Kapat

EL SANATLARI TEKNOLOJİSİ - KUM İŞİ

ŞEKİL VE RESİMLERİ GÖREMİYORSANIZ www.megep.meb.gov.tr ADRESİNDEN İLGİLİ MODÜLÜ AÇARAK İNCELEYEBİLİRSİNİZ.

1. MODEL BELİRLEME
1.1. Tanımı
Uygun zemin üzerine; hazırlanan deseni renkli iplikler yardımıyla birbirine eşit
daireler çizerek doldurma tekniğine kum iğnesi denir. Kum iğnesi çoğu zaman desen
yüzeyini tamamen doldurularak uygulanabildiği gibi zeminde boşluklar bırakılarak da işleme
yapılabilir. Dairelerin büyüklüğü desen özelliğine ve zevke göre ayarlanır.
1.2. Kum İğnesi Tekniğinin Desen Özelliği
Nakışta kullanılan bütün desenlerde kum iğnesi tekniği uygulanabilir. Kıvrak, düz
geometrik yuvarlak hatlı desenlerde kullanılabilen bir tekniktir.
Şekil 1.1: Desen örneği Resim 1.2: İşlenmiş desen örneği
1.3. Desen İçin Faydalanılan Kaynaklar
Tabiattan(çiçek, tomurcuk, yaprak, dal),geometrik şekillerden(kare, oval, üçgen
v.b.),kilim desenlerinden, işlenmiş ürünlerden, desen kitaplarından, müzelerden, beyaz iş
desenlerinden, Çin iğnesi desenlerinden bazen de Türk işi desenlerinden faydalanılır.
Resim 1. 3: Kum iğnesi tekniğinden örtüler
1.4. Uygulandığı Yerler
Günümüzde; yatak takımlarında, dekoratif örtülerde, ev dekorasyonun da (abajur
perde süslemesi, pano vb.),her tür kıyafetlerde (Abiye kıyafetler, spor kıyafetler, çocuk
giysilerin de, gecelik ve sabahlıklarda),aksesuarlarda (şapka, fular, şal,terlik,çanta, mendil)
kum iğnesi tekniği kullanılır.
1.5. Kum İğnesi Yaparken Dikkat Edilecek Teknik Esaslar
􀂾 Makineyi kum iğnesi tekniğine uygun hazırlayınız.
􀂾 Deseni çizerken çok koyu çizmeyiniz.
􀂾 Desen çizimlerinizin net olmasına dikkat ediniz.
􀂾 Desen çizimlerinizde yuvarlak hatlarda şaplon kullanınız.
􀂾 Kumaşın ütülü olmasına dikkat ediniz.
􀂾 Kasnağın ince olmasına dikkat ediniz.
􀂾 Kasnak bezini dikerken, dikişin kumaşın yüzeyinde kalacak şekilde olmasına
dikkat ediniz (Kasnağın altına gelecek yüzeyin düz olması gerekir).
􀂾 Kumaşı gererken en ve boy ipliklerine dikkat ediniz.
􀂾 Kumaşı kasnağa gererken kesinlikle verevinden çekmeyiniz.
􀂾 Kasnağa gerdiğiniz kumaşınızın gergin olmasına dikkat ediniz.
􀂾 Masuraya sardığınız ipliği düzgün olarak makine de sarınız.
􀂾 Baskı ayağını, işleme yaparken kesinlikle indirmeyi unutmayınız.
􀂾 İğne kalınlığını kumaşa uygun ayarlayınız.
􀂾 Kum iğnesini yapmadan önce desenin etrafından makine dikişi gidiniz.
􀂾 Kum iğnesini yaparken dıştan içe doğru uygulayınız.
􀂾 Yaptığınız dairelerin büyüklüğünü eşit yapınız.
􀂾 Desenin dışına taşırmayınız.
􀂾 Renk uyumuna dikkat ediniz.
