Çift Bükümlü Kablolar

Çift Bükümlü Kablolar

1.  ÇİFT BÜKÜMLÜ KABLO

2.1.   Yapısı

 

Bükümlü çift kablo telefon sistemlerinde de kullanılır. Bu tür kablolarda çıplak kabloların her biri bir yalıtım malzemesi (örneğin plastik) ile giydirilir ve kablolar çiftler halinde birbirine bükülür. Bu şekildeki basit bükümler,

Ø             Çıplak kablonun ürettiği elektromanyetik alanın etkisini sınırlayıp diğer kablolarda parazit oluşumunu önleyerek,

Ø             Kablo çiftini elektromanyetik alanın etkisine karşı daha az duyarlı yapıp diğer kablolardan kaynaklanan paraziti önleyerek,

kabloyu ağda kullanıma uygun hale getirir.

Bükümlü çift kablonun metal koruyucu ile sarılmış haline Korumalı Bükümlü Çift Kablo denir. İzole edilmiş bükümlü çiftlerin etrafına sarılmış metal koruyucu ile, kablo elektromanyetik alandan daha iyi korunmakta ve verilerin daha uzun mesafelere iletilmesine olanak sağlamaktadır.

 

2.2.   Çeşitleri

 

Günümüzde en yaygın kullanılan ağ kablosu tipi birbirine dolanmış çiftler halinde, telefon kablosuna benzer yapıdaki kablodur. İki tip TP (Twisted Pair) kablo mevcuttur.

Şekil 2.1 : Çift Bükümlü Kablo.

 

2.2.1.STP Kablo (Korunmalı Çift Bükümlü Kablo – Shielded Twisted Pair)

 

Bu tip kabloda dolanmış tel çiftleri koaksiyel kabloda olduğu gibi metal bir zırh (lifler) ile kaplıdır. Dışarıdan gelen her türlü gürültüye karşı korumalı bir kablo çeşididir. Ethernet ağlarında kullanılabilen bu kablo, koaksiyel kablolardan farklı olarak verinin taşındığı devrenin bir parçası olmadığı için mutlaka her iki sonda da topraklandırılmalıdır. Aksi halde iletişime en çok zarar veren bir etken olur. Kablo,  içindeki veya çevresindeki sinyalleri toplayan bir anten gibi çalışır ve ağ ortamındaki veriyi bozar. Etrafı renkli plastik kaplayıcıyla kaplanmış 4 çift tel ve dış kaptan önce korunmayı sağlayan lifler bulunmaktadır. Bu da STP kabloyu daha sert ve ağır yapmaktadır.

Resim 2.1 : STP CAT7 Kablo.

 

Kabloda korumayı sağlayan liflerin kablonun hiçbir noktasında zedelenmemiş olması çok önemlidir. Ayrıca bu liflerle sağlanan topraklamanın verinin geçtiği tüm noktalarda (ağ kartından duvar prizlerine ve hub"a kadar) devamlı olması da çok önemlidir.

TP kablolar ilk kullanılmaya başlandığı dönemlerde (belki de koaksiyelden geçiş aşamasında) STP kablo çok güvenli kabul edilmiştir. En dıştaki metal zırh"ın elektromanyetik alanlardan geçerken kablo içindeki sinyalin bozulmasına mani olması beklenir. Ancak STP ilk dönemlerde pahalı olmasıyla yaygınlaşamamıştır.

STP kablo Token Ring ağlarında kullanılmıştır ve ethernet ağları için fazla maliyetinden dolayı geçmişte tercih edilmemiştir, ancak günümüzde maliyetlerin düşmesi STP kabloları tekrar gündeme getirmiştir.

 

2.2.2.UTP Kablo

 

UTP kablo sadece bilgisayar ağlarında kullanılmaz. Oldukça yaygın olan bir başka kullanım alanı daha vardır: Telefon hatları… UTP kablo telefon hatlarında da kullanılır fakat bilgisayar ağlarındaki kullanımı bu alanın önüne geçmiştir ve UTP kablo bilgisayar ağlarıyla özdeşleşmiştir.

