Kapat

METAL TEKNOLOJİSİ - PERÇİNLEME

ŞEKİL VE RESİMLERİ GÖREMİYORSANIZ www.megep.meb.gov.tr ADRESİNDEN İLGİLİ MODÜLÜ AÇARAK İNCELEYEBİLİRSİNİZ.

 1.BİRLEŞTİRME ÇEŞİTLERİ
Sökülemeyen Birleştirmeler: İki parça bir birine birleştirildikten sonra tahrip
edilmeden sökülemiyorsa bu birleştirmeye sökülemeyen birleştirme denir. Örnek perçinli ve kaynaklı birleştirmeler.
Sökülebilir Birleştirmeler: İki parçanın tahrip edilmeden sökülebilir şekilde
birleştirmesine sökülebilir birleştirme denir. Örnek vidalı birleştirmeler.
1.1. Perçinleme
1.1.1. Perçin:
Bir başı hazır diğer başı bağlantı yerinde oluşturulan
sökülemeyen bağlantı elamanına perçin denir.
1.1.1.1. Perçinlemenin Tanımı:
İki parçanın bir birine perçin bağlantı elamanıyla sökülemeyecek şekilde
birleştirilmesine perçinleme denir.
1.1.1.2. Perçinlemenin Gereği ve Önemi:
Özellikle ince ve metal olmayan parçaların veya biri metal diğeri metal olmayan
parçaların birleştirilmesi söz konusu ise perçinleme vazgeçilemez bir yöntemdir. Kaynaklı
veya diğer birleştirme yöntemleri bu konuda yetersiz kalmaktadır.
1.1.1.3. Perçin Çeşitleri:
Sökülemeyen birleştirme elamanı olan perçinler şekillerine göre isimlendirilmiştir.
1.1.1.4. Yuvarlak Başlı Perçinler:
Perçin başının yarım yuvarlak olması sebebiyle bu isimle
anılırlar. Perçin başları sıcak yada soğuk olarak biçimlendirilebilir.
1.1.1.5. Mercimek Başlı Perçinler:
Özellikle ince kesitli parçalarda kullanılırlar. Perçin başı
çıkıntısının az olması bir avantajdır.
1.1.1.6. Mercimek-Havşa Başlı Perçinler:
Perçin başı fazla çıkıntı yapmaması istenen yerlerde kullanılır.
1.1.1.7. Havşa Başlı Perçinler:
Perçin başının perçinlenecek parça içerisine gömülmesi
isteniyorsa bu tür perçinler kullanılır.
1.1.1.8 Silindirik Başlı Perçinler:
Genellikle sacların perçinlemesinde kullanılırlar.
1.1.1.9. Konik Başlı Perçinler:
Bazı perçinlerin kolay takılabilmesi için baş kısımları konik
olarak üretilirler. Bu tür perçinlere konik başlı perçin denir.
1.1.2. Perçinleme Yapma
1.1.2.1. Perçinleme Takımları
Çekiç: Perçinleme işleminde çekiç ağırlıkları yapılacak işin niteliğine göre değişir.
Büyük perçin başlarının oluşturulmasında ağır çekiçler seçilmelidir.
Perçin Çektirmesi: Perçinleme işlemi uygulanacak parçaların yüzeylerini birbirine yaklaştırmak ve perçini
çektirerek yerine oturtmak için kullanılan alete perçin çektirmesi denir.
Perçinleme işleme yapılırken, hazır baş bir altlığa yerleştirilerek, üstteki (b) parçası, arada boşluk kalmaması
için (a) perçin çektirmesi ile bastırılır.
Perçin Yuvaları: Perçinleme işleminde, perçin başının şekil alacağı şekilde çukur
olan altlık üzerindeki yuvaya perçin yuvası denir. Bu yuvalar perçin başının zedelenmemesi için kullanılırlar.
Perçinleme Makinesi Perçinleme işlemini mekanik olarak yapan aletlerdir. Bu
makineler kapama başını oluşturacak şekilde dizayn edilmiştir. Kısa fakat kuvvetli vuruşlara
ve ileri geri devinimlere sahiptirler. Bazı darbe nitelikli makineleri de aparatlar eklenerek
perçinleme işlemi yapacak hale bu makineleri getirmek mümkündür. Resim 1.1, 1.2, 1.3 e bakınız.
Resim 1.2: Sütun tipi tasarımlı elektro-hidropnömatik kumandalı tip perçinleme makinesi
Resim 1.3: Otomatik ve el kumandalı elektrohidropnömatik perçin besleme
tertibatlı, perçin ayarlı ve göz açma tertibatlı perçinleme makinesi
Resim 1.1: Dikdörtgen sütun tipi tasarımlı elektro-hidropnömatik kumandalı tip perçinleme makinesi
Pop Perçin Aleti: Boydan boya delinip iki taraflı perçin başı oluşturulamayan küçük çaplı perçinleme işlemlerinde kullanılan el makinesidir.
1.1.3.Perçin Boyunun Hesaplanması
Perçinin baş kısmının dışında kalan tüm boyu (L) olarak ifade
edilir ve perçinleme işlemine başlamadan önce belirlenmesi gerekir. Perçinleme işleminde
tam bir kapama başı oluşturulması için perçin boyunun bilinmesi gerekir. Perçinleme işlemi
yapılacak parçanın kalınlığıyla doğrudan ilgilidir. Perçin boyunun hesaplanmasında
aşağıdaki formül kullanılır.
L=S+(1,6xd)
L : perçin boyu
S : perçinlenecek parça kalınlıkları
d : perçin çapı
1,6 : sabit katsayı
Örneğin, 2 mm kalınlığındaki iki parça, 4 mm çapa sahip bir perçinle birleştirilmek isteniyorsa
L=S+(1,6xd) formülünde verilenleri
yerlerine koyarsak
L=2+2+(1,6x4)
L=4+(6,4)=10,4 mm
L=10,4mm

