Kapat

ERKEN ÇOCUKLUK EĞİTİMİNDE PLAN HAZIRLAMA

1-YILLIK PLAN
Yıllık plan, bir öğretim yılı içinde yapılacak tüm öğrenme etkinliklerinin planlanmasını içerir.
Diğer bir deyişle yıllık plan, öğretmenin bir öğretim yılı süresince, öğretmeni olduğu grup
için program uyarınca belirlediği amaçlar ve kazanımların, kavramların, aile katılımı
çalışmalarının, alan gezilerinin ,belirli gün ve haftalarda yapacağı etkinliklerin, etkinliklerde
kullanacağı yöntemler ve değerlendirme yöntemlerinin aylara göre dağılımını gösteren ve
öğretmenler tarafından hazırlanarak eğitim-öğretim yılı başında okul yönetimine verilen
çalışma planıdır. Yıllık plan yapılırken çocukların
gelişimsel özellikleri ve düzeyleri, ilgi ve ihtiyaçları mutlaka göz önünde bulundurulur.
Yıllık planlar genel anlamıyla çocuklara bir yılda kazandıracağımız davranışlarla
etkinliklerin bir çizelge üzerinde gösterilmesidir.
Plan çeşitleri: Okul öncesi eğitimde öğrenme sürecinin belli bir düzen içinde ve
sistemli bir biçimde yürütülebilmesi için genel olarak iki tür plan hazırlanmaktadır. Bunlar
yıllık ve günlük planlardır.
1-1 Program
1.1.1 Programın Önemi
Genel olarak program, yapılması öngörülen eylemleri ve alt basamaklarını kimlerin,
nasıl yapacağını belirten ayrıntılı akış planıdır.
Eğitim programı; öğrencinin yaşına ve toplumsal kurallara göre, gösterilmesi
gereken bedensel, bilişsel, duygusal ve toplumsal davranışları kazanması için tüm eğitsel
yaşantıların planıdır. Eğitim programı, öğretim etkinliklerini olduğu kadar, ders dışı
etkinlikleri ve destek hizmetleri de kapsar.
Müfredat programı;
Derslerin düzenli bir şekilde haftalık ve yıllık dağılımının gösterildiği plandır.
Öğretim programı;
Bir eğitim kurumundan mezun olmak için kurumun amaçları doğrultusunda
okunması gereken ders, ünite, konu ve konu gereçlerini içeren plandır.
Okul öncesi eğitim programı;
Dil, bilişsel, psikomotor, sosyal-duygusal ve öz bakım becerilerini geliştirmek üzere
düzenlenmiş, çocuğun belirli ihtiyaçlarını oyun içinde ve eğitim araçlarını kullanma
konusunda eğitilmiş öğretmenler tarafından karşılanmasını sağlayan bir programdır.
Program sadece etkinliklerin ve hedeflerin planlanması anlamına gelmez. Aynı
zamanda günlük programı, materyallerin kullanımını, etkinlikler arasındaki geçişi, rutin
etkinliklerin düzenini ve sırasını kapsar.
Okul öncesi eğitim programı , çocukları hedef alarak onların yaş ve gelişim
özelliklerine göre planlanır çocuğu sadece ilkokula hazırlamak için değil, aynı zamanda bu
yaş çocuklarının gereksinimlerine göre düzenlenerek gerçeğe uygun yaşantılar kazandırmayı
amaçlamaktadır. Okul öncesi eğitim kurumlarında hazırlanan eğitim programlarına birebir
uymak mümkün olmayabilir. Ancak okul öncesi eğitim kurumlarında çalışan eğitimciler,
belirli prensiplere bağlı kalmak koşulu ile grubundaki çocukların gelişimsel özellikleri,
olgunluk düzeyleri ve çevre koşullarına göre program hazırlar ve uygularlar. Türkiye de
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okul öncesi eğitim kurumlarında yıllık ve günlük olmak üzere
iki çeşit plan vardır. Programın hazırlanmasında göz önünde bulundurulması gereken
birtakım esaslar vardır. Bunlar;
 Programlar çocukların gelişim özellikleri, yaşları, ilgileri, olgunluk
düzeyleri, okulun fiziki koşulları ve çevre özellikleri göz önüne alınarak düzenlenmelidir.
 Programda grup etkinlikleri ve bireysel etkinlikler yer almalıdır.
 Etkinliklerin yerleştirilmesinde denge olmalıdır. Hareketli etkinlikleri daha sakin etkinlikler izlemelidir.
 Programda öğretmenin karar vereceği etkinlikler olduğu gibi çocuğun
seçeceği etkinliklere de yer verilmelidir. Köşelerde düzenlenen etkinlikler bu
nedenle büyük bir önem taşır. İyi bir anaokulunda evcilik, dramatizasyon,
masa etkinlikleri, kitap, fen ve doğa, müzik, blok vb. köşeler bulunmalıdır.
 Günlük bir program uygulanırken çocukların ilgi ve gereksinimlerine göre
değişiklikler yapılabilir. Çocuklar olgunlaştıkça yeni materyaller, yeni
teknikler ve problem çözme durumları programa ilave edilmelidir.
 Günün ilk saatleri zor ve dikkat gerektiren etkinliklere ayrılmalıdır. Küçük
bir çocuğun en uyanık olduğu zaman günün erken saatleridir. Dikkat
gerektiren uğraşlar için programda yer ayırırken bunu unutmamak gerekir.
 Yoğun dikkat gerektiren etkinlikler arka arkaya planlanmamalıdır.
 Tartışma ve anlatım yeteneğini geliştirmeyi amaçlayan bir çalışmada
çocukların küçük gruplar halinde toplanması daha uygundur. Böyle bir
ortam her çocuğa öğretmenle karşılıklı konuşma, soruları cevaplandırma
olanağı sağlar. Şarkı söylemeye veya hareketli oyunlara bütün sınıf topluca
katılabilir. Çocuklara hem okul içinde hem de bahçede etkinlik yapma olanağı sağlanmalıdır.
 Bir etkinlikten diğerine geçiş kendiliğinden ve akıcı olmalıdır. Etkinliğin
bitmesinden beş dakika önce çocukları uyarmak sorunu çözümlemeye
yardımcı olur. Aynı zamanda çocukların iki etkinlik arsında
bekletilmememsi gerekir. Çocuklar boş bekletildiklerinde hareketlenirler. Bu
durumda eğitimcinin gruba hakimiyetini zorlaştırır.
 Etkin faaliyetleri edilgen faaliyetler izlemelidir.
1.1.2 Programın Dayandığı Okul Öncesi Eğitim İlkeleri
 Okul öncesi eğitim,çocuğun gereksinimlerine ve bireysel farklılıklarına uygun olmalıdır.
 Okul öncesi eğitim çocuğun psikomotor, sosyal-duygusal, dil ve bilişsel gelişimini
desteklemeli, öz bakım becerilerini kazandırmalı ve onu ilköğretime hazır duruma getirmelidir.
 Okul öncesi eğitim kurumlarında çocukların gereksinimlerini karşılamak amacıyla
demokratik eğitim anlayışına uygun eğitim ortamları hazırlanmalıdır.
 Etkinlikler düzenlenirken çocukların ilgi ve gereksinimlerinin yanı sıra çevrenin
ve okulun olanakları da göz önünde bulundurulmalıdır.
 Eğitim sürecinde çocuğun bildiklerinden başlanmalı ve deneyerek öğrenmesine
olanak tanınmalıdır.
 Çocukların Türkçe’yi doğru ve güzel konuşmalarına gereken önem verilmelidir.
 Okul öncesi dönemde verilen eğitim ile çocukların sevgi, saygı, iş birliği,
sorumluluk, hoşgörü, yardımlaşma, dayanışma ve paylaşma duygu ve davranışları geliştirilmelidir.
 Eğitim, çocuğun kendine saygı ve güven duymasını sağlamalı, ona öz denetim kazandırmalıdır.
 Oyun bu yaş grubundaki çocuklar için en uygun öğrenme yöntemidir. Tüm
etkinlikler oyun temelli düzenlenmelidir.
 Çocuklarla iletişimde, onların kişiliğini zedeleyici şekilde davranılmamalı, baskı
ve kısıtlamalara yer verilmemelidir.
 Çocukların bağımsız davranışlar geliştirmesi desteklenmeli, yardıma gereksinim
duyduklarında yetişkin desteği, rehberliği ve güven verici yakınlığı sağlanmalıdır.
 Çocukların kendilerinin ve başkalarının duygularını fark etmesi desteklenmelidir.
 Çocukların hayal güçleri, yaratıcı ve eleştirel düşünme becerileri, iletişim kurma
ve duygularını anlatabilme davranışları geliştirilmelidir.
 Programlar hazırlanırken aile ve içinde bulunulan çevrenin özellikleri dikkate alınmalıdır.
 Eğitim sürecine çocuğun ve ailenin etkin katılımı sağlanmalıdır.
 Okul öncesi eğitimde çocuğun gelişimi ve okul öncesi eğitim programı düzenli
olarak değerlendirilmelidir.
 Okul öncesi eğitimde değerlendirme sonuçları çocukların, öğretmenin ve
programın geliştirilmesi amacıyla etkin olarak kullanılmalıdır.
1-2 Programda Çocuğun Gelişimsel Özellikleri
Çocuğun gelişimi ve eğitimi açısından okul öncesi dönem büyük önem taşır.
Gelişimine ilişkin temeller bu dönemde atılır. Çocuğun gelişimini incelemek pek çok yönden
yararlıdır. Önce gelişim basamaklarında ortaya çıkan yeni yetenekler ve davranış özellikleri
saptanabilir; sonra gelişimin, her çocuktaki niteliğinden yönü ve hızı kestirilebilir. Kişisel
ayrılıklarla birlikte ortak yanların bilinmesi çocuk eğitiminde izlenecek yolu belirler.
Okul öncesi eğitim 0-72 aylık yaş grubu çocuklarına, gelişim düzeylerine uygun,
zengin bir uyarıcı çevre olanağı sunan, yaratıcılık başta olmak üzere, onların gelişimlerini
bütün yönleri ile destekleyen, çocuğa yakın çevresinin ve ulusun sosyal ve kültürel değerleri
ile evrensel değerleri birbirleri ile çelişmeyen bir anlayışla tanıtmayı amaçlayan, isteğe bağlı,
planlı bir davranış kazandırma sürecidir.
Resim 1-1: Okul öncesi dönem, çocuğun gelişiminin çok hızlı ve kritik olduğu yıllardır.
Okul öncesi dönem, çocuğun gelişiminin çok hızlı ve kritik olduğu yıllardır. Kalıtımın
yanında, çocuğun doğum öncesinden başlayarak etkileşim halinde olduğu çevreden
kazandıkları, onun yetişkinlikteki kişiliğini, alışkanlıklarını, değer yargılarını
biçimlendirmektedir. Gelişim, döllenme ile başlayan ve ölüm ile sona eren yaşam
boyu devam eden bir süreçtir. Ortalama bir insan beyin kapasitesinin ancak %1-2’sini
kullanabilmektedir. İnsanın zihin kapasitesi onun beynindeki nöronlar (sinir hücresi)
arasında kurduğu bağlantılara bağlıdır. İki yasındaki çocuğun beynindeki her bir sinir hücresi
15 bin bağlantı kapasitesine erişir. Beş yaşına kadar nöronlar arasındaki bağlantıların %
50’den fazlası kurulmuş olur. Bu durum 10-12 yaşına kadar devam eder. 12 yaşından sonra
zayıf bağlantılar silinir, güçlü bağlantılar korunur. Bu işlem 18 yaşına kadar devam eder. 18
yaşından sonra beynin elastikiyeti azalır, ancak gücü artar.
Resim 1-2: Yapılan bilimsel araştırma sonuçları; planlı bir eğitimin okul öncesi dönemde
başlaması gerektiğini ortaya koymaktadır.
20. yy.ın eğitim anlayışına önemli katkı sunan eğitim bilimci Bloom; insan yaşamının
ilk dört yılının zihinsel gelişmenin en kritik dönemi olup, ilk dört yıl içinde eğitimsel
uyaranların çok önemli olduğunu ve zekâyı artırdığını; çocukların 18 yaşına kadar
gösterdikleri okul başarısının %33’ünün 0-6 yaş arasındaki kazanımlarla açıklanabildiğini
ileri sürmektedir.
Okul öncesi eğitime yön veren bilim adamlarından Vygotsky ise; çocuğun kendi
kendine çevresiyle etkileşerek geliştirebileceği bilişsel kapasitenin dışında, çevresindeki
yetişkinlerle ve diğer çocuklarla etkileşerek geliştirebileceği bir “gelişmeye açık alan”
olduğunu söylemektedir.