Yapısı koaksiyel kabloya göre oldukça basit olan bakır kablo çeşitidir. İçerisinde 4 çift bakır kablo bulunur. Kabloların birbirleri üzerindeki elektromagnetik etkisini azaltmak için, bakır kablolar ikişer ikişer sarılı durumdadırlar. Çevresinin küçük olmasından dolayı kablo kanallarında daha az yer kaplamakta ve büyük ağ kurulumlarında çok avantaj sağlamaktadır. UTP kablolar, STP kablonun tam tersine çevredeki gürültüden etkilenmektedir. Daha önceden daha yavaş bilgi iletimi yapabilirken yeni geliştirilen teknolojilerle UTP kablo üzerinden Gigabit hızlı iletişim sağlanabilmektedir. Bu da UTP kablonun daha yaygın kullanımını beraberinde getirmiştir.

 

Şekil 2.2 : UTP CAT5 Kablo.

 

Kablo içindeki teller çiftler halinde birbirine dolanmıştır. Her çiftin bir ana rengi bir de "beyazlı" olanı vardır. Yukarıdaki resimde de görüldüğü gibi ana renkler turuncu, mavi, yeşil ve kahverengidir. Bunlara sarılı olan beyaz teller ise, diğerleriyle karışmasın diye, sarılı olduğu renkle aynı bir çizgiye sahiptir. Böylece 8 telin de turuncu, turuncu-beyaz, mavi, mavi-beyaz, yeşil, yeşil-beyaz, kahverengi, kahverengi-beyaz olmak üzere 8 farklı renkte ama 4 grupta toplanmış olduğunu görüyoruz.

 

UTP kablolar, belirli bir mesafe için üzerinden geçirebilecekleri veri miktarına göre kategorilere ayrılırlar. Bu kategoriler :

Ø             Kategori 1 (CAT 1) : 1985’te ortaya çıkmıştır. Telefon hatlarında kullanılır.

Ø             Kategori 2 (CAT 2) :  4 Mbps hızında veri transferi sağlar. Token-ring ağlarda ve bazı telefon sistemlerinde kullanılmıştır.

 

Ø             Kategori 3 (CAT 3) :  10 Mbps hızında veri transferi sağlar. Token-ring ağlarda ve 10BaseT sistemlerde kullanılmıştır ve bazı telefon sistemlerinde hala kullanılmaktadır.

Ø             Kategori 4 (CAT 4) :  16 Mbps hızında veri transferi sağlar. Token-ring ağlarda, 10BaseT ve 10BaseT4 sistemlerde kullanılmıştır.

Ø             Kategori 5 (CAT5 ve CAT5e) : Yerel ağ bağlantıları için kullanılır. Günümüzde neredeyse tüm yerel ağ bağlantıları Kategori 5 UTP kablolarıyla yapılmaktadır. 100 metrelik mesafe aşılmadığı müddetçe 100 Mbps’lik veri aktarım kapasitesine sahiptir. Bu nedenle 100 Mbps hızını destekleyen Ethernet kartı ile çalışabilecek en uyumlu kablodur.

Ø             Kategori 6 (CAT 6) : Kategori 5 kablosuna göre daha üstün bir üretim tekniği kullanılarak üretilmiş olması nedeniyle, 1000 Mbps hızında veri iletimine imkan tanır. Gigabit Ethernet kartlarıyla birlikte kullanılır.

Ø             Kategori 7 (CAT 7) : Kategori 6 kablosuna göre daha üstün bir üretim tekniği kullanılarak üretilmiş olması nedeniyle, 1200 Mbps hızında veri iletimine imkan tanır. Gigabit Ethernet kartlarıyla birlikte kullanılır.

 

2.3.   Konnektör

 

Çift bükümlü kabloları sonlandırmak için RJ(Registered Jack) serisi konnektörler kullanılır. RJ serisinde onlarca konnektör çeşidi vardır. Bunların içinde en yaygın olanları telefon sistemlerinde kullanılan Kategori 2 (Cat2) kabloları sonlandıran RJ-12 ve UTP ile STP kabloların sonlandırılmasında kullanılan RJ-45 konnektörleridir.

