Kapat

MATBAA ALANI - KÂĞIT KESME

ŞEKİL VE RESİMLERİ GÖREMİYORSANIZ www.megep.meb.gov.tr ADRESİNDEN İLGİLİ MODÜLÜ AÇARAK İNCELEYEBİLİRSİNİZ.

 1.EL ARAÇLARI İLE KÂĞIT KESME
1.1.Matbaacılıkta Kesim İşlemleri
Kesim işlemleri birçok matbaacılık uygulaması içerisinde yer alır. Kâğıt kesimlerinde ana uygulamalar şunlardır:
􀂾 Tabaka Kesim
Tabaka halindeki kâğıtların baskı öncesinde baskı boyutuna getirilmesi ya da baskı
sonrası işlemlerinin yapılabilmesi için bölünmesi veya yeniden boyutlandırılması uygulamalarıdır.
Şekil 1.1.: Tabaka kesim
􀂾 Web (Bobin) kesim
Web (bobin) baskısı yapan makinelerden çıkan bobin halindeki kâğıtların tabaka
haline getirilmesi, bobinin bölünmesi ya da istenilen şekilde parçalara ayrılması için yapılan kesim uygulamalarıdır.
Şekil 1.2: Web kesim
􀂾 Tıraş
Kitap, broşür ve bloknot gibi ürünlerin iç bloklarını birleştirdikten sonra sırtları hariç
üç kenarından alınan ince kesim uygulamasıdır.
Şekil 1.3 : Tıraş
􀂾 Kapak ve Kaplama Malzemesi Kesimi
Kitap veya benzeri bir ürün için gereksinim duyulan kapak ve kapak kaplama
malzemelerinin kesim uygulamalarıdır.
Şekil 1.4 : Kapak malzemesi kesimi
􀂾 Çoklu kesim
Karton kutu, çanta, şablon vb. ürünlerin tek seferde yapılan kesim uygulamalarıdır.
Kâğıt bir anda birden çok noktadan kesilir. Bu işlemin yapılabilmesi için özel kesim kalıpları
kullanmak gereklidir.
Şekil 1.5 : Çoklu kesim
1.2.Kesim Prensipleri
Bir cismin kesilebilmesi için bıçağa karşı uygulanan bir direnç olması gerekir. Bu
direnç kesim tablası, ikinci bıçak ya da malzemenin gerginliğinden doğan bir kuvvetle sağlanır.
Bir cismin kesim işleminin gerçekleşmesi üç yolla olur.
1.2.1.Düz kesim Prensibi
Bıçak, tabla ile arasında kalan malzemeyi tablanın sağladığı karşı kesim kuvveti ile keser.
Şekil 1.6 : Düz kesim prensibi
1.2.2.Makas Kesim Prensibi
Üste yer alan bıçak karşısında bulunan alt bıçakla birlikte çalışır. İkisinin arasında
kalan malzeme kesilir. Karşı kesim kuvveti alt bıçak tarafından sağlanır.
Şekil 1.7 : Makas kesim prensibi
1.2.3.Patlatma Kesim Prensibi
Bıçak, malzemeyi herhangi bir karşı etki olmaksızın keser. Kesim olayını
gerçekleştirecek karşı kuvveti presin kâğıda uyguladığı basınç sonucu oluşan gerginlik sağlar.
Şekil 1.8 : Patlatma kesim prensibi
1.3.Elle Kullanılan Kesim Aletleri
Elle kesim yapmak için kullanılan birçok kesim aleti vardır. Günümüzde matbaacılıkta
en çok kullanılan aletler maket bıçakları ve kretuarlardır. Bu aletler son derece keskin
olduklarından cetvelle yapılan kesimlerde çelik cetvel kullanılmalıdır. Aksi halde cetvel,
malzeme ile birlikte kesilerek bir süre sonra düzgünlüğünü yitirecektir.
Şekil 1.9 : Elle kullanılan kesim aletleri
1.3.1. Maket Bıçakları
Karton ve mukavva gibi ince kâğıtlara göre daha dirençli malzemelerin kesilmesi için
tercih edilir. Değişebilen uçları vardır. Kesim sırasında körlendikçe, körlenen parça kırılarak
keskinleştirilir. Kesim sırasında bıçak asla bir dişten fazla çıkarılmamalıdır.
Şekil 1.10 : Bıçağın kırılması
1.3.2. Kretuarlar
Matbaanın birçok alanında kullanılır. Kâğıt ve film kesmekten başka küçük parçaların
masa üzerinden alınmasında, bant yapıştırmakta ve film yüzeylerinin kazınması işlerinde
kullanılır. Kullanılmadığı zaman koruyucu kapakları takılmalı, kapağı yoksa bıçak ters
çevrilerek yerine takılmalıdır.
