerden uzakta ve sınıfın sessiz, aydınlık bir bölümünde düzenlenmesinde yarar
vardır. Oyuncaklar çocukların rahatça alıp koyabileceği boylarına uygun büyüklükteki
raflara düzgün bir şekilde yerleştirilmelidir. Zaman içinde bu oyuncaklar da değişiklik
yapılması köşeyi cazip kılar.
 Eğitici oyuncaklardan iyi bir sonuç alınabilmesi için;
 Oyuncakların özenle kullanılması çocuklara öğretilmeli nasıl oynanacağı
açıklanmalıdır.
 Eğitici oyuncaklarla oynayan çocuklara oyuna başlamadan öğretmen amaçları ve
kuralları tanıtmalı çocuk istemediği sürece yardım etmemelidir.
 Öğretmen eğici oyuncak ile oynayan çocukları desteklemeli ve zaman zaman onları
övmelidir.
 Öğretmen çocuklar arasında yarışma havası estirmemeli, baskı yapmamalıdır.
 Özellikle çocukların zihin gelişimlerine yardımcı olan oyuncaklar eğitici oyuncak
köşesinde yer almalıdır.
g ) Müzik Köşesi
Müzik ve ses daha anne karnında iken yaşamımıza girmektedir. Bir sanat dalı olan
müzik, insan hayatında pek çok amaç için bir araç olmaktadır. Eğitim, dinlenme, üretimi
arttırma, rahatlama, tedavi vb. müziğin fonksiyonları arasındadır. Müziğin en önemli
işlevlerinden biri de evrensel olmasıdır. Müzik,aralarında çeşitli farklar olan insan gruplarını
aynı duyguda birleştirebilmektedir.
Resim 1.19: Müzik köşesi ritim araçları
Erken yaşlarda müzik ve müzik eğitiminin pek çok yararları vardır. Bir sanat ve
kültür ürünü olan müzik çocuklara büyük mutluluk verirken sosyal, duygusal doyum ve
rahatlama sağlar. Müziğin ritmine uyularak yapılan çeşitli danslar küçük kas gelişimine,
zihin dil gelişimine, kulak eğitimine yardımcı olur. Aynı zamanda çocukta yaratıcılığın
desteklenmesinde de büyük rolü vardır.
Resim 1.20: Müzik köşesi ritim araçları
Okul öncesi yıllar öğrenmenin en hızlı ve en iyi olduğu dönemdir. Bu nedenle okul
öncesi eğitim kurumlarında eğitimcilerin çocukların seviyelerine göre müzik etkinlikleri ve
müzik köşesi düzenlemeleri gerekmektedir. Çocukların müziğe olan ilgi ve sevgilerini
geliştirerek estetik duyarlılık kazanmalarına olanak tanıyan bir köşe düzenlenmelidir.
Okul öncesi eğitim kurumlarında eğer uygun ortam varsa bir oda, yoksa yine sınıfın
bir köşesi müzik köşesi olarak düzenlenebilmelidir. Duvarlara çeşitli müzik aletlerinin
resimleri yapıştırılabilir. Kenara bir sehpa üzerine teyp ya da pikap gibi bir müzik aleti
konulabilir. Bunların dışında müzik köşesinde bulundurulabilecek müzik aletleri şunlardır.
Çelik üçgen, ziller, tefler, tahta kaşıklar, kastanyetler, ritim sopaları, marakaslar, küçük
davullar, çıngıraklar, darbukalar, çanlar, kutular vb. ritim aletleri hazır alınarak, gerek
öğretmen tarafından hazırlanarak ,gerekse çocuklarla birlikte yapılarak bulundurulabilir.
Resim 1.21 :Müzik köşesi , çocuğun müziğe yeteneğinin ortaya çıkmasını sağlar
Ritim aletlerinin yanı sıra keman, mandolin, trampet, mızıka, metalofon, ksilefon
gibi çalgılar da bulunabilir. Bir müzik köşesinde bütün çalgıları bulundurmak mümkün
değildir. Bunların bir kısmı zaman, zaman bu aleti çalan kişi tarafından tanıtılırsa çocuklar
için daha ilgi çekici olabilir.
Müzik köşesi, çok sesli bir köşe olduğu için diğer köşeleri gürültü yönünden rahatsız
etmeyecek bir yere yerleştirilmelidir. Ayrıca bu köşedeki müzik aletlerinin çevreyi rahatsız
etmeden nasıl kullanılması gerektiği çocuklara öğretmen tarafından anlatılmalıdır. Müzik
köşesi sadece bir köşe olarak kalmamalı bütün etkinlikler de bu köşeden yararlanılmalı.Hatta
bu etkinlikler evcilik köşesinden getirilen minderlerle ya da sandalyelerle müzik köşesinde
yapılmalıdır. Beraber şarkı söylerken çeşitli müzik aletleri kullanılmalı ritim sopaları vb.
müzik aletleri kullanılarak şarkının ritmine eşlik etmeleri sağlanmalıdır.
Bütün müzik aletlerinin yerleştirileceği bir dolaba bu köşede ihtiyaç vardır. Dolabın
bol raflı ve çocukların boyuna uygun yükseklikte olması gerekmektedir.Bu dolap ve rafların
bir bölümüne çeşitli çocuk şarkı kasetleri, masal kaset ve CD’leri, klasik müzik, folk müzik,
gibi çeşitli müzik kaset ve CD’leri yerleştirilebilir. Radyo, kaset, CD, DVD çalar, gibi
elektronik araçlar ilave edilmelidir.
Serbest zaman faaliyetlerinde çocuklarla beraber çeşitli artık materyallerden yapılan
ritim araçları da burada yerini almalıdır. Önemli olan bir noktada ritim araçlarının çocukların
sayısına uygun olmasıdır.
 Müzik köşesinin çocuğa yararları:
 Müzik sevgisini, zevkini geliştirir.
 Müzik yeteneğinin ortaya çıkmasını sağlar.
 Ruhen rahatlamasını, deşarj olmasını sağlar.
 Bütün gelişimlerine katkısı olur.
 Milli ve kültürel değerleri öğrenir.
 Ses ve kulak eğitimine yardımcı olur, ritim yeteneği gelişir.
h ) Geçici İlgi Köşeleri
Okul öncesi eğitim kurumlarında planlanan konularla ilgili gerçekleşmesi düşünülen
amaçlar ve kazanımlara yönelik geçici köşeler düzenlenir. Amaçlar, kazanımlar ve verilecek
tema konusuna bağlı olarak zaman zaman yer verilebilen, genellikle insanların toplumsal
yaşamlarıyla ilgili mesleklere ve onların çalıştıkları yerlere ilişkin oluşturulan köşelerdir.
Geçici ilgi köşeleri, diğer köşelerden farklı olarak günlük eğitim programında sürekli
bulundurulması zorunlu köşelerden değildir Düzenlenecek köşelerin konuları tamamıyla
öğretmenin yaratıcılığına ve hayal gücüne bağlıdır. Mesleklerle ilgili bir köşe
düzenlenebileceği gibi hayvanlarla ilgili ya da yapraklarla ilgili bir köşe de düzenlenebilir.
 Geçici ilgi köşelerinin çocuklara sağladığı yararlar konuya göre değişmekle
beraber ortak yanları şunlardır:
 Yaratıcılığını hayal dünyasını geliştirir.
 Kazanımların pekişmesini sağlar.
 Duygusal boşalım sağlar.
 Dil ve sosyal gelişimine yardımcı olur.
 Problem çözme yeteneğinin gelişimini destekler.
 Yaşayarak öğrenir.
Geçici ilgi köşeleri için belirli araç gereç ismi söylemek mümkün değildir. Köşede
bulundurulabilecek araç ve gereçler konuyu destekleyici olmak şartıyla öğretmenin
yaratıcılığı çerçevesinde sınırlıdır. Dikkatli olunması gereken, köşeye getirilen araç
gereçlerin çocuğa zarar vermeyecek, tehlike yaratmayacak nitelikte olmasıdır.
Trafikle ilgili hazırlanabilecek bir geçici köşede trafik lambaları, çeşitli trafik
araçları, trafik işaretlerinden hazırlanan kartlar, bu işaretleri açıklayan resimli kartlar, trafik
polisi kıyafetleri ilk yardım çantası gibi pek çok araç gereç kullanılabilir.
Resim 1.22 : Geçici ilgi köşeleri
Evimiz ailemiz konusunda çocukların evlerinden getirecekleri resimlerden albümler
hazırlanıp bir köşe düzenlenebilir.
Meslekler konusunda bir manav köşesi düzenlenebilir. Kasalar yapıp içine yoğurma
maddelerinden meyveler sebzeler çocuklarla birlikte yapılıp koyulabilir. Terazi, manav
önlüğü, kollukları, şapkası, küçük kese kâğıtları, tezgâh olarak kullanılabilecek kutular, fiyat
Resim 1.23 :Meslekler konusunda bir manav köşesi düzenlenebilir
etiketleri gibi araç gereçler hazırlanıp bir geçici köşe de hazırlamak mümkündür. Her geçici
köşenin özelliğine göre gerçek malzemeler konulabileceği gibi bazı malzemeler çocuklarla
birlikte de yapılabilir. Böylece onlarda sorumluluk duygusunun gelişmesine güven
duygusunun artmasına yardımcı olabilir. Konuyla ilgili sohbet ederek köşeyi düzenlemek
konunun pekişmesini sağlar.
Resim 1.24 : Geçici ilgi köşeleri
Malzemeler rastgele konulmamalı, o köşenin özelliğini yansıtarak çocuğun ilgisini
çekecek şekilde düzenlenmelidir. Bu malzemeler, o mesleğe ait kullanılan giysiler, şapkalar,
çantalar, mesleğe özgü araç gereçler olabilir.
ı ) Kostüm ve Aksesuar Köşesi
Çocukların sağlıklı büyüyüp gelişmeleri için duygu ve düşüncelerini rahatça ortaya
koyabilmeleri gerekir. Bunun için de kendilerini rahat ve özgür hissedebilecekleri ortamlara
ihtiyaç vardır. Bu ortamlardan biri de kostüm ve aksesuar köşesidir. Çocuklar burada
oynarken rahat bırakılmalı, istedikleri kostüm ve aksesuarları kullanarak diledikleri oyunları
canlandırmalarına, oynamalarına imkân verilmelidir. Bu onların yaratıcılıklarının
gelişmesinde çok önemlidir.
Kostüm ve aksesuar köşesi, şartlar elveriyorsa evcilik köşesinin yanında
düzenlenmelidir. Eğer koşullar uygun değilse evcilik köşesi ile birleştirilerek
düzenlenmelidir. Kostüm ve aksesuar köşesi sadece anaokullarında bir köşe olarak
kalmamalı, ana dili etkinliklerinde özellikle de yaratıcı dramatizasyonda kullanılmalıdır.