2. MALZEME İHTİYACINI BELİRLEME
2.1. Kum İğnesi Tekniğinde Kullanılan Kumaşlar
Seyrek olmayan sık dokunuşlu bütün kumaşlar üzerinde kullanılabilir.
2.1.1. Çeşitleri
􀂾 Yöresel kumaşlar
􀂾 (Meydaniye, Ödemiş ipeği vb.)
􀂾 İpek
􀂾 Saten
􀂾 Tafta
􀂾 Keten
􀂾 Patiska
􀂾 Akfil
􀂾 Jorjet
􀂾 Çuha
􀂾 Terikoton
􀂾 Alpaka
􀂾 Birman vb. kumaşlar kullanılır.
Resim 2.1: Örtü
NOT: Kumaş özelliği dikkate alınarak ince dokunuşlu olan kumaşlarda tela kullanılması tavsiye edilir.
2.1.2. Özellikleri
Sık dokunuşlu seyrek olmayan her türlü malzeme üzerine uygulanabilir.
2.2.2. Kum İğnesinde Kullanılan İplikler
Makine nakış iplikleri, ipekler, makine nakış simleri
Alt iplik olarak sağlam iplik kullanılır.
Resim 2. 2: İplikler
2.3. Kum İğnesi Tekniğinde Kullanılan Yardımcı Malzemeler
Çeşitli ebatlarda ve şekillerde, boncuk, pul, inci, straz, kurt, tırtıl gibi malzemeler kum
iğnesi tekniğinde, kullanılan yardımcı malzemelerdir. Ürünü süslemek için kullanılırlar.
3. KUMAŞI İŞLEMEYE HAZIRLAMA
Resim 3 1: Örtü
3.1. Ölçü-Oran
Yapılacak ürüne uygun ölçü belirlenmesi. Belirlenen ölçüler dikkate alınarak kumaşın hazırlanması.
3.2. Deseni Kumaşa Geçirmede Kullanılan Araç ve Gereçler
􀂾 İşleme için seçilen desen
􀂾 Parşömen kâğıdı
􀂾 Kalemler (2B, H, HB)
􀂾 Toplu iğne
􀂾 Silgi
􀂾 Kalemtıraş
􀂾 Mezura
􀂾 Cetvel
􀂾 Kopya kağıdı
􀂾 Ütü (ütüleme yolu ile çıkan desen için)
􀂾 Ütü masası
3.3. Kumaşın Özelliği Dikkate Alınarak Uygulanan Desen Geçirme Tekniği
􀂾 Çizerek desen geçirme
􀂾 Ütüleme yolu ile desen geçirme
􀂾 Kopya kağıdı ile desen geçirme
􀂾 Deseni kumaşın altına koyarak desen geçirme
NOT: Desen geçirme tekniklerine “İşlemeye Hazırlık Modülü” bakınız.
3.4. Kum İğnesi Tekniğinde Kumaşı Germe
3.4.1. Kumaşı Germenin Önemi
Makine nakışı uygulanırken genellikle kumaşın gerilmesi gerekir. Kum iğnesi
tekniğinde kumaş kasnakla gerilerek yapılır. Kumaşın gerginliği yapılan ürünün daha düzgün
ve kaliteli çıkmasını sağlar. Aynı zamanda gerginliği iyi olan bir kasnakla işleme
yaptığınızda sonuca her zaman daha çabuk ulaşırsınız. Gergin olmayan bir kasnakla yapılan
işleme de büzülmeler ve desende bozukluklar olacaktır.
3.4.2. Kullanılan Germe Araçları ve Gereçleri
Uygulanacak germe tekniği; kumaşa, desen özelliğine, kullanılacak tekniğe göre tespit edilir. Bunlar;
􀂾 Kasnakla germe
􀂾 Kağıtla germe
Makinede kullanılan kasnak, el işlemesinde kullanılan kasnağa göre daha incedir.
Kalınlığı 1cm’yi geçmez, çapı ise el kasnağına göre daha küçüktür. Dar çaplı olması bize
daha rahat hareket imkanı sağlar. İnce kenarlı olması ise, kasnağımızı baskı ayağının
altından daha rahat geçirmemiz için gereklidir.