Şekil 1.11: Kretuarlar
1.4. Atölyede İş Disiplini
Matbaa atölyesinde iş disiplinine uygun davranış doğru çalışmanın temel unsurudur.
Böylece sorumluluk duygusu ve işbirliği ruhu gelişir, daha sağlıklı ve güvenli bir çalışma
ortamı sağlanır.
Şekil 1.12 : İş güvenliği
Güvenliğiniz ve daha iyi bir çalışma ortamı için atölyede uyulması gereken kurallar şunlardır:
􀂾 İş başında herkesin kendi işi ile uğraşması temel davranıştır. Sadece kendi
işinizle ilgileniniz.
􀂾 Bilmediğiniz alet ve tezgâhları kullanmayınız.
􀂾 Atölyede tertip ve düzen içinde çalışınız.
􀂾 Atölyede mutlaka iş önlüğünüzü giyiniz.
􀂾 İşyerinin çalışma kurallarına güvenliğiniz için tam olarak uyunuz.
􀂾 İş etiğine uygun davranışlar gösteriniz.
􀂾 Önce alet ve tezgâhları (iş bölgesini) kontrol edip sonra işe başlayınız.
􀂾 Atölye içindeki uygulamalarda acelecilik ve dikkatsizlik istenmeyen sonuçlar
doğurabilir, bunların önlenmesi için sabır ve özenin gerektiği unutulmamalıdır.
􀂾 Aceleci ve dikkatsiz davranmayınız.
1.5. Atölyenin Düzeni, Temizlik ve Bakımının Önemi
Üretimin sağlıklı ve verimli olması, atölyenin düzeni ile belli ölçüde ilgilidir. Bu
nedenle atölyenin bakımı ile ilgili şu hususlara dikkat edilmelidir:
􀂾 Atölyenin takım hanesinden çalışanın dolabına kadar her çeşit araç, gereç ve
makine uyum içinde düzenlenmelidir.
􀂾 Atölye temizliği her yönüyle özenli ve tam yapılmalıdır.
􀂾 Atölyedeki makinelerin bakımı planlı olarak gerçekleştirilmelidir.
1.6.El Aletleri ile Kesim Düzeni
1.6.1. Kesim Yüzeyleri
Sağlıklı bir kesim yapmak için kesim yapacağımız yüzeyi iyi seçmeliyiz. Ayrıca
keskin aletlerin sadece malzemeyi değil üzerinde kesim yaptığımız yüzeyi de keserek ya da
çizerek zarar vereceğini unutmamamız gerekir. Cam, ahşap, mermer yüzeyler üzerinde
kesim yapmak için uygundur. Ancak söz konusu yüzeyler sadece bu işler için kullanılan
yüzeyler olmalıdır. Uygun cam, ahşap ya da mermer yüzey bulunamadığında kalın bir
mukavva parçasının üzerinde kesim yapılabilir.
Yüzeyin türü dışında başka özellikleri de olmalıdır. Her şeyden önce temiz bir
yüzeyde yapılan kesim, kesilen parçaların kirlenmesini önleyecektir. Ayrıca yüzeyin
düzgünlüğü ve aydınlık bir ortam kesim hatalarını önleyecektir.
1.6.2. Duruş Şekli
Hatasız bir kesim için duruş pozisyonu önemlidir. Oturarak kesim yapılmaz. Yaklaşık
80-90 cm yükseklikte rahat çalışılabilecek tezgah seçilmelidir. Kesim yönü operatörün
karsısındaki başlangıç noktasından kendisine doğrudur.
Şekil 1.13 : Duruş şekli
1.6.3.Tutuş Şekli
Kretuar, kalem gibi tutulmalıdır. Yandan bakıldığında malzemeye yaklaşık 75 derece
açıyla bastırılmalıdır. Bu basınç mümkün olduğu kadar hafif olmalıdır ki kesim çizgisinden
kaymalar olmasın. Malzemenin bir kerede kesilemediği durumlarda aynı çizgi üzerinden
ikinci defa geçilmelidir.
Şekil 1.14 : Tutuş şekli
Karşıdan bakıldığında ise kretuar, kesilen malzemeye tam dik açıda tutulmalıdır.
Şekil 1.15 : Tutuş şekli
1.6.4.İşaretleme
􀂾 Kesilecek malzeme kesimden önce mutlaka işaretlenmeli, kesim bu işaretler
üzerinden yapılmalıdır.
Şekil 1.16 : İşaretleme
􀂾 Çoğunlukla basılmış işlerin üzerinde kesim işaretleri bulunur. Ancak bu
işaretler işin kesilmiş ebadının dışında bulunur. Bu yüzden kesim işaretlerinin
birleştirilmesi gerekir. Aksi halde birinci kesim sonrasında ikinci kesimin
işaretleri yok edilir. İkinci kesim için işaret kalmaz.
