Osmanlı Devletinde Rütbeler 2

Osmanlı Devletinde Ünvanlar (2)      Osmanlı Devletinde Ünvanlar (2) HANIM SULTAN : "Prenses Hanım". Padişahların kadın tarafından kız torunlarına verilen ünvan. HANTAL : "Beceriksiz" HASEKİ SULTAN : "Gözde Prenses". Erkek evlat doğurmuş olan padişah gözdelerine verilen ünvan. Genellikle ilk dört veya altı anne ile sınırlanmıştır. HASEKİ KADIN : "Gözde Kadın". Padişah kızlarının annelerine verilmiştir. HATUN : "Hanım". İlk dönemlerde, son dönemlerdeki Valide Sultan yerine padişahın nikahlı eşlerine verilen ünvandır. HEZARPARE : "Bin parça". Ölümünden sonra kendisine yapılan suikasde işaret etmek için Ahmed’e verilen ünvandır. HÜMAYUN : "Padişaha ait". -Devlet kuşu, saadet anlamına gelen- "Hümay"dan alınmıştır. HÜNKAR : "Hükümdar" I. Murad ve II. Mehmed’e verilen ünvan. HÜDAVENDİGAR "Hükümdar", "Bey". I. Murad’a verilmiş ve daha sonra da Bursa Sancağı içinde kullanılmıştır. Yine Orhan ve II. Murad için de kullanılmıştır. İKBAL : "Talih". Haremde il rütbe ilerlemesi. İLHAMİ : "İlham alan". III. Selim’e verilen ünvandır. KALAYLIKÖZ : "Beyaz Fındık" KANBUR : I. Mahmud’a verilmiştir. KANLI : Politikasını ima için II. Abdülhamid’e verilmiştir. KANUNUİ : "Adil". II. Mehmed’e ve özellikle de I. Süleyman’a verilmiştir. KAPUDAN PAŞA : "Amiral". Osmanlı donanmasının başındaki kimseye verilmiştir. KARA : I. Osman ve birçok kişiye verilmiştir. KEHLE-İ İKBAL : "Talih bitti" KETHÜDA : "Kahya". KIZIL : "Kırmızı" KOCA : "Büyük". KOZHEYCİ :"Fındık satıcısı" KÖSE : "Sakalsız" KRAL : Sırp ünvanı. KUL : "Köle". KULOĞLU : "Köleoğlu" KÜRÜŞÇÜ : "Yay gerdiren". Bir sanatta pir kabul edildiği için I. Mehmed’e verilmiştir. LALA : "Terbiyeci". Özellikle hem sarayda, hem de tayin edildikleri sancak valiliklerinde genç şehzadeleri yetiştirenlere verilen ünvandır.  Lİ/LI/LU : "den,dan" Yer isimlerine bağlanır. Kişinin doğum yerini işaret için kullanılmıştır.  MAKBUL : "Gözde" MAKTUL : "Öldürülmüş" MEHD-İ ULYA-YI SALTANAT : "Büyük saltanat beşiği". Diğer bir ismi de Valide Sultan’dır. MEKRİ : "Kurnaz" MEST : "Sarhoş". II. Selim’e verilmiştir. MEYVEİ : "Meyve satan" MIRAHOR : "Ahırların muhafızı". "Emir-i Ahur"dan gelmedir. MİRZA : "Şehzade". İran ünvanıdır.  MUHASSIL  : "Vergi tahsildarı" MUHSİN : "Bağışlayıcı" MUHTEŞEM : Avrupalılar tarafından I. Süleyman’a verilen ünvandır. Türkler kullanmazlar. MUID : "Okulda düzeni sağlayan" MUSAHİP : "(Padişah’a hususi işlerinde) Yardım eden" ve daha geniş ifadesiyle "Gözde". MÜVERRİH : "Tarihçi" NEBİL / NEBİLE : "Prens/Prenses". Mısır ünvanıdır.  NAİB : "Vekil". NAKKAŞ : "Dekoratör" NAMZET : "Aday". Henüz tam olarak evlenmemiş, nişanlı olan padişah kızlarına verilen ünvandır. NİŞANCI : "Saltanat mührünün muhafızı". NİŞANCI OĞLU : "Saltanat mührü muhafızının oğlu". OĞUZ : "Temiz" veya "Genç erkek" OSMANCIK : "Küçük Osman". I. Osman için kullanılmıştır. PADİŞAH : "Hükümdar". İran kaynaklı bir ünvandır. Sultanların çok fazla arzu ettikleri en yüksek makamdır. Herhangi bir kimse tarafından sultanla eş anlamlı olarak da kullanılabilir. Son döenmlerde Fransız Kralları için de kullanılmıştır. PALABIYIK  : "Kavisli uzun bıyıklı".  