 Kostüm ve aksesuar köşesinde bulundurulabilecek malzemeler:
Elbiseler, etekler, kemerler, çeşitli şapkalar, ayakkabılar, terlikler, maskeler, patikler,
kemerler, önlükler, masal kahramanlarının kıyafetleri, palyaço kıyafetleri, çeşitli iş
kıyafetleri ( bakkal, manav, aşçı, vb.) çantalar (seyahat çantaları, okul çantaları, bayan kol
çantaları, evrak çantaları, pazar çantaları vb.), giysilerle kullanılabilecek değişik aksesuarlar
(takılar, fularlar, tokalar, saç bantları, kol saatleri, gözlükler gibi) bu köşede
bulundurulmalıdır. Ayrıca amaç ve kazanımlar ile seçilen tema doğrultusunda farklı
kültürlere ait değişik giysiler ve aksesuarlar, kumaş parçaları, tüller de ilave edilebilir.
Kostüm ve aksesuar köşesinde bulundurulabilecek malzeme ne kadar fazla olursa
çocuklar için o kadar çeşitli oyun imkânı doğar. Hazırlanan kostümlerin yanında, yetişkin
kıyafetleri de bu köşede yer alabilir. Bu köşede çocuklar, yetişkinlere ait giysileri ve
aksesuarları kullanmaktan büyük zevk duyarlar. Hazırlanacak kostümler çocuklara uygun
boy ve ölçülerde canlı renklerde ve dayanıklı ve kolay temizlenen malzemelerden yapılmış
olmalıdır. Köşede kâğıtlardan yapılmış birkaç kıyafet de yer almalıdır. Ancak bunların nasıl
kullanılması gerektiği öğretmenler tarafından çocuklara anlatılmalıdır. Ayrıca çocukların
kendi yaratıcılıklarını kullanarak kıyafet hazırlamalarına imkân tanımak için kumaş
parçaları, tüller de bulundurulmalıdır.
Resim 1.25 :Kostüm ve aksesuar köşesinde bulundurulabilecek kıyafetler
Kostümler çocukların boyuna uygun yükseklikte ön tarafı tamamen açık (kapaksız)
bir gardırop, kıyafetlerinin asılıp yerleşmesi ve düzenli görünmesi açısından düşünülmelidir.
Dolabın alt tarafında ayakkabı, terlik ve maskeler, kemerler, kolyelerin yerleştirileceği birkaç
tane raf olması gerekmektedir. Köşenin bir yerine çocukların kendisini görmesi için bir boy
aynasının yerleştirilmesi uygun olur. Büyük boy kartonlardan yapılan ağaçlar, ev resimleri
vb. dekorlar köşeyi daha eğlenceli hale getirir.
Çocukların yaşadıkları oyunları şekillendirmesi, yetişkin dünyasını keşfetme
çalışmaları, sosyal ilişkiler, öğrendikleri masalları hikâyeleri canlandırmaları kostüm ve
aksesuar köşesinde gerçekleşir.
 Kostüm ve aksesuar köşesinin çocuklara yararları:
 Çocukların yaratıcılıkları gelişir.
 Duygusal boşalım sağlar.
 Kendilerini ifadelerini kolaylaştırır.
 Hayal gücünü geliştirir.
 Dil becerilerini geliştirir.
 Sosyal gelişimine yardımcı olur.
 Duygusal ihtiyaçları konusunda bilgi verir.
 Bazı çocukların duygusal sorunlarından uzaklaşmasına yardım eder.
 Eğlenceli yaşantılar kazandırır.
 Kendi kendini kontrol etmesinde yardımcı olur.
 Güven duygusunu geliştirir.
1.3.2. Sanat Etkinlikleri
Sanat çalışmaları, gün içinde çeşitli formlarda çocuklar için etkili bir öğrenme fırsatı
olarak da kullanılabilir. Sanat çalışmalarından, eğitim programındaki amaç ve kazanımlara
ulaşmada teknik olarak da yararlanılabilir. Çok sayıda sanatsal teknik kullanılarak
yapılabilecek çalışmalar vardır. Bu çalışmaların günlük plan içinde yer alması beklenir.
Sanat etkinliklerinde çocuklar, malzemeleri istedikleri gibi kullanarak ve yaratıcılıklarını
ortaya koyarak bir eser meydana getirirler.
Sanat çalışmaları yalnızca serbest zaman da yapılan etkinlikler değildir. Bazen tek
başına bir sanat çalışması yapılabildiği gibi bazen de diğer etkinliklerin tamamlayıcısı olarak
yapılabilir.
Serbest zaman etkinliklerinden biri olan sanat etkinlikleri okul öncesi eğitimde
önemli bir yer tutar. Okul öncesi eğitim kurumlarında yer alan sanat etkinlikleri; yoğurma
maddeleriyle çalışma, boya çalışmaları, kâğıt işleri ve kolaj çalışmalarını kapsar.
 Sanat etkinliklerinin çocukların gelişimine olan yararları:
 Kendini ifade etme, seçim yapma, karar verme yeteneklerini geliştirir.
 Araç gereçleri kullanırken yeni fikirler edinir, yeni kavramlar öğrenir ve duygusal
yetilerini geliştirir.
 Kendini sözlü olarak ifade etmeyi öğrenir, dil becerilerini geliştirir.
 Yardımlaşma, paylaşma, grupla çalışmayı öğrenir, toplumsal kavramlar edinir.
 Kendi işini kendi planlamayı, uygulamayı ve sonuçlandırmayı başarır. Özgür
davranmayı öğrenir.
 Göz-el eş güdümünü sağlar.
 Küçük ve büyük kas gelişimine yardımcı olur.
 Çevresindeki güzellikleri, biçim, renk, doku gibi kavramları ayırt etmeyi ve
değerlendirmeyi öğrenir.
 Çevresine ve doğaya olan duyarlılığını geliştirir.
 Duygusal rahatlama sağlar.
 Zamanını yapıcı şekilde değerlendirir, zevkli uğraşlar edinir.
 Sanat etkinliklerinin çocuklara yararlı olabilmesinde öğretmenin bu
etkinliklerdeki rehberliği çok önemlidir. Etkinlikler sırasında öğretmen;
 Çocukları yaratıcılığa yöneltmeli ve yapıcı olmalıdır.
 Eğitici ve rahat olmalıdır.
 Gerektiği zaman ve yerde çocuğun başarısına destek olmalıdır.
 Çocuğun çalışmalarına karşı gerçeğe dayalı ve içten övgülerde bulunmalıdır.
 Günlük program içinde resim ve el işi etkinliklerini önceden planlamalıdır. Araç
gereç, yer, temizlik ve süreyi ayrıntılı olarak uygulamaya koymalıdır.
 Çevre ve doğaya çocukların ilgisini çekmelidir.
 Çocukları engellemeyecek biçimde yanlarında bulunmalı, sakin bir şeklide onları
dinlemelidir.
 Her çocuğu kendi ilgi beceri ve gelişim düzeyine göre değerlendirmelidir.
 Çocuklar arasında kıyaslamalar yapmamalıdır.
 Çocukların yaptığı etkinlikleri titizlikle saklamalı, günü gününe kurumun belli
yerlerinde sergilemeli, üzerlerine adlarını ve günün tarihini yazmalıdır.
 Etkinlik süresi ve yerindeki kuralları önceden sade ve açık olarak anlatıp, tutarlı
biçimde uygulamalıdır.
 Etkinliklerin hazırlanması, temizlik, düzenleme gibi konularda çocukların yardımını istemelidir.
 Örnekler yapmak ve önerilerde bulunmak yerine, araç-gerecin kullanılmasını açıklamalıdır.
 Etkinlik biterken çocuklara etkinliğin bitmesine çok az süre kaldığını belirtmeli,
yeterince uyarmalıdır.
Sanat etkinliklerinde kullanılan malzemelerin gelişigüzel seçilmemesi gereklidir.
Gelişigüzel seçilen malzemeler, çocukların ilgi ve gereksinimlerini karşılayamaz. Öğretmen
kullanılacak malzeme konusunda iyi bir seçici olmanın yanı sıra yaratıcı da olmalıdır.
Araştırmacı ve yaratıcı bir öğretmen, etkinliklerle ilgili yeni malzemeler bulabilir yeni
yöntem ve teknikler geliştirebilir.
Sanat etkinlikleri, artık malzeme kullanımına oldukça uygundur. Etkinlikler
sırasında çocukların kullanacağı önlükler, yetişkinlerin eski gömlek ve bluzlarının kolları
kesilerek yapılabilir, Parlak renkli kumaş parçaları, ipler, yünler, kurdele parçaları, yaldızlı
kâğıtlar, paket kâğıtları, kutu kâğıtları, yumurta kartonları, renkli gazete ve dergiler, kömür
parçaları, artık tebeşir gibi malzemeler etkinliklerde kullanılabilir.
1.3.2.1.Sanat Etkinliklerinin Çeşitleri
Günlük eğitim programında, serbest zaman etkinlikleri içerisinde özelliklerine göre farklı
teknikler gerektiren sanat etkinliklerinden; yoğurma maddeleriyle çalışma, kağıt çalışmaları,
boya çalışmaları ve kolaj çalışmaları her gün düzenli olarak aynı anda çocuklara sunulması
gereken etkinliklerdir.
a) Yoğurma Maddeleri
Yaratıcılık, duygusal doyum el ve parmak kaslarının gelişmesini sağlayan hayal
gücünü geliştiren çocuğun eline alıp şekillendirdiği maddelere yoğurma maddeleri denir.
Okul öncesi eğitim kurumlarına en ucuz ve en kolay yoldan sağlanan malzeme, yoğurma
maddeleridir. Okul öncesi eğitim kurumlarının vazgeçilmez malzemelerindendir. Okulun ilk
günlerinde çocuğa tuz seramiği verilir. Çünkü çocuk yumuşak materyallerle oynamaktan,
yoğurmaktan ve değişik şekiller yapmaktan çok hoşlanır. Çocuk gelişip beceri kazandıkça
tuz seramiği yerini diğer yoğurma maddelerine bırakmalıdır. Yoğurma maddeleri, çocuklara
üç boyutla çalışabilme imkânı veren malzemelerdir. Çocuklara verilecek yoğurma maddeleri
renklendirilebilir ya da olduğu gibi verilir.
Resim 1.26 : Yoğurma maddesi (kil) çalışma örnekleri
Sanat çalışmaları sırasında tuz seramiği, kil, plasterin, talaş hamuru, kâğıt hamuru,
cam macunu ve mum gibi yoğurma maddeleri çocukların gelişim özelliklerine uygun artık
materyallerle birlikte kullanılabilir.