Şekil 1.17 : Kesim işaretleri
􀂾 İşaretler cetvelle boydan boya birleştirilmelidir. Bu işlem sırasında düzgün bir
cetvel kullanılmalı ve kesimin hassasiyeti açısından çizilen çizgi kalınlıklarının
mümkün olduğunca ince olması gerekir.
Şekil 1.18 : Kesim işaretlerinin birleştirilmesi
􀂾 Kesime önce büyük parçalardan başlanmalı, ardından küçük parçaların kesimi
yapılmalıdır. Kural, olabildiğince az kesim yaparak olabildiğince çok parça elde etmektir.
Şekil 1.19 : Kesim
1.7.Kesim Kontrolü
Kesim, matbaacılığın en az hata kabul eden işlemlerindendir. 1-2 mm bile çarpık
kesilmiş kağıdın baskı makinesinde basılması sorunlara yol açacaktır. Basılı kâğıtların çarpık
kesilmesi ise ciltleme işlemlerinde sorun çıkartacaktır. Özellikle çoklu kesimlerde yapılan
hataların giderilmesi neredeyse olanaksızdır. Çoklu kesilen tabakalar çoğunlukla karton kutu
üretiminde kullanılır ve kutu yapıştırma makinelerinde üç boyutlu hale getirilir. Yanlış
yapılmış çoklu kesim otomatik yapıştırma makinelerinin çalışmamasına yol açar. Bu
durumda tüm baskı ve kesim işlerinin tekrar edilmesi gerekecektir. Bu durum üretim
maliyetlerine olumsuz yönde etki eder.
Kesim kontrolü iki aşamada yapılmalıdır.
1.7.1. Kesim Öncesi Kontrol
Her şeyden önce kesilecek malzemenin düzgün olması istenir. Ölçüler bu parça
üzerinden alındığından var olan hata tüm kesim işlemleri boyunca kendini tekrar edecektir.
Kesmeden önce malzeme cetvelle ölçülmelidir. Daha sonra enlemesine ve boylamasına
katlayarak çarpıklık olup olmadığını kontrol edilmelidir.
Şekil 1.20 : Kesim öncesi kontrol ve çarpıklığın düzeltilmesi için alınan tıraş
Kâğıtta çarpıklık tespit edilirse çarpıklık kadar ince tıraş alınmalıdır.
1.7.2. Kesim Sonrası Kontrol
Kesim sonrası kontrol iki şekilde yapılabilir.
􀂾 Kesilmiş parçanın kontrolü
Kesim yapıldıktan sonra kesilen parça önce cetvelle ardından katlama yöntemi ile kontrol edilir.
􀂾 Artan parçanın kontrolü
Kesim sonrası artan parça katlama yöntemi ile kontrol edilir. Çarpıklık yoksa ana
parçanın doğru kesildiği anlaşılır.

2.KÂĞIT MAKASLARI İLE KESİM
2.1.Kâğıt Makasları
Tabaka halindeki kâğıtları pratik şekilde kesmek için kullanılır. Üzerlerinde standart
kağıt ölçülerini gösterien işaretler bulunduğundan ölçü alma işlemlerini en aza indirir. Pozalı
olduklarından çarpık kesme olasılığı azdır.
Şekil 2.1: Kağıt makası
2.2.Poza
Basılacak ya da kesilecek kâğıtlara yan tarafından destek vererek, kesime ya da
baskıya düz olarak girmesini sağlayan düzenektir. Pozalar sabit olabildiği gibi ayarlanabilir
de olabilir. Ayarlanabilir pozalar kâğıtların hep aynı ölçüden kesilmelerini sağladıkları için faydalıdır.
Şekil 2.2: Pozalar
2.3.Kağıt Makaslarının Çeşitleri
2.3.1.Bıçaklarına Göre Kâğıt Makasları
􀂾 Dairesel Bıçaklı Kâğıt Makasları
Üst bıçağı daireseldir. Alt bıçak üzeri boyunca dairesel hareket ederek arada kalan
malzemeyi keser. Film, aydınger, asetat ve ince kâğıtların kesimi için uygundur.
􀂾 Düz Bıçaklı Kâğıt Makasları
Üst ve alt bıçakları düzdür. Üstteki bıçak alttaki bıçak üzerine tek noktadan
sabitlenmiş durumdadır. Üst bıçağın yukarıdan aşağıya bastırılması sonucu arada kalan
malzemenin kesilmesi sağlanır.
Şekil 2.3: Bıçaklarına göre kağıt makası çeşitleri
2.3.1.Kullanım Şekillerine Göre Kâğıt Makasları
􀂾 Büro Tipi Kâğıt Makasları
Tek tek tabaka kesmek için kullanılır. Ebatları küçük ve hafiftir. Azami kesim
boyutları A4’ü geçmez.
