C# ile Programlamaya Giriş

Visual C# ile Programlamaya Giriş

Visual C# ile Programlamaya GirişVisual C#, Visual Studio ailesinin yeni üyesidir, bu yeni dil c ve c++ temelleri üzerine kurulmasına rağmen komponent temelli programlama tekniğini geliştirmek için birtakım yeni özellikler eklenmiştir. C# dilinin sentaksı C ve C++ programcılarına çok tanıdık gelecektir. Bundan şüpheniz olmasın.

 

 Genel AçıklamalarBu yazıda göreceğimiz basit uygulamada QuickSort algoritmasını kullanarak nasıl basit bir C# projesinin oluşturulduğunu göreceğiz. Bu uygulamada bir c# programında en sık kullanılan yapılardan olan dosyaya ve console ekranına okuma/yazma, fonksiyon oluşturma ve basit dizilerin kullanımı açıklanacaktır.

Bu yazı kesinlikle C# dilinin tüm özelliklerinin anlatıldığı yazı değildir. Bu yazı C# dilini öğrenmek için sizlere bir başlangıç noktası sunar. Önerilen KaynaklarVisual Studio.NET (Beta 2 veya sonrası) örnek kaynak kodu derlemeniz için gereklidir. C/C++ bilgisi size bu yazıyı anlamanızda yardımcı olabilir ama gerekli değildir.Adım 1. Projeye BaşlamaVisual Studio ile program geliştirme organizasyonu solution(çözüm) çalışma alanları üzerindendir. Solution dediğimiz ortam bir veya daha fazla projeyi içerebilir. Bu makale için tek bir C# projesi içeren bir solution oluşturacağız.Yeni bir proje oluşturmak 1. Visual Studio.NET ortamından, File | New | Project menülerini seçin.  2. Soldan(Project Types) Visual C#, sağdan(Templates) ise Console Application butonlarını seçin.  3. Projenizin adını belirleyin ve projenizin hangi klasörde saklanacağını belirleyin.Bu klasör Visual Studio tarafından otomatik oluşturulur.Proje adı olarak ben quicksort yazıyorum.Siz istediğiniz adı verebilirsiniz.  4. OK tuşuna basalım ve yola koyulalım. "Visual C# Solution" ortamımızVisual Studio.NET içinde bir Visual C# projesi bulunan bir solution oluşturdu. Proje assemblyinfo.cs ve class1.cs adlı iki tane dosya içermektedir. Bundan sonraki adımlarda projemizi nasıl derleyeceğimizi ve bu iki dosya hakkında detaylı bilgiyi öğreneceğiz. Adım 2. Hello, World!Kusura bakmayın ama geleneği bozmadan ilk defa C programlama dili ile yazılmış olan "Hello, World!" programını c# ile yazacağız. Bu bir gelenektir ve her yeni bir dili öğrenmeye başladığınızda bunu siz de göreceksiniz.Kaynak Kodu Değiştirme1. Solution Explorer "da bulunan "class1.cs"dosyasına çift tıklayın. Solution Explorer "ı göremiyorsanız, view menüsünü kullanarak görünür hale getirebilirsiniz. 2. Şablonla oluşturulmuş koda aşağıda kırmızı ile yazılmış kısmı ekleyin (class1.cs). using System;

namespace quicksort{    ///     /// Summary description for Class1.    ///     class Class1    {        static void Main(string[] args)        {            //            // TODO: Add code to start application here            //            Console.WriteLine ("Hello, C#.NET World!");        }    }} 3. Dikkat edin siz kodunuzu yazdıkça Visual Studio size sınıflar ve fonksiyon adları hakkında bilgi verir, çünkü .NET Framework tip bilgisini yayınlamaktadır.  Uygulamamızı Derleyelim 1. Programımızda değişiklik yaptığımıza göre artık Build menüsünden Build "ı seçerek programımızı derleyebiliriz.  2. Hata ve mesajlar en altta bulunan "Output Window" denilen pencerede görünür. Eğer herhangi bir hata yoksa uygulamamızı Debug menüsü altında bulunan "Start without Debugging" menüsüne tıklayarak çalıştırabiliriz. Programımızın ÇıktısıAşağıda programımızın Visual C# içinden çalıştırılarak oluşturulmuş çıktısının ekran görüntüsü mevcuttur.  Değişiklikleri Anlamak System.Console sınıfına ait WriteLine() fonksiyonu kendisine argüman olarak gönderilen dizgeyi sonuna satır sonu karakteri de ekleyerek ekrana yazar.Bu fonksiyon integer ve floating-point gibi diğer veri tiplerini de argüman olarak alabilir.

