Kapat

DOĞRULTMA VE REGÜLE DEVRELERİ

ŞEKİL VE RESİMLERİ GÖREMİYORSANIZ www.megep.meb.gov.tr ADRESİNDEN İLGİLİ MODÜLÜ BULARAK İNCELEYEBİLİRSİNİZ.

1. DOĞRULTMA VE FİLTRE DEVRELERİ
1.1. Doğrultma ve Filtre Devreleri
Elektrik enerjisi şehir şebekesinden evlerimize ve işyerlerimize 220 Volt AC gerilim
olarak dağıtılmaktır. Elektronik cihazlar ise daha düşük ve DC gerilimle çalışmaktadır.
Bunun için 220 Voltluk AC gerilimin daha düşük (bazen de daha yüksek) DC gerilimlere
çevrilmesi gereği ortaya çıkar. AC gerilimleri uygun seviyeye getiren ve DC gerilime
çeviren devrelere adaptör, redresör veya doğrultucu devre adı verilir. Şekil 1.1’de
doğrultma devrelerinin blok yapısı verilmiştir. Bu konuyu modülümüzde işleyeceğiz.
Şekil 1.1: Güç kaynağı devrelerinin blok yapısı
Güç kaynaklarının yapısında dört aşama vardır. Bunlar sırasıyla;
Ø AC gerilimin düşürülmesi veya yükseltilmesi
Ø AC gerilimin DC gerilime çevrilmesi (doğrultulması)
Ø Doğrultulan DC gerilimdeki dalgalanmaların önlenmesi (filtrelenmesi)
Ø DC gerilimin sabit tutulması yani regüle edilmesi
Yukarıda birinci ve ikinci basamaklarda yazılı olan işlemler tüm güç kaynaklarında
yapılması zorunlu olan hususlardır. Üçüncü ve dördüncü basamaklarda belirtilen işler ise güç
kaynağının kalitesini arttıran ve üretilen gerilimi mükemmel hale getiren işlerdir. Şimdi
sırasıyla bu sayılan noktaların nasıl gerçekleştirildiğini görelim. DC gerilimin sabit
tutulması konusunu bir sonraki öğrenme faaliyetinde göreceksiniz.
1.1.1. AC Gerilimin Düşürülmesi veya Yükseltilmesi
A.C gerilimin yükseltilmesi ve düşürülmesinde transformatörler kullanılır. AC
gerilimi yükselten transformatörlere (Şekil 1.2), gerilim yükselten transformatörler;
gerilim düşüren transformatörlere de gerilim düşüren transformatörler denir.
Şekil 1.2: Transformatörler (a) 4W Transformatör (b) 6W Transformatör
Transformatörler sac nüveli (Şekil 1.3) bir karkas üzerine sarılmış iletkenlerden
oluşur. Bu sarılmış iletkenler bobin olarak adlandırılır. İletkenin karkas üzerindeki bir turuna
da spir denir. Transformatöre gerilimin uygulandığı bobin primer sargısı, gerilimin alındığı
bobin ise sekonder sargısı olarak adlandırılır. Primer ve sekonder sargıları birbirinden
bağımsızdır. Sekonder birden fazla sargıdan oluşabilir.
Şekil 1.3: Transformatör sacları
Transformatörlerin primerlerine uygulanan gerilimleri yükseltip düşürmeleri tamamen
primer ve sekonder sargılarındaki spir sayılarıyla orantılıdır. Bir transformatörün
primerindeki spir sayısı sekonderindeki spir sayısından fazlaysa bu transformatör gerilim
düşüren bir transformatördür. Buna karşılık transformatörün sekonder spir sayısı primer spir
sayısından fazlaysa bu transformatör gerilim yükselten bir transformatördür.
Güç kaynağı uygulamalarında genellikle gerilim düşüren transformatörler kullanılır.
Gerilim düşüren transformatörlerde primer sargısı ince sekonder sargısı ise kalın
iletkenlerden yapılmıştır. Bu suretle transformatörün terminallerine bağlanmış olan
iletkenlerin kalınlıklarından hangi uçların primer sargısına hangi uçların sekonder sargısına
ait olduğunu anlamak mümkündür.
Şekil 1.4: Transformatörün avometre ile ölçümü
Transformatörlerin sağlamlık kontrolü Avometre kullanılarak yapılabilir (Şekil 1.4).