2001-2002 öğretim yılında ülkemizde yapılan bir araştırma; okul öncesi eğitim alan
çocukların almayanlara oranla dönüştürme düzeylerinin, dolayısıyla yaratıcılık
potansiyellerinin daha yüksek olduğunu ve okul öncesi eğitimin, çocuklarının yaratıcılık
düzeylerini artırmada olumlu etkilerinin olduğunu göstermektedir.Yapılan bilimsel araştırma
sonuçları; öğrenmenin en güçlü olarak okul öncesi dönemde gerçekleştiğini, planlı bir
eğitimin okul öncesi dönemde başlaması gerektiğini ortaya koymaktadır. Ülkemizde de
ilgililer tarafından okul öncesi eğitimin önemi ve gereği kabul edilmiş ve bu bağlamda; okul
öncesi eğitim ile ilgili yasal düzenlemeler ve program geliştirme çabaları sürdürülerek açılım
sağlanmak istenmektedir.
1.2.1 Psikomotor Gelişim
Hareket anlamına gelen motor gelişimde belirgin aşamalar vardır. Yetişkinler gibi
çocuğun da hareket etmeye ihtiyacı vardır. Çocuk doğduğu günden itibaren bu ihtiyacını
gidermek için, yattığı yerden başını kaldırma, ellerini, kollarını, başını hareket ettirme,
dönme, emekleme gibi davranışları kazanır. Örneğin, bebek tek başına oturmadan önce
başını kaldırmayı, emeklemeden ve yürümeden önce de oturmayı öğrenir. Araştırmalar,
motor gelişimin en az üç genel kurala göre gerçekleştiğini ortaya koymuştur.Tüm çocukların
motor gelişimde üç genel kuraldan söz edilebilir.
Resim 1-3: Çocuğun bir şeyi öğrenebilmesi için yeterli olgunluk düzeyine ulaşması gereklidir.
 Baştan ayağa doğru gelişim: Gelişim, baştan ayağa doğru olup önce baş, sonra
omuzlar ve kollar nihayet bacaklar ve ayaklar gelişir.
 Merkezden dışa doğru gelişim: Beden ve omuz hareketleri, bağımsız kol
hareketlerinden, el hareketleri parmak hareketlerinden önce gelir.
 Bütünden özel hareket gelişimine geçiş: Motor gelişimde ( yürüme, elle tutma gibi )
belirgin bir sıranın izlendiği görülür. Başlangıçta bebeğin ilk hareketleri bütünsel ve
farklılaşmamıştır. Örneğin; bebek önceleri önünde duran objeyi avucunun tümünü
kullanarak yakalamaya çalışır.Bebeğin özel tepkide bulunabilme yeteneği zamanla
gelişir. Burada sinir sisteminin , özellikle beynin gelişip olgunlaşmasının rolü büyüktür.
Çocuğun motor gelişimini bilmek onun eğitimi için son derece önemlidir. Çocuğun bir
şeyi öğrenebilmesi için yeterli olgunluk düzeyine ulaşması gereklidir.
36-48 aylık çocuklar için psikomotor gelişim
 Çember etrafında döner.
 Yuvarlanmakta olan topa tekme atar.
 Atılan topu yakalar.
 Yerden zıplayan topu yakalar.
 Hareket halindeki büyük bir topu ayağı ile durdurur.
 Parmak ucunda yürür.
 Ritme uygun dans eder.
 Plastik çivi tahtasına çivi takar - söker.
 Yuvarlak çizer.
 Verilen basit şekilleri makasla keser.
 Oyun hamuru gibi yumuşak malzemeleri kullanarak değişik şekiller oluşturur.
 Çeşitli malzemelerle baskı yapar.
 Sıvıları bir kaptan başka bir kaba boşaltır.
Resim 1-4: Yetişkinler gibi çocuğun da hareket etmeye ihtiyacı vardır
48 - 60 aylık çocuklar için psikomotor gelişim
 Çizgi üzerinde yürür.
 Çift ayakla belli bir uzaklığa atlar.
 Çift ayakla sıçrar.
 Geri geri çift ayak sıçrar.
 Tek ayak üzerinde sıçrar.
 Tek ayak üzerinde birkaç saniye durur.
 Ayak değiştirerek iner çıkar.
 Topu kendisi sıçratıp yakalar.
 Bisiklete biner ve bisikletle köşeleri döner.
 20 cm yükseklikten atlar.
 Topuk ve ayak ucuyla yürür.
 Dokuz blokla kule yapar.
 Modele bakarak yuvarlak ve kare şeklini çizer.
 Çeşitli şekiller çizer ve boyar.
 Boncuk, makarna vb. nesneleri ipe dizer.
60 -72 aylık çocuklar için psikomotor gelişim
 Denge tahtasında ileri geri ve yan yana yürür.
 Başlama ve durma komutlarına uyarak tempolu yürür.
 Yardımla sekerek yürür.
 Topuk ve ayak ucunda geri geri yürür.
 Parmak ucunda koşar.
 Yaklaşık 30 cm yükseklikten atlar.
 Ritmik olarak seker.
 Tek ayak üzerinde 8 -10 sn. durur.
 Düşmeden 10 kez öne doğru çift ayak sıçrar.
 Koşarken yerden bir şey alır.
 Kendi başına ip atlar.
 Yardımsız bisiklete biner.
 Kendi bedeni etrafında döner.
 Ayak değiştirerek merdiven iner ve çıkar.
 Ritmik hareketleri yapar.
 Topu yakalayabilmek için ellerinden çok kollarını kullanır.
 Orta büyüklükteki topu yerde birden fazla sıçratır.
 1 m yukarı atılan topu yakalar.
 Kendine doğru zıplatılan topu yakalar.
 Topu 3 m uzaktaki hedefe doğru atar.
 Kâğıt üzerine çizilmiş basit şekilleri keser.
 Atma ve tutma davranışlarını gerektiren etkinliklere katılır.
 Hamur gibi yumuşak malzemeleri kullanarak 2-3 parçadan oluşan şekiller yapar ve
bunlardan bir kompozisyon oluşturur.
 Baskı ve yapıştırma işlerini yapar.
 Yetişkin gibi kalem tutar.
 Model gösterildiğinde kâğıdı çapraz şekilde katlar.
 Modele bakarak daire,üçgen, kare ve dikdörtgen çizer.
 Yatay, dikey, eğri ve eğik çizgiler çizer ve bunların kombinasyonlarını oluşturur.
 İşaret parmağı ile diğer elinin parmaklarını sayar.
 İsmini kopya eder.
 1-5 arası rakamları kopya eder.
 Eksik insan resmini tamamlar.
1.2.2 Sosyal ve Duygusal Gelişim
İnsanlar bir grubun ve daha geniş bir toplumun üyesi olarak ve diğer üyeler ile
etkileşerek yaşamlarını sürdürürler. İnsan biyokültürel ve sosyal bir varlıktır. Kültürel
koşullar içinde sosyal ilişkiler, hem toplumun hem de bireyin yapısını etkiler. Bireyin tüm
yaşamı çevresine uyum sağlamak çabası içinde geçer. Bu uyum çabası doğumdan başlayarak
bir gelişim göstermektedir. Bireyin içinde yaşadığı toplumda etkili bir biçimde fonksiyonel
olması, gerekli nitelikleri geliştirmesi sürecine sosyalleşme denir.Toplumsal beklentilere
uygunluk gösteren, kazanılmış davranış yeteneği olarak tanımlanabilen sosyal gelişme, geniş
anlamda bireyin doğumuyla başlayan bir evreyi, dar anlamda ise günlük davranış gelişimini
kapsar. Daha yaygın bir tanımla sosyal gelişme kişinin sosyal uyarıcıya özellikle grup
yaşamının baskı ve zorluklarına karşı duyarlık geliştirmesi, grubunda ya da kültüründe
başkalarıyla geçinebilmesi, onlar gibi davranabilmesidir.
Çocuk dünyaya geldiği andan itibaren toplumun en küçük birimi olan aile içinde
yaşamaya başlar. Çocuğun ilk sosyal etkileşimi anne babasıyla olur ve daha sonrada aile
çevresindeki diğer insanlar ile devam eder. Bir bebek doğduğu zaman hiçbir bilgiye sahip
değildir. Ancak doğduğu andan itibaren çevresini tanımasını mümkün kılacak bazı organlar
ve mekanizmalar vardır. Bunlara duyu organları ve duyum mekanizmaları denir. Duygusal
gelişim çocuğun duyularını yaşam içinde prova etmesiyle gerçekleşir. Çocuğun çevresinde
ne kadar çok obje var ise duyuları da o kadar çok gelişecektir. Çocuğun duygularının
gelişimi temel ihtiyaçlarının doyurulması ile de ilgilidir. Çocuk belli sürelerde yeme, içme,
uyuma ve tuvalete çıkma ihtiyacındadır. Bu fizyolojik ihtiyaçlar organizmanın ihtiyacı ile
ilgilidir. Çocuğun ayrıca sevme ve sevilme, güvenme, bağımsız olma, başarma gibi
psikososyal ihtiyaçları da vardır. Bu ihtiyaçları doyurulmayan çocuk gerginlik, doyurulan
çocuk ise haz duyar.
Resim 1-5: Duygusal gelişim çocuğun duyularını yaşam içinde prova etmesiyle gerçekleşir.
Sosyal Tipler
1. sosyal açıdan kör tip:Bu grubu oluşturan çocuklar diğerlerini dikkate almadan sadece
kendileriyle ilgilenirler.
2. sosyal açıdan bağımlı tip:Bu gruptaki çocuklar diğer çocukların varlık ve faaliyetlerinden
açık bir şekilde etkilenirler ve onlara karşı büyük bir ilgi gösterirler.
3. sosyal açıdan bağımsız tip:Bu gruptaki çocuklar diğerlerinin varlığından haberdar
olmalarına karşın onların etkisinde kalmamaya çalışırlar.
Sosyal uyumun ölçütleri
1. Farklı gruplara uyum gösterme: Farklı gruplara uygun bir biçimde davranan, onlarla ilişki
kuran arkadaş gruplarına olduğu kadar yetişkinlere de uyum gösteren birey sosyal açıdan
uyumlu bir birey olarak kabul edilir.
2. Sosyal tutumlar: Toplumca istenen tutum ve tavırları diğer insanlara yönelten, sosyal
yaşama bu tavırlarla katılan kişiler, sosyal bakımdan uyumlu sayılırlar.
3. Kişisel doyum: Toplumsal ortamda aldığı rolle kurduğu ilişkiden yeterince doyum
sağlayan kişi sosyal bakımdan uyumlu sayılır.
Çocukların toplumsallaşma yolunda gelişim gösterebilmeleri;
 Sosyal kabul için ne kadar arzulu olduklarına,
 Kendi davranışlarını nasıl geliştirebilecekleri hakkında yeterli bilgiye sahip olup olmamalarına,
 Davranışlarıyla sosyal kabul arasında ilişkiyi kurabilecek düzeyde zihinsel yeteneğe
sahip olup olmamalarına bağlıdır.
Resim 1-6: Çocuğun sevme sevilme, güvenme, bağımsız olma gibi psikososyal ihtiyaçları da vardır
36-48 aylık çocuklar için sosyal ve duygusal gelişim
 Kendisi ile ilgili sorulan sorulara uygun cevaplar verir.
 Grup oyunlarına katılır.
 Sırasını bekler.
 “Lütfen!”, “Teşekkür ederim.” gibi nezaket sözcüklerini kullanır.
 Duygularını ifade eder.
48 - 60 aylık çocuklar için sosyal ve duygusal gelişim
 Adını- soyadını ve yaşını bilir.
 Toplum içinde kendinden beklenen sosyal davranışları sergiler.
 Yetişkinlerin konuşmalarına katılır.
 Oyuncaklarını paylaşır.
 Grup oyunlarında yetişkinlerin liderliğini kabul eder.
 İzin ister.
 Bir sorunu olduğu zaman yardım ister.
 Övülmekten hoşlanır.
 Kendinden küçüklere yardım etmeye karşı isteklidir.
60-72 aylık çocuklar için sosyal ve duygusal gelişim
 Duygularını belli eder.
 Başkalarının duygularını anlar.
 Araç kullanarak yapı inşa oyunu oynar.
 Kurallı oyunların kuralına uyar.
 Bir oyunun kuralını başkasına açıklar.
 Aldığı sorumluluğu yerine getirir.