Kasnaklar; ahşap, metal ve plastikten oluşur. Makine nakışını uygularken plastik olan
kasnaklarda gevşeme olacağından ahşap kasnak kullanmaya dikkat ediniz.
3.4.3. Kumaşı Kasnak İle Germe
􀂾 Kullanılan Araç ve Gereçler
• Kasnak
• Kasnak bezleri
• İşleme yapılacak kumaş
• Ekstrafor
• İğne
• İplik
• Ütü
• Ütü masası
• Ütü bezi
Kumaşı kasnağa germeden önce ütüleyiniz. Desenin konumuna göre gerekiyorsa
hazırladığınız kasnak bezlerini tekniğe uygun dikiniz.
NOT: Kasnağın çemberinde bolluk var ise ekstraforu kat yapmayacak şekilde verev olarak sarınız.
4. MAKİNEYİ KUM İĞNESİ TEKNİĞİNE HAZIRLAMA
4.1. Kullanılan Araç ve Gereçler
􀂾 Dikiş makinesi
􀂾 Makine iğnesi (Kumaşın kalınlığına göre iğnenin numarasını ayarlayınız.)
􀂾 Makine nakış iplikleri
􀂾 Sim
􀂾 Kumaş
􀂾 Kasnak ve kasnak bezleri
􀂾 Desen
􀂾 İğne(dikiş iğnesi) iplik, makas
􀂾 Alt ipliği
􀂾 Makine yağı
􀂾 Küçük tornavida
􀂾 Büyük tornavida
􀂾 Fırça
􀂾 Toz bezi
5. KUM İĞNESİ TEKNİĞİNİ UYGULAMA UYGULAMA FAALİYETİ
İşlem Basamakları Öneriler
􀂾 Çalışma yerini ve araç gereçlerini hazırlayınız.
􀂾 Masuraya ipliği tekniğe uygun olarak sarınız.
􀂾 Alt ipliğin sağlam olmasına dikkat ediniz.
􀂾 Kolalı iplik kullanmayınız(işlemeyi kaba gösterecektir.).
􀂾 Masuranızı mekiğe yerleştiriniz. 􀂾 Mekikten gelen ipliğin çok sıkı ya da
çok gevşek olmamasına dikkat ediniz.
􀂾 Kullanacağınız rengi tespit ediniz. 􀂾 Desenin sol üst köşesinden başlayınız.
􀂾 İpliğinizi makinenize takınız. 􀂾 İpliği takarken hiçbir aksamı atlamamaya dikkat ediniz.
􀂾 Örnek bezinizi kasnağa geriniz. 􀂾 Örnek beziniz işleme süresince kasnağa gerili biçimde yanınızda bulunsun.
􀂾 Örnek bezi gerili olan kasnağınızı makinenize yerleştiriniz.
􀂾 Baskı ayağını indiriniz.
􀂾 Kumaşa elinizle bastırarak alt ipliğinizi üste alınız.
􀂾 Deneme yapınız. 􀂾 Bu deneme sonucunda makinenin durumu hakkında bilginiz olur.
Ayrıca makinenin yağ akıtma durumuna karşı önlem almış olursunuz.
􀂾 Desen çizilmiş kumaşınızı kasnağa geriniz.
􀂾 Kumaşı kasnağa gererken zedelememeye dikkat ediniz.
􀂾 Desen çizilmiş kumaşınızı makinenize yerleştiriniz.
􀂾 Baskı ayağını indiriniz. 􀂾 Baskı ayağını yukarıda bırakırsanız, iplik bol gelecek ve makinenizin ayarı bozulacaktır.
􀂾 İşleme yapacağınız yeri tespit ediniz. 􀂾 İşleme yapılacak yeri tespit ederken
sol üst köşeden başlamaya dikkat ediniz.
􀂾 Belirlediğiniz rengi makineye takınız.