Şekil 2.4 : Büro tipi kağıt makası
􀂾 Genel Kullanım Kağıt Makasları
Birden fazla tabakanın kesilmesi için uygundur. En fazla 20 tabaka kâğıt kesebilir.
Kağıdın gramajı arttıkça bu sayı da düşer.
Şekil 2.5 : Genel kullanım kağıt makası
􀂾 Mukavva ve Çoklu Kâğıt Kesen Makaslar
Ağır hizmet için kullanılır. 70 x 100 ebadına kadar kesim yapabilenleri vardır. 300
Tabaka birden (düşük gramajlı) kesim yapabilir. Kâğıt, mukavva, film ve asetatın yanı sıra
sert plastik, baskı devre ve aliminyum gibi yumuşak metallerin kesimi içinde kullanılır.
Şekil 2.6 : Mukavva ve çoklu kağıt kesen makaslar
􀂾 Çok Parçalı Kesim Yapan Kağıt Makasları
Tek seferde birden çok kenarı kesebilir. Kağıt ve PVC gibi malzemelerin kesimi için
uygundur. Standart kesim şekilleri vardır. Kimlik kartı, fotoğraf veya kartvizit gibi ürünlerin
kesimi için kullanılır.
Şekil 2.7 : Çok parçalı kesim yapan kağıt makası
2.4.Kâğıt Makaslarında Çalışma Düzeni
2.4.1.Özel Ebatların Kesilmesi
Standart kağıtların haricindeki kağıtların kesimi için hesap yapmak gerekir. Amaç tüm
kesim çalışmalarında olduğu gibi en az kesimle en çok parçayı elde edebilmektir
􀂾 Elde edilecek parçanın, kesilecek kağıttan kaç tane ve nasıl çıkacağı hesaplanır.
Kesilecek kağıt ölçüsü 35 x 50 dir. Bu kağıttan 10 x 30 iki adet parçayı çıkaracağız.
Şekildeki gibi 3 kesim yaparak istediğimiz parçaları elde edebiliriz.
Şekil 2.8 : Özel ebatların kesilme
􀂾 Birinci kesim için poza 30 cm’ye ayarlanır. Kağıt 25 cm’lik kenarından
hareketli pozaya yaslanarak birinci kesim yapılır. Poza ayarlı olduğu için kağıdı
ölçerek işaretlemeye gerek yoktur.
Şekil 2.9 : Özel ebatların kesilmesi
􀂾 İkinci kesim için poza 20 cm’ye ayarlanır. Kağıt 30 cm’lik kenarından hareketli
pozaya yaslanarak kesilir.
􀂾 Üçüncü kesimde poza 10 cm’ye ayarlanarak yine 30 cm’lik kenarından
hareketli pozaya yaslanarak kesilir. Böylece iki adet 10 x 30’luk parça elde edilmiş olur.
2.4.2.Standart Ebatların Kesilmesi
Makaslarının kesim tablaları üzerinde standart kağıt ebatlarını gösteren işaretler
bulunur. Bu işaretler standart ebattaki parçaları hızla elde etmemiz için bize kolaylık sağlar.
Aynı zamanda bu işaretlerden faydalanarak 45 derecelik kesimler yapmamız da mümkündür.
Şekil 2.10 : Standart ebatların kesilmesi
􀂾 Kesilecek parçanın standart ebadı kesim tablası üzerinde bulunur. Kağıt önce en
ebatlarını gösteren işarette oturtularak enden kesilir.
Şekil 2.11 : Standart ebatların kesilmesi
􀂾 Kesilen kağıt aynı standart ebadın boyunu gösteren işarete oturtularak boydan kesilir.
Şekil 2.12 : Standart ebatların kesilmesi
􀂾 Eğer 45 derecelik kesim yapılması gerekiyorsa kağıt, 45 derece işaretine oturtularak kesilir.
Şekil 2.13 : Standart ebatların kesilmesi
2.5.Kâğıt Makaslarında Yapılan Kesim Hataları
2.5.1.Kâğıdın Pozalara ya da İşaretlere Tam Oturmaması
Kâğıt kesim sırasında pozalara tam olarak oturtulmalıdır. Aksi halde kâğıdın çarpık
kesilecektir. Önlenmesi için kesim sırasında tabladaki kâğıt elle pozalara doğru bastırılmalıdır.
Şekil: 2.14 : Kağıdın pozalara ya da işaretlere tam oturmaması
İki köşesi de çarpık kesilmiş bir kâğıdın çarpıklığını düzeltmek için kâğıdın gönyesi
bozulmamış kenarlarından sadece biri tek pozaya yaslanarak çarpık olan kenar ikinci kez
kesilmeli, çarpık olan diğer kenar için aynı işlem tekrar edilmelidir.