 Kendine güven duyar.
 Yeni ve alışılmamış durumlara uyum sağlar.
 Kendine bir amaç belirleyip davranışlarını ona göre yönlendirir.
 Arkadaş seçiminde kararlılık gösterir.
 Belli bir olayı, durumu canlandırır.
 Kendini ifade etmede özgün yollar kullanır.
 Kendi cinsiyetine uygun davranır.
 Haklarını korur.
1.2.3 Bilişsel Gelişim (Biliş; cognition, Bilişsel; cognitive )
Biliş dünyamızı anlamayı, tanımayı ve öğrenmeyi içeren tüm zihinsel süreçleri
kapsar. Biliş denince aklımıza ilk gelen zekâdır. Ayrıca algılama, kavram oluşturma, dil
edinme, hatırlama, sembolleştirme, kategorileştirme, düşünce, problem çözme ve yaratma
gibi zihinsel aktiviteleri içerir. İnsanı insan yapan bilişsel gücüdür. İnsan bilişsel gücüyle
öteki canlılara üstün gelerek onları egemenliği altına alır. Bilişsel gelişim; çevre ile
etkileşimi sağlayan, dünyayı anlamaya yarayan, bilginin edinilip kullanılmasına yardım eden
ve tüm süreçleri içine alan bir gelişim alanıdır. Gizilgüç, yetenek, algılama, kavram
oluşturma, bellek ve hatırlama gücü, akıl yürütme ve problem çözme, yaratıcılık bilişsel
gelişim ile ilgili kavramlardır. Bilişsel gelişim konusunda birçok psikolog çalışmış ve kuram
oluşturmuştur. Bunlardan en önemlisi Jean Piaget’dir. Bilişsel gelişim teorisinin babası sayılır.
Piaget’e Göre Bilişsel Gelişim:
Piaget'e göre bilişsel gelişim refleks düzeydeki tepkilerden olgun bir insanın tepkilerine ve
düşünce düzeyine varana kadar geçen birbirini izleyen dört dönemlik bir süreçtir.
1.) Duyu-hareket (sensory motor) dönemi 0-2 yaş
2.) İşlem öncesi (preoperaonational stage) dönem 2-6/7 yaş
3.) Somut işlemsel (concrete operational) dönem 6/7-11/12 yaş
4.) Soyut işlemsel (formal operational) dönem 11/12 yaş ve sonrası
Resim 1-7: Bilişsel gelişim; çevre ile etkileşimi sağlayan, dünyayı anlamaya yarayan, bilginin
edinilip kullanılmasına yardım eden ve tüm süreçleri içine alan bir gelişim alanıdır
36-48 aylık çocuklar için bilişsel gelişim
 “Büyük küçük, az çok, açık kapalı, uzun kısa” kavramlarını ayırt eder.
 1' den 10'a kadar sayar.
 Birebir eşleştirme yapar.
 Üç küple köprü yapar.
 1'den 10'a kadar olan nesneler içinde istenen sayıdaki nesne ya da nesneleri gösterir.
 Eksik insan resmine kol ve bacak çizerek tamamlar.
 Üç parçalı bul yapı tamamlar.
 Renkleri tanır ve eşleştirir.
 Resmini gördüğü nesneyi tanımlar.
 Diz, dil, boyun, kol, parmak gibi beden parçalarını gösterir.
 Cinsiyetini ayırt eder.
48 - 60 aylık çocuklar için bilişsel gelişim
 İnsan resmini 6 öğeyi içerecek şekilde çizer.
 4 - 8 parçalı bul yapı tamamlar.
 1'den 10'a kadar olan nesneler ile rakamlar arasında ilişki kurar.
 Nesneleri ortak özelliklerine göre ( taşıtlar, hayvanlar, büyük küçük nesneler, ağır hafif
 nesneler vb.) sınıflandırır.
 1'den 20'ye kadar ezbere sayar.
 3'lü, 4'lü eşit setleri eşleştirir.
 İki yarım daireyi birleştirip tam bir daire yapar.
 Baştaki, sondaki ortadaki gibi mekânsal konumları ayırt eder.
 Bir olayı oluş sırasına göre sıralar.
 Model olunduğunda 10 küpten kule yapar.
 Nesnelerin neden yapıldığını söyler.
 “Neden?” sorusuna cevap verir.
 Dokuları ayırt eder.
 8 rengi isimlendirir.
 Renkleri gruplandırır.
 Renkleri tonlarına göre sıralar.
 Bazı paraları tanır ve isimlendirir.
 Kısa bir süre önce gördüğü resmi hatırlar.
 Eksik resimleri modele bakarak tamamlar.
 Gösterilen resimle ilgili bir öykü anlatır.
 Öyküdeki 5 ana noktayı hatırlar ve tekrarlar.
 Neden sonuç ilişkilerini kurar.
 Etkinliklere bağlı olarak günün hangi zamanında olduğunu söyler.
 Bir nesnenin diğerine göre ağır ya da hafif olduğunu söyler.
60-72 aylık çocuklar için bilişsel gelişim
 Bedeninin tüm parçalar›n›n isimlerini söyler.
 10 - 25 parçalı yapbozu tamamlar.
 İki üçgeni birleştirerek kare yapar.
 Aynı dokudaki 6 - 10 nesneyi eşleştirir.
 Aynı dokudaki 6 - 10 nesneyi gruplandırır.
 Nesneleri bir özelliğine göre gruplandırır.
 1' den 10'a kadar olan nesne grupları ile rakamlar arasında ilişki kurar.
 1' den 10'a kadar olan nesneleri kullanarak toplama ve çıkartma yapar.
 Yarım ve bütün olan nesneleri gösterir.
 1' den 10'a kadar olan rakamları sıralar.
 Eşleştirme, ilişki kurma, gruplandırma ve sıralamayı nasıl yaptığını açıklar.
 Basit neden sonuç ilişkilerini açıklar.
 Kısa bir süre gösterilen bir resimdeki ayrıntıları hatırlar.
 Bir olaydan sonra ne olabileceğini tahmin eder.
 Nesneler arasındaki benzerlik ve farklılıkları ayırt eder ve söyler.
 Nesnelerin kendi içindeki konumunu birinci, ikinci şeklinde isimlendirir.
 “En az, en çok, birkaç” gibi miktar bildiren ifadeleri kullanır.
 Haftanın günlerini sırasıyla söyler.
 20'ye kadar ritmik sayar.
 “Dün, bugün, yarın” ile ilgili konuşur.
 Beş harfi isimlendirir.
 Daha önce dinlediği öyküleri anlatır.
 Sorulan sorulara kendine özgü cevaplar verir.
 Yaşadığı yerin adresini söyler.
1.2.4 Dil Gelişimi
Dil, insanların düşünce, duygu, tutum ve kültürel değerleri öğrenmelerinde ve
öğretmelerinde önemli bir iletişim aracıdır. Dil insanların birbirlerine bilgi, düşünce ve
eğilimlerini aktarabilmelerinin yanı sıra, fikirlerini düzenleyebilmelerine olanak hazırlar.
Bebeklikten sonraki yıllarda bütün normal çocuklar, hatta zekâ düzeyi normalin altında olan
büyük çocuklar çevrelerinde kullanılan dili öğrenirler.Kültür değerlerimiz ve bilgilerimizin
çoğu kuşaktan kuşağa sözlü ya da yazılı sözcükler yolu ile iletilmektedir. Herkes doğrudan
kendi yaşantısı yoluyla öğrendiğinden çok daha fazlasını dil yolu ile öğrenir. Dil ayni
zamanda düşünme, bellek, muhakeme, problem çözme ve planlama gibi bilişsel süreçleri de
içermektedir. Gerçekte dil çok karmaşıktır. Ses tonu, ahenk, vurgu, konuşulanların
hareketleri iletişimi etkiler. Dil bilimcilere göre, insanlığın gelişiminde dilin önemli işlevleri
vardır. Bunlar;
 Dil, arzu ve istekleri ifade eder.
 Dil aynı zamanda heyecan ve duyguları ifade eder.
 Dil, nesnelerin durumunu ve olayları açıklar.
 Dil konuşmanın devam ettiğine işaret eder.
 Dilin en önemli aracı konuşmadır. Dil kendi materyalini kendi
geliştirir.
 Çocuk kendi ağlama sesinden zevk alır.
Resim 1-8: Çocuğun dile ilişkin yeteneklerinin gelişimi akıl almaz bir hızla gerçekleşmektedir.
Dil çocuğu egosundan uzaklaştırıp onun sosyal bir kişi olmasını sağlayan kendisini
kontrol ve takip ettirebilen düşüncelerini ve davranışlarını yavaş yavaş öğretebilen ve
kendini güvenli hissetmesine yardım eden bir davranıştır. Dil gelişimine ilişkin incelemeler
çağdaş çocuk psikolojisi araştırmaları arasında en heyecan verici ve yoğun olan çalışmaları
oluşturmaktadır. Çünkü, çocuğun dile ilişkin yeteneklerinin gelişimi akıl almaz bir hızla
gerçekleşmektedir. Tüm kültürlerdeki çocukların hemen hepsi ilk sözcüklerini ortalama
olarak 12-18 ay dolaylarında söylerler. Dört yaşına geldiklerinde çoğunluğu iyi düzenlenmiş
cümleler kurarlar, hatta zaman zaman düşüncelerini sürpriz sayılacak kadar karmaşık
cümlelerle ifade edebilirler. 6 yaşındaki bir Amerikalı çocuğun sözcük dağarcığı 8.000-
14.000 sözcüğü içermektedir. Bu da 1 yaşından 6 yaşına kadar çocuğun sözcük dağarcığına
her gün 5-8 sözcüğün eklenmesi anlamını taşır. Dilin yapıtaşları sözcüklerdir. Fakat her
sözcük fonem adı verilen dilin ilkel seslerinden oluşur. Her çocuk önce bu sesleri çıkarmayı
öğrenir. Örneğin "be" ve "me" seslerini öncelikle çıkarır. Her dil fonem kombinasyonlarına
hükmeden bazı kurallara sahiptir. Yönsellik kavramı gelişmemiş çocuklar "p" "q" "b" "d"
gibi harfleri karıştırırlar. Dil yeteneğinin gelişimi de diğer gelişim yüzlerinde olduğu gibi
belli bir sıra izler. Çocuklar üzerinde yapılan dil gelişimi araştırmaları, konuşmanın ilk
öğrenildiği dönemlerde hemen tüm dünya çocuklarının aynı gramer kurallarını
kullandıklarını ortaya koymuştur.
36-48 aylık çocuklar için dil gelişimi
 Kendi kendine şarkı, şiir, tekerleme söyler.
 Yaptığı günlük işlerle ilgili olarak sorulan sorulara cevap verir.
 Konuşmalarında sıfatları kullanır.
 Konuşmalarında kişi zamirlerini kullanır.
 Konuşmalarında yer bildiren ifadeleri kullanır.
 Konuşmalarında çoğul eklerini kullanır.
 Neden , nasıl, kim gibi sorular sorar.
 İki olayı oluş sırasına göre anlatır.
 Duygularını sözel olarak ifade eder.
48 - 60 aylık çocuklar için dil gelişimi
 Kendisine verilen üç yönergeyi dinler ve yerine getirir.
 Birleşik cümleler kullanır.
 Resimdeki saçmalıkları açıklar.
 Zıt sözcükleri söyler.
 Konuşmalarında bağlaç kullanır.
 Konuşmalarında sözcüklerin olumsuz biçimlerini de kullanır
60-72 aylık çocuklar için dil gelişimi
 Günlük deneyimlerini anlatır.
 Birbirini izleyen üç emir tümcesinde, istenileni sırası ile yerine getirir.
 Tekil ve çoğul ifadeleri birbirine dönüştürerek kullanır.
 Cümlelerinde özneye uygun fiil kullanır.
 Yeni ve bilmediği kelimelerin anlamını sorar.
 Bazı sözcüklerin eş ve karşıt anlamlarını bilir.
 “Ne zaman, neden, nasıl?” gibi soru sözcüklerini içeren soruları yanıtlar.
 “Bana tersini söyle” yönergesine doğru yanıt verir.
 Yer bildiren sözcükleri doğru ve yerinde kullanır.
 Cümlelerinde “çünkü, daha sonra” gibi bağlaçlar kullanır.
 Birleşik cümleler kullanır.
 Basit şakalar yapar.
 Bazı soyut ifadeleri anlar.
 Evinin ve / veya anne-babasının telefon numarasını söyler.