Program belleğe yüklendiğinde programın kontrolu Main() fonksiyonuna gelir.WriteLine() fonksiyonunu oraya yazmamızın sebebi budur.Adım 3. Programın YapısıŞimdi basit bir Hello World uygulaması geliştirmiş olduk, şimdi de bir Visual C# uygulamasının basit componentlerini inceleyelim.Kaynak Kod Yorumları// karakterlerinden sonra gelen ve satırın sonuna kadar olan sözcükler yorum satırlarıdır ve C# derleyicisi tarafından görünmezler. Aynı zamanda birden fazla satıra yorum eklemek istiyorsak /* */ karakterleri arasına yorum yazarız.// Bu satır derleyici tarafından görülmez/* Aynı zamanda bu blok daderleyici tarafından görünmez*/ Using Komutu.NET Framework geliştiricilere yüzlerce yararlı sınıflar sunar. Mesela, Console sınıfı, console ekranına ait girdi ve çıktıları işler. Bu sınıflar hiyerarşik bir ağaç içinde organize edilmiştir. Aslında Console sınıfının tam ismi System.Console " dur. Diğer sınıflar ise System.IO.FileStream ve System.Collections.Queue. içindedirler.using komutu bize sınıfın ismini namespace(isim alanı) kullanmadan kullanabilmemizi sağlar.Aşağıda kırmızı ile yazılan yazılar using komutunun uygulamasının sonucudur. using System; class Class1{    static void Main(string[] args)    {        System.Console.WriteLine ("Hello, C#.NET World!");        Console.WriteLine ("Hello, C#.NET World!");    }} Sınıf BildirimiC++ ve Visual Basic "den farklı olarak C# "da bütün fonksiyonlar bir sınıf içerisinde olmalıdır. C# "da bir sınıf tanımlamak için class anahtar sözcüğü kullanılır.Bu durumda bizim uygulamamızda, Class1 sınıfı Main() adında bir fonksiyon içerir. Eğer sınıf bildirimini bir isim alanı blokları içine alırsak sınıflarımızı CSharp.QuickSortApp şeklinde bir hiyerarşi içine alabiliriz.

Sınıflar hakkında çok derin bir bilgi vermeyi düşünmüyorum.Fakat bizim örneğimizin neden bir parçası olduğunu açıklamakta fayda gördüm.Main() FonksiyonuProgram belleğe yüklendiğinde Main() fonksiyonu programın kontrolünü eline alır, bu yüzden başlangıç kodlarımızı daima Main() fonksiyonu içinde yazmalıyız. Komut satırı argümanları ise bir string dizisi olan args dizisine aktarılır.(mesela: delete x ) Burada programımızın adı delete ise x bir komut satırı argümanıdır.Adım 4. Console GirişiŞimdi işlemlerimize bir QuickSrot uygulaması geliştirerek devam edelim. İlk yapmamız gereken kullanıcya hedef ve kaynak dosyasının isimlerini sormak olacaktır. Source Code Modifications1. class1.cs dosyasına aşağıda kırmızı ile yazılanları yazın. Burada sınıf ismi ve isimalanı ismi bizim için çok önemli değildir. // namespaces ekleme using System;

// namespace tanımlamanamespace MsdnAA{    // uygulama sınıfı tanımlama    class QuickSortApp    {        // uygulama oluşturma        static void Main (string[] szArgs)        {            // Programın hakkında             Console.WriteLine ("QuickSort C#.NET Sample Application ");

            // kullanıcıdan bilgi alma            Console.Write ("Source: ");            string szSrcFile = Console.ReadLine ();            Console.Write ("Output: ");            string szDestFile = Console.ReadLine ();        }    }} Console"dan OkumaConsole sınıfının ReadLine() metodu kullanıcıya bir giriş ekranı sunar ve geriye kullanıcının girdiği dizgeyi(string) geri döndürür.Bu metod bellek tahsisatını otomatik olarak kendi içinde yapmaktadır ve .NET garbage collector mekanizması sayesinde iade etmeniz gereken herhangi bir alan yoktur. Program ÇıktısıProgramı Debug | Start Without Debugging menülerini kullanarak çalıştırın.Aşağıda programımızın son halinin çıktısını görüyorsunuz.  