Çocuklar yoğurma maddelerini kopararak, mıncıklayarak, yuvarlayarak,
düzleştirerek şekillendirir ve onlarla üç boyutlu çalışmalar yaparlar. Çocuklar yoğurma
maddeleriyle yaptıkları çalışmalarda belli aşamalardan geçerler. Bu aşamalardan geçme
süresi, onlara tanınan fırsatın sıklığı ve kalitesiyle ilgilidir. Yoğurma maddeleri kolay şekil
alabilecek yumuşaklıkta, yapışmayan, kuruduğu zaman şekli bozulmayan, gerektiğinde
renkli kullanılabilecek özellikte olmalıdır. Çocukların bu çalışmalara ilgisini artırmak ve
yaratıcılıklarını geliştirmek için yoğurma maddeleriyle birlikte, küçük yuvarlak sopalar,
pasta ve kurabiye kalıpları, kuru yemiş kabukları, düğmeler, boncuklar, küçük mukavva ve
plastik kutular, rulolar, renklendirilmiş makarnalar, makaralar, tül gibi gözenekli kumaş
parçaları, renklendirilmiş kürdanlar, şişe kapakları, ağaç kabukları, kozalaklar gibi artık
materyallerden yararlanılabilir. Öğretmen artık materyallerin hepsine aynı gün yer vermek
zorunda değildir. Malzemelerin bulunma durumuna göre farklı günlerde değişik malzemeler verebilir.
Öğretmen çocukları, yoğurma maddeleriyle çalışırken özgür bırakmalı, çocukların
ürünlerini saklamalı ve ürünleri üzerinde onlarla birlikte konuşmalıdır. Çocuklar
istediklerinde yaptığı ürünleri kurutarak saklayabilirler.
 Yoğurma maddelerinin çocuğun gelişimine etkileri:
 Çocukların duygusal doyuma ulaşmasını ve sıkıntılarından kurtulmasını sağlar.
 Çocuklara hoşça vakit geçirterek eğlendirir.
 Çocukların sosyalleşmesine yardım eder.
 Bazı olumsuz duyguların (saldırganlık gibi) olumlu yöne yönelmesini sağlar.
 EI ve parmak kaslarını geliştirir.
 Çocukları yaratıcılığa sevk eder. Yaratıcı düşünme yeteneğini geliştirir.
 Çocukların sanata karşı ilgileri, yoğurma maddeleri ile artar ve yeteneklerini ortaya çıkarır.
 Yoğurma maddeleri ile çalışan çocuklar bazı becerilerini geliştirirken, aynı zamanda
düşünürler, yeni buluşlar ortaya koyarlar ve kendilerine güvenleri artar.
 Bir işe başlama ve sonuçlandırma gerçekleşeceğinden sorumluluk duygusunun
gelişmesine yardım eder.
 Yoğurma maddeleri ile çalışırken dikkat edilmesi gereken noktalar:
 Çalışılacak masa kolay temizlenen türden seçilmelidir veya masaya düz renk
muşamba ya da naylon örtülebilir.
 Yoğurma maddeleri ile çalışırken çocukların ilgisini çekmesi ve onları yaratıcılığa
sevk etmesi için oklava, merdane, çeşitli kutu kapakları, plastik pasta kalıpları,
makaralar, yassı tahta parçaları, çubuklar vb. verilebilir.
 Çocuklar çok iyi yönlendirilmeli ve kopya edilebilecek modeller verilmemelidir.
 Yoğurma maddeleri elma büyüklüğünde yuvarlaklar halinde verilmelidir.
 Kıvamı ele yapışmayacak şekilde olmalıdır.
 Yukarıdaki malzemelerin yanı sıra bol miktarda artık malzeme ( makaralar,
mercimekler, yünler, kibrit çöpleri) de bulundurulmalıdır.
 Yoğurma Maddesi Çeşitleri
 Tuz seramiği
 Kâğıt hamuru
 Talaş hamuru
 Macun
 Kil hamuru
 Mum
 Plastirin
Bu yoğurma maddelerinden en pratik şekilde hazırlanan, en ekonomik olan ve en
çok kullanılan tuz seramiğidir.
1 )Tuz Seramiği: Ekonomik ve kolay hazırlanan bir yoğurma maddesidir.
Sadece anaokulunda değil evlerde de kullanılabilir. Çocuk hamuru önce
mıncıklamaya sonra yuvarlak toplar yapmaya, yılana benzer şekiller
oluşturmaya başlar. Tuz seramiği doğal rengi ile olduğu gibi içine boya
katılarak renkli olarak da hazırlanabilir. Böylece daha ilgi çekici hale
getirilebilir. Tuz seramiği çeşitli şekillerde hazırlanabilir.
-Pişirilmeden hazırlanan tuz seramiği
Malzemeler:
 2 çay bardağı un
 1 çay bardağı tuz
 1 çay bardağı su
 1- 2 damla sıvı yağ
 Zararsız toz boya
 Geniş bir kap
Hazırlanışı:
Geniş bir kap içinde un, tuz ve su (1-2 damla sıvı yağ) karıştırılır. Su azar azar ilave edilir.
Renkli hamur hazırlanmak isteniyorsa zehirsiz toz boya da ilave edilebilir.
Karışım yoğrularak kulak memesi yumuşaklığında bir hamur elde edilir. Hamurun ele yapışmayacak
kıvamda olması gerekir. (Eğer hamur ele yapışıyorsa biraz un, katı olmuşsa
biraz su katılabilir.)
Elde edilen hamur elma büyüklüğünde, parçalara ayrılır.
Parçalara ayrılan hamur çocuğa verilerek şekil yapması istenir. Şekillendirme sırasında artık
malzemeler de kullanması istenebilir ( ipler, kibrit çöpü, fındık kabuğu gibi. )
Şekillendirilmiş tuz seramiği renksiz ise kuruduktan sonra sulu boya ile çocuk tarafından
boyanarak canlı bir görünüm de elde edilebilir.
-Pişirilerek hazırlanan tuz seramiği
Malzemeler:
 2 Çay bardağı nişasta
 4 çay bardağı kaynar su
 4 çay bardağı tuz
 Toz boya
Hazırlanışı:
Nişasta ve toz boya karıştırılır. Karıştıra, karıştıra kaynar suya katılır. Pütürleri gittikten
sonra karışım kaşığın etrafında top halinde toplanmaya başlayıncaya kadar benmaride
pişirilir. Bu malzeme çok çabuk koyulaşacağından fazla pişirilmemeye özen gösterilir.
Karışım sertleşmeye, katılaşmaya başladığında sıcak su ilave edilir. Ateşten indirilip
toplanan hamurlar yuvarlak halinde çocuklara verilir. Çocuk oynamaya başladığında ellerine
yapışırsa çocuğun ellerine biraz nişasta serpilir.
Hamur renksiz ise kuruduktan sonra boyanıp verniklenerek saklanır.
-Tuz Seramiği
Malzemeler:
 1bardak tuz
 2/3 bardak su ile karıştırılır.
 1 bardak soğuk su
 1 bardak mısır nişastası
Hazırlanışı:
1 bardak tuz, 2/3 bardak su ile karıştırılır. Kaynama noktasına gelinceye kadar ateşte pişirilir.
Nişasta soğuk suda eritilir ve hızlı hızlı çırparak sıcak karışıma eklenir. Bu karışım elle
toplanacak hamur kıvamına gelinceye kadar yoğrulur. Hamuru esnekleştirmek için gerektiği
kadar su damlatılarak yeniden yoğrulur. Bu tuz seramiğinden çocukların yaptığı yapıtlar
kuruduktan sonra boyanabilir.
Okul öncesi eğitim kurumlarında tuz seramiği ve kilden başka yoğurma maddeleri de
kullanılır. Fakat çocukların değişik materyallerle tanışmaları için kâğıt hamuru, talaş
hamuru, macun, plasterin gibi malzemeleri kullanmakta yarar vardır. Kâğıt hamuru gazete
kâğıdından, tuvalet kâğıdından, grafon kâğıdından hazırlanabilir.
2 ) Kil Hamuru: Okul öncesi eğitim kurumlarında kullanılan
maddelerin başında gelir. Toz veya hamur halinde hazırlanmış kil hamuru
piyasadan satın
alınabilir. Eğer
iyi koşullarda
saklanırsa
defalarca
kullanılabilir
Hazırlanışı:
Toz halindeki kil su ile
karıştırılarak ele yapışmayacak
kıvamda hamur yapılır. Ele
yapışıyorsa sulu hazırlanmış
demektir. Üç boyutlu çalışmalar
için kil uygun bir malzemedir.
Diğer yoğurma maddelerinden
Resim 1.27 : Kil hamuru ile çalışma
daha dayanıklıdır, kolay ve kalıcı şekil verilebilir. Hatta fırınlanıp daha uzun ömürlü
saklanabilir. Kili uzun zaman saklamak için üzeri ıslak bezle
örtülmelidir.
3 ) Kâğıt Hamuru: Kâğıt hamuru ile çalışma büyük yaş gruplarında daha başarılı
olur. Hamurun hazırlık aşamasına çocukların da katılımı sağlanabilir. Kâğıtların iyice
erimesine ve hamurun dağılmamasına dikkat edilmelidir.
Malzemeler:
 3 tabaka gazete kâğıdı
 1 bardak formika zamkı
 1 bardak un ya da nişasta
Hazırlanışı:
Kâğıtlar elle çok küçük parçalara ayrılır. Yumuşayıncaya kadar su içinde pişirilir. Hamur
halini aldığı zaman suyu süzülür. Soğuduğunda elle suyu sıkılır. Zamk, un veya nişasta ilave
edilerek yoğrulur. İstenirse boya ilave edilir. Boya ilave edilmeden de kullanılır.
-Grafon Kâğıdı Hamuru
Malzemeler:
 1 tabak grafon kâğıdı
 1 çorba kaşığı tuz
 1 bardak un
Hazırlanışı:
Grafon kâğıdı elle küçük parçalara ayrılır. Kâğıtlar bir kabın içinde ıslatılarak bir gün bekletilir.
Yumuşadığında suyu süzülür ve biraz sıkılır. Un katılarak iyice yoğrulur. İstendiğinde
boya ilave edilir. Grafon kâğıdı yerine tuvalet kâğıdı veya kâğıt mendil de kullanılabilir.
4 ) Talaş Hamuru:
Malzemeler:
 6 bardak kereste tozu
 5 bardak un
 2 çorba kaşığı tuz
Veya
 4 bardak kereste tozu
 2 bardak un veya zamk
 1 bardak su
Hazırlanışı:
Derin bir kabın içinde kereste tozu ve diğer malzemeler karıştırılır karışıma su azar azar
ilave edilir. Hamur kıvamına gelinceye kadar yoğrulur. Talaş hamuru nemli bir beze sarılır
ve bekletilirse bir hafta süre ile kullanılabilir.
5 ) Macun
Malzemeler:
 1 bardak tuz
 1/2 bardak çamaşır kolası
 2/3 bardak su
Hazırlanışı:
Tuz, su ve kola bir kap içinde benmari yöntemi ile pişirilip soğutulur. Yoğrularak istenilen
kıvama getirilir. İstenirse toz boya ilave edilerek renklendirilir. Macun hamuru soğuduktan
sonra hava almayan naylon torbada saklanır.
6 ) Mum
Malzemeler:
 3 adet beyaz mum
Hazırlanışı:
Mumun yoğurma maddesi olarak kullanılabilmesi için yumuşatılabilirse de çocuklar bu işi
pek kolay başaramazlar. 3 adet beyaz mum benmari yöntemiyle eritilir. İstenirse boya ilave
edilerek boyanır. Ateşten indirilir. El ile tutulacak sıcaklığa gelinceye kadar soğutulur ve
kullanılır.