1.2.5 Öz Bakım Becerilerinin Gelişimi
Çocukların gereksinimlerini kendi kendilerine karşılayabilir hale gelmeleri
önemlidir. Çünkü çocuğun yaşamında erken başlayan öz bakım becerilerinin gelişimi
ebeveynlerden bağımsızlığının başlangıcını gösterir. Bu nedenle, çocuğun yaşına uygun
beceriler seçilerek küçük yaşlardan itibaren öğretilmeye çalışılmalıdır. Öz bakımla ilgili
becerilerin öğretilmesinde esas amaç; çocuğun bazı temel becerileri kazanabilmesidir. Bu
becerileri kazanmış çocuk, çevreden bağımsız olarak hareket edebilecek ve öz güvenini
kazanmış olacaktır. Çocuğun kendi davranışlarını kontrol edebilmeyi öğrenmesi oldukça
önemlidir. Çocuk isteklerini yerine getirebilmek için her zaman başkalarına bağımlı
olamayacağını ve kendisinin de sorumluluk alarak yapması gereken işler olduğunu
öğrenmelidir.
Resim 1-9: Çocuğa temel becerileri kazanmasına yönelik sık deneme fırsatları verilmelidir.
Yemek yeme, giyinme ve tuvalet yapma, en temel öz bakım becerileridir. El-yüz
yıkama, diş fırçalama, burun temizleme, banyo yapma ve banyo sonrası saç bakımı bu temel
becerilerin kazandırılmasından sonra gelir. Bu becerilerin çoğu her gün yapılmasına rağmen
bunların dışında çok çeşitli alt becerilerinin de öğrenilmesi gereklidir. Tırnak bakımı, cilt
bakımı ve özellikle jenital organlarının temizliği öğretilmesi gereken becerilerdir.
Öz bakım becerilerinin öğretimine geçmeden önce dikkat edilmesi gereken
durumlar;
 Çocuğun kendi davranışını kontrol edebilmeyi öğrenmesi ile ilgili beklentiler
çocuğun kapasitesinin üzerinde olmamalıdır.
 Çocuğa karşı izlenen tutumda, ona karşı çıkmak yerine destekleyici olmak
gerekmektedir. Çocuğa öğretilecek beceriler, basitten karmaşığa doğru bir sıra
izlemelidir.
 Çocuk herhangi bir beceride zorlandığında ona yardım edilmeli, yapmak
istemediğini belirttiğinde ise, yapması için asla zorlanmamalıdır.
 Çocuğa temel becerileri kazanmasına yönelik sık deneme fırsatları verilmelidir.
36-48 aylık çocuklar için öz bakım becerileri
 Kendi kendine yemek yer.
 Düğmesiz ve bağsız giysileri yardımsız giyer.
 Giysilerin önünü ve arkasını ayırt eder.
 Gereksinim duyduğunda bağımsız olarak tuvalete gider.
 Burnunu mendille siler.
 Kendine ait eşyaları toplar.
48 - 60 aylık çocuklar için öz bakım becerileri
 Yardımla saçını tarar.
 Giysisindeki büyük düğmeleri ilikler, çözer.
 Boyuna uygun bir askıya ceketini ya da hırkasını asar.
 Ayakkabılarını bağlar ve fiyonk yapar.
 Ellerini ve yüzünü yardımsız yıkar.
 Dişlerini fırçalar.
 Sofra kurallarına uyar.
 Yemekle ilgili araç gereçleri uygun kullanır.
 Sofra kurmak gibi ev işlerinde yardımcı olur.
60-72 aylık çocuklar için öz bakım becerileri
 Günlük işlerde sorumluluk alır ve yerine getirir.
 Yolda yardımsız yürür.
 Kendi kendine giyinir, soyunur.
 Giysilerinin düğmelerini çözer ilikler.
 Ayakkabılarını bağlar.
 Saçlarını tarar.
 Yemeğini kendi kendine yer.
 Yemek araç gereçlerini yetişkin gibi kullanır.
 Bıçak kullanır.
 Yemek tabaklarını ya da servis tepsisini taşır.
 Dişlerini fırçalar.
 Elini yüzünü yıkar, kurular.
 Tuvalet gereksinimini kendi başına karşılar.
 Hava şartlarına uygun giysiler seçer.
1.3Yıllık Plan
1.3.1.36-72 Aylık Çocukların Eğitimleri İçin Belirlenen Yıllık ve Günlük Planda
Kullanılacak Amaç ve Kazanımlar
PSİKOMOTOR ALAN
Amaç 1. Bedensel koordinasyon gerektiren belirli hareketleri yapabilme
Kazanımlar:
1. Sözel yönergelere uygun olarak ısınma hareketleri yapar.
2. Değişik yönlere yuvarlanır.
3. Değişik yönlere doğru uzanır .
4. Sözel yönergelere uygun olarak yürür.
5. Sözel yönergelere uygun olarak koşar.
6. Belirli bir mesafeyi sürünerek gider.
7. Belli bir yüksekliğe çıkar.
8. Belli bir yüksekliğe tırmanır.
9. Tırmanılan yükseklikten uygun şekilde iner.
10. Belli bir yükseklikten atlar.
11. Belli bir engel üzerinden sıçrayarak atlar.
12. Pedal çevirme hareketini yapar.
13. Araç kullanarak koordineli ve ritmik hareketler yapar.
14. Atılan nesneleri yakalar.
15. Nesneleri belli bir mesafedeki hedefe atar.
Amaç 2. El ve göz koordinasyonu gerektiren belirli hareketleri yapabilme
Kazanımlar:
1. Küçük nesneleri toplar.
2. Nesneleri kaptan kaba boşaltır.
3. Nesneleri üst üste yan yana iç içe dizer.
4. Nesneleri takar.
5. Nesneleri çıkarır.
6. Nesneleri ipe vb. dizer.
7. El becerilerini gerektiren bazı araçları kullanır.
8. Nesneleri yeni şekiller oluşturacak biçimde bir araya getirir.
9. Değişik malzemeler kullanarak resim yapar.
10. Yönergeye uygun çizgiler çizer.
11. Şekilleri değişik araçlar kullanarak çizer.
12. Çeşitli malzemeleri değişik şekillerde katlar.
13. Malzemeleri istenilen nitelikte keser.
14. Malzemeleri istenilen nitelikte yapıştırır.
15. Nesneleri değişik malzemelerle bağlar.
Amaç 3. Büyük kaslarını kullanarak belirli bir güç gerektiren hareketleri yapabilme
Kazanımlar:
1. Farklı ağırlıktaki nesneleri iter.
2. Farklı ağırlıktaki nesneleri çeker.
3. Farklı ağırlıktaki nesneleri kaldırır.
4. Farklı ağırlıktaki nesneleri döndürür.
5. Farklı ağırlıktaki nesneleri taşıyarak belirli bir mesafeye gider.
Amaç 4. Küçük kaslarını kullanarak belirli bir güç gerektiren hareketleri yapabilme
Kazanımlar:
1. Nesneleri kopartır / yırtar.
2. Nesneleri sıkar.
3. Nesneleri çeker / gerer.
4. Malzemelere elleriyle şekil verir.
5. Malzemelere araç kullanarak şekil verir.
Amaç 5. Denge gerektiren belirli hareketleri yapabilme
Kazanımlar:
1. Farklı zeminler üzerinde yürür.
2. Zemin üzerine çizilen şekiller üzerinde yürür.
3. Tek ayak üzerinde belirli bir süre durur.
4. Tek / çift ayak üzerinde olduğu yerde zıplar.
5. Tek / çift ayakla sıçrayarak belirli bir mesafeyi dengeli bir şekilde gider.
6. Çift ayakla ileri / geri sıçrar.
Sosyal-Duygusal Alan
Amaç 1. Kendini tanıyabilme
Kazanımlar:
1. Fiziksel özelliklerini söyler.
2. Belli başlı duyuşsal özelliklerini söyler.
Amaç 2. Duygularını fark edebilme
Kazanımlar:
1. Duygularını söyler.
2. Duygularının nedenlerini açıklar.
3. Duygularının sonuçlarını açıklar.
4. Duygularını müzik, dans, drama vb. yollarla ifade eder.
Amaç 3. Duygularını kontrol edebilme
Kazanımlar:
1. Olumlu olumsuz duygu ve düşüncelerini uygun şekilde ortaya koyar.
2. Yetişkin denetiminin olmadığını durumlarda da gerektiği gibi davranır.
3. Yeni ve alışılmamış durumlara uyum sağlar.
Amaç 4. Kendi kendini güdüleyebilme
Kazanımlar:
1. Kendiliğinden bir işe başlar.
2. Başladığı işi bitirme çabası gösterir.
Amaç 5. Başkalarının duygularını fark edebilme
Kazanımlar:
1. Başkalarının duygularını ifade eder.
2. Başkalarının duygularını paylaşır.
Amaç 6. Başkalarıyla ilişkilerini yönetebilme
Kazanımlar:
1. Kendiliğinden iletişimi başlatır.
2. Grup etkinliklerine kendiliğinden katılır.
3. Grupta sorumluluk almaya istekli olur.
4. Aldığı sorumluluğu yerine getirir.
5. Kendisinin ve başkalarının haklarına saygı gösterir.
6. Gerekli durumlarda nezaket sözcüklerini kullanır.
7. Gerektiğinde lideri izler.
8. Gerektiğinde liderliği üstlenir.
9. Etkinliklerin süresine ilişkin yönergeye uyar.
10. Grup etkinliklerinin kurallarına uyar.
11. Gerekli durumlarda kararlılık gösterir.
Amaç 7. Hoşgörü gösterebilme
Kazanımlar:
1. Hata yapabileceğini kabul eder.
2. Kendi hatalarını söyler.
3. Kendisini başkalarının yerine koyarak duygularını açıklar.
4. Başkalarının hatalarını uygun yollarla ifade eder.
5. Başkalarının hata yapabileceğini kabul eder.
Amaç 8. Farklılıklara saygı gösterebilme
Kazanımlar:
1. Kendisinin farklı özelliklerini kabul eder.
2. Başkalarının farklı özelliklerini kabul eder.
Amaç 9. Yaşamın iyileştirilmesinde ve korunmasında sorumluluk alabilme
Kazanımlar:
1. Yaşamın sürdürülebilmesi için gerekli olan kaynakları verimli kullanır.
2. Günlük yaşamdaki kurallara uyar.
3. Canlıların yaşama hakkına özen gösterir.
4. Canlıların bakımını üstlenir ve korur.
5. Yaşamda diğer canlılarla paylaştıklarını açıklar.
Amaç10. Toplumsal yaşamın nasıl sürdüğünü kavrayabilme
Kazanımlar:
1. Toplumda farklı rollere sahip kişiler olduğunu söyler.
2. Aynı kişinin farklı rolleri olduğunu söyler.
3. Kendi kültürünün belli başlı özelliklerini açıklar.
4. Farklı kültürlerin belli başlı özelliklerini söyler.
Amaç 11. Estetik özellikler taşıyan ürünler oluşturabilme
Kazanımlar:
1. Estetik bedensel hareketlerle yürür / dans eder.
2. Özgün şiir, öykü, şarkı vb. söyler.
3. Görsel sanat etkinliklerinde ürün yapar.
4. Görsel sanat etkinliklerinde özgün ürün yapar.
5. Çeşitli materyaller kullanarak ritim oluşturur.
6. Çeşitli sesleri kullanarak müzik oluşturur.
7. Ürünlerini çeşitli yollarla sunar.
8. Sunularında hayali veya gerçek nesneler kullanır.
Amaç 12. Çevredeki güzellikleri koruyabilme
Kazanımlar:
1. Çevredeki güzelliklerin korunma nedenlerini söyler.
2. Çevredeki güzellikleri korumak için yapılması gerekenleri açıklar.
3. Çevredeki güzellikleri korumada sorumluluk alır.
Amaç 13. Çevreyi estetik bakımdan düzenleyebilme
Kazanımlar:
1. Çevresinde gördüğü güzel veya rahatsız edici durumları söyler.
2. Çevre sorunları ile ilgili kendi yapabileceklerine örnek verir.
3. Çevresini farklı biçimlerde düzenler.