Adım 5. Dizilerin Kullanımı

Programımız sıralama yapmadan önce girişten satırları alarak bir dizi içinde saklaması gerekir. Şimdi .NET temel sınıflarından olan ArrayList sınıfını inceleyeceğiz. Kaynak Kod Değişikliği1. class1.cs dosyası içinde aşağıda kırmızı ile gösterilen yerleri ekleyin. // isim alanı ekleme using System;using System.Collections;

// isimalanı tanımlamanamespace c#nedircom{    // uygulama sınıfı tanımlama    class QuickSortApp    {        // uygulama başlangıcı        static void Main (string[] szArgs)        {                       Console.WriteLine ("QuickSort C#.NET Sample Application ");

            // Dosya isimlerini almak için komut yaz            Console.Write ("Source: ");            string szSrcFile = Console.ReadLine ();            Console.Write ("Output: ");            string szDestFile = Console.ReadLine ();

            // TODO: Read contents of source file            ArrayList szContents = new ArrayList ();        }    }} ArrayList sınıfının kullanımıArrayList sınıfına direkt ulaşabilmek için System.Collections isimalanını projemize using komutuyla ekliyoruz. Bu sınıf dinamik olarak büyüyüp küçülebilen nesne dizileri için kullanılır. Yeni bir eleman eklemek için basit bir şekilde Add() metodunu kullanabilirsiniz. Bu diziye eklenen yeni eleman orijinal nesne için referans olarak kullanılır, ve garbage collector alan iadesi için hazır olacaktır.string szElement = "insert-me";ArrayList szArray = new ArrayList ();szArray.Add (szElement); Dizinin var olan bir elemanına ulaşabilmek için, diziye ait Item() metoduna ulaşmak istediğimiz elemanın sıra(index) numarasını geçebiliriz.Kısaca [] operatörlerini kullanarak da istediğimiz elemana Item() metodunu kullanmadan da ulaşabiliriz.Console.WriteLine (szArray[2]);Console.WriteLine (szArray.Item (2)); ArrayList sınıfının daha birçok metodu vardır, ancak biz bu uygulamada sadece ekleme ve okuma yapacağız. ArrayList sınıfına ait tüm metod ve özellikleri öğrenmek için MSDN kitaplığına başvurabilirsiniz. Adım 6. File Girdi/Çıktı(Input/Output)Şimdi isterseniz dosyadan okuma ve dosyaya yazma işlemlerini gerçekleştirelim. Dosyadaki her satırı okuyup, bir string dizisinin her elemanını bir satır gelecek şekilde ekleyeceğiz.Sonraki aşamada ise QuickSort algoritmasını kullanarak diziyi sıralı bir şekilde yazacağız.Kaynak Kod Değişikliği1. class1.cs dosyasına aşağıda kırmızı ile yazılanları yazın. Burada sınıf ismi ve isimalanı ismi bizim için çok önemli değildir. // isimalanı ekleme using System;using System.Collections;using System.IO;

namespace MsdnAA{

    class QuickSortApp    {

        static void Main (string[] szArgs)        {            string szSrcLine;            ArrayList szContents = new ArrayList ();            FileStream fsInput = new FileStream (szSrcFile, FileMode.Open,FileAccess.Read);            StreamReader srInput = new StreamReader (fsInput);            while ((szSrcLine = srInput.ReadLine ()) != null)            {                // dizinin sonuna ekleme                  szContents.Add (szSrcLine);            }            srInput.Close ();            fsInput.Close ();