7 ) Plastirin:
Plastirin anaokullarında yapılamaz. Ancak kırtasiyelerden temin edilebilir.
Plastirin, içindeki yağlar nedeniyle yumuşaktır. Kurumaz ve katılaşmaz iyi bir plastirin
normal ısıda yumuşak ve esnektir. Büküldüğünde çatlamaz. Çeşitli renkleri vardır.
Ekonomik değildir. Uzun süre kullanabilmek için renklerin birbirine karıştırılmaması
gerektiği çocuklara açıklanmalı. Plastirini yumuşatmak istediğimizde içine vazelin katılır.
 Yoğurma Maddelerinin Saklanması
Yoğurma maddelerinden tuz seramiği anaokulunda kullanıldıktan sonra naylon torba
içinde buz dolabında 7-10 gün saklanabilir. Talaş ve grafon kâğıdı hamuru buzdolabında bir
hafta saklanabilir. Kâğıt hamurunu da buzdolabında bir hafta saklayabiliriz. Plastirin kullanıldıktan
sonra kendi kutusu içinde uzun süre saklanabilir. Plastirin dayanıklıdır, uzun süre
kullanılabilir.
b) Boya Çalışmaları
Boya çalışmaları okul öncesi eğitim kurumlarında bütün öğretmenlerin hemen
hemen her zaman yer verdikleri bir sanat etkinliğidir. Serbest zaman etkinlikleri içinde
uygulanır. Boya çalışmaları çocuğu rahatlatır ve kendini ifade etmesini sağlar. Çocuklar
boyaları resim yapmak, bazı çalışmalarını renklendirmek için kullanırlar. Örneğin yoğurma
maddeleri ile yaptığı bir çalışmayı renklendirmek için kullanırlar. Bu çalışmaları çocuklar
bazen tek başlarına bazen de grup halinde yaparlar.
Boya çalışmaları masalarda yapılır. Boyalar, fırçalar ve kâğıtlar, resim yapılacak
masanın üzerine bırakılır. Öğretmen çocuklara boya çalışmasına başlamadan önce gerekli
bilgileri vermelidir.
Resim çalışmaları bittikten sonra çocuğun yaptığı resmi anlatması istendiğinde
anlattıkları kâğıdın arkasına yazılır. Yapılan resimler yayın panosuna asılır ve çocuğun
çalışmasına değer verildiği hissettirilir. Tarih sırasına göre resimler incelenerek çocuğun
gelişimi hakkında fikir sahibi olunur. Boya çalışmalarını uygularken öğretmen artık
materyallerden yararlanmalıdır.
Boya çalışmalarında pastel boyalar, kalın keçeli kalemler, sulu boyalar, mum
boyalar, renkli tebeşirler ve varak boyaları kullanılabilir. Bunların yanında farklı özellikte ve
değişik boyutlarda kâğıtlar, kontrplaklar, ahşap yüzeyler, kolalanmış kumaşlar, tuval gibi
malzemeler boya çalışmalarında zemin olarak kullanılır.
 Okul öncesi Eğitim Kurumlarında Boya Çalışmaları Yaparken Dikkat Edilecek Noktalar
 Boya çalışmaları için kolay temizlenen malzemeden yapılmış masalar
kullanılmalı veya masaların üzerine naylon örtü serilmelidir.
 Fırçalar çocukların tutamayacağı kadar küçük veya aşırı büyük olmamalıdır.
 Boya masasına konulacak boya kadar da fırça bulundurulmalıdır.
 Öğretmen, çocuklara fırçaların ve boyaların nasıl kullanılacağını
anlatmalı, boyalar birbirine karıştırılmamalıdır.
 Öğretmen, çalışılacak tekniğe göre boya masasına malzeme hazırlamalıdır.
 Çocuğun hayal gücü etkileneceğinden çocuklar resim yaparken fazla soru sorulmamalıdır.
 Öğretmen resmini tamamlayan çocuğa -Bana ne yaptığını anlatmak ister misin?
 diyebilir. Çocuk resmini anlatırken resimde eksik bıraktığı kısımları
sorular yöneltilerek kendisine buldurup tamamlatmalıdır.
 Öğretmen çocuğu yaratıcı düşünmeye yönelterek, geliştirmeye çalışmalıdır.
 Çocuğun kullanacağı malzemeyi tam ve eksiksiz olarak önünde bulması sağlanmalıdır.
 Çocuğun yaptığı resim üzerine günün tarihi, adı, soyadı, resmi anlatmış ise kısaca özeti yazılmalıdır.
 Boya Çalışmalarının Çocuklara Sağladığı Yararlar
 Çocukların değişik nesneleri ve özelliklerini tanımasına yardımcı olur.
 Küçük kas gelişimine yardımcı olur.
 Çocukların el göz koordinasyonunu geliştirir.
 Çocukların hoş zaman geçirmelerini sağlar.
 Çocukların yeni deneyimler kazanmalarını sağlar.
 Çocukların sosyalleşmesine yardımcı olur.
 Çocuklarda renk ve şekil kavramının gelişimini sağlar.
 Yeteneklerinin ortaya çıkmasına yardımcı olur.
 Boya çalışmaları sırasında çocuklar iç dünyalarını resimlerine yansıtarak
kendilerini ifade ederler. Böylece öğretmenin çocukları tanıması
açısından da önemli rol oynamaktadır.
 Boya çalışmaları çocukların estetik duyarlılığını, yaratıcılığını ve hayal
güçlerini geliştirmelerini sağlar.
 Bu çalışmalar aracılığıyla çocuklar problemlerini konuşmadan da dile getirebilirler.
 Çalışmalarının takdir edilmesi çocuklarda güven duygusunu geliştirir
 Okul Öncesi Eğitim Kurumlarında Kullanılan Boya Çeşitleri
 Pastel boya
 Sulu boya
 Parmak boyası
Boyalarla serbest resim çalışmaları, baskı çalışmaları, ebru çalışması, kazıma boya,
sihirli boya, şeker boya, damlatma, püskürtme, basit batik çalışmaları gibi farklı teknikler
kullanılarak çalışılabilir.
 Pastel Boya
Çocuklar pastel boya ile çalışmaktan zevk alırlar. Küçük yaş grubu çocuklarında küçük
kaslar tam gelişmediğinden kuru boya çalışmalarından önceki aşamada pastel boya
kullanılır. Pastel boya ile çocuklar istedikleri gibi çalışabilirler.
 Pastel Boya İle Çalışmada Dikkat Edilecek Noktalar
 Çocuğun yaş durumu göz önüne alınmalıdır.
 Çeşitli renklerdeki boyaların çocuğa verilmesine dikkat edilmelidir.
 Pastel boyanın nasıl kullanılabileceği çocuklara açıklanmalıdır.
 Pastel boya çalışması için verilecek kâğıt çocuğun kullanacağı
büyüklükte olmalıdır.
 Çok küçük boyalar çocuklara verilmemelidir.
 Pastel Boya Çalışmaları
1- Serbest Resim
Masaların üzerine kâğıtlar ve çeşitli renkte pastel boyalar konur, çocuklar istedikleri
renkteki boyalarla resim yapabilirler.
Resim 1.28 : Pastel boya ile serbest resim
2- Kazıma Resim
Resim kâğıdı ya da karton pastel boya ile boyanır. Boyanan kâğıt kalem ucu, kibrit, kürdan
gibi araçlarla kazınarak istenilen resim yapılır. Kazıma resim küçük yaş grupları için
uygulanmaz.
3- Yaydırma Resim( Dağıtma)
Belirlenen şekil kartona çizilir ve kesilerek çıkarılır. Şeklin etrafı istenilen renklerde pastel
boya ile boyanır ve bir kâğıda yerleştirilir. Kaydırmadan karton üzerindeki boyalar kâğıda
yaydırılır. Karton, kâğıdın üzerinden kaldırılır ve kartonun şekli çıkarılmış olur.
 Sulu Boya
Çocukların en çok ilgisini çeken boya çalışmalarından bir tanesi de sulu boya dır.
Çocuğun hem oynamasına hem de beceri kazanmasına yardım eder. Sulu boya çalışmaları,
çocukların zevk duyarak yapmış oldukları çalışmalardandır. Hazır sulu boya almak yerine
hazırlayacağımız sulu boyayı kullanmak daha ekonomik olacaktır. Aynı zamanda istediğimiz
renkte istediğimiz kadar boya hazırlayabiliriz.
 Sulu Boya ile Yapılacak Çalışmalarda Dikkat Edilecek Noktalar
 Sulu boya çalışmalarında çocukların önüne çeşitli renkte boyalar
konulmalıdır.
 Çocukların çalışmalarına öğretmen müdahale etmemelidir.
 Sulu boya çalışmalarında çocukların üstlerinin kirlenmemesi için önlük
giydirilebilir.
 Fırçalar çocukların tutamayacağı kadar küçük ya da büyük olmamalıdır.
 Boya kapları çocukların fırçayı kolayca batırıp çıkarabilmeleri için geniş
ağızlı ve fazla derin olmamalıdır.
 Sulu boya ile çalışılacak kâğıt, çocukların kullanabileceği büyüklükte
olmalıdır (büyük boyutlu kâğıtlarla çocuklar gruplaşarak çalışabilirler).
 Sulu boya çalışmaları için ayaklı sehpalar, yoksa muşamba örtülmüş masalar kullanılabilir.
 Kalın fırçalar kullanılmalıdır.
 Çocuklara fırçaların ve boyaların nasıl kullanılacağı açıklanmalıdır.
Sulu Boya 1
(Pişirilmeden Hazırlanan Sulu Boya Çeşitleri)
Malzemeler:
 250 g toz boya
 2 çorba kaşığı sıvı çamaşır kolası
 4 çorba kaşığı su
 1/2 çorba kaşığı sabun tozu
Hazırlanışı:
Malzemelerin hepsi çukur bir kapta yumurta çırpıcısı ile iyice çırpılır. Kıvamına göre
gerekirse biraz daha su eklenerek bardaklara konup kullanılır.
Sulu Boya 2
Malzemeler:
 1 ölçü toz boya
 2 ölçü toz deterjan veya sabun
 2 ölçü su
Hazırlanışı:
Bütün malzemeler iyice karıştırılır. Bu şekilde hazırlanan sulu boya ile kalın boyama
fırçaları ile resim yapılır. .
Sulu Boya 3
Malzemeler:
 2 bardak ılık su
 1 bardak toz boya
 Bir miktar tuz
Hazırlanışı:
Ilık su içinde toz boya iyice karıştırılır. İçine bir miktar tuz atılarak kullanılır. Bu şekilde
hazırlanan boyanın içinde pütürler olmamalıdır.