Amaç 14. Sanat eserlerinin estetik özelliklerini fark edebilme
Kazanımlar:
1. Sanat eserlerinin özelliklerini söyler.
2. Sanat eserleri hakkındaki duygularını açıklar.
Amaç 15. Atatürk ile ilgili etkinliklere ilgi gösterebilme
Kazanımlar:
1. Atatürk ile ilgili etkinliklere katılır.
2. Atatürk ile ilgili etkinliklerde aldığı sorumlulukları yerine getirir.
DİL ALANI
Amaç 1. Sesleri ayırt edebilme
Kazanımlar:
1. Sesin kaynağını söyler.
2. Sesin geldiği yönü belirler.
3. Sesin özelliğini söyler.
4. Verilen sese benzer sesler çıkarır.
Amaç 2. Konuşurken sesini doğru kullanabilme
Kazanımlar
1. Nefesini doğru kullanır.
2. Kelimeleri doğru telaffuz eder.
3. Konuşurken sesinin tonunu işitilebilir biçimde ayarlar.
4. Konuşurken sesinin hızını ayarlar.
Amaç 3. Türkçeyi doğru kullanabilme
Kazanımlar:
1. Konuşmalarında söz dizimi kurallarını doğru olarak kullanır.
2. Konuşmalarında temel dil bilgisi kurallarına uygun konuşur.
Amaç 4. Kendini sözel olarak ifade edebilme
Kazanımlar:
1. Dinlerken ve konuşurken göz teması kurar.
2. Sohbete katılır.
3. Belli bir konuda konuşmayı başlatır.
4. Belli bir konuda konuşmayı sürdürür.
5. Söz almak için sırasını bekler.
6. Duygu, düşünce ve hayallerini söyler.
7. Duygu, düşünce ve hayallerini yaratıcı yollarla açıklar.
8. Üstlendiği role uygun konuşur.
Amaç 5. Dinlediklerini çeşitli yollarla ifade edebilme
Kazanımlar:
1. Dinlediklerini başkalarına anlatır.
2. Dinlediklerine ilişkin sorular sorar.
3. Dinlediklerine ilişkin sorulara cevap verir.
4. Dinlediklerini özetler.
5. Dinlediklerini resim, müzik, drama, şiir, öykü vb. yollarla sergiler.
Amaç 6. Sözcük dağarcığını geliştirebilme
Kazanımlar:
1. Dinlediklerinde yeni olan sözcükleri fark eder.
2. Yeni sözcüklerin anlamlarını sorar.
3. Verilen sözcüğün anlamını açıklar.
4. Yeni öğrendiği sözcükleri anlamlarına uygun olarak kullanır.
5. Zıt anlamlı sözcüklere örnek verir.
Amaç 7. Ses bilgisinin farkında olabilme
Kazanımlar:
1. Sözcüklerin başlangıç seslerini söyler.
2. Aynı sesle başlayan sözcükler söyler.
3. Kafiyeli sözcükler söyler.
Amaç 8. Görsel materyalleri okuyabilme
Kazanımlar:
1. Görsel materyalleri inceler.
2. Görsel materyallerle ilgili sorular sorar.
3. Görsel materyallerle ilgili sorulara cevap verir.
4. Görsel materyalleri açıklar.
5. Görsel materyalleri kullanarak olay, öykü gibi kompozisyonlar oluşturur.
6. Görsel materyalleri özenle kullanır.
BİLİŞSEL ALAN
Amaç 1. Kendisi ve ailesi ile ilgili bilgileri kavrayabilme
Kazanımlar:
1. Kendisi ile ilgili bilgileri açıklar.
2. Aile bireyleri ile ilgili bilgileri açıklar.
3. Adresini ve telefon numarasını söyler.
Amaç 2. Olay ya da varlıkların çeşitli özelliklerini gözlemleyebilme
Kazanımlar:
1. Olay ya da varlıkların özelliklerini söyler.
2. Olay ya da varlıkların özelliklerini karşılaştırır.
Amaç 3. Dikkatini toplayabilme
Kazanımlar:
1. Dikkat edilmesi gereken nesneyi durumu ya da olayı fark eder.
2. Dikkatini nesne durum ya da olay üzerinde yoğunlaştırır.
3. Dikkat edilmesi gereken nesneyi durumu ya da olayı söyler.
4. Nesneyi / durumu ya da olayı ayrıntılarıyla açıklar.
Amaç 4. Algıladıklarını hatırlayabilme
Kazanımlar:
1. Olay ya da varlıkları söyler.
2. Varlıkların rengini söyler.
3. Varlıkların yerini söyler.
4. Varlıkların şeklini söyler.
5. Varlıkların sayısını söyler.
6. Olay ya da varlıkların sırasını söyler.
7. Nesnelerin neden yapıldığını söyler.
8. Nesnelerin içinden eksilen ya da eklenen bir nesneyi söyler.
9. Nesne, durum ya da olayı bir süre sonra yeniden ifade eder.
Amaç 5. Varlıkları çeşitli özelliklerine göre eşleştirebilme
Kazanımlar:
1. Varlıkları birebir eşleştirir.
2. Varlıkları renklerine göre eşleştirir.
3. Varlıkları şekillerine göre eşleştirir.
4. Varlıkları büyüklüklerine göre eşleştirir.
5. Varlıkları miktarlarına göre eşleştirir.
6. Varlıkları dokunsal özelliklerine göre eşleştirir.
7. Varlıkları kullanım amaçlarına göre eşleştirir.
8. Nesneleri sayılarına göre eşleştirir.
9. Eş nesnelere örnek verir.
10. Nesneleri ve nesne gruplarını uygun rakamla eşleştirir.
Amaç 6. Varlıkları çeşitli özelliklerine göre gruplayabilme
Kazanımlar:
1. Varlıkları renklerine göre gruplar.
2. Varlıkları şekillerine göre gruplar.
3. Varlıkları büyüklüklerine göre gruplar.
4. Varlıkları miktarlarına göre gruplar.
5. Varlıkları dokunsal özelliklerine göre gruplar.
6. Varlıkları kullanım amaçlarına göre gruplar.
Amaç 7. Nesne, durum ya da olayları çeşitli özelliklerine göre sıralayabilme
Kazanımlar:
1. Nesneleri büyüklüklerine göre sıralar.
2. Sıralanmış nesne grubu içinde nesnenin yerini gösterir.
3. Sıra bildiren sayıyı söyler.
4. Nesneleri renk tonlarına göre sıralar.
5. Nesneleri sayılarına göre sıralar.
6. Varlıkları büyüme aşamalarına göre sıralar.
7. Olayları oluş sırasına göre sıralar.
Amaç 8. Nesneleri ölçebilme
Kazanımlar:
1. Ölçme sonucunu tahmin eder.
2. Standart olmayan birimlerle ölçer.
3. Ölçme sonuçlarını tahmin ettiği sonuçlarla karşılaştırır.
Amaç 9. Nesneleri sayabilme
Kazanımlar:
1. 20 içinde ileriye doğru birer birer ritmik sayar.
2. 10 içinde geriye doğru birer birer ritmik sayar.
3. Söylenilen sayı kadar nesneyi gösterir.
4. Gösterilen belli sayıdaki nesneyi doğru olarak sayar.
5. Nesneleri sayarak miktarlarını az ya da çok olarak söyler.
6. Sayıca 10’dan az olan bir gruptaki nesnelerin sayısını söyler.
Amaç 10. Geometrik şekilleri tanıyabilme
Kazanımlar:
1. Her nesnenin bir şekli olduğunu söyler.
2. Daire, üçgen, kare ve dikdörtgene benzeyen nesneleri gösterir.
3. Daire, üçgen, kare ve dikdörtgenleri kullanarak farklı modeller oluşturur.
Amaç 11. Günlük yaşamda kullanılan belli başlı sembolleri tanıyabilme
Kazanımlar:
1. Gösterilen sembolün anlamını söyler.
2. Verilen açıklamaya uygun sembolü gösterir.
3. 10 içindeki rakamları okur.
4. 10 içindeki rakamları modele bakarak yazar.
Amaç 12. Mekânda konum ile ilgili yönergeleri uygulayabilme
Kazanımlar:
1. Nesnenin mekândaki konumunu söyler.
2. Yönergeye uygun olarak mekânda konum alır.
3. Yönergeye uygun olarak nesneyi doğru yere yerleştirir.
Amaç 13. Bir örüntüdeki ilişkiyi kavrayabilme
Kazanımlar:
1. Modele bakarak nesnelerle örüntü oluşturur.
2. Bir örüntüde eksik bırakılan öğeyi söyler.
3. Bir örüntüde eksik bırakılan öğeyi tamamlar.
4. En çok üç öğeden oluşan örüntüdeki kuralı söyler.
5. Nesnelerle özgün bir örüntü oluşturur.
Amaç 14. Parça-bütün ilişkisini kavrayabilme
Kazanımlar:
1. Bir bütünün parçalarını söyler.
2. Uygun şekil veya nesneleri iki eş parçaya böler.
3. İki yarımı birleştirerek bütün elde eder.
4. Nesneler arasında yarım olanları gösterir.
5. Yarım ve bütün arasındaki ilişkiyi açıklar.
Amaç 15. Nesnelerle basit toplama ve çıkarma yapabilme
Kazanımlar:
1. Nesne grubuna belirtilen sayı kadar nesne ekler.
2. Nesne grubundan belirtilen sayı kadar nesneyi ayırır.
3. Nesneleri kullanarak toplama yapar.
4. Nesneleri kullanarak çıkarma yapar.
5. 10 içinde toplama gerektiren problemleri çözer.
6. 5 içinde çıkarma gerektiren problemleri çözer.
Amaç 16. Belli durum ve olaylarla ilgili neden sonuç ilişkisi kurabilme
Kazanımlar:
1. Bir olayın olası nedenlerini söyler.
2. Bir olayın olası sonuçlarını söyler.
3. Yarım bırakılan olayı, durumu, şiiri, öyküyü, şarkıyı vb.yi özgün bir şekilde tamamlar.
Amaç 17. Zamanla ilgili kavramlar arasında ilişki kurabilme
Kazanımlar:
1. Olayları oluş sırasına göre söyler.
2. Zamanla ilgili kavramları anlamına uygun şekilde kullanır.
3. Zaman bildiren araçların işlevini açıklar.
Amaç 18. Problem çözebilme
Kazanımlar:
1. Problemi söyler.
2. Probleme çeşitli çözüm yolları önerir.
3. Çözüm yolları içinden en uygun olanlarını seçer.
4. Seçilen çözüm yollarını dener.
5. En uygun çözüm yoluna karar verir.
6. Karar verdiği çözüm yolunun gerekçelerini açıklar.
Amaç 19. Nesne grafiği hazırlayabilme
Kazanımlar:
1. Nesneleri kullanarak grafik oluşturur.
2. Nesneleri sembollerle gösterir.
3. Hazırlanmış nesne grafiği çerçevesine sembolleri yerleştirir.
4. Grafikte yer alan nesneleri sayar.
5. Grafiği inceleyerek sonuçları söyler.
Amaç 20. Atatürk'ü tanıyabilme
Kazanımlar:
1. Atatürk'ün hayatı ile ilgili olguları söyler.
2. Atatürk'ün kişisel özelliklerini söyler.
Amaç 21. Atatürk'ün Türk toplumu için önemini açıklayabilme
Kazanımlar:
1. Atatürk'ün getirdiği yenilikleri söyler.
2. Atatürk'ün getirdiği yeniliklerin önemini açıklar.
Öz Bakım Becerileri
Amaç 1. Temizlik kurallarını uygulayabilme
Kazanımlar:
1. Temizlikle ilgili malzemeleri doğru kullanır.
2. El, yüz ve vücudun diğer kısımlarını uygun biçimde yıkar.
3. Tuvalet gereksinimine yönelik işleri yardımsız yapar.
4. Yiyecek ve içeceklerin temizliğine dikkat eder.
5. Ev ve okuldaki eşyaları temiz ve düzenli kullanır.
6. Beslenme için gerekli araç gereçleri temizlik kurallarına uygun kullanır.
7. İçinde bulunduğu çevreyi temiz tutar.
Amaç 2. Giysilerini giyme ve çıkarabilme
Kazanımlar:
1. Duruma ve hava koşullarına uygun giyeceği seçer.
2. Giysilerini yardımsız çıkarır.
3. Giysilerini yardımsız giyer.
4. Giysilerini doğru şekilde giyer.
5. Giysilerini katlar.
6. Giysilerini asar.
Amaç 3. Doğru beslenmenin önemini fark edebilme
Kazanımlar:
1. Yiyecek ve içecekleri ayrım yapmadan yer içer.
2. Yiyecekleri ve içecekleri yeterli miktarda yer içer.
3. Yiyecekleri yerken sağlık ve görgü kurallarına özen gösterir.
4. Sağlığı olumsuz etkileyen yiyecekleri ve içecekleri yemekten içmekten kaçınır.
5. Öğün zamanlarında ve süresinde yemeye özen gösterir.