Şekil: 2.15: Çarpık kesilmiş kâğıdın düzeltilmesi
2.5.2.Tabla ile Kesilecek Kâğıdın Arasında Boşluk Kalması
Özellikle ince veya bombeli kâğıtların kesilmesinde karşılaşılan sorundur. Kâğıt
tablaya tam oturmadığı için istenilen ölçüden uzun ya da kısa kesilir. Bombeli kâğıtların
kesilmesi sırasında kâğıdın tablaya tam olarak oturması için elle destek verilmesi gerekir.
Şekil 2. 16 : Tabla ile kesilecek kağıdın arasında boşluk kalması ve önlenmesi
2.5.3.Çoklu Kesimlerde Kapasitenin Aşılması
Kağıt makaslarının kesme kapasiteleri üretici firmalar tarafından kullanım
kılavuzlarında açıklanmıştır. Bu kapasitenin aşılması makasın mekanik aksamının zarar
görmesine yol açabileceği gibi. Kesim hatalarına da yol açar. Bu hatalar, aynı gurupta
kesilen kâğıtların birbirinden farklı ebatta olması, çarpık kesim veya keskin olmayan
kenarlar olarak ortaya çıkar.
Şekil 2.17 : Çoklu kesimlerde kapasitenin aşılması ve sonuçları

3.MATBAA GİYOTİNLERİ İLE KESİM
3.1.Matbaa Giyotinleri
Çok miktarda tabaka halindeki kâğıdın kesilerek baskı ebadına getirilmesi ve baskı
sonrası işlemleri için kullanılan yüksek kapasiteli makinelerdir.
Şekil 3.1: Matbaa giyotini
3.2.Matbaa Giyotinlerinin Çeşitleri
3.2.1.Elle Kumanda Edilen Giyotinler
Giyotinin kesim ebadına getirilmesi, kesilecek malzemenin sıkıştırılması (pres)
işlemleri kullanıcının tarafından elle yapılır. Düşük kapasiteli kesim işleri olan matbaalarda
ya da büro işleri için kullanılırlar.
Şekil 3.2 : Elle kumanda edilen giyotinler
3.2.2.Yarı Otomatik Giyotinler
Giyotinin kesim ebadına getirilmesi elle yapılır. Kesilecek malzemenin sıkıştırılması
(pres) kulacının bir pedala basması ya da kesim komutu vermesiyle makine tarafından
yapılır. Orta ölçekli veya küçük matbaalar için uygundur.
Şekil 3.3 : Yarı otomatik giyotinler
3.2.3.Tam Otomatik Giyotinler
Bu makineler elektronik kontrollüdür. Kesim öncesi kesim ebatları kumanda
panelinden girilir. İlk kesimden sonra diğer kesimlerin ölçüleri otomatik olarak giyotin
tarafından ayarlanır. Kullanıcı sadece kağıdı çevirir ve kesim komutunu verir. Çok
miktardaki kesim işlerini hızla yapılabilir. Kesim ebatlarının otomatik ayarlanması her kesim
ölçüsünü sıfır hatayla konumlandırdığından kesilen işlerde standart sağlanır. Bu makineler
aynı zamanda yarı otomatik giyotinler gibi kullanılabilir. Kumanda panelinden ölçü girme
işlemi ortadan kalktığından az miktarlardaki kesim için zaman kazanılır.
Şekil 3.4 : Tam otomatik giyotinler
3.3.Matbaa Giyotin Ebatları
Matbaa giyotinleri kesebilecekleri en geniş ölçü ile isimlendirilir. (85’lik, 115’lik giyotin gibi)
Şekil 3.5 : Giyotin ebadı
Matbaa giyotinlerinin kesim ebatlarına göre özellikleri değişebilir. Aşağıdaki örnek
tabloda herhangi bir matbaa giyotini markasının ölçüleri verilmiştir. Bu ölçüler marka ya da
modele göre değişebilir. Ancak 72, 85, 95, 115, 145 cm gibi kesim genişlikleri neredeyse
standart hale gelmiştir. Bu ölçülerin dışında özel kesim işlemleri için değişik ebatlarda
giyotinler de üretilmektedir.
Model Ölçü A B C D E
Kesim genişliği mm 720 850 950 1150 1450
Besleme yüksekliği mm 100 130 130 165 165
Ağırlık Kg 1000 1800 2400 3200 4000
Kesim tablası yüksekliği mm 900 885 885 900 900
En az pres basıncı Kg 200 400 450 500 550
En çok pres basıncı Kg 1250 2500 3500 4000 4500
En küçük kesim ölçüsü mm 20 20 25 25 30
En fazla arka siper hızı mm/Sn 200 200 200 200 200
Tablo 3.1: Giyotinlerin ebatlarına göre özellikleri
􀂾 Kesim genişliği: Giyotinin kesebileceği en geniş ebattır.