Sulu Boya 4
( Pişirilerek Hazırlanan Sulu Boya )
Malzemeler:
 1 bardak çamaşır kolası
 1 bardak soğuk su
 2 bardak sıcak su
 1 kahve kaşığı toz boya
Hazırlanışı:
1 bardak soğuk su içinde 1 bardak çamaşır kolası eritilir. Kaynamakta olan 2 bardak su yavaş
yavaş ilave edilir. Karıştırarak pişirilir. Koyulaşıp berraklaşınca ateşten indirilir. İstenilen
renkteki boya ilave edilerek karıştırılır. Karışım sulu olduğunda bir miktar sulandırılmış
boya, karışım katı olduğunda ise bir miktar su ilave edilerek tekrar pişirilir. Sulu boya ağzı
kapalı kavanozlarda serin yerde bir hafta saklanabilir.
Sulu Boya ile Yapılabilecek Çalışmalar
A- Baskılar:
1-Sebze baskısı
(Patates, soğan, havuç gibi)
2- Sünger baskısı
3- Yaprak baskısı
4- İp baskısı
5- Rulo ile ip baskısı
6- Fırça baskısı
7- Naylon baskısı
8- El ve parmak baskısı
9- Makara baskısı
10-Kapak baskısı
1- Sebze Baskıları
 Patates baskısı: Patates yıkanır. Ortadan ikiye bölünür. Üstüne istenilen şekil
çizilerek çıkartılır. Patatesler tepsi içinde boya masasına konur. Çocuklar boya
masasına konan patatesleri istedikleri renkte boyarlar ve ters çevirerek kâğıt üzerine
bastırırlar. Bu şekilde patates üzerine çizilip çıkarılan şekiller, kâğıda çıkarılmış olur.
 Soğan baskısı: Soğan ortadan ikiye bölünür. Tepsi içinde masaya bırakılır. Çocuklar
soğanın kesilen yüzünü boyayıp ters çevirdikten sonra kâğıt üzerine bastırarak
şekillerini çıkarırlar.
 Pırasa baskısı: Pırasalar enine - boyuna üçe veya dörde bölünür. Kesilen pırasalar
masaya konulur. Çocuklar pırasaların kesilen kısımlarını boyayarak kâğıt üzerine
bastırırlar. Bu şekilde pırasaların şekilleri kâğıt üzerine çıkmış olur.
 Havuç baskısı: Havuçlar ortadan ikiye bölünür. Kesilen -havuçlar, masaya konulur.
Çocuklar havuçların kesilen yüzlerini istediklerini renklere boyayarak kâğıt üzerine
bastırırlar ve şekillerini çıkarırlar.
 Limon baskısı: Limonlar ortadan ikiye ayrılır. Kesilen limonlar masaya konulur.
Çocuklar limonların kesik yüzeylerini istedikleri renklere boyayarak kâğıt üzerine
bastırırlar ve şekillerini çıkarırlar.
2-Sünger Baskısı
Sünger baskısı doğal veya fazla delikli olan yapay süngerle yapılır. Büyük parça
halinde olan sünger, çocukların rahatça kullanabilecekleri parçalara bölünüp daha önce
hazırlanmış olan boyaya bastırılıp resim kâğıdı üzerine bastırılarak şekil çıkarılır. Çocuklar
sünger baskısıyla çeşitli şekiller yapabilirler.
3-Yaprak Baskısı
Çeşitli ağaçlardan değişik boydaki yapraklar toplanır. Masaya konur. Çocuklar
istedikleri yaprakları alarak istedikleri renkte boyarlar. Kâğıt üzerine bastırarak şekillerini çıkarırlar.
4- İp Baskısı
35-40cm uzunluğunda sicim veya paket ipi bir ucuna düğüm atılarak çocuğa verilir.
Kâğıt ortadan ikiye katlanır. İp sulu boya ile boyanır. Boyalı ip ikiye katlanmış kâğıdın bir
tarafına istenilen şekilde yerleştirilir. Bir elle ipin düğümlü tutulur. Diğer elle katlanan
kâğıdın üzerine sıkıca bastırılır, ip hızlıca çekilir.
Resim 1.29 : İp baskısı
5-Rulo İle İp Baskısı
Kâğıt havlu rulolarına çocuklar ipleri sıkıca sararlar. Daha sonra ruloları suluboya ile
istedikleri renklere boyarlar. Kâğıt üzerinde boyanmış ruloları yuvarlayarak desenleri
çıkarırlar.
6- Fırça Baskısı
Kullanılacak olan fırçalar, çocukların rahatlıkla kullanabileceği büyüklükte
olmalıdır. Değişik kalınlıkta fırçalar kullanılmalıdır. Çocuklar fırça uçlarını hazırlanmış olan
boyaya batırırlar. Daha sonra kâğıt üzerinde bastırarak kâğıtta şekil oluşturabilirler veya
yalnız baskı ile kâğıdın her tarafını doldurabilirler.
7- Naylon Baskısı
Naylonlar çocukların kullanabilecekleri şekilde kesilir. Masaya konulur. Çocuk
naylonu alır. Hazırlanmış olan boya ile boyar. Ters çevirerek kâğıt üzerine bastırır. Naylonun
şekli kâğıt üzerine çıkar.
8- El ve Parmak Baskısı
Hazırlanan boyalar masa üzerine konulur. Çocuklar el ve parmaklarının iç kısmını
boyayarak kâğıt üzerine bastırırlar. El ve parmaklarının şekillerini kâğıt üzerine çıkarırlar.
9- Makara Baskısı
Makara baskısı için tahtadan yapılmış olan makaralar tercih edilir. Makaranın
yuvarlak olan yüzü istenilen renk boya ile boyanarak kâğıt üzerine bastırılır ve
makaranın yuvarlak yüzünün şekli çıkarılır
10-Kapak Baskısı
Gazoz kapağı ve farklı özellikteki kapakların iç kısımları boyanır ve kâğıtlara
değişik şekillerde bastırılarak resimler oluşturulur.
Resim 1.30 :El ve sünger baskısı
B- Püskürtme
Şekiller karton veya kâğıt üzerine çizilip kesilir. Resim kâğıdının üstüne yerleştirilir.
Şekli çizmek yerine çiçek, yaprak, kutu kapağı ya da şeklini çıkarmak istediğiniz bir eşya
kullanılabilir. Püskürtmek için çıta ile gerdirilmiş tel ve eski diş fırçası veya herhangi bir
pompa kullanılabilir.
Püskürtme yapmak için fırça, hazırlanan sulu boyaya batırılarak telin üzerine
sürtülür. İşlem birkaç kere tekrarlanır Püskürtme kâğıt veya kumaş üzerine yapılır. Kumaş
üzerine yapılan püskürtmelerde kumaş boyası kullanılır.
C- Damlatma
Kullanılacak kâğıt ortadan ikiye katlanır. İkiye katlanan kâğıdın bir yüzüne değişik
renklerde boya damlatılır. Kâğıt üst üste kapatılarak yavaşça bastırılır. Kâğıt açıldığında,
değişik şekillerin oluştuğu görülür. Bu tarzda hazırlanan kartlar özel günlerde kullanılabilir.
D- Sihirli Boya
Kâğıt üzerine mum veya pastel boya ile çeşitli şekiller resimler yapılır. Üzeri sulu
boya ile boyanır. Mumla çizilen yerleri sulu boya boyamadığı için şekil olduğu gibi kalır.
Resim 1. 31: Sihirli boya, kazıma resim
E- Şeker Boyası
Resim kâğıdına istenilen şekil çizilerek şeklin içi toz şeker doldurulur. Bunun
üzerine çeşitli renklerde sulu boya, fırça ile damlatılır. Damlatılan boyayı şeker emer,
kuruması beklenir.
F- Şekil Çıkartma
İki çeşit şekil çıkarma çalışması yapılır.
a) Şekil çıkartmada, istenilen şekil kâğıt üzerine çizilir ve kesilir. İkinci bir kâğıdın üzerine
kesilen şekil yerleştirilir. Sulu boya ile boyanır. Şekil çizilen kâğıt kaldırılır. Çizilen şeklin
kâğıt üzerine çıktığı görülür.
b) Şekil kâğıt üzerine çizilir. Kesilerek çıkartılır. Şekli çıkarttığımız kâğıt ikinci bir kâğıt
üzerine yerleştirilir. İstenilen renkte boyanır. Üstteki kâğıt kaldırıldığında şeklin ikinci
kâğıda çıktığı görülür.
Resim 1. 32 :Şekil çıkartma
G – Pipetle Üfleme
Bu yöntem için resim kâğıdı veya karton, yağlı karton kullanılabilir. Boya, çeşitli
renklerde ve ayran kıvamında hazırlanır. Çocukların önünde bulunan kâğıtların üzerine birer
kaşık konur. Çocuklar kamışlarla bu boyaları, kâğıdın değişik yönlerine üfleyerek desen
oluştururlar.
H- parmak boya
Çocukların severek çalıştıkları boya tekniklerinden biri de parmak boyasıdır. Ayrıca
sulandırarak sulu boya elde etme imkânımız da vardır. Parmak boyası ile çalışmak için
masaya tek tarafı parlak kâğıtlar konmalı veya muşamba hafif ıslatılmalı. Parmak boyası
çocuklara genellikle renklendirilerek verilir. Çocuklar parmak boyası ile serbest olarak
çalışabilirler Çalışmalardan özel günler için kartlar hazırlanabilir.
 Parmak Boyasıyla Çalışmasında Dikkat Edilecek Noktalar
 Çocuklara üstlerinin kirlenmemesi için önlük giydirilmelidir.
 Boya masasına kâğıtlar ve küçük kaplara konmuş boyalar yerleştirilir.
 Boya yaparken renk seçimi çocuklara bırakılmalıdır.
 Parmak boyası küçük gruplar halinde çalışılmalıdır. Çünkü öğretmen 5-6 çocuktan
fazla çocuğa yardımcı olmada zorlanabilir.
 Boya masasının üzerinde çalışılırsa çalışma bittikten sonra üzerine kâğıt kapatılır
parmaklar üzerinde gezdirilerek kopyası alınır.
 Çocuk parmak boyası çalışmaları için zorlanmamalıdır.
 Parmak boyası yapılacak zemin hafifçe ıslatılmalıdır.
 Hazırlanacak parmak boyası çeşitli renklerde olmalıdır.
 Renk seçimi çocuklara bırakılmalı, kesinlikle karışılmamalıdır.
 Parmak boyası çalışmalarında çocukların önüne değişik araç gereçler (tüy, yaprak,
tahta, tarak vb.) konulmalıdır.
Parmak Boyası 1
Malzemeler:
 1 bardak çamaşır kolası
 1 bardak soğuk su
 2 bardak sıcak su
 1/2 bardak toz sabun
 1 çay kaşığı talk pudrası
 1 çay kaşığı toz boya
Hazırlanışı:
Bir kap içindeki soğuk suda kola eritilir. Eritilen kola, kaynamakta olan suya azar azar
katılır. Karıştırılarak berraklaşıncaya kadar pişirilir. Ateşten indirilen bu karışıma toz sabun
(deterjan olmamalı), talk pudrası, toz boya ilave edilip soğumaya bırakılır.