Bunun için önce Avometre direnç ölçme bölümünde en düşük kademeye (X1 veya R1
konumuna) alınır ve sıfır ayarı yapılır. Sağlam bir transformatörde primer tarafı ile sekonder
tarafı arasındaki ölçmede Avometre hiç sapmamalıdır. Primerin iki ucu ve sekonderin iki ucu
ölçülürken ise Avometre sapmalıdır.
NOT: Gerilim düşüren transformatörlerde 220 Voltluk şebeke gerilimi yanlışlıkla
sekonder sargısına uygulanırsa transformatör aşırı akımdan dolayı yanabilir. Çünkü bu
transformatörlerde sekonder sargısı az sayıda spirden oluşmuştur ve çok düşük bir direnci
vardır. Geçen aşırı akıma dayanamaz.
1.1.2. AC Gerilimin DC Gerilime Çevrilmesi (Doğrultma)
Güç kaynaklarında doğrultucu eleman olarak doğrultma diyodu kullanılır. Diyot,
akımı tek yönlü olarak geçiren elektronik devre elemanıdır. Diyotlar değişik biçimlerde
bağlanarak farklı tipte güç kaynakları oluşturur.
Güç kaynaklarında 1N4OOX serisinden diyotlar yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu
serideki diyotlar ileri yönde 1 Amper akım geçirir. Piyasada hazır köprü adı verilen 4 uçlu
doğrultma elemanları da bulunmaktadır (Şekil 1.5).
Şekil 1.5: Muhtelif diyot ve köprü diyotlar
1.1.2.1. Yarım Dalga Doğrultma Devresi
Yarım dalga doğrultma devresinde tek doğrultma diyodu kullanılmıştır. Bir diyotlu
yarım dalga doğrultma devresi, AC’ yi DC’ ye çeviren tek diyotlu devredir. Yarım dalga
doğrultma devresinde çıkış sinyali tam düzgün olmaz. Bir diyotlu yarım dalga doğrultma
devresinin çalışmasını anlayabilmek için bazı hatırlatmalar yapmamız gerekir. Bilindiği
üzere transformatörlerin çıkışında zamana göre yönü ve şiddeti sürekli olarak değişen dalgalı
bir akım vardır. Türkiye’de kullanılan AC sinyalin akış yönü, saniyede 100 kez
değişmektedir. Transformatörün çıkışındaki değişken akım, pozitif ve negatif olmak üzere
iki alternanstan meydana gelmiştir. Diyotlar tek yönlü olarak akım geçirdiğinden
transformatörün çıkışındaki sinyalin yalnızca bir yöndeki alternansları alıcıya
ulaşabilmektedir. Bu temel bilgilerden hareket ederek yarım dalga doğrultma devresinin
çalışmasını şu şekilde ifade edebiliriz:
Şekil 1.6'da verilen devrede görüldüğü gibi transformatörün üst ucundaki (A noktası)
sinyalin polaritesi pozitif olduğunda diyottan ve alıcı üzerinden akım geçer. Transformatörün
üst ucundaki sinyalin polaritesi negatif olduğunda ise diyot akım geçirmez (kesimde kalır).
Sonuçta alıcıdan tek yönlü akım geçişi olur (Şekil1.7). Yarım dalga doğrultma devrelerinde
çıkıştan, transformatörün verebileceği gerilimin yaklaşık yarısı kadar (Vçıkış = 0,45*Vgiriş)
bir doğru gerilim alınır. Bu nedenle bir diyotlu yarım dalga doğrultma devreleri küçük akımlı
(50-250 mA) ve fazla hassas olmayan alıcıların (oyuncak, mini radyo, zil vb.) beslenmesinde
kullanılır. Yarım dalga doğrultma devrelerinde çıkıştan alınabilecek doğru akımın değeri ise, Içıkış = 0,45*Igiriş olmaktadır.
(Igiriş: Transformatörün sekonder akımının etkin değeridir.)
Şekil 1.6: Yarım dalga doğrultma devresi
Şekil 1.7: Yarım dalga doğrultma devresinin dalga şekilleri
1.1.2.2. Tam Dalga Doğrultma Devreleri
Ø İki Diyotlu Tam Dalga Doğrultma
Tam dalga doğrultma devresinde, sekonderi orta uçlu bir transformatör ve iki adet
doğrultma diyodu kullanılır. Tam dalga doğrultucuda, AC gerilimin pozitif alternanslarında
diyotlardan biri, negatif alternanslarda ise diğer diyot iletken olur.