2. PERÇİNLEME İŞLEMİNİN YAPILMASI
2.1. Delik Delme
Deliklerde eksenel kaçıklığı önlemek için parçalar üst üste konularak birlikte
delinmesi gerekir. Perçin çapına göre uygun delik delinir. Delik eksenlerinde kaçıklık olursa
deliklerin büyütülmesi veya raybalanması gerekir. Çok sayıda perçinleme yapılacak ise
zımbalama ile delme yapılır. Zımba ile delme esnasında parça yüzeyleri ve delik
kenarlarında pürüzler meydana gelebilir. Bu pürüzler sızdırmazlık istenen birleştirme
türlerinde istenmeyen bir durumdur. Zımbalar ile delinen parçalarda oluşan iç gerilmeler
parçaların tavlanması suretiyle giderilir.
2.2. Havşa Açma
Perçin başına göre sızdırmazlığı sağlamak için delikleri havşa matkabı ile veya
delikten hafif büyük matkap ile havşa açılır.
2.3.Döverek Perçin Başını Oluşturma
Birleştirme yapılacak iki parça delindikten sonra, perçin delinen yuvaya geçirilir,
perçin başı alt kalıba yerleştirilir ve çektirme kalıbı yardımı ile parça ile perçin arasındaki
boşluk alınır. Perçin çekiç yardımıyla parça üzerine yayıldıktan sonra üst kalıp ile perçin başı oluşturulur.
2.4. Perçinli Birleştirmede Meydana Gelen Hatalar
Perçinleme hataları çoğu kez yanlış hesaplar yada kuralların dikkate alınmamasından
ortaya çıkar. Perçinleme hataları aşağıdaki sebeplerden dolayı meydana gelmektedir.
2.4.1. Perçin boyunun yanlış hesaplanması
Perçin boyunun kısa tutulması perçin başının oluşmamasına neden olur. Perçin uzun
tutulması ise perçin başının gereğinden fazla yayılmasına neden olur.
2.4.2. Perçin çektirmesinden kaynaklanan hatalar
Perçin çektirmesi kullanılmadığı yada yeterli çektirme işlemi yapılmazsa parçalar
birbirlerine tam temas etmez, dolayısıyla dövme sırasında iki parça arasındaki perçin gövdesi şişme yapar.
2.4.3. Perçin gövdesinin eğik hale gelmesi
Perçin delik çaplarının büyük olması perçin gövdesinin eğik hale gelmesine neden olur.
2.4.4. Eksenel kaçıklıkların meydana getirdiği hatalar
Perçinin deliğe girmemesine neden olur.
2.4.5. Çekiçleme sonrası meydana gelen hatalar
Kuralına uygun yapılmayan çekiçleme yada gereğinden fazla uygulanan çekiç
darbeleri kapama başında ezilmelere yol açar.
2.5. Perçinleme İşleminde Dikkat Edilecek Hususlar
Sağlıklı bir perçinleme işlemi yapabilmek için aşağıdaki maddelere dikkat edilmelidir.
2.5.1. Çekici Vurulması Gereken Yere Yönlendirmek
Perçinin kapama yapılacak ucuna önce çekiçle kabaca şekil verilir. Daha sonra
kapama başının biçimine göre kalıp kullanarak perçinleme yapılır.
2.5.2. Çekiç Darbelerine Karşı Dikkatli Olmak
Çekiç darbelerini uygularken çekicin kayması yada çekiç sapının çıkması size zarar
verebilir. Mutlaka çekiçleme işlemine başlamadan önce çekiç başı ve sapı kontrol edilmelidir.

KAYNAK:www.megep.meb.gov.tr

Döküman Arama

Başlık :