Parmak Boyası 2
Malzemeler:
 300 g çamaşır kolası veya nişasta
 300 g toz sabun
 2 bardak soğuk su
 Aldığı kadarıyla boya
Hazırlanışı:
Sabun tozu ve kola karıştırılır. Daha sonra soğuk su yavaş yavaş eklenir ve karışım püre
kıvamına geldiğinde toz boya ilave edilir.
Parmak Boyası 3
Malzemeler:
 1 bardak un
 3 bardak soğuk su
 1 tatlı kaşığı tuz
Hazırlanışı:
İçinde su kaynamak1a olan kabın içine bir kap konularak (benmari yöntemi) un tuz ve soğuk
su koyulaşıncaya kadar pişirilir. Ateşten indirildikten sonra iyice çırpılır. İstenen renk boya
ilave edilerek kullanılır.
Resim 1.33: Parmak boyası
c ) Kâğıt Çalışmaları
Kâğıt çalışmalarında çeşitli cins; boy ve renkteki kâğıtlar kullanılabilir.
Bunlar arasında el işi kâğıtları, teksir kâğıtları, kalın paket kâğıtları, grafon, karton, renkli
fon kartonları, eski gazete ve dergi sayfaları, tuvalet kâğıtları, kese kâğıtları, kraft kâğıtları
takvim ve afişlerin renkli yüzeyleri ve resim kâğıtları sayılabilir.
Kâğıt çalışmaları belli tekniklerle yapılır. Bu teknikler yırtma yapıştırma, kesme
yapıştırma, kesme katlama, yuvarlama, buruşturma, delme veya bunların bazılarının bir
arada kullanılmasıyla uygulanmaktadır.
Kâğıt işleri çocukların en çok sevdikleri ve ilgilendikleri etkinliklerden biridir.
Çocukların bu ilgilerini olumlu şekilde yönlendirmek ve gelişimlerine katkıda bulunabilmek
için kâğıt işlerini çocuğun gelişim seviyesine göre düzenlemek gerekir.
 Kâğıt Çalışmalarının Çocuğun Gelişimine Yararları
 Çocukların el becerilerini geliştirmelerine imkân sağlar.
 Şekil, uzun, kısa gibi kavramlarının gelişmesine yardımcı olur.
 Yaratıcılıklarının gelişmesine yardımcı olur.
 EI-göz uyumları gelişir.
 Çocuk, bir iş başarmanın mutluluğunu yaşar.
 Kâğıt çalışmalarında kullanılan malzemeleri tanımalarına imkân sağlar.
 Kâğıt Çalışmaları Yaparken Dikkat Edilecek Noktalar
 Kâğıt çalışmalarında kullanılan araç gereçler, çocukların rahatça
kullanabileceği özellikte olmalıdır (sivri uçlu makaslar, delici-batıcı olmayan
malzemeler kullanılmamalı).
 Çocuklara sürekli örnek verilmemeli amaç doğrultusunda rehberlik edilmelidir.
 Öğretmen, çocukların gelişim seviyelerini iyi bilmeli, çalışma türünü buna göre seçmelidir.
 Kâğıt çalışmalarında kullanılacak malzeme etkinlikten önce hazırlanmalıdır.
 Düz kesme, kâğıt yırtma, yuvarlama, buruşturma, delme gibi teknikler
yapıldıktan sonra katlama tekniğine geçilmeli.
 Eğitimci örnek vermekten kaçınmalı amaç doğrultusunda rehberlik ederek yönlendirmelidir.
 Kâğıt Çalışmalarında Gerekli Araç Gereçler ve Özellikleri
 Kâğıt: Kâğıt çalışmalarında her türlü kâğıt kullanılabilir. Dergi, mecmua,
gazete kâğıtları, paket kâğıtları, el işi kâğıdı, fon kâğıdı vb. Kullanılacak olan
kâğıtlar rahatlıkla katlanabilmeli, kesilebilmelidir. Yapılacak çalışmanın
özelliğine uygun kâğıt seçmeye dikkat edilmelidir Örneğin kâğıt yuvarlama
için yumuşak ve ince kâğıtlar, kâğıt katlama için kesin hatları belli eden
kâğıtlar kullanılmalıdır.
 Makas: Okul öncesi kurumlarında kullanılacak olan makas, çocukların
tutabilecekleri büyüklükte olmalıdır. Çocuklara zarar vermemesi için sivri
uçlu makaslar yerine ucu küt olanlar tercih edilmelidir. Makas, kâğıdı
kolayca kesebilecek özellikte olmalıdır.
 Yapıştırıcı: Etkinliklerde kullanılacak yapıştırıcılar, kokusuz ve iyi
yapıştırma özelliğine sahip olmalıdır.
KÂĞIT ÇALIŞMALARI TEMEL TEKNİKLERİ
Kâğıt çalışmaları altı teknikten oluşur. Çocuğun öncelikle bu temel teknikleri uygulama
becerisi geliştirilmelidir. Eğitimci kâğıt çalışmalarını planlarken yaratıcılığı ön plana
çıkarabilmek için, değişik özellikteki kâğıtların bir kısmını değişik şekillerde keserek (şeritler,
geometrik şekiller, değişik konularla ilgili figürler) verebilir. Kâğıt çalışmalarında birkaç
teknik bir arada kullanılarak değişik kompozisyonlar oluşturulabilir. Çocuklara değişik
çalışmalar yaptırmadan önce makas tutma, kâğıt katlama, kesme, buruşturma, delme
yuvarlama becerilerini geliştirici çalışmalar yaptırılmalıdır. Çocuğa kazandırılması gereken
bu temel teknikler şunlardır;
1- Kâğıt Yuvarlama
Kâğıdı bir ucundan tutup kalem, makas arkası gibi aletlerle yuvarlayarak kullanma işine
yuvarlama denir. Bu teknik için ince karton, fon kâğıdı, resim kağıdı gibi kağıtlar kullanılır.
Kâğıt yuvarlama ile çeşitli süslemeler, şapkalar, insan ve hayvan figürleri, çeşitli taşıt
araçları yapılabilir.
2- Kâğıt Kesme
Kâğıt üzerine çizilen herhangi bir şeklin makas yardımıyla kesilip çıkarılmasına
kâğıt kesme denir. Çocuğa önce makas tutma ve düz çizgi üzerinden kesme
çalışmaları yaptırılır. Önce basit şekiller daha sonra ayrıntılı şekiller kestirilir. En
çok kullanılan tekniklerdendir. Çocuklara yapıştırma resim için hazırlanan
geometrik şekiller verilerek resim yapması istenebilir. Çocuklar bu şekilleri
yan yana yapıştırarak çeşitli şekiller oluşturabilir. Dokuma işlemi için kağıtlara
çizgiler çizilir.
Kâğıt çizgilerin üstünden kesilir. Ayrıca dokuma işleri için aynı renk ya da zıt renklerde
şeritler hazırlanır. Bu şeritler hazırlanan dokuma kâğıdının dilimleri sıra ile bir alt bir üst
geçirilerek dokunur. Dokuma işlemi ile çeşitli sepet ve çantalar yapılabilir
Resim 1. 34 :Kağıt işi teknikleri
3- Kâğıt Yırtma
Kullanılmak istenen kâğıdın, istenilen şekilde makas kullanmadan elle parçalanmasına
yırtma tekniği denir. Zevkle çalışılan etkinliklerden birisidir. Resim kâğıdına
istenilen şekil çizilerek çocuklara verilir. Çocuklar renkli mecmua sayfalarını
elleriyle küçük parçalara bölerek resim kâğıdına çizilen şekle yapıştırabilirler. Daha
sonraki aşamalarda çocuklarda kendisi resim çizerek ve kâğıtları yırtarak
yapıştırabilir ya da doğrudan doğruya yırtma yapıştırma ile resim yapabilirler. Bu tür
çalışma çocuğu yaratıcılığa yöneltmede çok yararlıdır.
3- Kâğıt Katlama
Origami, kâğıda istenilen şekilde kesin hatlar kullanarak şekil vermeye kâğıt katlama
denir. Katlama tekniği kullanılarak değişik şekiller elde edilebilir. Mukavva hariç her türlü
kâğıtla katlama yapılabilir. Kâğıt katlama ile kedi merdiveni, çeşitli hayvan figürleri, sepet,
bardak ve çeşitli şapkalar vb. yapılabilir. Katlamalar çok çeşitlidir. Katlama için ince ve
kolay yırtılmayan kâğıtlar kullanılmalıdır. Katlayarak ev, kuş, uğurböceği, fil, civciv,
çiçek, ağaç vb. yapılabilir.
Katlayarak kesme işlemi için çocukların kolay kesebileceği ince kâğıtlar tercih edilmelidir.
Çeşitli motifler katlayıp keserek yapılabilir. Seri resimler el işi kâğıdını eşit aralıklarla bir içe
bir dışa katlayarak yapılır. Üstüne istenilen figürler çizilir. Çizimde en önemli nokta, resmin
her iki yanında mutlaka kesilmedik yerler kalmalıdır. Resim çizilen yerlerden kesilip
açıldığında yan yana figürler elde edilir.
5-Kâğıt Buruşturma
Kullanılacak olan kâğıdın (yumuşak bir kâğıt olmalı), değişik boyutlarda
buruşturularak toplar yuvarlaklar oluşturmak için kullanılmasıdır. Kâğıtları parmakla ya da
avuç içinde buruşturarak oluşturulan bir çalışmadır. Ayrıca el işi kâğıtları buruşturulup tekrar
açılarak da değişik doku verilerek kullanılabilir.
6-Kâğıt Delme
Delgi zımba veya çeşitli araçlar kullanılarak ( ucu sivri olmayan ) kâğıtlar üzerinde
delikler açma ise kâğıt delme tekniğidir.
Resim 1.35: Kağıt işi süsleme
Kâğıt İşleri İle Süslemeler
Anaokulunda kullanılan kâğıt işlerinin başında süslemeler gelir. Kâğıttan yapılacak
süslemeler için daha çok grafon kâğıdı, mecmua sayfaları, el işi kâğıdı, fon kâğıdı ve karton
kullanılabilir. Kâğıttan yapılan süslemeler özel günlerde, bayramlarda, doğum günlerinde
ayrıca anaokulu süslemesinde kullanılabilir.
 Kâğıttan yapılan süslemeler şunlardır
 Zincirler: Çok çeşitli şekillerde hazırlanabilir.
 Kedi merdiveni: Grafon kâğıdı ile yapılan bir süslemedir.
 Kâğıt fener: Fon kartonla yapılır. Değişik şekillerde yapılabilir.
 Mobil: Mobillerin pek çok çeşitleri vardır. İstenilen figürler kesilir. Farklı
uzunluklardaki iplere dizilir. Kartondan yapılacak ince uzun silindire ya da tahta
çubuklara tutturulur.
 Çiçek yapımı: Çiçek yapımı için en uygun kâğıt, kolay bükülen grafon kâğıdıdır.
Grafon kâğıdından çok çeşitli çiçek yapılabilir.