􀂾 Besleme yüksekliği: Kesilecek kağıdın maksimum yüksekliğidir.
􀂾 En az pres basıncı: Kağıtların kaymaması için kesimden önce makine
tarafından kağıda uygulanabilecek en düşük bastırma kuvvetidir.
􀂾 En çok pres basıncı: Kağıtların kaymaması için kesimden önce makine
tarafından kağıda uygulanabilecek en fazla bastırma kuvvetidir.
􀂾 En küçük kesim ölçüsü: Arka siperin bıçağa en fazla yaklaşabildiği mesafedir.
􀂾 Arka siper hızı: Arka siperin, kesim ölçüsünü değiştirme işlemi sırasındaki hızıdır.
3.4.Giyotinin Kısımları
3.4.1.Poza
Kesim işlemi sırasında kesilecek kâğıdın yan tarafının yaslandığı kısımdır. Sağ ve sol
olmak üzere iki tanedir. Kâğıt makaslarında olduğu gibi kâğıdın çarpık kesilmemesi ya da
çarpık kesilmiş kâğıtların düzeltilmesi için kullanılır.
Şekil 3.6 : Pozalar ve arka siper
3.4.2.Arka Siper
Kesim ölçüsünün ayarlanması için kullanılır. Kesim sırasında kesilecek kâğıtlar hem
pozaya hem de arka sipere tam olarak oturtulmalıdır.
Resim 3.7 : Arka siper
3.4.3.Pres
Kesilecek malzemenin bıçağın hareketinden doğan kuvvet sonucu kaymasını
önlemeye yarar. Kesilecek malzemeye göre pres basıncı ayarlanmalıdır. Yumuşak
malzemeye çok, sert malzemeye az basınç uygulanmalıdır.
Şekil 3.8 : Presin çalışması
3.4.4.Fotoseller
Kullanıcının güvenliğini sağlar. Kullanıcı elini giyotinin kesim bölgesine soktuğunda
makine fotosellerden aldığı emirle, presi ve bıçağı çalışmaz hale getirir. Bazı kullanıcılar
daha hızlı çalışabilmek amacıyla fotoselleri devre dışı bırakır. Ancak fotosellerin devre dışı
bırakılması son derece tehlikelidir. Bıçağın elimizi kesme tehlikesinin yanı sıra sadece pres
basıncı bile elin kemiklerini kırabilir.
Şekil 3.9 : Fotoseller
3.4.5.Çıta
Bıçağın kesebilmesi için gerekli olan karşı kuvvet tabla tarafından sağlanır. Ancak
tabla sert metalden olduğundan bıçakla tabla arasında bıçağın zarar görmemesini ve
malzemenin tam kesilmesini sağlamak amaçlı çıtalar kullanılır. Çıtalar ahşap, fiber ya da sert
plastik esaslı maddelerden üretilir.Kullanım ömürleri sınırlıdır. Yeni bir bıçak takıldığında
ya da yıprandığında çıkarılarak ters çevrilir veya yenisi ile değiştirilir.
3.4.6.Kumanda Tablosu
Kesim programı, aydınlatma, pres basıncı, fotosel kontrolü ve açma kapama gibi
giyotinde çalışırken gerekli ayarların yapıldığı kısımdır.
Şekil 3.10 : Kumanda tablosu
3.4.7.Kesim Tablası
Kâğıdın giyotin üzerinde hareket ettiği zemindir. Kalın ve ağır döküm malzemeden
yapılmışlardır. Yüzeyinin son derece düzgün olması gerekir. Bazı modelleri kâğıt topunun
kolayca hareket edebilmesi için hava üflemeli, bilyeli veya her ikisi birden olabilir. Bu
şekilde olmayanlarda kâğıdın rahatça kayabilmesi için talk pudrası kullanılabilir. Metal
oldukları için paslanmaya elverişlidir. Paslanmayı önlemek için bazı modellerde tablanın
üzeri özel bir madde ile kaplanır.
Resim 3.11 : Kesim tablası
3.4.8.Bıçak
Bıçak, giyotinin en önemli kısmıdır. Kesilen malzemenin cinsine ve kullanım
özelliklerine göre birçok türü vardır. Fakat genel olarak iki metalden üretildiği söylenebilir.
Birincisi keskin olan kısmının yapıldığı sertleştirilmiş metaldir. İkincisi ise keskin olmayan
kısmının yapıldığı normal sertlikteki metal alaşımlardır. Sertleştirilmiş metaller çelik,
titanyum ve tungsten gibi metallerdir.
