TARİH BİLİMİNE İLK BAKIŞ (3)

TARİH BİLİMİNE GİRİŞ (3)  KÜLTÜR VE MEDENİYET 

DEVLET YÖNETİMİ:

  1)- Anadolu’da kurulan bu devletler genellikle krallıkla yönetilmiştir. Kral hem başkomutan, hem baş

      yargıç, hem de baş rahipti. 

     NOT: Bu durum kralın siyasi, askeri ve dini gücü elinde bulundurduğunu gösterir.

              Ayrıca kralın başrahip oluşu  laik olmayan bir anlayışı yansıtmaktadır. 

  2)- Hititlerde asillerden oluşan PANKUŞ denilen bir meclis vardı. Bu meclis kralın yetkilerini

      kısıtlıyordu.

  3)- Hititlerde kraldan sonra en yetkili kişi TAVANANNA denilen kraliçeydi.

  4)- İyonyalılar merkezi krallık yerine SİTE denilen şehir devletleri halinde yaşamışlardır. 

DİN VE İNANIŞ:

  1)- Anadolu’da çok tanrılı inanış mevcuttu.

  2)- Hititler kendi tanrılarından başka Ön Asya tanrılarına, Lidyalılar da Yunan tanrılarına

      tapınmışlardı. 

        NOT: Bu durum Anadolu’da dini etkileşimi yansıtmaktadır.

  3)- Urartular ölümden sonra hayata inanmışlardı. Bu yüzden mezarlarını ev ve oda biçiminde yapıp içine

      çeşitli eşyalar koyuyorlardı.

  4)- Friglerin en büyük Tanrıları KİBELE ’dir.

  5)  Efeste’ki ARTEMİS tapınağı İyonlara aittir.

  6)  Urartular’da kral ülkeyi savaş tanrısı HALDİ adına yönetirdi. 

SOSYAL VE EKONOMİK HAYAT:

1)- Halk genellikle Asiller, Rahipler, Hürler ve Köleler olarak sınıflara ayrılmıştı.

2)- Anadolu’da ekonomik hayatın temelini tarım, ticaret ve hayvancılık oluşturuyordu.

3)- Urartular madencilik ve maden işletmeciliğinde ileri gitmişlerdi.

4)- Lidyalılar ticarette geliştiler. Tarihte PARA’yı ilk kez kullanan Lidyalılar’dır.

5)- İyonlar deniz ticaretinde gelişmişlerdi.

6)- Lidyalılar Efes’ten başlayıp, Mezopotamya’daki Ninova’ya kadar uzanan KRAL YOLU’nun açılmasında

     etkili oldular. 

YAZI, DİL VE EDEBİYAT:

1)- Anadolu’ya yazı Asurlular tarafından getirilmiştir. Hititler ve Urartular Asurlulardan aldıkları

       ÇİVİ yazısını ve kendi buluşları olan HİYEROGLİF(resim yazısı) yazısını kullandılar.

2)- İyonlar ve Lidyalılar Fenike yazısını kullandılar. Fenike yazısını batıya aktaran İYONLAR olmuştur.

3)- Hititler krallarının hayatlarını anlatan ANAL adını verdikleri yıllıkları hazırlayarak, tarafsız

       TARİH YAZICILIĞI’nı başlatmışlardır.

4)- Hititler, Mısırlılarla tarihte bilinen ilk antlaşmayı (KADEŞ ANTLAŞMASI) imzaladılar.(MÖ.1280)

5)- İyon Edebiyatının en önemli eseri Homeros’un "İlyada ve Odesa destanı" dır. 

HUKUK:

  Anadolu’da kanunlar Mezopotamyadaki gibi kısasa kısas değildi. 

BİLİM VE SANAT:

1)- Hititler kayaları düzleştirerek, tanrı kabartmaları yapmışlardır.

     (İvriz ve Yazılıkaya Kabartmaları Hititlere aittir.)

2)- Urartular kaleler ve su kanalları ile ünlüdür.

    (Toprakkale, Çavuştepe, Patnos ve Kayalıdere kaleleri)

3)- İyonlar bilim ve sanatta gelişmişlerdir. Matematikte Tales ve Pisagor, Tarihte Heredot, Tıpta

     Hipokrat, Felsefede Diojen)

4)- Hititler ve Frigler dokumacılıkta ileri gitmişler-

     dir.  Frigyalılar TAPETES adı verilen halı ve

     kilimleri ile ünlüdürler. 

             ANADOLU’YA HAKİM OLAN DEVLETLER 

1)- PERS İMPARATORLUĞU: Anadolu M.Ö 543-333  yılları arasında İran’da kurulan PERS

      İMPARATORLUĞUNUN  hakimiyetinde kaldı. 

2)- İSKENDER İMPARATORLUĞU: Makedonya kralı II. Filip’in ölümüyle yerine geçen oğlu BÜYÜK İSKENDER Asya

      seferine çıkarak büyük bir imparatorluk oluşturmuştur.

         ASYA SEFERİ: Büyük İskender bu seferle Anadolu, Suriye, Mısır ve Hindistan’ın bir bölümünü ele

         geçirdi. Pers İmparotorluğuna son verdi. Bu sefer dönüşünde yolda öldü.

         HELENİSTİK MEDENİYET: Büyük İskender’in Asya seferi sırasında Yunan Medeniyeti ile Doğu

         Medeniyetleri birbirlerinden etkilendiler. Böylece doğu ve batı medeniyetlerinin karışımından

         HELLENİZM MEDENİYETİ ortaya çıktı.