Maske Kukla Şapka ve Çantalar
Şapka ve çanta yapımı için karton, gazete kâğıdı vs. kullanılır. Güneşten korunmak için
gazete kâğıdından basit şapkalar yapılır. Mukavva ve kartondan yapılan süslü şapkalar özel
günlerin kutlanmasında kullanıldığı gibi drama etkinliklerinde de kullanılabilir. Şapka ve
çantalar kedi merdivenleri, ince uzun şeritler ve yaldızlı kâğıtlarla süslenebilir.
Resim 1.36 :Kağıt işi maske
Maskeler karton ve fon kâğıdından yapıldığı gibi kese kâğıdından da yapılabilir.
Maske yapılacak kese kâğıtları çocukların başına sığabilecek büyüklükte ve kolay
yırtılmayan kâğıttan yapılmış olmalıdır. Maske yapımı için alınan kese kâğıtlarına istenilen
hayvan ya da insan figürü çizilir, göz, ağız yerleri kesilerek çıkarılır. Boya ve şeritlerle
istenilen şekilde süslenir. Kese kâğıdı, ilaç kutuları, deri, tüy gibi artık malzemeleri
kullanarak da kukla yapılabilir.
d ) Kolaj (Yapıştırma Resim) Çalışmaları
Çeşitli artık kâğıt, karton, mukavva, fon kâğıdı vb. malzemelerin karton, plastik
kutu vb. malzemeler üzerine yapıştırılarak yapılan çalışmadır. Çocukların artık materyallerle
yaptıkları çalışmalar, sanat etkinliklerinden kolaj çalışmalarını açıklamaktadır. Artık
materyaller çoğu zaman çocuklar için satın alınan çok pahalı oyuncaklardan daha değerli
olabilmektedir. Günlük hayatımızda kullanıp çöpe attığımız özelliği bozulmamış pek çok
malzeme vardır. Çocuklar çeşitli artık malzemeleri keşfederek ve onları bir araya getirerek,
ortaya değişik ürünler çıkarırlar. Artık malzemelerin kullanımı aynı zamanda ekonomiktir.
 Artık Malzemelerle Çalışmanın Çocuğun Gelişimine Etkisi
 Çocuğun el becerilerini geliştirir.
 Çocuğun düşüncelerini nesnelerle ifade etmesini sağlar.
 Proje geliştirme becerileri kazandırır.
 El-göz koordinasyonunu geliştirir.
 Yaratıcılığının, hayal gücünün gelişimini destekler.
 Araştırma, keşfetme becerisi kazandırır.
 İlgi çekici değişik eserler ortaya koymasıyla başarı duygusunu tattırır.
 Çocuklar değişik malzemeleri tanır ve yeni sözcükler öğrenirler.
 Çocuklar iş birliğini öğrenirler Problem çözme yetenekleri gelişir.
 Çocuklar istedikleri teknik ile malzemeyi seçmede özgür bırakılırsa kendi buluşlarını
rahatlıkla ortaya koyabilirler.
Kullanılabilecek artık materyaller: Çocuklara zarar vermeyecek her türlü malzeme
kullanılabilir. Bunlar çeşitli karton kutular, dergiler, çam kozalakları ve ağaç kabukları, deniz
kabukları, çakıl taşları, değişik tahıl ve tohumlar, yumurta kabukları, pet şişeler, bitmiş
makaralar, şampuan ve deterjan kutuları, kumaş parçaları, ambalaj kutuları, düğmeler,
rulolar, tüyler, deri parçaları, yumurta kolileri, plastik kaplar, kavanozlar, kuru yemiş
kabukları, köpükler, köpük tabaklar, ağaç dalları, boncuklar, ip, yün ve kumaş parçaları, şişe
kapakları ve mantarlar, kâğıt havlu ruloları, tahta parçaları kullanılmış kartlar, kuru çiçekler
ve yapraklar olabilir.
 Artık Malzemelerin Kullanılır Duruma Getirilmesi
Artık malzemeler öncelikle öğretmen tarafından gözden geçirilmeli ve kullanılır hale
getirilmelidir. Çünkü bu materyaller önceden kullanılmış oldukları için sıhhî olmayabilir.
Öğretmenin bu malzemeleri çocukların kullanabilecekleri biçime getirmesi, çocuklarda ilgi
ve isteği artırma açısından önemlidir. Bunun için temizlenmesi gerekenler temizlenir,
kullanımında çocuğa zarar verecek malzemeler üzerinde de gerekli değişiklikler yapılır.
Yün, deri, kumaş parçaları uygun boy ve şekillerde kesilir. Tüm malzemeler düzenlenip
gruplandıktan sonra, çocukların istedikleri zaman ulaşabilecekleri malzeme dolabına
yerleştirilir. Malzemelerin yeterli miktarda olmasına çeşitli olmasına özen gösterilmelidir.
 Proje çalışması: Proje çalışmasında birkaç çocuk bir arada ilgilerini çeken
bir konu üzerinde çalışabilirler. Proje çalışması, çocuklar arasında etkileşimi
ve iş birliğini kolaylaştırır. Eğitimci, proje çalışmasına hazır olan çocukları
proje çalışması yapmaya yönlendirmelidir. Onlara birbirlerini dinleme
alışkanlığı kazandırdığı gibi problem çözme yeteneklerinin gelişmesine de
yardım eder. Bu teknik uygulanırken önemli olan çocukların kendi
buluşlarını ortaya koymalarıdır. Bunun için de diledikleri materyali ve
tekniği denemede özgür olmalıdırlar. Öğretmen, çocuklara yön vermeye
çalışmamalı, konuya uygun birkaç değişik teknik ve materyali bir arada kullanılmalıdır.

2. SERBEST ZAMAN ETKİNLİKLERİNİ HAZIRLAMA
2.1.Serbest Zaman Etkinliklerinin Planlanıp Uygulanmasında ve
Değerlendirilmesinde Dikkat Edilecek Noktalar
"Küçük hanımlar; küçük beyler!
Sizler hepiniz geleceğin bir gülü, yıldızı ve ikbal ışığısınız. Memleketi asıl ışığa boğacak olan sizsiniz.”
K.ATATÜRK
2.1.1.Sanat Etkinliklerinin Planlanıp Uygulanmasında ve Değerlendirilmesinde Dikkat
Edilecek Noktalar
Sanat etkinlikleri için kullanılan tekniklere, araç gereç seçimine, bunların sunulmasına,
uyarıcı ortamın hazırlanmasına ilişkin dikkat edilmesi gereken noktalar vardır.
Bunlar göz önüne alınmadığında eğitimci, sanat etkinliklerinden beklediği sonucu alamaz.
Eğitimci, çocukların sanat etkinlikleri ile ilgi köşelerinde oyun etkinliklerine aynı
anda katılmalarını sağlayacak şekilde planlanma yapmalıdır. Sanat etkinliklerinden yoğurma
maddeleriyle çalışma, kağıt çalışmaları, boya çalışmaları ve kolaj çalışmalarının tümüne aynı
anda ve her gün düzenli olarak yer vermelidir. Bu nedenle;
 Çocukların duygu ve düşüncelerini açıklamalarına olanak veren bir ortam
yaratılmalıdır.
 Çocukların estetik gelişimine yardım edecek malzeme ve yöntem seçilmelidir.
 Çocukların bağımsız bir kişilik kazanmalarını sağlayacak çalışmalara yer verilmelidir.
 Çocukların gelişim düzeyleri ilgi ve ihtiyaçları göz önünde bulundurulmalıdır.
 Çocukların sanat malzemelerini keşfetme onlarla denemeler yapmada kendilerini
rahat hissedecek olanaklar sağlanmalıdır.
 Sanat çalışmalarını önceden planlanıp araç gereç, yer, temizlik ve zamanı ayrıntılı
biçimde uygulamaya koymalıdır.
 Örnekler yapıp önerilerde bulunmak yerine sadece malzemelerin kullanılması açıklanmalıdır.
 Çocukların çalışmaları üzerine tarih, isim yazarak titizlikle saklanarak sergilenmelidir.
 İmkânlar ölçüsünde etkinliğin hazırlanmasında, temizlikte, planlamada çocuklardan yardım almalıdır.
 Her çocuğun aynı ilgi ve beceriyi gösteremeyeceği düşünülerek her gün en az iki etkinlik planlanmalıdır.
 Uygun yer ve zamanda çocuğun başarısına destek ve imkan sağlayarak gerçeğe
dayalı övgülerde bulunarak çocuğu desteklemelidir.
 Çevre ve doğadaki güzelliklere çocuğun ilgisi çekilmelidir.
 Çocukların sanat etkinliklerinde rahat çalışabilecekleri bir ortam hazırlanmalıdır.
 Sanat etkinlikleri çocukların yaratıcılığını geliştirecek şekilde planlanmalı, bu
çalışmalar sırasında çocuklara kesinlikle örnek gösterilmemelidir.
 Öğretmen sanat etkinlikleri sırasında çocukların çalışmalarına müdahale etmemeli.
 Gerektiğinde eğitimci, araç gereçlerin kullanımına ilişkin bilgiler vermelidir.
 Çocuklara sanat etkinliklerinde yeterli sayıda, farklı özelliklerde, çok çeşitli
materyaller sunulmalıdır.
 Materyaller, çocuklara karışık bir şekilde değil de belli bir düzen içerisinde verilmelidir.
 Sanat etkinlikleri sırasında çocukların yaptıkları çalışmalara isimleri, çalışmanın
tarihi, gerektiğinde çalışmayla ilgili kısa notlar yazılarak sergilenmelidir.
 Çocukların çalışmaları sergilendikten sonra, kendilerine ait dosyalarda veya uygun
bir yerde saklanmalıdır.
 Eğitimci, çocukların çalışmalarım değerlendirirken kıyaslamalar yapmamalı ve
çocukları etiketlememelidir.
 Eğitimci, çocukların çalışmalarını kendi güzellik anlayışına göre değil, çocukların
gelişim özelliklerini dikkate alarak değerlendirmelidir.
2.1.2. İlgi Köşelerinin Planlanıp Uygulanmasında ve Değerlendirilmesinde Dikkat
Edilecek Noktalar
İlgi köşelerinin düzenlenmesi, eğitim ortamının hazırlığıyla ilgili yapılan çalışmaların
bir yönünü oluşturmaktadır. Çocuklar için seçilen araç gereçlerin özellikleri kadar
bunların sunulması da önemlidir. İlgi köşelerinin düzenlenmesinde dikkat edilecek noktalar şunlardır:
 İlgi köşeleri çocuğun dikkatini çekecek şekilde düzenlenmeli, bu köşede bulunan
materyaller karışık bir şekilde değil belli bir düzen içerisinde sunulmalıdır.
 Fiziki koşullar göz önüne alınarak mümkün olduğunca ilgi köşelerinin tamamına
yer verilmeye çalışılmalıdır.
 Sakin ve sessiz etkinlikleri içeren ilgi köşeleri yan yana getirilmeye çalışılmalıdır.
 İlgi köşeleri, grup trafiği dikkate alınarak çocukların hareket özgürlüğünü
kısıtlamayacak şekilde düzenlenmelidir.
 Her ilgi köşesi için çocukların oynayabilecekleri kadar yeterli boş alan bırakılmalıdır.