􀂾 İpliği takarken hiçbir aksamı atlamamaya dikkat ediniz.
􀂾 Kumaşın zeminine elinizi bastırarak alt ipliği kumaşın yüzeyine çıkarınız.
􀂾 Elinizi iğneye çok yaklaştırmayınız.
􀂾 Desenin çevresinden makine dikişi geçiniz.
􀂾 Kumaşa baskı uygulayarak ve yavaş bir şekilde kasnağınızı ileri doğru hareket ettiriniz.
􀂾 Desenin içerisinde makine dikişi ile küçük küçük daireler çizerek işlemeye devam ediniz.
􀂾 Desen çizgisinin dışına çıkmamaya çalışınız.
􀂾 İşlemenin yuvarlak tarafı desenin içine bakacak şekilde işleyiniz.
􀂾 Dıştan içe doğru daireleri yan yana yapmaya devam ediniz.
􀂾 El, ayak ve göz koordinasyonunu kurmaya çalışınız.
􀂾 Arada boşluklar bırakmayınız. 􀂾 Dairelerin geniş olarak da yapıldığı
olur. Bu işleme tarzın da kumaş gözükür (Bazı yerlerde bu işleme tarzına fantezi kum iğnesi de denilmektedir.).
Resim 5.3
􀂾 Desenin içini doldurduktan sonra ipliğinizin bir ton koyusunu veya açığını makinenize takarak desenin etrafından makine dikişi ile geçiniz.
􀂾 Bu işlemenizi güzelleştireceği gibi belirginlik de sağlar.
􀂾 Makine dikişi yerine beşli dikiş de kullanabilirsiniz.
Resim 5.4
􀂾 İşlemeyi bitirdikten sonra ipliğinizi tutturunuz.
Resim 5.5: Fular
6. KUM İŞİNDE KULLANILAN YARDIMCI İĞNE TEKNİKLERİ
Kum iğnesi tekniğinde aşağıda saydığımız iğne tekniklerini yardımcı iğne tekniği
olarak kullanırız.
􀂾 Makine dikişi yapmak,
􀂾 Beşli dikiş yapmak,
􀂾 Pul boncuk dikmek,
􀂾 Tohum işi yapmak,
􀂾 Puan yapmak,
􀂾 Sarma yapmak,
7. KENAR TEMİZLEME
Ürüne güzel görünüm vermek amacıyla kullanılır.
Bu teknikler; kullandığımız kumaşa uygulanan tekniğe, kişisel zevke ve kullanım
alanına göre değişiklikler gösterir.
Kum iğnesi tekniğinde de bu özellikler göz önüne alınarak; aşağıda saydığımız kenar
temizleme teknikleri uygulanır.
7.1. Köşe Yaparak Kenar Temizleme Tekniği
7.2. Hazır Bant Ve Harçlarla Kenar Temizleme Tekniği
7.3. Püskül Yaparak Kenar Temizleme Tekniği
7.4. Oya Yaparak Kenar Temizleme Tekniği
7.5. Aplike Yaparak Kenar Temizleme Tekniği
7.6. Makine Nakışı Yaparak Kenar Temizleme Tekniği
7.7. Saçak Yaparak Kenar Temizleme Tekniği
NOT: Ayrıntılı bilgi için bakınız, kasnaksız makine nakışları modülü
8. ÜTÜ YAPMA
8.1. Ürünü Ütülemenin Önemi
Yapılan işlemenin net, güzel ve daha dayanıklı olması için mutlaka ütülenmesi
gerekir. Ütülerken kumaş özelliği dikkate alınmalıdır. kumaş özelliğine uygun ütü ayarı
yapılmaz ise kumaş sararır, hatta bozulabilir.
8.2. Ütü Yaparken Dikkat Edilecek Teknik Esaslar
􀂾 Ütü yapılacak ortamın ve ütü altının temiz olması
􀂾 Ütü ayarının kumaşa uygun hazırlanması
􀂾 Ütü sıcaklığının başka bir kumaş üzerinde denenmesi
􀂾 İşlemeye başlamadan önce; işleme yapılacak kumaşın ütülenmesi gerekmektedir.