            İskender’in ölümünden sonra Anadolu’da küçük krallıklar kuruldu. Bunların başlıcaları;

                 a) BİTİNYA KRALLIĞI: Kuzeybatı Anadolu’da

                 b) PONTUS KRALLIĞI : Karadeniz’de

                 c) BERGAMA KRALLIĞI: Batı Anadolu’da kurulmuştur.

Bergama kralları bilim, edebiyat ve sanata önem verdiler. Koyun ve keçi derisinden PARŞÜMEN kağıdını icat ettiler. Bu sayede pek çok kitap günümüze geldi. Yine Bergama Krallığı Döneminde yapılan ZEUS tapınağı meşhurdur.

 

3)- ROMA İMPARATORLUĞU:

   * İtalya’da kurulan bu devlet kısa zamanda Avrupa, Asya ve Afrika topraklarına yayılmıştır. 395

     yılında Batı ve doğu Roma imparatorluğu olarak ikiye ayrılmıştır. Batı Roma 476 yılında, Doğu Roma

     (Bizans) ise 1453’te yıkılmıştır.

   * Bozdoğan Kemeri(istanbul), Çemberlitaş(istanbul), Ogüst Mabedi ve Roma Hamamı (Ankara), Aspendos

     tiyatrosu (Antalya) Romalılardan kalan ünlü eserlerlerdir.

   * Romalılar Mısırlılardan aldıkları Güneş takvimini JÜLYEN TAKVİMİ adıyla geliştirdiler.

   * Fenikelilerin bulduğu harf yazısı(alfabe), İyonlar yoluyla Yunanlılara ve onlardan da Romalılar’a

     geçmiş, Romalılar bunu geliştirerek LATİN ALFABESİNİ oluşturmuşlardır.

   * Roma’da ilk yazılı kanunlar 12 Levha Kanunlarıdır. Roma kanunları günümüz Avrupa hukukunun temelini

     oluşturur. 

4)- BİZANS İMPARATORLUĞU(DOĞU ROMA İMP.):

   * Merkezi İstanbul olan bu devlet 1453’te Fatih Sultan Mehmet tarafından yıkılmıştır.

   * Ayasofya, Aya İrini, Hora, Sergios ve Baküs kiliseleri ile Yerebatan ve Binbirdirek Sarnıçları

     en ünlü eserleridir. 

      TÜRKİYENİN ÇEVRESİNDEKİ KÜLTÜR VE MEDENİYETLER 

MEZOPOTAMYA MEDENİYETİ:

       Mezopotamya: Güneydoğu Anadolu’dan başlayarak, Basra Körfezine kadar uzanan, Dicle ve Fırat

   nehirleri arasındaki bölgeye Mezopotamya denir.

       Mezopotamya Verimli topraklara sahip olması, iklim şartlarının uygun olması gibi nedenlerden

   dolayı sık sık istila ve göçlere sahne olmuş, insanlar arasındaki kültür etkileşimi fazla olduğundan

   medeniyet bu bölgede gelişmiştir. 

BAŞLICA MEZOPOTAMYA KAVİMLERİ:

    1- Sümerler   2- Akkadlar 3- Elamlılar 4- Babilliler 5-Asurlular 

1)- SÜMERLER:

  *  Birbirinden bağımsız SİTE denilen şehir devletleri halinde yaşadılar. En önemli şehirleri; Ur,

     Uruk, Lagaş’tır. Bu şehir devletleri ENSİ veya PATESİ denilen Rahip-krallar tarafından

     yönetiliyordu.

  *  Çok tanrılı inanca sahip Sümerlerin tapınaklarına ZİGGURAT denirdi.

  *  Mezopotamya’da evler ve tapınaklar taş az olduğundan kerpiç ve tuğladan yapılmıştır. 

     NOT: Hem bu özelliğinden hem de sık sık istilalara uğradığından bu yapılar günümüze kadar  ulaşmamıştır

*  Günümüz Uygarlığının temeli olan yazıyı (ÇİVİ YAZISI) ilk kez Sümerler bulmuştur.(MÖ. 3500)

  *  Tarihte İlk yazılı hukuk kuralları Sümerler tarafından oluşturulmuştur. Bu özellikleri ile

     Sümerlere dünyadaki ilk Hukuk devleti diyebiliriz.

 

      NOT:  Lagaş Kralı URUKAGİNE tarafından oluşturulan ilk yazılı kanunlar "fidye ve bedel" sistemine dayanıyordu.

  * Sümerlerin en önemli edebiyat eserleri; Gılgamış Destanı, Yaradılış Destanı ve Tufan Hikayesi’dir.

   * Sümerler Matematik ve Geometrinin temellerini atnışlardır. (Dört işlemi bulmuşlar, dairenin

      alanını hesaplamışlar, çarpma ve bölme cetvelleri hazırlamışlardır.)

   * Sümerler astronomide de gelişmişlerdir. (Burçları bulmuşlar, bir ayı 30, bir yılı 360 gün olarak

      hesaplamışlardır. 

        NOT: Dünyada ilk kez AY YILI hesabına dayanan takvimi Sümerler bulmuşlardır.

   * Son araştırmalara göre örf, adet,geleneklerine ve dil yapılarına, kullandıkları aletlere bakılarak

      Sümerlerin Mezopotamya’ya Orta Asya’dan geldikleri Türk olabilecekleri tahmin edilmektedir.

   * Akkadlar tarafından yıkılmışlardır. 

Döküman Arama

Başlık :

Kapat