              

Resim 2.2: RJ-12 Konnektör                              Resim 2.3 : RJ-45 Konnektörler.

 

Bu konnektörler kabloya takılırken bazı aletler gerekmektedir. Bu aletler kabloyu soymak, bükümlü çiftleri ayırmak, kabloyu kesmek ve kabloyu konnektöre takmak için gerekli olan aletlerdir. 

 

2.4.   Kablo Hazırlama

 

2.4.1.   Kablo Hazırlama Aletleri ve Pasif Elemanlar

 

UTP ve STP kablolar RJ-45 ve RJ-12 konnektörleriyle  bağlanırlar. Bu konnektörlerin kablolara takılması için çeşitli aletler gerekmektedir. Bu bölümde bu aletler tanıtılacaktır.

 

2.4.1.1. Kablo Sıkma Pensesi

 

Bu penseler kablonun RJ-45 ya da RJ-12 konnektörlerine takılıp sıkılması amacıyla kullanılırlar. Çoğu kablo sıkma pensesi birden fazla işlevi üzerinde barındırır. Kablo soyma, kablo çiftlerini ayırma, kablo kesme gibi işlevleri de üzerinde barındıran penseler mevcuttur. Aşağıda bu penselerden 2 tanesini görüyorsunuz.

 

Resim 2.4 : Kablo sıkma penseleri.

 

2.4.1.2. Kablo Temizleme, Soyma ve Kesme Aletleri

 

Çift bükümlü kabloları konnektörlere takmadan önce soymak, çiftleri ayırmak ve uçlarını kesmek gereklidir. Bu işlemleri yapabilecek aletler aşağıdaki resimlerde verilmiştir.

 

Resim 2.5: Kablo temizleme, bükümlü çiftleri ayırma aleti.

 

Resim 2.6: Kablo soyma, temizleme ve bükümlü çiftleri ayırma aleti.

 

Resim 2.7: Kablo temizleme ve kesme aleti.

Kabloların kesilmesi için kablo kesme aletlerinin yanında yankeski de kullanılabilmektedir.

Resim 2.8: Yan Keski

 

Patch cord ismi verilen duvar prizinden PC’ye yada patch panelden Switch, Router gibi cihazlara bağlantı kablolarına ait konnektörlerinin korunması amacıyla yalıtkan kapaklar kullanılır.

Resim 2.9 : Yalıtkan konnektör kapakları

 

2.4.2.   Kablo Hazırlama İşlemi

 

Kablo uçlarını yaparken uymanız gereken, daha doğrusu uyarsanız sizin ve sizden sonra ağa müdahale edecek kişinin işini kolaylaştıracak standartlar vardır. Bu standarda uygun yaptığınız kablo veri kanallarının aynı tel çiftini kullanması kuralına uygun olacaktır.EIA/TIA isimli kuruluş "EIA/TIA -T568 "Commercial Building Wiring Standard" " isimli kablolama ile ilgili standartları belirlemiştir. Tüm dünyada üreticiler ve teknisyenler bu standartları takip ederler.

"EIA/TIA -T568" standardı içinde kablo uçlarını yaparken kullanabileceğiniz elektriksel olarak birbirinin tamamen aynısı iki şema önerilmiştir. T568A şeması ve T568B şeması : Her iki şemada da 1-2 ve 3-6"nın aynı çifte ait tellere denk geldiğine dikkat ediniz.

 

 

Şekil 2.3: EIA/TIA Kablo bağlantı standartları.

 

Kablo hazırlarken kablonun nereye takılacağı önemli bir sorudur. Bu sorunun cevabına göre bağlantı şekli seçilir.