Amaç 4. Dinlenmeyle ilgili kurallara uyabilme
Kazanımlar:
1. Yorulduğu durumlarda dinlendirici bir etkinliğe katılır.
2. Dinlenme ya da uyku için gerekli hazırlığı yapar.
3. Dinlenme ya da uyku için belirlenen saatte yatağına gider.
4. Dinlenme ya da uyku sonrası toplanır.
Amaç 5. Kendini kazalardan ve tehlikelerden koruyabilme
Kazanımlar:
1. Tehlikeli olan durumları söyler.
2. Tehlikeli olan durumlardan uzak durur.
3. Herhangi bir tehlike anında yetişkinlerden yardım ister.
4. Acil durumlarda başvurulabilecek telefon numaralarını söyler.
1.3.2.Yıllık Planda Yer Alan Eğitim Etkinlikleri
Serbest Zaman Etkinliği
Serbest zaman etkinlikleri programın ilk etkinlikleridir. Çocukların taklit oyun
yeteneklerinin ve yaratıcı güçlerinin gelişmesine katkıda bulunur. Onların problem çözme
yeteneğini, çevresini koruma-tanıma ve çevresindeki değişimlerin farkına varma becerisini
geliştirir. Bu etkinliklerin çocukları diğer etkinliklere ve güne hazırlama özelliği vardır.
Ancak her gün serbest etkinlikle başlama zorunluluğu da yoktur.
Öğretmen isterse çocukların ilgisini çekmek ya da o günkü etkinliklere çocuğu
hazırlamak amacıyla serbest zaman yerine farklı bir etkinlikle de güne başlayabilir.
Öğretmen serbest zaman etkinliklerinde çocukların bireysel gereksinimlerine ve ilgilerine
yönelik olarak çok sayıda seçeneği aynı anda sunmalıdır. Serbest zaman etkinlikleri ilgi
köşelerinde oyun ve sanat etkinliklerinden oluşmaktadır.Okul öncesi eğitim kurumlarında
ilgi köşeleri evcilik, fen ve matematik, sanat, resimli kitap, blok, müzik, kukla, eğitici
oyuncak köşeleri ile amaçlar ve kazanımlar doğrultusunda düzenlenen geçici ilgi köşelerini
içermektedir. Serbest zaman içinde sanat etkinlikleri de yapılabilir. Bu etkinlikler yoğurma
maddeleri, kâğıt çalışmaları, boya çalışmaları ve kolaj gibi çalışmalardan oluşur.
Resim 1-10: Serbest zaman etkinlikleri, ilgi köşelerinde oyun ve sanat etkinliklerinden
oluşmaktadır.
Serbest zaman diliminde çocuklar yetişkin yönlendirmesi olmadan kendi ilgileri
doğrultusunda oynayacakları köşeleri ve oyun arkadaşlarını seçerler. Köşelerde oyun olarak
da isimlendirilen serbest zaman etkinlikleri çocuk oyunlarından “yapılandırılmamış oyun”
kategorisi içinde değerlendirilmektedir.
Türkçe Dili Etkinlikleri
Türkçe dil etkinlikleri, öğretmen rehberliğinde yapılan grup etkinliklerinden biridir.
Çocukların ana dilini doğru öğrenip kullanma becerilerini, soyut düşünme ve problem çözme
yeteneğini geliştirir. Onlara akılda tutma düşünme kelimeler arası ilişki kurma, düşüncelerini
ifade etme, toplumsal rolleri öğrenme, sorumluluk alma ve aldığı sorumluluğu yerine
getirme gibi beceriler kazandırır.Türkçe dili etkinlikleri çocukların bilişsel, sosyal ve dil
gelişim alanlarına katkıda bulunur. Çocuklar belli konular ile ilgili düşüncelerini açıklayarak
olaylar arasında neden sonuç ilişkileri kurarlar.
Türkçe etkinlikleri içinde tekerlemeler, parmak oyunları, şiir, bilmece, sohbet,
resimli kitap okuma, öykü anlatma, taklit oyunları, pandomim, dramatizasyon, öykü
tamamlama etkinlikleri vb. yer almaktadır. Türkçe etkinlikleri sırasında çocukların Türkçeyi
doğru ve güzel konuşmalarının sağlanmasının yanı sıra sözcük dağarcıklarının geliştirilmesi
üzerinde de önemle durulması gerekmektedir.
Oyun ve Hareket Etkinliği
Öğretmen ya da çocuklar tarafından yapılandırılmış, kuralları olan ve grupça
oynanan etkinliklerdir. Çocukların fiziksel, sosyal ve duygusal gelişimlerini destekler.
Onların eğlenceli vakit geçirmelerini, kurallara uygun davranma alışkanlığı kazanmalarını
sağlar.Sınıf içinde ya da bahçede oynanabilir. Öğretmenin belli bir amaca ulaşmak üzere
başlattığı ancak sürecin tamamen çocuk tarafından yönlendirildiği oyunlar “yarı
yapılandırılmış oyunlar”dır. Yarı yapılandırılmış oyunlar, oyunun öğrenme yöntemi ve
tekniği olarak kullanıldığı kategoridir. Aynı zamanda çocuk merkezlidir. Bu oyunlarda
çocuğun inisiyatifini kullanması önemlidir. Böylelikle çocuğun yaratıcılığı desteklenir.
Herhangi bir materyalle oynanan, kuralları önceden belirlenmiş olan ya da öğretmenin belli
bir amaç ya da kazanıma ulaşmak için başlattığı ve süreçte öğretmenin ve çocuğun aktif
olduğu oyunlar ise “yapılandırılmış oyun”dur.Okul öncesi çocuğunun temel
gereksinimlerinden biri de harekettir. Çocukların hareket gereksinimleri oyun etkinlikleri
sırasında doğal olarak karşılanabilir.Ancak, programda yer alan psikomotor alandaki
amaçlara ulaşmak için özellikle planlanmış beden eğitimi çalışmalarının (hareket gelişimi)
yapılmasına da önem verilmelidir. Bu çalışmalar beden koordinasyonu, denge, hız, güç vb.
etkinlikleri içerebilir.
Müzik Etkinliği
Çocukların doğadaki sesleri tanımalarını ve ayırt etmelerini sağlar. Doğru nefes alıp
verme becerisinin gelişmesi açısından önemlidir. Çocuklar doğadaki sesleri taklit etmeyi
öğrenirler. Aynı zamanda müziğin ritmiyle, vücutları ve akıllarını iş birliği içinde kullanmayı
öğrenirler. Müzik etkinlikleri günlük planda yer alan diğer etkinlikler sırasında da
kullanılabilen etkinliklerdir. Ses dinleme ve ayırt etme çalışmaları, şarkı söyleme, ritim
çalışmaları, yaratıcı hareket ve dans, müzik eşliğinde hareket, müzikli öykü oluşturma ve
çeşitli işitsel algı etkinliklerini içermektedir.
Müzik etkinliği çocuğun;
 Estetik duygularını geliştirir.
 Çocuğun yeteneğini ortaya çıkararak ses ve kulak eğitimine yardımcı olur.
 Çocuğun ruhsal ve bedensel yorgunluğunu giderir.
 Çocuğun en yakın arkadaşıdır.
 Çocuğa şarkı alışkanlığı kazandırır.
Resim 1-11: Çocuklar müziğin ritmiyle, vücutları ve akıllarını iş birliği içinde kullanmayı öğrenirler
Fen ve Matematik Çalışmaları
Çocukları gözlem yapmaya, araştırma, inceleme ve keşfetmeye yönelten etkinliklerdir.Bu etkinlikler;
• Deneyler,
• Araçları tanıma ve kullanma,
• Çeşitli çalışma yöntem ve tekniklerini kullanma,
• Keşifler, icatlar,
• Mutfak çalışmaları,
• Doğa gezileri ve yürüyüşleri, piknikler, kamplar,
• Koleksiyonlar,
• İlgili bilim alanlarındaki kaynak kişileri konuk olarak çağırma,
• Başvuru kitaplarını, diğer kitapları ve dergileri inceleme,
• Fotoğraf çekme, fotoğraf inceleme,
• Belgesel vb. izleme gibi çalışmalardan oluşmaktadır. Ayrıca Fen ve Matematik etkinlikleri
sırasında çocukları doğaya çıkarıp onları, doğayı, doğadaki canlı ve cansız varlıkları
tanıtmaya, sevdirmeye korumaya yönelik bilgi ve becerilerle donatmanın önemli olduğu da
unutulmamalıdır.
Resim 1-12. Fen ve doğa etkinlikleri çocukları gözlem yapmaya, araştırma, inceleme ve
keşfetmeye yönelten etkinliklerdir
Okuma ve Yazmaya Hazırlık Çalışmaları
Okuma ve yazmaya hazırlık çalışmaları çocukların ilköğretime geçişini
kolaylaştırmak, hazır bulunuşluk düzeylerini artırmak amacıyla yapılan etkinlikleri
içermekte, asla okuma ya da yazma öğretmek amacını taşımamaktadır. Bu çalışmalar
yalnızca son aylara yoğunlaştırılmamalıdır.Okuma ve yazmaya hazırlık çalışmaları tüm yıl
içinde, çeşitli etkinliklerde gerçekleştirilmelidir. Aşağıda verilen çalışmalar ilköğretime
hazırlık çalışmalarının bir bölümünü oluşturmaktadır.
 Görsel algılama çalışmaları
1. El-göz koordinasyonu
2. Şekil-zemin ayrımı
3. Şekil sabitliği
4. Mekânda konum
5. Mekânsal ilişkiler
 İşitsel algı çalışmaları ( Fonolojik duyarlılık )
1. Dinleme
2. Konuşma
3. Sesleri ayırt etme
4. Seslerle nesneleri ya da nesne resimlerini eşleştirme
 Dikkat ve bellek çalışmaları
 Temel kavram çalışmaları
 Problem çözme çalışmaları
 El becerisi çalışmaları
Çizme,
Boyama,
Kesme,
Katlama,
Yoğurma,
Yapıştırma vb.
 Öz bakım becerilerini geliştirme çalışmaları
 Güven ve bağımsız davranış geliştirme çalışmaları
Resim 1-13: Okuma ve yazmaya hazırlık çalışmaları tüm yıl içinde, çeşitli etkinliklerde gerçekleştirilmelidir
Yaratıcı Drama Çalışmaları
Yaratıcılığın gelişmesinde, kişinin kendini tanımasında ve kendine güven
kazanmasında yaratıcı drama önemli bir yer tutar. Genel olarak yaratıcılık, bilinenlerden yola
çıkarak yeni bir şeyler ortaya koymak, özgün bir senteze varmak, birtakım sorunlara yeni
çözüm yolları bulmak, daha önceden kurulmamış ilişkiler arasında ilişki kurmak, yeni
yaşantı, deneyim, düşünce ve ürünler ortaya koymak olarak tanımlanmaktadır. Yaratıcı
drama ise, çocukların yaratıcılığının gelişmesini destekleyen, hayal güçlerini geliştiren,
gelişimsel özelliklere ilişkin beceriler kazandırarak çok yönlü gelişim göstermelerine olanak
veren bir eğitim yöntemidir. Yaratıcı drama çalışmalarında belli yazılı bir metin yoktur.
Çocuklar hayal ettikleri ve yaşadıkları durumu yansıtırlar. Yaratıcı drama, çocuklar için bir
öğrenme yolu olduğundan okul öncesi kurumlarda öğretmen tarafından eğitim amacıyla
kullanılmaktadır. Çocuklar drama da hayal ettiklerini tanımlarlar.
Yaratıcı dramanın, öğretmenin eğitim amacını gerçekleştirmesine olan katkısının
yanında, çocukları dinlendirme ve eğlendirme açısından da önemli olduğu bilinmektedir.
Drama etkinliği çocuklar açısından bir tür oyun olarak değerlendirildiğinden, çocuklar bu
etkinliklere katıldıklarında kendi iç dünyalarını ifade ettikleri için dinlendirici ve rahatlatıcı
bir etkiye sahiptir.
Yaratıcı drama çalışmaları;
1-Çeşitli kaynaşma-ısınma çalışmaları,
2-Esas çalışma ( pandomim, rol oynama, doğaçlama, öykü oluşturma, dramatizasyon)
3-Rahatlama ve değerlendirme basamaklarından oluşur.