Şekil 1.10'da verilen devrede görüldüğü gibi transformatörün üst ucunda (A noktası)
pozitif polariteli sinyal oluştuğunda D1 diyodu ve alıcı (RY) üzerinden akım geçişi olur.
Transformatörün alt ucunda (B noktası) pozitif polariteli sinyal oluştuğunda ise D2 diyodu
ve alıcı (RY) üzerinden akım geçişi olur. Görüldüğü üzere diyotlar sayesinde alıcı üzerinden
hep aynı yönlü akım geçmektedir. Bu dalgalı DC gerilim Şekil 1.11’de gösterilmiştir.
İki diyotlu doğrultma devresinin çıkışından alınan DC gerilim, uygulanan AC
gerilimin etkin değerinin 0,9’u kadardır. Bunu denklem şeklinde yazacak olursak:
Vçıkış = 0,9*Vgiriş olur.
Çıkış akımının DC değeri ise, Içıkış = 0,9*Igiriş 'tir.
Burada Igiriş transformatör sekonder akımının etkin değeridir.
Şekil 1.10: İki diyotla yapılan tam dalga doğrultma devre şeması
Orta uçlu transformatörlü tam dalga doğrultma devresinde D1 ve D2 diyotlarından
geçen akımlar transformatörün orta ucundan devresini tamamlar. Devrenin yapımında
kullanılan transformatörün sekonder sarımı üç uçludur. Bu sayede transformatörün çıkışında
iki adet gerilim oluşmaktadır. Şekil 1.10'da transformatörün sekonder sarımının iki eşit
sargıdan oluştuğu görülmektedir. Bu iki sarımda birbirinin tersi polaritede iki gerilim doğar.
Yani transformatörün A noktasında oluşan sinyalin polaritesi pozitif iken, B noktasında
oluşan sinyalin polaritesi negatif olmaktadır. Transformatörde oluşan akımların devresini
tamamladığı uç ise orta uç olmaktadır.
1.2. Filtre Devreleri
Doğrultma devrelerinde transformatörün çıkışına bağlanan diyotlarla iki yönlü olarak
dolaşan akım tek yönlü hâle getirilir. Ancak, diyotlar akımı tam olarak doğrultamazlar. Yani
elde edilen DC gerilim dalgalı (nabazanlı, salınımlı) değişken doğru akımdır (salınım değeri
yüksektir). Bu da alıcıların düzgün çalışmasını engeller. Çıkışı tam doğru akım hâline
getirebilmek için kondansatör ya da bobinler kullanılarak filtre (süzgeç) devreleri yapılmıştır.
Zamana göre yönü değişmeyen, ancak değeri değişen akıma değişken doğru akım
denir. Yarım ve tam dalga doğrultmaçların filtresiz çıkış sinyallerine nabazanlı DC,
ondülasyonlu DC gibi adlar da verilir. Şekil 1.16'da değişken doğru akıma ilişkin örneklere yer verilmiştir.
Şekil 1.16: Değişken doğru akım örnekleri
1.2.1. Kondansatörlü Filtre Devresi
Doğrultma devresinin çıkışına paralel bağlı olan kondansatör, çıkış sinyalini filtre
ederek düzgünleştirir. Şekil 1.17'de görüldüğü gibi diyottan geçen pozitif alternans
maksimum değere doğru yükselirken kondansatör şarj olur. Alternans sıfır (0) değerine
doğru inerken ise, C, üzerindeki yükü (akımı) alıcıya (RY) verir. Dolayısıyla alıcıdan geçen
doğru akımın biçimi daha düzgün olur. Osiloskopla yapılacak gözlemde bu durum
görülebilir. Filtre olarak kullanılan kondansatörün kapasite değeri büyük olursa çıkıştan
alınan DC daha düzgün olur. Doğrultma devrelerinde alıcının çektiği akım göz önüne
alınarak 470-38.000 μF arası kapasiteye sahip kondansatörler kullanılır.