Şekil 3.12 : Bıçak
3.5.Giyotin Kesim Prensibi
Giyotinler düz kesim prensibi ile çalışır.
Şekil 3.13 : Giyotin kesim şeması
Bıçak, kesim sırasında malzemeyi en kolay kesebileceği yolu izleyecek şekilde
üretilmiştir. Sert malzemelerin kesimi için daha geniş, yumuşak malzemelerin kesimi için ise
daha dar bıçak açısı tercih edilmelidir. Bıçak açısı ne kadar dar olursa bıçak o oranda daha
çabuk körleşir. Körlenen bıçak bilenmeye gönderilir. Her bileme bıçağı birkaç milimetre
kısalttığından kullanım ömrü azalır.
Şekil 3.14 : Giyotin kesim
3.6.Giyotinlerle Çalışırken Alınacak Güvenlik Önlemleri
􀂾 Makine başında sadece tek bir operatör çalışmalıdır.
􀂾 Kesimden önce makinenin üzeri ve çevresi kontrol edilmelidir.
􀂾 Operatör her kesimde bıçağın hareketini izlemeli, bıçak tam olarak kalkmadan
elini kesim bölgesine sokmamalıdır.
􀂾 Kesim tablası üzerinde kesilecek malzeme dışında hiçbir şey bulunmamalıdır.
􀂾 Fotosel sistemi hiçbir zaman devre dışı bırakılmamalıdır.
􀂾 Besleme yüksekliği aşılmamalıdır.
􀂾 Doğabilecek arızaların giderilmesi yetkili kişilere bırakılmalıdır.
􀂾 Kullanma kavuzundaki talimatlara tam olarak uyulmalıdır.
3.7.Giyotinde Çalışma Düzeni
3.7.1.Yerleşim
Giyotinler tek başlarına kullanılabildikleri gibi kesim hızını arttırmak amacıyla bir
takım ek aparatlarla birlikte kullanılabilir. Bu aparatlar, kesilecek kâğıdın yüklendiği kâğıt
asansörü, kesimden önce kağıtları toplamakta kullanılan kağıt toplama aparatı ve kesilmiş
kağıtların yüklendiği istif asansörüdür.
Resim 3.15 : Giyotin yerleşimi
Operatör önce kâğıt asansöründen keseceği miktarda kâğıdı alarak kâğıt toplama
aparatında toplar. Ardından kesimi gerçekleştirerek istif asansörüne koyar.
Şekil 3. 16 : Operatörün yerleşimi
3.7.2.Tabaka Kağıtların Kesimi
Giyotinlerde manüel kesim aşağıdaki basmaklarda gerçekleştirilir.
􀂾 Kesim planı yapılır. Kağıdın hangi ölçülerde hangi sıra ile kesileceğine karar
verilir. Burada kriter en az kesimle en çok parçayı elde etmektir.
􀂾 Giyotin birinci kesim için ölçüye getirilir. Bu işlem için arka siperi hızla hareket
ettiren düğmeler kullanılır. Arka siper hareket ederken kumanda panosundan
veya arka sipere bağlı bir ekrandan cetvel görüntüsü akar. Ölçüye yaklaştığında
durulur ve tam ölçü ince ayar kolunu sağa veya sola çevirerek sağlanır. Bazı
modellerde arka siperin hızlı ileri – geri hareketi ince ayar kolunun bastırılması veya çekilmesi ile sağlanır.
Şekil 3.17 : Arka siper ayarı
􀂾 Kesilecek kâğıtlar makas ve poza taraflarından toplanır. Bu işlem kâğıt toplama
aparatında ya da kesim tablasının üzerinde yapılabilir. Kesilecek kâğıtların çok
iyi toplanması gereklidir aksi halde aynı grup içinde kesilen kâğıtlar birbirinden farklı ebatlı olur.
􀂾 Kâğıtlar makas tarafından arka sipere, poza tarafından giyotinin sağ ya da sol pozasına yaslanır.
Şekil 3.18: Kâğıtların poza ve arka sipere yaslanması
􀂾 Pedala basarak pres yapılır ve kesilecek kağıdın düzgünlüğü gözle kontrol
edilir. Herhangi bir aksaklık yoksa iki kesim düğmesine birden basılarak kesim gerçekleştirilir.
􀂾 Kesim sonrası kontroller yapılır. Giyotinle yapılan kesiminin çarpıklık kontrolü
için kesilen kâğıt topu ortadan bölünerek, bölünen parça poza tarafından
çevrilip diğerinin üzerine konur. Kâğıt topunun bütünü makas yönüne toplanır.
Eğer çarpıklık varsa hemen fark edilir.