Eğer kablo bir PC’den bir ağ cihazına takılacaksa kablonun her iki ucundaki konnektör de aynı standarda göre hazırlanmalıdır. (Düz Bağlantı) ( 568A « 568A yada 568B « 568B)

Eğer kablo bir ağ cihazından diğer bir ağ cihazına ya da bir PC’den diğer bir PC’ye takılacaksa o zaman kablonun uçlarındaki konnektörlerden birbirinden farklı standartlara göre hazırlanmalıdır.(Çapraz Bağlantı) ( 568A « 568B yada 568B « 568A)

 

Bu standartlarda belirtilen renkleri taşımayan kablolarla da karşılaşmanız muhtemeldir. UTP kablo yapımında önemli olan düz bağlantıda her iki ucun renklerinin aynı sıralamaya sokulmasıdır. Çapraz bağlantı yapılmak istendiğinde ise birinci uç yapılır; kablonun diğer ucunda 1 ile 3 no’lu iletkenler ve 2 ile 6 no’lu iletkenlerin yerleri değiştirilerek iletken sıralaması oluşturulur.

 

 

2.4.2.1. Telefon Kablosunun RJ-12 Konnektörüne Takılması

 

Bu işlem aşağıdaki adımlar takip edilerek yapılır:

 

 

UYGULAMA FAALİYETİ-1

 

 

Ø   Gerekli olan malzemeler; RJ-12 telefon konnektörü; 4 telli çok damarlı yassı kablosu; RJ-45, RJ-12 konnektörleri için kullanılan kablo pensesidir.

 

Resim 2.10: Telefon kablosu yapımı araç ve gereçleri.

Ø    Telefon kablosu gerekli olan uzunlukta kesilir.

Resim 2.11: Kablonun soyulması.

Ø Kablo pensesinin bıçaklarıyla kablonun üst izolasyonunun aşağı yukarı 6-7 mm"lik üst parçası çıkarılır. İletkenlerin uçları da eşitlemek için kesilir.

 

Resim 2.12 : İletkenlerin kesilmesi.

Ø İletkenler konnektöre sonuna kadar sokulur. Kablonun kılıfı konnektörün en az 5 mm içine girmelidir. Çizgili yerleştirme sayesinde iletkenler konnektörde kolayca yerleştirilebilirler. Bağlamadan önce iletkenler düzlenmelidir. Konnektörün gövdesi saydam plastikten üretildiğinden bu işlem zor olmayacaktır.

 

Resim 2.13: Kablonun konnektöre takılması.

Ø İletkenleri konnektörün bıçaklarıyla sıkmak için kablo pensesi kullanılır. Bu alet, hem RJ-45 konnektörü, hem de RJ-12 konnektörü ile kullanılır.

 

Resim 2.14: Kablonun sıkılması.

Ø Sıkma işleminde kontak bıçakları gövdenin içine basarak sokulurlar, iletkenlerin kılıflarını keserler ve kablonun telleri arasına girerek elektrik kontağını sağlarlar. RJ-12 konnektörü bağlandıktan sonra tekrar sökülemez. Bu konnektörler bir kerelik kullanım içindir. Hata yapılması durumunda kablonun konnektör takılı olan ucu kesilerek işlem başka bir RJ-12 konnektörle tekrar edilir.

 

Resim 2.15: Bitmiş kablonun görünümü.

Ø Kablomuz artık kullanılmaya hazırdır. Bu yöntem genellikle telefon patch kablosu denilen kablonun üretilmesinde kullanılır. Bu kablo telefon cihazını duvar prizine takmak için kullanılır.

Resim 2.16: Kablonun telefon  cihazına takılması.

2.4.2.2. UTP Kablosunun RJ-45 Konnektörüne Takılması

 

UYGULAMA FAALİYETİ-2

 

Ø     Gerekli olan malzemeler :

·        RJ-45 konnektörü (Cat5),

·        RJ-45 yalıtkan kapağı,

·        Cat 5e Kablo ,

·        RJ-45, RJ-12 konnektörleri için kullanılan sıkıştırma pensesi,

·        Bükümlü çiftlerin temizlenmeleri ve kesilmeleri için alet.

 

Resim 2.17: Araç-Gereç.

Ø     Önce hazırlanacak kablo kesilir ve ucuna yalıtkan kapak takılır. Kapaklar, kablonun eğilip bükülmesi esnasında zarar görmesini engeller.

 

Resim 2.18: Yalıtkan kapağın takılması.

Ø   İzolasyonun en dış katını çıkarmak için gerekli olan aletle kablonun üst katı halka olarak kesilir ve çıkarılır.