Şekil 1.17: Kondansatörlü filtre devresi
Pratikte, 1 Amper çıkış verebilen bir doğrultma devresinin çıkışına 100-2200 μF’lık
kondansatör bağlanmaktadır. Yani kullanılacak kondansatörün kapasite değeri alıcının
çektiği akıma bağlıdır. Filtre olarak kullanılan kondansatörün çıkış gerilimini yükseltmesinin
nedeni şöyle açıklanabilir: Kondansatörler AC gerilimin maksimum değerine şarj olurlar.
AC gerilimin maksimum değeri etkin (efektif) değerinden % 41 fazla olduğundan, doğrultma
devresinin çıkışındaki DC, girişteki AC gerilimden yaklaşık % 41 oranında daha yüksek
olur. Devrenin çıkışına yük bağlandığında gerilimdeki bu yükselme düşer. Örneğin, 12 volt
çıkış verebilen bir transformatör kullanılarak tam dalga doğrultma devresi yapılırsa, devrenin
çıkışına alıcı bağlı değilken yapılan ölçümde voltmetre 16-17 voltluk bir değer gösterir;
çünkü 12 voltluk AC' nin maksimum değeri Vmaks = Vetkin*1,41 = 16,92 volttur.
1.2.2. Bobinli Filtre Devresi
Bobinler "L" self endüktansına sahiptir. Bir bobinden akan akım, bir direnç üzerinden
akan akıma göre 90° daha gecikmelidir. Bobinlerin bu özellikleri zıt elektro motor kuvvet
(E.M.K.) üretmelerindendir. Bobinden akım geçerken bu akımı azaltıcı etki yapar, devrenin
kesilmesi anında düşen akıma da büyültücü etki yapar. Şekil 1.18’de bobinli filtre devresi görülmektedir.
Şekil 1.18: Bobinli filtre devresi
1.2.3. Pi (p) Tipi Filtre Devresi
Yukarıda yapılan açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, doğrultucu çıkışına bağlanan
paralel kondansatör, yük direnci uçları arasındaki DC gerilimdeki dalgalanmaları (ripple)
azalmakta, çıkışa seri olarak bağlanan şok bobini ise yük direncinden akan akım
dalgalanmalarını azaltmaktadır. Bu nedenle, Şekil 1.17 ve Şekil 1.18'e benzer şekilde
kondansatör ve şok bobinlerinin sayısının arttırılması oranında, çıkıştan alınan DC gerilim ve
akımdaki dalgalanmalar da azalır. Bunun nedeni, paralel bağlı kondansatörlerin kapasiteleri
toplamasıdır. Kondansatör kapasitesi büyüdükçe deşarjı yavaş olur.
Şekil 1.19: Bobinli filtre devresi
Şekil 1.19'daki C1 ve C2 kondansatörleri paralel bağlı konumda olduğundan toplam
kapasite artmaktadır. Dolayısıyla da RY üzerinden deşarj yavaş olduğundan çıkış
gerilimindeki dalgalanma (ripple) azalmaktadır. Bu nedenle C1 ve C2 paralel bağlıymış gibi
etkinlik göstermektedir. DC akımda L bobininin direnci ihmal edilebilecek kadar küçük
olduğundan C1 ve C2 uçları kısa devre gibi düşünülebilir. Ancak akım değişiminde bobin
daha önce açıklandığı gibi görevini yapmaktadır. Şekilde görüldüğü gibi bağlantı şekli pi (π)
harfine benzediği için bu tip filtrelere Pi tipi filtre denmiştir. Pi tipi filtrenin şu dezavantajları
vardır: C1 kondansatörünün şarjı sırasında diyotlardan darbeli bir akım geçmesine neden olur.
2. REGÜLE DEVRELERİ
Güç kaynaklarında aranan en önemli özelliklerden birisi de giriş gerilimindeki veya
çıkışa bağlı yükte meydana gelen değişimlerin çıkış gerilimini etkilememesidir. Güç
kaynaklarının çıkış gerilimlerini sabit tutma işlemine regülasyon, bu iş için kullanılan
devrelere de regülatör devreleri denir.
Regülatör devrelerinde, zener diyot, transistör veya entegre gerilim regülatörleri
kullanılır. Şimdi regüle devrelerini daha ayrıntılı olarak inceleyelim.