Alan Gezileri
Çocukların ilgisini çekecek, yöresel, kültürel, meslekî ve güncel önem taşıyan her
mekân çocuk için doğal öğrenme alanıdır. Bu alanlar; içinde bulunulan yörenin tarihî bir
binası, müzesi, bir ressamın sanat atölyesi, matbaa, fabrika vb. olabilir. Alan gezileri
yalnızca fen çalışmaları kapsamında düşünülmemelidir. Çocukların araştırma yapma,
problem çözme ve olayı yerinde gözlemleme yolu ile doğrudan öğrenme gereksinimlerini
karşılamak amacıyla da çeşitli çevre gezileri yapılmalıdır.
Resim 1-14: Çocukların olayı yerinde gözlemleme yolu ile öğrenme gereksinimlerini
karşılamak amacıyla çevre gezileri yapılmalıdır.
Sanat Çalışmaları
Sanat etkinlikleri, temelde yaratıcılığı ve estetik duyarlılığı geliştirmeyi hedefleyen
etkinliklerdir. Sanat çalışmaları gün içinde çeşitli formlarda çocuklar için etkili bir öğrenme
fırsatı olarak da kullanılabilir. Sanat çalışmalarından eğitim programındaki amaç ve
kazanımlara ulaşmada teknik olarak da yararlanılabilir. Çok sayıda sanatsal teknik
kullanılarak yapılabilecek çalışmalar vardır. Bu çalışmaların günlük plan içinde yer alması
beklenir. Sanat çalışmaları yalnızca serbest zamanda yapılan etkinlikler değildir. Bazen tek
başına bir sanat çalışması yapılabildiği gibi bazen de diğer etkinliklerin tamamlayıcısı olarak yapılabilir.
Resim 1-15: Sanat etkinlikleri, temelde yaratıcılığı ve estetik duyarlılığı geliştirmeyi
hedefleyen etkinliklerdir
Çocukların iyi planlanmış sanat çalışmalarıyla ve değişik malzemeler ile
karşılaşması, psiko-motor, bilişsel, duygusal ve sosyal gelişimlerini destekler. Çocuk
açısından sanat çalışmaları bir nesnenin aynen kopya edilmesi anlamını taşımamalıdır. Sanat
etkinlikleri sırasında çocukların çalışmalarına müdahale edilmesi, onların yaratıcılıklarını ve
hayal güçlerini, bağımsızlık duygularının gelişimini engeller. Eğitimci, çocukları yaratıcı
çalışmalara teşvik etmek için gerekli çevresel düzenlemeleri yapmalı ve bu doğrultuda
programlar hazırlayarak çocukların sanat çalışmalarına istekli katılmalarına olanak sağlamalıdır.
Resim 1-16: Çocuk açısından sanat çalışmaları bir nesnenin aynen kopya edilmesi
anlamını taşımamalıdır.
1.3.3.Yıllık Planda Kullanılacak Yöntem, Teknik, Araç, Gereç Ve Malzemeler
Yöntem, hedefe ulaşmak için önceden belirlenmiş ya da izlenecek en kısa yoldur.
Başka bir tanımda yöntem, bir sorunu çözmek , bir deneyi sonuçlandırmak, bir konuyu
öğrenmek ya da öğretmek gibi amaçlara ulaşmak için bilinçli olarak seçilen ve izlenen
düzenli yoldur.
Okul öncesi eğitim planlarının hazırlanmasında ve uygulanmasında da birtakım yöntem
ve teknikler kullanılır. Bu yöntem ve tekniklerin kullanılmasındaki amaç; çocuğa verilmek
istenen amaç ve kazanımların çocuğu sıkmadan ve farklı yöntemler ile kazandırılmasını
sağlamaktır.
Örneğin drama yöntemi; öğrencilerin hangi durumlarda, nasıl davranmaları gerektiğini
yaşayarak öğrenmelerini sağlayan bir öğretme tekniğidir. Problem çözme ve iletişim kurma
yeteneğini geliştirir. Bu teknik bireyin kendine olan güvenini artırır. Anlama yeteneğine ve
yaratıcılığına katkıda bulunur. Akıcı konuşmayı geliştirir. Dile hakimiyeti ve ifade
yeteneğini geliştirir. Bilgilerin kullanımını sağlayarak bilgiyi pekiştirir.Yaratıcı drama ise,
önceden yazılmış hazır bir metin olmaksızın, katılımcıların kendi yaratıcı buluşları, özgün
düşünceleri, öznel anıları ve bilgilerine dayanarak oluşturdukları eylem durumları ve
doğaçlama canlandırmalarıdır.
Örnek olay yöntemi; gerçek hayatta karşılaşılan problemlerin sınıf ortamında
çözülmesi yoluyla öğrenmenin sağlanmasıdır. Bu yöntem öğrencilere bir konuyu ya da bir
beceriyi kazandırmak ve o konuda uygulama yaptırmak amacıyla kullanılır.
Gösterip yaptırma yöntemi; bir işi oluşturan işlemlerin uygulanmasını, araç gereçlerin
çalıştırılmasını önce gösterip açıklama sonra da öğrenciye alıştırma ve uygulama yaptırarak
öğretme yoludur. Özellikleri; gösteri öğretmen merkezli, yapma işlemi de öğrenci
merkezlidir. Bu yöntem öğrencilerin psikomotor becerilerinin gelişmesinde etkilidir.
Öğrenciler becerileri yaparak ve yaşarak öğrenirler.
Problem çözme yöntemi; istenilen amaca ulaşabilmek için etkili ve yararlı olan araç ve
davranışları türlü olanaklar arasından seçme ve kullanmadır. Problem çözme eleştirel
düşünme, karar verme, sorgulama ve yansıtıcı düşünme gibi terimleri içermektedir.
Soru-Cevap yöntemi; sınıf içi uygulamalarda en yaygın şekilde kullanılan tekniktir. Bu
teknik, öğrencilere düşünme ve konuşma alışkanlıklarını kazandırma bakımından oldukça
önemlidir. Önceden düzenlenmiş birtakım sorularla karşısındakinin zihninde saklı bulunan
doğruları açığa çıkarma ve böylelikle ona gerçeği buldurma temeline dayanan bir öğretim
tekniğidir. Sokrates yöntemi olarak da bilinmektedir. Bu yöntemi kullanırken dikkat edilecek
hususlar: Bütün çocukları ilgilendiren sorular herkese sorulmalı ve aynı anda herkes cevabı
bulmak için düşündürülmeli, daha sonra da soruyu cevaplandıracak kişi belirlenmelidir.
Hazırlanan planların uygulanmasında aşağıda belirtilen yöntem ve tekniklerden yararlanılabilir.
 Anlatma
 Örnek olay
 Gösterip yaptırma
 Problem çözme
 Bireysel çalışma
 Soru- cevap
 Beyin fırtınası
 Rol oynama
 İkili ve grup çalışmaları
 Drama
 Model olma- taklit
 İpucu verme, basite indirgeme
 Ödüllendirme
 Geri iletim
 Göz kontağı kurma ve dinleme
 Rol değiştirme
 Cümle tamamlama
 Aktif öğrenme fırsatı verme
 Materyalli sürpriz sunma
 Deneme yanılma yoluyla çözme fırsatı verme
Hazırlanmış olan yıllık ve günlük planların uygulanmasında kullanılacak araç gereç
ve malzemeler, kurumun imkânlarına, çocukların yaş ve gelişim özelliklerine göre
farklılık gösterebilir. Etkinlik sırasında kullanılacak araç gereç ve materyallerin önceden
hazırlanması, eğitimcinin programı uygulamasını kolaylaştıracak ve grubun dağılmasını
engelleyecektir.
Çocukların evlerinden temin edecekleri artık malzemeler ile hoşlarına giden
eğlendirici ve yaratıcı ürünler oluşturulabilir. Ayrıca bu artık materyaller, yiyecek
maddelerinin etkinliklerde kullanılmasına alternatif oluşturacak ve yiyecek maddelerinin
gereksiz sarfiyatını önleyecektir. Un, şeker, çeşitli bakliyatlar yerine kuruyemiş
kabukları, kumaş artıkları, tuvalet kâğıdı ruloları ve birçok artık ürün, çalışmalarımızda
kullanabileceğimiz malzemeler olabilir.
Resim 1-17:Kullanılacak araç gereç ve malzemeler, kurumun imkânlarına, çocukların yaş
ve gelişim özelliklerine göre farklılık gösterebilir.
1.3.4. Yıllık Plan Yapılırken Dikkat Edilecek Noktalar
 Okul öncesi eğitim programları, çocukların eğitim ihtiyaçlarından hareket edilerek hazırlanmalıdır.
 Çocukların bedensel, psikomotor, bilişsel, dil, sosyal ve duygusal gelişmelerini
sağlayacak eğitim ortamı hazırlanmalıdır.
 Hazırlanan program çocukların yaş ve gelişim düzeylerine uygun olmalıdır.
 Çocukların bireysel farklılıkları, ilgi, istek ve yetenekleri göz önüne alınmalıdır.
 Programlar çocukların deneme ve yanılmalar ile öğrenmesine fırsat vermelidir.
 Program hazırlanırken çocukların karar verme becerilerini geliştirmek için özgür
seçimlerine örnek verilmeli, eğitim ortamı kendilerini rahatça ifade edebilecekleri
şekilde düzenlenmelidir.
 Program çocuğun öz saygısını, sorumluluk duygusunu, öz denetim ve girişimciliğini
geliştirici nitelikte olmalıdır.
 Çocuklara eğitim programları aracılığıyla belirlenen amaçlar kazandırılırken,
yapabildiklerinden yola çıkılarak yapamadıklarını başarmalarına yardımcı
olunmalıdır.
 Programda yer alan etkinlikler, çocukların yaratıcılıklarını ortaya koymasına
yardımcı olacak şekilde düzenlenmelidir.
 Programda çocukların cinsel kimlik gelişimlerine ilişkin gerekli düzenlemeler yapılmalıdır.
 Program çocukların, problem çözme ve neden sonuç ilişkileri kurma gibi bilişsel
becerilerini geliştirici yönde olmalıdır.
 Program çocukların sosyal becerilerini geliştirici yönde olmalıdır.
 Programın etkili olabilmesi için aile katılımı sağlanmalıdır.
 Programda objektif ve bilimsel değerlendirme süreçleri esas alınmalı ve
değerlendirme çocuk, eğitimci, aile ve program gibi öğelerin tümünü içermelidir.
Resim 1-18: Programlar, çocukların deneme ve yanılma yolu ile öğrenmesine fırsat vermelidir.
OKUL ÖNCESİ EĞİTİM PROGRAMI KAPSAMINDA ELE
ALINMASI ÖNERİLEN KAVRAMLAR LİSTESİ
Büyük-Orta-Küçük Tatlı Başı-Sonu
İnce-Kalın Tuzlu Başlangıç-Bitiş
Uzun-Kısa Acı Kirli-Temiz
Geniş-Dar Ekşi Alçak-Yüksek
Şişman-Zayıf Sıcak-Soğuk-Ilık Aç-Tok
Az-Çok Sert-Yumuşak Islak-Kuru
Ağır-Hafif Taze-Bayat Güzel-Çirkin
Boş-Dolu Kaygan Doğru-Yanlış
Tek-Çift Kokulu-Kokusuz Para
Bütün-Yarım Sesli-Sessiz Ana Renkler ( Kırmızı-Sarı- Mavi)
Kalabalık-Tenha Eski-Yeni Ara Renkler (Turuncu-Yeşil- Mor )
Parça-Bütün Yaşlı-Genç Renk Tonları
Önce-Şimdi-Sonra Derin-Sığ Siyah
Gece-Gündüz Parlak-Mat Beyaz
Sabah-Öğle-Akşam Sivri-Küt Koyu- Açık
Dün-Bugün-Yarın Tüylü Kenar-Köşe
Uzak-Yakın Mutlu Düz-Eğri
Ön-Arka Üzgün Daire
Önünde-Arkasında-Yanında Kızgın Çember
Yukarı-Aşağı Korkmuş Üçgen
Yukarıda-Aşağıda Şaşkın Kare
İç-Dış Aynı-Farklı-Benzer Dikdörtgen
İçinde-Dışında Açık-Kapalı 1-20 Arası Sayılar
İçeri-Dışarı Hızlı-Yavaş Düzenli -Dağınık
Sağ-Sol Canlı-Cansız İlk –Orta-Son
Sağında-Solunda Hareketli-Hareketsiz İleri-Geri
Arasında Kolay-Zor Ters-Düz
Alt-Üst-Orta Karanlık-Aydınlık Altında-Üstünde-Ortasında

1.3.5 Özür Grubuna Uygun Plan Hazırlama
Özel eğitim gerektiren birey, çeşitli nedenlerle, bireysel özellikleri ve eğitim
yeterlikleri açısından akranlarından beklenilen düzeyden anlamlı farklılık gösteren bireydir.