 İlgi köşeleri birbirinden oyuncak dolapları, raflar, halılar, paravanlar vb. araçlarla ayrılmalıdır.
 Her ilgi köşesi o köşenin özelliğini yansıtacak materyallerle donatılmalıdır.
 İlgi köşelerinde herhangi bir amacı olmayan, yalnızca süs unsuru taşıyan araç
gereçler bulunmamalıdır.
 İlgi köşelerinin tamamına fiziki koşullar nedeniyle yer verilemediği durumlarda,
amaç ve kazanımlar doğrultusunda dönüşümlü olarak yer verilmelidir.
 İlgi köşeleri çocukların oyunları sırasında tehlikeli durumlar yaratmayacak
şekilde düzenlenmelidir.
 İlgi köşelerindeki materyallerde amaçlar ve kazanımlar doğrultusunda
değişiklikler yapılmalı ve ilgi köşeleri zengin uyarıcılarla donatılmalıdır.
2.2. Serbest Zaman Etkinliklerinin Özelliklerine Uygun Araç-Gereç Hazırlama
 Serbest zaman etkinliklerinde kullanılacak araç gereç özellikleri:
 Araç gereçler çocukların yaş ve gelişim özelliklerine uygun olmalıdır.
 Sağlıklı, güvenli, estetik olmalıdır.
 Sağlam, ilgi çekici, kullanışlı ve ekonomik olmalıdır.
 Aynı amaç için kullanılsa bile çeşitli ve yeterli sayıda olmalıdır.
 Ergonomik (çocukların rahat kullanabilecekleri boyutlarda) olmalıdır.
 Etkinliklerin amacına hizmet etmelidir.
Temelinde sevgi olan eğitim, hiçbir zaman başarısızlığa  uğramaz! Pestalozzi
 Çocukların yaşına ilgi düzeyine uygun olmalıdır.
 Malzeme sayısı çocuklara yeterli olmalıdır.
 Korunabilir taşınabilir ve rahat kullanılabilir olmalıdır.
 Günlük yaşamla ilişkilendirilebilmelidir.
 Anlaşılır ve yalın olmalıdır.
 Çocukların yaratıcılığını destekleyici nitelikte olmalıdır.
 El becerilerini geliştirirci nitelikte olmalıdır.
 Çocukların tüm gelişimlerine yardımcı olabilecek nitelikte olmalıdır.
2.3. Serbest Zaman Etkinlikleri Hazırlama
2.3.1.Sanat Etkinlikleri
a )Yoğurma Maddeleri
Çocuklara renkli tuz seramiği yuvarlaklar şeklinde verilir. Hamura şekil vermek için
küçük merdaneler, plastik kalıplar verilebilir. Renkli tuz seramiğinin yanına bitmiş tükenmez
kalemleri, keçeli kalemler ve kalem kapakları koyulur.
b )Kâğıt Çalışmaları
Resim 2.1. Kağıt işi başlık
Farklı özelliklerde renksiz kâğıtlar koyulur. Bunların bir kısmı değişik şekillerde
(belli bir şekle belirtilmeyip ikiye, dörde katlanmış, uçları birleştirilmiş vb.) katlanarak
konulur. Yanına kurşun kalem ,tükenmezkalem, keçeli kalemler, boya kalemleri, silgiler,
kalem açacakları ilave edilir. Ayrıca kartondan ya da mukavvadan hazırlanmış değişik
figürler koyulur. Çocuklar figürlerin dış hatlarını çizgilerle birleştirerek kalıplar çıkarır ve
kompozisyonlar oluşturabilir.
Mobiller, kuklalar, şapkalar anaokulunda uygulanan etkinliğe uygun olarak
düzenlenebilir. Örneğin, orman hayvanları tanıtılıyorsa çocuklar ormanda yaşayan hayvan
figürlerini keserek mobil oluşturabilirler.
 Katlama ve Kesme Tekniği İle Hayvan ve Taşıt Figürü Oluşturma
Ayakta duran hayvan ya da taşıt yapımı için karton kullanılır. Daha ince kâğıtlarla
çalışılan figürler ayakta duramaz. Yapılacak hayvan figürlerine göre kâğıt ortadan
ikiye katlanır. Hayvanın sırt kısmı ya da kuyruk, baş kısmı, kartonun kat yerine
gelecek biçimde çizilir. Ayak kısımları biraz açılınca hayvan ayakta durur.
Anaokulunda çocuklar yaptıkları hayvanları büyükçe bir mukavva ya da tahta üstüne
yerleştirerek hayvanat bahçesi gibi projeler oluşturabilir.
Ayakta duran trenin yapımı için istenilen büyüklükte kartondan bir dikdörtgen
hazırlanıp ortadan ikiye katlanır. Trenin bacaları kartonun kat yerine gelecek biçimde çizilir
ve kesilir. İsteğe göre süslenir.
Resim 2.2: Ayakta duran hayvan figürü
c ) Boya Çalışmaları
Renkli sulu boyalar, değişik kalınlıklarda fırçalar, süngerler masalara yerleştirilir.
Yanına değişik özelliklerde kâğıtlar (ambalaj kâğıtları, resim kâğıtları, beyaz kâğıtlar vb.),
kumaşlar ve kumaş boyaları yerleştirilir. Pastel boyalar kalıplar resim kâğıtları, kraft
kağıtları vb. farklı ebatlarda kâğıtlar masaya bırakılır. Eğitimci elindeki materyallere göre
kazanımları dikkate alarak çocukları yönlendirir.
 Erken Çocukluk Eğitiminde Boya Çalışmalarını Uygulama
Erken çocukluk eğitiminde boya çalışmaları serbest zaman etkinlikleri içinde
uygulanır. Boya masası hazırlanır. Boyalar, fırçalar ve kâğıtlar, resim yapılacak masanın
üzerine bırakılır.
Resim 2.3: serbest zaman etkinlikleri içinde boya çalışmaları
Eğitimci, çocuklara boya çalışmasına başlamadan önce gerekli bilgileri vermelidir. Örnek
vermemeli yalnızca yönlendirmelidir. Resim çalışmaları bittikten sonra çocuklardan yaptığı
resmi anlatması istenir. Anlatılanlar kâğıdın arkasına yazılır. Yapılan resimler yayın
tahtasına asılarak, çocuğun resmine önem verildiği gösterilir. Tarih sırasına göre resimler
incelenerek, çocuğun gelişimi hakkında bilgi toplanır. Boya çalışmalarını uygularken
öğretmen, artık malzemelerden yararlanabilir.
d ) Kolâj Çalışması
Yaz tatilinden toplanıp saklanmış deniz kabukları, küçük deniz taşları, önceden
biriktirilmiş kalem talaşları, tuvalet kâğıdı ruloları, renkli makarnalar, boyanmış pamuklar,
kuru ve yeşil çimler, kuru çiçekler, bitmiş kalemler, kapaklar, çikolata ve bisküvi kutuları,
kullanılmayan çerçeveler veya mukavvadan hazırlanmış çerçeveler, değişik boyutlarda
kutular vb. malzemeler masalara yerleştirilir.
Resim 2.4.Sanat etkinliği
 Erken Çocukluk Eğitiminde Sanat Etkinliklerini Planlama Uygulama
 Çocuklar masalara öğretmen tarafından önceden hazırlanıp yerleştirilen boya,
yoğurma maddesi, kağıt, artık materyal gibi malzemelerden birini kendi ilgileri
doğrultusunda seçerek istedikleri çalışmayı yaparlar.
 Eğitimci sanat çalışmalarını planlarken, çocukların duygu ve düşüncelerini
açıklamalarına olanak veren rahat bir ortam yaratmaya onların estetik
gelişimlerine yardım ederek ve bağımsızlık kazanmalarında rol oynayarak
malzeme ve yöntemi seçmeye özen göstermelidir.
 Çocuklar sanat malzemelerini keşfetme onlarla denemeler yapmada kendilerini
rahat hissetmeleri ölçüsünde bu malzemelere ilgileri artacak, güvenli ve bağımsız
bir kişilik geliştireceklerdir.
 Sanat çalışmaları çocukların gelişim düzeylerine ilgi ve ihtiyaçlarına göre
seçilmelidir. Gelişigüzel seçilen malzemeler ve yöntem sanat etkinliklerinden
beklenen yararın elde edilmesini engeller.
 Yaratıcı bir eğitimci çeşitli artık malzemelerle sanat çalışmaları planlayarak
çocukların ilgisini çeker ve yaratıcılıklarına büyük katkı sağlamış olur.
2.3.2.İlgi Köşeleri
Erken çocukluk eğitim kurumlarında ilgi köşeleri, çocuğun hoşça vakit geçirmesine,
okula geldiğinde varsa stresini atmasına, çocukları tanımamıza, yeteneklerini keşfetmemize
yarayan etkinlikleri gerçekleştirirler.
Bu nedenle ilgi köşeleri çocuklarda amaçladığımız kazanımlara göre düzenlenmeli
köşelerdeki malzemeler sürekli olarak güncelleştirilmeli özellikle özel günlerde çocukların
köşeleri zenginleştirmelere katılımları sağlanmalı Örneğin Atatürk köşesi çocuklarla birlikte
düzenlenmelidir. Atatürk posterlerinden oluşan resim köşesi hazırlanabilir. Atatürk’ün
hayatının kronolojik sıralaması yapılabilir. Askeri başarıları ile ilgili fotoğrafları Atatürk
Köşesinde yer alabilir.
2.3.2.1.İlgi Köşelerinin Çocuğa Etkileri
 Çocukları tanımamızı, rehber olmamızı, problemlerini çözümlememizi kolaylaştırır.
 Çocukların yeteneklerinin ortaya çıkmasını sağlar, yaratıcılıklarını geliştirir.
 Çocukların büyük ve küçük kas gelişimlerine olumlu etkisi olur.
 Zihin ve dil gelişimlerine olumlu etkisi olur.
 Çocukların sosyal ve duygusal gelişimine yardımcı olur, çocukların
rahatlamalarını sağlar.
 Çocukların yaşıtlarıyla oyun oynarken rahatlamalarını sağlar.
 Çocukların okula uyumunu kolaylaştırır.
 Çocukların güzel zaman geçirmelerini sağlar.
2.3.2.2.İlgi Köşelerinin Hazırlanıp Kullanılmasında Dikkat Edilecek Noktalar
 Çocukların yaşına ilgi düzeyine uygun olmalı.
 İlgi köşelerinin düzenlenişi amacına uygun olmalı.
 İlgi köşesi malzemeleri aslına uygun olmalı.
 İlgi köşesi malzemeleri kesici, delici, batıcı, yani zarar verici özellikte olmamalı.
 Çocukların yaratıcılığını destekleyecek malzemelerle düzenlenmeli.
 Çocukların tüm gelişimlerine katkısı olmalı.
 Çocukların kendilerini ifade edebilmelerine yardımcı olmalı.
 İlgi köşelerindeki malzemeler çocukların sayısına yetecek miktarda olmalı.

KAYNAK:www.megep.meb.gov.tr

Döküman Arama

Başlık :