            // TODO: Buraya QuickSort fonksiyonu gelecek

            // sıraları satırları yazma            FileStream fsOutput = new FileStream (szDestFile,FileMode.Create, FileAccess.Write);            StreamWriter srOutput = new StreamWriter (fsOutput);            for (int nIndex = 0; nIndex < szContents.Count; nIndex++)            {                // hedef dosyaya satır yazma                srOutput.WriteLine (szContents[nIndex]);            }            srOutput.Close ();            fsOutput.Close ();

            // başarıyı kullanıcıya bildirme            Console.WriteLine (" The sorted lines have been written. ");        }    }} Kaynak Dosyadan Okuma Kaynak dosyayı açmak için FileStream sınıfını ve StreamReader sınıfını kullanarak ReadLine() metodu ile dosyayı okuyoruz. ReadLine() metodunu dosyanın sonunu ifade eden NULL değerine geri dönene kadar çağırıyoruz.Döngü içinde okunan satırları dizinin içine ekliyoruz ve sonrada tüm nesneleri kapatıyoruz. Hedef Dosyaya Yazma Dosyaya yazarken dizinin sıralanmış olduğunu varsaydık ve öyle devam ettik. Aynı şeklide FileStream nesnesini ve StreamWriter sınıfını kullanarak hedef dosyaya yazma işlemini yaptık.

 Adım 7. Fonksiyon YaratmaSon aşamada diziyi QuickSort algoritması ile sıralayan fonksiyonu yazmaya geldi. Bu fonksiyonu uygulamamızın ana sınıfının içine koyacağız.Kaynak Kod Değişikliği1. class1.cs dosyasına aşağıda kırmızı ile yazılanları yazın. Burada sınıf ismi ve isimalanı ismi bizim için çok önemli değildir. // isim alanı eklemeusing System;using System.Collections;using System.IO;

namespace c#nedircom{

    class QuickSortApp    {

        static void Main (string[] szArgs)        {            ... ... ...

            // QuickSort fonksiyonuna parametrelerin geçişi            QuickSort (szContents, 0, szContents.Count - 1);

            ... ... ...        }

        // QuickSort fonksiyonu        static void QuickSort (ArrayList szArray, int nLower, int nUpper)        {

            if (nLower < nUpper)            {                // Ayırma ve sıralama işlemi                 int nSplit = Partition (szArray, nLower, nUpper);                QuickSort (szArray, nLower, nSplit - 1);                QuickSort (szArray, nSplit + 1, nUpper);            }        }

        // QuickSort bölmelere ayırma         static int Partition (ArrayList szArray, int nLower, int nUpper)        {            // İlk elemanı bulma            int nLeft = nLower + 1;            string szPivot = (string) szArray[nLower];            int nRight = nUpper;

            // Dizi elemanlarını bölme            string szSwap;            while (nLeft <= nRight)            {                                while (nLeft <= nRight)                {                    if (((string) szArray[nLeft]).CompareTo (szPivot) > 0)                        break;                    nLeft = nLeft + 1;                }                while (nLeft <= nRight)                {                    if (((string) szArray[nRight]).CompareTo (szPivot) <= 0)                        break;                    nRight = nRight - 1;                }

                // Eğer uygunsa yer değiştirme işlemi yap                if (nLeft < nRight)                {                    szSwap = (string) szArray[nLeft];                    szArray[nLeft] = szArray[nRight];                    szArray[nRight] = szSwap;                    nLeft = nLeft + 1;                    nRight = nRight - 1;                }            }