Özel eğitim; özel eğitim gerektiren bireylerin eğitim ihtiyaçlarını karşılamak için özel olarak
yetiştirilmiş personel, geliştirilmiş eğitim programları ve yöntemleri ile onların özür ve
özelliklerine uygun ortamlarda sürdürülen eğitimdir. Kaynaştırma eğitimi ( Entegrasyon ),
özel eğitim gerektiren bireylerin diğer bireylerle karşılıklı etkileşim içinde bulunmalarını
sağlayarak eğitim amaçlarını en üst düzeyde gerçekleştirmektir.
Resim 1-19: Özel eğitimde eğitim programları, bireylerin eğitsel performansları dikkate
alınarak ve programın amaçları bireye uyarlanarak uygulanır
Tüm çocuklar için eğitim zorunlu olsa da, yetersizliği olan çocukların özel eğitim
okul ve sınıflarında zorunlu olan eğitimden ve özel eğitim hizmetlerinden yararlanabilmeleri
yetersizliklerinin onaylanması ile mümkün olabilmektedir.Yetersizlik onayı olmadan
yetersizliği olan çocukların zorunlu eğitimden yararlanabilmesi mümkün değildir. Özel
eğitim gerektiren bireylerin eğitimleri, hazırlanan bireysel eğitim programları doğrultusunda
akranları ile birlikte her tür ve kademedeki okul ve kurumlarda uygun yöntem ve teknikler
kullanılarak sürdürülür.
Özel eğitimde eğitim programları, bireylerin eğitsel performansları dikkate alınarak
ve programın amaçları bireye uyarlanarak uygulanır. Özel eğitim okul ve sınıflarında normal
okul programları uygulanır, ancak; öğrencilerin özellikleri ve öğrenme yeterlilikleri dikkate
alınarak söz konusu programlarda denkliği bozmayacak şekilde düzenlemeler yapılır. Özel
eğitim okul ve sınıf programları, öğrencileri, eğitimlerini normal okullarda akranlarıyla
birlikte sürdürecek yeterliklere ulaştırmayı amaçlayan bir yaklaşımla hazırlanır. Özel eğitim
okul ve sınıflarında süreleri ve içerikleri öğrencilerin özelliklerine göre hazırlanmış özel
eğitim programları da uygulanabilir. Bu programları tamamlayanlara verilecek diploma veya
sertifikaların denkliği ile üst öğrenim kurumlarına devam gibi konular ve öğrenciye
sağlayacağı haklar Bakanlıkça belirlenir. Özel eğitim gerektiren bireyleri ilgi, ihtiyaç ve
yetenekleri doğrultusunda iş hayatında geçerliliği olan görevlere hazırlayıcı iş ve meslek
eğitim programları; uygulama ağırlıklı ve bireyin o işi veya mesleği amaçlanan yeterlikte
yapmasını sağlayacak şekilde sürdürülür.
Erken çocukluk dönemindeki özel eğitim hizmetleri ailenin bilgilendirilmesi ve
desteklenmesi temeline dayalı olarak evlerde ve kurumlarda sürdürülür.Tanısı konulmuş özel
eğitim gerektiren çocuklar için okul öncesi eğitimi zorunludur. Bu eğitim özel eğitim
okulları ile diğer okul öncesi eğitim kurumlarında verilir. Gelişim ve bireysel özellikleri
dikkate alınarak özel eğitim gerektiren çocukların okul öncesi eğitim süreleri uzatılabilir.
Resim 1-20: Özel eğitimde eğitim programları, bireylerin eğitsel performansları dikkate
alınarak ve programın amaçları bireye uyarlanarak uygulanır.
Okul öncesi dönemde hazırlanacak özel eğitim programı, grup ve bireysel eğitim
programı olarak planlanır. Çocukların özür durumları ve bireysel özellikleri bu programların
hazırlanıp uygulanmasında en önemli faktörlerdir. Bu çocukların dikkat sürelerinin daha kısa
olması ve özür türlerine göre gösterdikleri farklılıklar hazırlanacak olan programların kişiye
özel olmasını gerektirecektir.
Okul öncesi dönemde hazırlanacak olan eğitim programlarında, çocuğun tıbbi ve
eğitsel tanılaması yapıldıktan sonra, kazandırılmak istenen amaç ve kazanımlar tespit edilir.
Eğitimci tarafından çocuğa kazandırılmak istenen davranışlar tespit edilir ve okul öncesi
eğitim kurumlarında olduğu gibi uygun etkinlikler ile çocuğa uygulanır. Özel olarak
desteklemeyi istediğimiz davranışlar, BEP’ye ( Bireysel Eğitim Programlarına )
dönüştürülerek kazandırılmaya çalışılır. Aşağıda verilmiş olan örnek formlar eğitimci
tarafından geliştirilerek kullanılabilir. Özel durumu olan çocuklar için tutulacak formların
takibi son derece önemlidir. Süreçte bir gerilemenin yaşanıp yaşanmadığının takibi açısından
davranışın hangi dönemde kazandırıldığı önemlidir.

2. GÜNLÜK PLAN
Günlük plan, o gün için belirlenen amaçları, kazanımları, kavramları, etkinliklerin
hangi ortamda ve hangi yöntemle gerçekleştirileceğini, etkinliklerdeki öğrenme süreçlerini,
kullanılacak materyal ve araç gereçleri, etkinlikler arası geçişleri, beslenme, tuvalet,
temizlik gibi gün içindeki rutin etkinlikleri, varsa planlanan aile katılımı çalışmalarını ve
değerlendirme boyutunu içeren ve her gün öğretmen tarafından hazırlanan bir plandır. Yıllık
planda olduğu gibi günlük plan hazırlanırken de çocukların gelişim düzeyleri, ilgi ve
ihtiyaçları mutlaka göz önünde bulundurulur. Günlük plan hazırlanırken fazla ayrıntıdan
sakınılmalı; ancak, çok kısa ya da dağınık bir plan yapmamaya özen gösterilmeli, değişik
tekniklere yer verilmeli, farklı kaynaklardan yararlanılmalı, çocukların eğlenerek
öğrenecekleri çeşitli eğitim ortamları oluşturmaya dikkat edilmelidir.
2.1. Günlük Planda Yer Alacak Etkinlikler
Bir günlük planda rutin etkinlikler, serbest zaman etkinlikleri ve grup etkinlikleri yer alır.
2.1.1 Rutin Etkinlikler
Günlük etkinlik programında okula geliş gidiş, toplanma,temizlik, kahvaltı,yemek,
tuvalet, dinlenme vb. her zaman aynı saatlerde yer alan etkinliklerdir. Eğitimcinin
çocuklarda daha çok, öz bakım ve sosyal becerileri geliştirici davranışları kazandırmak için
kullandığı etkinliklerdir. Rutin etkinliklerin günlük yapılan planda belirtilmesine gerek
yoktur. Ancak çocukların, olayların zaman içinde yer alışlarını daha iyi kavrayabilmeleri
için, rutin etkinliklerin belli zamanlarda aksatılmadan yapılması, eğitimcinin özen göstermesi
gereken bir konudur.
Okula geliş- gidiş: Çocuklara düzen ve zaman kavramının verildiği, rutin bir etkinliktir. Aile
ve okul iş birliği ile çocuğun bu alışkanlığı edinmesi sağlanmalıdır.
Toplanma ve temizlik: Çocukların arkadaşları ile etkileşime girerek paylaşma, yardımlaşma,
iş birliği yapma ve çevresine duyarlı olma gibi davranışları kazanmasına yardımcı olur.
Çocuğun aldığı sorumluluğu yerine getirmesini sağlar. Eğitimci tarafından toplanma ve
temizlik saatleri, çocuklara eğlenceli hale dönüştürülebilir. Oyun özelliği taşıyan değişik
yöntemlere başvurulabilir.
Kahvaltı ve yemek: Çocukların sağlıklı beslenmesi ve görgü kurallarını öğrenmesinde
önemli bir rutin etkinliktir. Eğitimci bu etkinlik sürecinde okulun imkânlarını da göz önünde
bulundurarak çocuklardan yardım alabilir. Bu durum çocukların hem kendilerine olan öz
güvenlerini geliştirir hem de sorumluluk duygusu kazandırır.
Uyku ve dinlenme: Çocuklar kaybettikleri enerjiyi beslenme, uyku ve dinlenme sayesinde
yeniden kazanırlar. Çocukların sağlıklı gelişimi için uyku ve dinlenmeye ihtiyaçları vardır.
Bu süreç de çocuklar için eğlenceli hale dönüştürülebilir. Uyku öncesi hikaye ve masal
okuma, masal CD leri ya da kasetleri dinletme çocukların uykuya geçişlerini kolaylaştırarak
ve onları rahatlatacaktır.
2.1.2 Serbest Zaman Etkinlikleri
Çocukları diğer etkinliklere ve güne hazırlama özelliği taşıdığı için, programda bu
etkinliğe ayrılan süre yaş gruplarına göre belirlenmelidir. Serbest zaman etkinlikleri,
çocuğun yaratıcılığını geliştirme, kendisini ifade etmesini sağlama, yardımlaşma ve
paylaşma, iş birliği, başladığı işi sonuçlandırma konusunda kararlı olma, sorumluluk alma ve
aldığı sorumluluğu yerine getirme, problem çözme, olaylar arasında neden sonuç bağlantısı
kurma ve çocukların motor becerilerini geliştirme açısından son derece önemlidir. Bu
etkinliklere serbest zaman etkinlikleri denilmesi, çocukların tamamen serbest bırakılması
anlamına gelmemektedir. Serbest zaman etkinliklerinde, seçeneklerin çeşitli olması
çocukların ilgilerine göre karar vermelerini kolaylaştıracaktır. Öğretmen çocuklara ihtiyaç
duyduklarında rehberlik etmelidir.
Serbest zaman etkinlikleri süresince çocukların birden fazla çalışmaya katılmaları
desteklenmelidir. Kendine güven sorunu yaşayan çocuklara rehberlik edilmeli, desteklenmeli
ve öz güvenleri desteklenmelidir.
2.1.3 Grup Etkinlikleri
 Türkçe dili etkinlikleri
 Hareketli oyun etkinliği
 Müzik etkinliği
 Fen-doğa ve matematik etkinliği
 Okuma ve yazmaya hazırlık çalışmaları
 Drama çalışması
 Alan gezileri
 Sanat çalışmaları
2.2 Günlük Plan Yaparken Dikkat Edilecek Noktalar
Okul öncesi dönemdeki çocuğa gerekli bilgi, beceri tutum ve temel alışkanlıkların
kazandırılması ancak planlı bir eğitim ile sağlanabilir. Hazırlanan eğitim programı çocuğun
yaş ve gelişim düzeyine, bulunduğu çevrenin özelliklerine göre değişiklik gösterir. İyi
hazırlanmış programlar, öğretmenin işlerini kolaylaştırdığı gibi, çocukların belirlenen amaç
ve kazanımlara ulaşmasını sağlar.
 Planlar çocukların yaş ve gelişim özelliklerine göre yapılmalıdır.
 Planlar, çocukların ekonomik, sosyal ve bireysel ihtiyaçlarını giderebilecek nitelikte hazırlanmalıdır.
 Planlar, çocukların sağlık ve güvenliğine özen gösterecek şekilde hazırlanmalıdır.
 Hazırlanacak planlarda çocuğun; görerek, dokunarak, işiterek ve tadarak çok
yönlü duyular ile aktif katılımı önemsenmelidir.
 Hazırlanan planlarda, basitten zora, somuttan soyuta, genelden özele ve
yakından uzağa ilkeleri göz önünde bulundurulmalıdır.
 Hazırlanacak planlarda aile katılımı ve iş birliği dikkate alınmalıdır.
 Planlar hazırlanırken fazla ayrıntıdan sakınılmalı, çok kısa ya da dağınık bir
plan yapmamaya özen gösterilmelidir.
 Planların hazırlanmasında değişik tekniklere yer verilmeli, farklı
kaynaklardan yararlanılmalıdır.
 Hazırlanacak planlarda, çocukların eğlenerek öğrenecekleri çeşitli eğitim
ortamları oluşturmaya dikkat edilmelidir.
 Uygulanan programın gün sonunda, değerlendirilmesi mutlaka yapılmalıdır.
Desteklenmesi düşünülen amaç ve kazanımlara sonraki günlerde yeniden yer verilmelidir.

KAYNAK:www.megep.meb.gov.tr

Döküman Arama

Başlık :