2.1. Zener Diyotun Regülatör Olarak Kullanılması
Zener diyotlu regülatörde, zener diyodun belirli bir ters gerilimden sonra iletime
geçme özelliğinden yararlanılmaktadır. Zener diyot, yük direncine ters yönde paralel olarak
bağlanmakta ve yüke gelen gerilim belirli bir değeri geçince zener diyot iletime geçerek
devreden geçen akımı arttırmaktadır. Bu akım, devreye bağlanan seri dirençteki gerilim
düşümünü arttırdığından yüke gelen gerilim sabit kalmaktadır.
Zener diyot yapısı gereği, uçlarına uygulanan gerilim zener geriliminden fazla bile
olsa zener uçlarında sabit bir gerilim meydana gelir. Yalnız zener diyodun regülasyon
yapabilmesi için uçlarına zener geriliminden daha fazla gerilim uygulanması gerekir.
Şekil 15. Zener diyodun regülatör olarak kullanılması devresini bread board
üzerine kurunuz, sonuçları aşağıdaki tabloya ve Grafik 5’e çiziniz,
arkadaşlarınızla tartışınız.
2.2. Seri Regüle Devresi
Zener diyotun tek başına kullanıldığı regüle devresinden çekilen akım sınırlıdır. Bu
sebeple daha fazla akım ihtiyacı olduğunda zener diyotun bir transistorün beyzine
bağlanmasıyla çalışan seri regüle devreleri kullanılır. Bu devrelerde zener diyot, transistorün
beyz gerilimini sabit tutarak regülasyon yapılmasını sağlar.
Şekil 2.3: Seri regüle devresi.
Seri regülatör, yük akımını sabit tutmak için kullanılır. Bu tür bir uygulama bir veya
iki transistörle gerçekleştirilebilmektedir. Transistör yük hattına seri bağlandığından, bu tür
devreye seri regüle devresi veya seri regülatör adı verilir (Şekil 2.3).
Şimdi, yukarıda anlatılan seri regüle devresinin bir uygulamasını “üniversal delikli
plaket” (bakırlı veya bakırsız plaket) üzerine yapacaksınız.
2.3.1. Pozitif Gerilim Regülatörü
Şekil 2.7’de 7805 entegresi ile yapılan +5 Voltluk regülatör görülmektedir. Bu
entegrenin girişine regülesiz 6 Volt pozitif gerilim uygulandığında, çıkışında regüleli +5
Voltluk bir gerilim elde edilecektir. Aynı anda bu entegrenin çıkış akımı 1 Amper olduğuna
göre, çıkıştan en fazla 1 Amper akım çekilebilecektir. Şekil 2.8’de 7805 entegre gerilim
regülatör resimleri görülmektedir.
Şekil 2.7: Pozitif gerilim regülatörü devresi
Şekil 2.7’de transformatörün sekonderinde 6 Voltluk AC gerilim olduğu için, köprü
devrenin çıkışında 6 Voltluk dalgalı DC gerilim olur. Köprü devre çıkışına paralel bağlı C1
kondansatörü, 6 Voltluk dalgalı gerilimin tepe değerine şarj olacaktır. Bu duruma göre,
entegrenin girişindeki DC gerilimin değeri 6 * 1,41 = 8,46 Volt olur. Regülatör entegresi bu
8,46 Voltluk gerilimi sabit 5 Volta düşürür. 7805 entegre girişine gelen dalgalı gerilim,
entegre çıkışında sabit, regüleli 5 Volt olarak alınır.
2.3.2. Negatif Gerilim Regülatörleri
Şekil 2.10’da 7909 entegresi ile yapılan -9 Voltluk Negatif Gerilim Regülatör devresi
görülmektedir. Bu entegrenin girişine regülesiz 12 Volt pozitif gerilim uygulandığında,
çıkışında regüleli -9 Voltluk bir gerilim elde edilecektir. Aynı anda bu entegrenin çıkış akımı
1 Amper olduğuna göre, çıkıştan en fazla 1 Amper akım çekilebilecektir.
Şekil 2.10: Negatif gerilim regülatörü
Şekil 2.10’da transformatörün sekonderinde 12 Voltluk AC gerilim olduğu için, köprü
devrenin çıkışında 12 Voltluk dalgalı DC gerilim olur. Köprü devre çıkışına paralel bağlı C1
kondansatörü 12 Voltluk dalgalı gerilimin tepe değerine şarj olacaktır. Bu duruma göre,
entegrenin girişindeki DC gerilimin değeri 12V * 1,41 = 16,92 Volt olur. Regülatör
entegresi bu 16,92 Voltluk gerilimi sabit -9 Volta düşürür. 7909 entegre girişine gelen
dalgalı gerilim, entegre çıkışında sabit, regüleli -9 Volt olarak alınır.