            szSwap = (string) szArray[nLower];            szArray[nLower] = szArray[nRight];            szArray[nRight] = szSwap;            return nRight;        }    }} QuickSort() FonksiyonuBu fonksiyon alt sınır, üst sınır ve bir dizi olmak üzere 3 tane parametre almaktadır. QuickSort fonksiyonu Partition() fonksiyonunu çağırarak diziyi iki parçaya ayırır. Bu parçaların birinde belirlenen bir diziden önceki ,diğer parçasında ise sonraki elemanlar bulunur. Sonra fonksiyon tekrar kendini çağırarak bu iki parçanın sıralanmasını sağlar.Yukarıdaki kodlarda yeni gördüğümüz metod CompareTo() metodudur. Bu metod iki string ifadesini karşılaştırır. QuickSort Uygulamasını ÇalıştırmaBu adım uygulamamızın son adımı olacaktır.Şimdi programımızı derleyip çalıştırabiliriz. Programımızın çalışması için bir text dosyası oluşturmamız sıralama yapabilmek için gerekecek. Exe dosyasının bulunduğu dizini text dosyasını oluşturup programı çalıştıralım.  Programın ÇıktısıAşağıda programımızı çalıştırdıktan sonraki ekran çıktısı mevcuttur. Yukarıdaki ekranda ise output.txt dosyasında meydana gelen değişiklikleri görebilirsiniz. Adım 8. Debugger KullanmakDebugger aracı programımızın problemlerini çözmek için önemli ve gerekli bir araçtır. İyi bir başlangıç yaptığımıza göre son aşamada programımız içinde nasıl dolaşacağımıza ve QuickWatch" ı nasıl kullanacağımıza bakalım.Breakpoint" leri AyarlamaProgram Debugger içinde çalışırken eğer breakpoint olan bir noktaya gelinirse program sonlandırılır ve debugger control "ü bizim elimize geçer. Herhangi bir satıra breakpoint koymak için ilgili satıra sağ tıklayıp aşağıdaki gibi Insert BreakPoint menüsüne tıklayın. BreakPoint bulunan satırlar kırmızı ile gösterilir. BreakPoint " i kaldırmak için ilgili satıra sağ tıklayıp Remove BreakPoint menüsünü seçin.Program içinde Adım Adım ilerlemekAşağıdaki şekilde görüldüğü gibi bir breakpoint oluşturduktan sonra debugger ile programımızı çalıştıralım. Debug menüsünden daha önceden de yaptığımızı gibi Start Without Debugging yerine Start menüsüne tıklayın. Bu şekilde programı çalıştırdığımızda program debugger ile çalışmaya başlayacaktır, ve breakpoint "ler aktif olmaya başlayacaktır.

Program breakpoint "in olduğu noktaya geldiğinde, debugger programın kontrolünü alır. Aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi sarı okla programın geldiği nokta gösterilir. Kod içinde adım adım ilerlemek için menü çubuğundan Debug | Step Over " ı seçerek sarı okun hareketini izleyin. Debug | Step Into komutu gitmek istediğimiz fonksiyona gitmemizi sağlar. Aşağıda iki defa Step Over menüsünü seçtikten sonra kaynak kodumuzun görüntüsü mevcuttur. Eğer programımızın diğer bir sonlandırıcı nedene (yeni bir breakpoint, exception , exit, debug) gelene kadar devam etmesini istiyorsanız Debug | Continue menülerini seçin.Değişken Değerlerini Takip EtmeDebugger "ın kontrolü bizde iken farenin imlecini kaynak kodda istediğimiz değişken üzerine götürerek değişkenin o anki değerini öğrenebiliriz. Aynı zamanda bir değişkene sağ tıklayarak QuickWatch menüsünü açabilirsiniz. QuickWatch ile değişken hakkında daha detaylı bilgiler elde edebilirsiniz. Mesela diziler hakkında aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi bilgiler elde edilebilir. Diğer Debugger Araçları Visual Studio yukarıda bahsettiğimiz araçları dışında farklı araçlarda barındırır. Mesela Call Stack Wiever aracı ile o an hangi fonksiyonun çağrıldığı ile ilgili bilgiyi elde edebilirsiniz. Bellekteki değerleri ve bir prosesteki thread "leri de aynı anda görebileceğimiz araçlar mevcuttur.  Son Söz & SonuçBu yazının amacı sizlere Visual Studio ile nasıl basit bir uygulamanın yapılacağını adım adım göstermekti. Diğer .NET ve C# kaynaklarını araştırmak için sizi cesaretlendirebildiysek ne mutlu bize. Bu yazıyı buraya kadar okuduğunuza göre en azından şu aşamada çalışan bir projeniz var, istediğiniz gibi üzerinde değişiklikler yapıp sonucu görebilirsiniz.

Bu yazı "Microsoft MSDN Magazine" "den Türkçeye tercüme edilmiştir.

Döküman Arama

Başlık :

Kapat