Resim 2.19: Kablonun soyulması.

Ø   Kablonun konnektöre sokulabilmesi için bükümlü çiftler çözülmelidir. Çiftler, kablonun kılıfının kenarına kadar çözülürler. Çiftlerin bir sıra olarak yerleştirilmesi gerekmektedir. Bunun için kablo, yassı biçimli yapılır.

 

Resim 2.20: Bükümlü çiftlerin ayrılması.

Ø   Çiftler, paralel olarak yerleştirilen iletkenlerden yassı bir katın oluşturulacağı şekilde koyulmalıdır. Kablo sıkma pensesi ile kablonun kılıfının kenarından iletkenlerinin aşağı yukarı 14 mm"lik parçası kesilir.

 

Resim 2.21: İletkenlerin kesilmesi.

Ø   İletkenler, seçilen standarda (T568A veya T568B) uygun olarak renk sırasına koyulur. Bu sıralamada yaygın olan standart EIA/TIA-T568B (soldan sağa: turuncu- beyaz, turuncu, yeşil-beyaz, mavi, mavi- beyaz, yeşil, kahverengi- beyaz, kahverengi) standardıdır.

 

Resim 2.22: İletkenlerin renk sırasına sokulması.

Ø   İletkenler konnektörde, ayrı ayrı kanallarda bulunacakları ve kablonun kılıfının konnektöre en az 6 mm gireceği şekilde ayarlanmalıdır. Konnektörün sabitleyici anahtarı aşağıya yönlendirilmelidir.

 

Resim 2.23: RJ-45 konnektörün takılması.

Ø   İletkenler konnektöre sonuna kadar sokulmalıdır. Konnektörün uç kısmında bulunan bıçakların iletkenlerle temas sağlayabilmesi için kablo konnektöre iyice oturtulmalıdır. Konnektör saydam plastikten üretildiğinden dolayı iletkenlerin durumu görsel olarak kontrol edilebilir. Bu aşamadan sonra yapılan hatanın geri dönüşü olmayacağı için iletkenler iyi kontrol edilmelidir.  

 

Resim 2.24:Kablonun konnektöre sokulması.

Ø     Bükümlü çiftleri konnektörün bıçaklarıyla bağlamak için RJ-45 pensesi kullanılır. Bu işlem ile konnektörün bıçakları konnektörün içine girer, iletkenlerin kılıflarını keserler ve kablonun telleri arasına girerek elektrik kontağını sağlarlar. RJ-45 pensesi sayesinde konnektör kabloya çıkmayacak şekilde monte edilmiş olur.

 

Resim 2.25: Kablonun sıkılması.

Ø   Klasik konstrüksiyon olarak yapılan konnektörde kablo yassı lata (uzunluğu, aşağı yukarı 7 mm) biçiminde baskı ile sabitleştirilir. Konnektörün entegre bir parçası olan bu baskı sayesinde kablo iyice sıkıştırılmış olur. Bu sayede kablonun yükü öndeki bıçaklara binmez. 

 

Resim 2.26: Kablonun konnektör içindeki görünümü.

Ø   Konnektörün yalıtkan kapağı takılır.

Resim 2.27: Yalıtkan kapağın yerleştirilmesi.

Ø   Kablonun konnektöre takılma işlemi tamamlanmış olur. Burada emin olmak için kablo ve konnektör küçük bir kuvvetle zıt yönlere doğru çekilerek montajın sağlamlığı kontrol edilir.

Resim 2.28 : Bitmiş kablonun görünümü.

Ø   Son olarak üretilen kablonun her iki ucu da kablo test cihazları aracılığıyla test edilir.

Resim 2.29: Kablonun test edilmesi.

 

 

Kablolar hazırlandıktan sonra çalıştığını test etmek için değişik markaların ürettiği test cihazları kullanılabilir.

Kabloların uçlarına takılan iki parça halindeki bu test cihazları test işlemini oldukça kolaylaştırmaktadır.

Resim 2.30 : Kablo Test Cihazları .

 

Döküman Arama

Başlık :

Kapat