Şekil 3.19 : Çarpıklık kontrolü
3.7.3.Kitapçık Kesimi
Özellikle tel dikişle birleştirilmiş formaların kesimi tabaka halindeki kâğıtların
kesiminden farklıdır. Çünkü katlanmış kâğıtlar ve tel zımbalar yükseklik farkı yaratır.
Kitapçık kesimi için aşağıdaki işlem basamakları uygulanır. Kesim sırasında bir kerede
kesilecek kitapçık sayısı olabildiğince az olmalıdır. Çünkü bir kerede kesilecek miktar
arttıkça gurubun yükseklik farkları çoğalacaktır.
􀂾 Kesilecek kitapçık gurubu ortadan ikiye bölünür. Üsteki parçanın sırt kısmı
alttaki parçanın ağız kısmına gelecek şekilde çevrilerek toplanır. Birinci kesim
için baş kısmı arka sipere yaslanır ve etek kısmından kesilir. Grup bozulmadan
kesilen kısım arka sipere yaslanır ve baş kısmından kesilir.
Şekil 3.20 : Kitapçık kesimi
􀂾 Kitapçıklar bölündüğü noktadan ilk haline getirilir. Bu kez sırt kısmı arka sipere
yaslanarak ağız kısmı kesilir.
Şekil 3.21: Kitapçık kesimi
3.8.Giyotinde Kesim Hataları
Giyotinlerde bir anda birden çok kâğıt kesildiği için yapılacak hatalar sonucu çok
miktarda kâğıt çöpe gidecektir. Bunun önlenmesi için dikkatli çalışılmalıdır.
3.8.1.Çarpık Kesim
Kâğıdın çarpık kesilmesinin üç ana sebebi olabilir. Birincisi ve en sık karşılaşılanı
operatörün kesim öncesi kâğıt gurubunu arka sipere ve pozaya tam yaslamasıdır. İkincisi
arka siperin çarpıklığıdır. Üçüncüsü kesilecek kâğıtların çarpıklığıdır. Çarpık kesim hatasının
fark edilip önlenmesi için kesim öncesi ve sonrası kontrollerin ilk kesimde yapılması gerekir.
Şekil 3.22 : Kağıdın sipere ve pozaya tam oturmaması
3.8.2.Bıçağın Çekmesi
Kâğıtlar arka sipere ve pozalara tam olarak yaslansa bile kesim sırasında bıçağın
kesme etkisiyle arka siperden uzaklaşır. Bu durum kesilen kâğıt gurubu içinde farklı
ebatların oluşmasına yol açar. Sebebi yetersiz pres gücü yada körlenmiş bıçaktır. Bu hata
pres gücü arttırılarak ya da bıçak değiştirilerek giderilir.
Şekil 3.23 : Bıçağın çekmesi
3.8.3.Pres İzi
Kesilen kâğıt gurubunun üzerine bakıldığında presin bıraktığı iz görülür. Önlenmesi
için pres gücü azaltılabilir ya da kesilecek kağıt gurubunun üstüne kesimden önce karton veya mukavva konulabilir.
Şekil 3.24 : Pres izi
3.8.4.Kopartma
Kâğıdın kesilmeyip kopmasıdır. Bıçağın körlüğü, ayarsızlığı veya çıtanın yıpranması sonucu oluşur.
Şekil 3.25 : Kağıdın kopması
3.8.5.Gömme
Grubun en altındaki bir veya birkaç kâğıdın çıta içine gömülmesidir. Bıçağın körlüğü ya da çıtanın yıpranması sonucu görülür.
Şekil 3.26 : Gömme
3.8.6.Yırtma
Gurubun en altındaki bir veya birkaç kâğıdın kesimden sonra yırtılmasıdır. Bıçağın
ayarsızlığı, körlüğü veya çıtanın o kısmının aşınması sonucu oluşur. Eğer çıtanın o
kısmındaki aşınmasından oluşuyorsa çıtanın sadece o kısmının altına birkaç ince kâğıtla
besleme yapılarak sorun giderilebilir.
Şekil 3.27 : Yırtma
3.8.7.Bıçak İzi Oluşması
Kesilen yüzeyde kabartı halinde iz görülmesidir. Bıçağın tahrip olduğunu gösterir.
Bıçak tel zımba gibi yabancı maddelerin kesilmesi sonucu tahrip olur. Hatanın düzelmesi
için bıçağın bilenmesi gerekir. Bıçak, ağzındaki çentik kadar bilenmelidir ki çentik
kaybolsun. Bu durum bıçağın ağız kısmını oluşturan sertleştirilmiş kısmın zamanından önce
tükenmesine yol açar. Bıçak ömrünü kısaltan bu hatanın önlenmesi için kesim sırasında çok
dikkatli olunmalı. asla tel zımba gibi yabancı maddeler kesilmemelidir.

KAYNAK:www.megep.meb.gov.tr

Döküman Arama

Başlık :