􀂾 Kumaşı ütülerken boy ipliği doğrultusunda ütü yapmaya dikkat edilmelidir.
􀂾 Kumaşa verev yönünde ütü yapılmamalıdır, aksi halde kumaş esneyecektir.
􀂾 Saten türü kumaşlar buharlı ütü ile ütülenmemelidir.
􀂾 Teyelli bölümlerin, üzerine ütü basarken dikkat edilmelidir.
􀂾 Narin kumaşlarda ütü yapılırken kumaşın sararmaması için kağıt kullanınız..
􀂾 İşleme bittikten sonra, işlemenin özelliğini bozmadan tekniğine uygun,net ütü yapınız.
􀂾 Yardımcı malzemelerle süsleme yaptığınız ürünleri ütülerken; pul, boncuk,
straz, kurt, tırtıl gibi malzemelerin üzerine ütü basmayınız.
9. KALİTE KONTROL
9.1. Kalite Kontrol
Hataları tespit etmek, üretilen ürünün standartlara uygunluğunu belirleyen uygulamadır.
Kalite kontrol, ürün yapım aşamasında da uygulanmalıdır. Ürün tamamlandıktan sonra
kalite kontrol yapılarak kullanıma hazır hale getirilmiş olur. Kalite kontrol yapılırken şu
hususlara dikkat edilir:
􀂾 İşleme eksikliği
􀂾 İplikleri çekince sökülme
􀂾 Ürün ölçülerine uygunluğu
􀂾 Alt ve üst yüzeylerde iplik temizleme
􀂾 Oluşan lekeleri giderme.
9.2. Kalite Kontrolün Amacı
Kalite kontrolün amacı, uyulması gereken kurallar ile ürün arasındaki farklılıkları
tespit etmek. Üretim sonucu ortaya çıkan ürünlerin kullanım uygunluğunu belgelemektir.
Hatalı ürünlerin düzeltilmesi veya yenilenmesidir.
9.3. Alt İplik Temizleme
Ürünlerin alt ipliklerini iğneye takarak, işlemenin içinden geçirerek, makasla keserek
ürünün alt kısmı temizlenir.
9.4. Üst İplik Temizleme
Ürünler, işleme esnasında ve sonra incelenerek işleme eksikliklerini veya hatalı
işlenmiş yerlerde düzeltme yapılır.
Ürünlerin yüzeyinde kalan iplikler iğne veya tığ yardımı ile işlemenin altına geçirilip
tutturularak temizlenir.
9.5. Tela
Kumaşa farklı usullerle tutturulan ara katmandır. Nakışta kumaşın direncini artırmak
için kullanılır. Belli bir sertlik ve form verir, takviye eder ve muntazam olmasını sağlar
9.5.1. Tela Çeşitleri
9.5.1.1. Dokuma Telalar
9.5.1.2. Yapışkan (preslenmiş) Telalar
9.5.1.3. Suda Eriyen ( homojen) Telalar
NOT: Kum iğnesi tekniğinde ince dokunuşlu kumaşlara tokluk vermesi açısından tela kullanılır.
Telalar ürün tamamlandıktan sonra ince uçlu makas ile kesilerek temizlenir. Bu işlem
yapılırken dikkatli davranmak gerekir.
Ayrıntılı bilgi için bakınız, “İşlemeye hazırlık Modülü”
9.6. Leke Tanımı
Kirletici bir maddenin yüzey üzerinde bıraktığı iz, kumaş veya ürün üzerinde oluşan kirlerdir.
9.6.1. Leke Temizleme Yöntemleri
9.6.1.1. Tamponlama Yöntemi
9.6.1.2. Buharlama Yöntemi

KAYNAK:www.megep.meb.gov.tr

Döküman Arama

Başlık :