2.3.3. Ayarlanabilir Gerilim Regülatörleri
LM 317 entegresi kullanımı son derece kolay bir ayarlı gerilim regülatörüdür. Şekil
2.12’de LM317 entegresi kullanılarak gerçekleştirilen devre, kısa devre korumalı olup çıkış
akımı 1,5 Amper değerinde otomatik olarak sınırlanmaktadır. Çıkış gerilimi P
potansiyometresi ile ayarlanır.C1 kondansatörü ön filtreleme yapar. Devredeki
transformatörün gücü ve köprü diyodun akım değeri çıkıştan çekilecek akıma göre seçilir.
3. GERİLİM ÇOKLAYICILAR
3.1. Gerilim İkileyiciler
Gerilim ikileyiciler, girişlerine uygulanan AC gerilimin büyüklüğünü iki katına
çıkarır. Çıkış gerilimi DC gerilim olup büyüklüğü girişteki AC gerilimin maksimum
değerinin iki katına eşittir. Şekil 3.1’de gerilim ikileyici devre görülmektedir. Bu devrede
AC gerilimin pozitif alternansında kaynağın üst ucunun pozitif, alt ucunun negatif olduğunu
kabul edelim. Bu durumda D1 diyodu iletime geçer ve C1 kondansatörü AC gerilimin
maksimum değerine şarj olur. D2 diyodu ise ters polarma olduğu için yalıtım durumundadır.
Şekil 3.1: Gerilim ikileyici devresi
AC gerilimin negatif alternansında ise kaynağın üst ucunun negatif alt ucunun pozitif
olduğunu kabul edelim. Bu durumda D2 diyodu iletime geçerek D1 diyodu kesime gider.
Böylece C2 kondansatörü negatif alternansın maksimum değerine şarj olur. C1 ve C2
kondansatörleri seri bağlı olduğu için çıkış gerilimi kondansatörlerin uçlarındaki gerilimlerin
toplamına eşittir. Bu yüzden çıkış gerilimi girişteki AC gerilimin maksimum değerinin 2
katına eşit olur.
3.2. Gerilim Üçleyiciler
Şekil 3.2’de gerilim üçleyici devre görülmektedir. Bu devrede D1 ve D2 diyotlarıyla
C1 ve C2 kondansatörleri gerilim ikileyici olarak çalışmaktadır. D3 diyodu, negatif
alternanslarda doğru polarma alarak C3 kondansatörü, gerilim ikileyici çıkışındaki gerilime
şarj olur. Çıkış gerilimi, C1 ve C3 kondansatörlerinin uçlarındaki gerilimlerinin toplamına
eşit olur.C1 kondansatörü, AC giriş geriliminin maksimum değerine; C3 kondansatörü ise
AC giriş geriliminin maksimum değerinin iki katına eşit olduğundan, devrenin çıkış gerilimi
AC giriş geriliminin maksimum değerinin üç katına eşit olur.
Şekil 3.2: Gerilim üçleyici devresi
3.3. Gerilim Dörtleyiciler
Gerilim dörtleyici devre, girişine uygulanan AC gerilimi 4 katına çıkarır ve DC
gerilime çevirir. Şekil 3.3’ te, gerilim dörtleyici devre görülmektedir.
Şekil 3.3: Gerilim dörtleyici devresi
Bu devredeki ilk üç diyot gerilim üçleyici olarak çalışır. Dördüncü diyot ise C4
kondansatörünün eklenmesiyle, devre gerilim dörtleyici olarak çalışmaktadır. Bu devrede C1
kondansatörü, diğer bütün kondansatörler ise maksimum değerin iki katına şarj olurlar.
Çıkışta C2 ve C4 kondansatörleri seri bağlı olduğu için çıkış gerilimi AC giriş geriliminin
maksimum değerinin dört katı olur.

KAYNAK:www.megep.meb.gov.tr

Döküman Arama

Başlık :