PARE : ""Parça". "Hezarpare" ve "Şekerpare"de olduğı gibi. PEHLİVAN : "Şampiyon", "Güreşçi". I. Mehmed’e verilmiştir. REİSÜ’L-KÜTTAB : "Katiplerin Reisi". RUM : "Rumeli". Temelde Roma ve Roma İmparatorluğu içinde kalan yerleri ifade eder. Böylece Anadolu Selçukluları, İran Selçuklularından ayrılmışlardır. Ayrıca "Rum Beylerbeyi" altında Osmanlı İmparatorluğu’nun Avrupa eyaletlerini de temsil eder. SAHİB-KIRAN : "Her zaman başarılı Hükümdar". I. Süleyman ve IV. Murad’a verilen ünvandır. SAİBÜ’L-AŞERETİ’L - KAMİLET : "On numarayı tamamlayan". Onuncu sultan olduğu için I. Süleyman’a verilmiştir.  SANCAK : "Büyük Bayrak". "Eyalet". SANCAK BEYİ : "Eyalet İdarecisi". SARHOŞ : II. Selim’e verilmiştir. SARI : "Sarı", "Soluk". II. Selim’e verilmiştir. SARIKÇI : "Sarık yapan" SEDEF-İ DÜRR-İ HİLAFET : "Hilafet incisinin sedefi". Bir diğer ünvanı da "Valide Sultan"dır. SEMEN/SEMİZ : "Şişman" SERASKER : "Ordu komutanı". SEYYİD : "Peygamber soyundan gelen" SİLAHDAR : "Silahları muhafaza eden memur". Sultanın hususi görevlilerinden biri.  SİPAHİ : "Atlı asker" SIĞIR : II. Selim’e verilmiştir. SOFU : II. Bayezid’e verilen ünvandır. SULTAN : "Prens". En az üç farklı kullanımı vardır. En geçerlisi, ’devletin başı" olarak kullanımıdır. "Sultan Han Murad"da olduğu gibi "Han" ile birlikte "Şehzade"lik ifadesi anlamında da kullanılmıştır. Bu şekli genellikle padişah oğulları içindir ve özellikle de II. Mehmed döneminden sonradır. bununla beraber eğer isimden sonra kullnaılmışsa o ismin "Prenses" olduğunu ifade eder: Fatma Sultan’da olduğu gibi. Yine "Haseki" ve "Valide" kelimleri ile de birleştirilerek kullanılmıştır. SULTANÜ’L-GUZAT : "Gaziler sultanı". İlk dönem ünvanıdır. I. Murad ve diğerlerine verilmiştir. SULTANZADE : "Prenses oğlu". Padişah kızlarının oğullarına veya erkek torunlarına verilen ünvandır. ŞAH-I ALEM-PENAH : "İmparator", "Dünyanın barınağı". Padişahın üstünlük ünvanlarından biridir. İran menşe’lidir. ŞAHİN Sokullu Mehmed Paşa’ya verilmiştir. ŞAHZADE/ŞEHZADE : "Padişahın oğlu". I. Mehmed ile başlayarak padişahların oğullarına verilmiştir. ŞEHİD : Savaşta dini uğruna ölen kişi. I. Murad ve II. Osman’a verilmiştir. ŞEHRİ : "Şehirli" ŞEYH : Edebali’ye verilmiştir. ŞEYHÜLİSLAM : "Müfti". Halifenin altında olup İslam’ın başkanıdır. ŞÜCAEDDİN : "Dinin kahramanı". Orhan’a verilen ünvandır. TAVAŞİ : "Hadım" TAVİL : "Uzun". Sokullu Mehmed Paşa’ya verilmiştir. TEKFUR : "Kral". Ermenice "Tagavor"dan alınmıştır. TIRNAKÇI : "Dolandırıcı" TİRYAKİ : Genellikle uyuşturucu veya sigara tiryakiliği için kullanılır.  UĞURLU : "Şanslı" VALİDE : "Anne". VALİDE SULTAN : "Prenses Anne". Saltanatları döneminde padişahların annelerine verilen ünvandır. XVI. yüzyılda girmiştir. VELİ : II. Bayezid’e verilen ünvandır. VELİAHT : "Tahta geçecek şehzade". Tahta geçecek kişi için son dönemde kullanılmıştır. Ancak 1876 Anayasası tahta çıkacak şehzadenin "en yaşlı erkek evlat" olmasını belirleyinceye ve diğer şehzadeleri reddedinceye dek uygulanamamıştır. Hatta VI. Mehmed’e "Veliahd-ı Sani" (Tahtın ikinci varisi) ünvanı verilmişti. Benzer bir makam, Kırım Hanlarından Nureddin’e de verilmiştir. VEZİR : "Bakan". "Ağır sorumluluk yüklenen". VEZİR-İ AZAM : "Başbakan", "Baş vezir". Bir diğer formu da "Sadr-ı Azam"dır. VOYNUK : "Bulgar savaşçısı" VOYVODA : "İdareci". Moldavya ve Lehistan prensliklerinden birinin yöneticisine verilen ünvandır. YAĞLIKÇI : "Yağlık satan" YAVUZ : "Yiğit". I. Selim’e verilmiştir. YENİÇERİ : "Yeni askerler." Meşhur Yeniçeri Ocağı mensupları. YILDIRIM : I. Bayezid’e verilmiştir. ZADE : "-oğlu". Genellikle "ın soyu" anlamında genişletilmiştir.

Döküman Arama

Başlık :

Kapat