RUMELİ DEMİRYOLLARININ UMUR-U NAKLİYESİ HAKKINDA NİZAMNAME

RUMELİ DEMİRYOLLARININ UMUR-U NAKLİYESİ HAKKINDA NİZAMNAME
(İŞLETME NİZAMNAMESİ)

               

Kabul Tarihi                                        : 6 Mayıs 1288;   18 Mayıs 1872

                Yayımlandığı Takvimi Vakayi          : Tarih: - Sayı: -

                Yayımlandığı Düstur                         : Tertip: 1        Cilt: 4           Sayfa: 483

 

BİRİNCİ FASIL

Yolcu ve Eşya ve Emvat ve Araba ve Hayvanat Nakli

BİRİNCİ BAB

Ahkamı Umumiyye

                Kumpanya memurlarının vezaifi

                Madde 1- Kumpanya memurları efradi ahaliye nezaket ve hürmet ve mülayemetle muamele etmeleri lazımeden bulunduğundan halk ile olan münasebetlerinde nezaketle muamele ettikten başka mekanetle hareket edip vazifei memuriyetleri dairesi dahilinde olarak mümkün mertebe efradı ahali hakkında hürmet ve riayet edeceklerdir. Kumpanya memur ve müstahdemleri umuru mevkülelerini meccanen ifa edip hiçbir kimseden hediye ve bahşiş kabul etmeyeceklerdir.

Efradı ahalinin vezaifi

                Madde 2- Efradı ahali kumpanyanın bir elbisei mahsusai resmiyeyi labir veyahut alameti farikayı hamil olan memur ve müstahdemleri tarafından olunan vesaya ve ihtarı kabul ve isgaya mecburdurlar.

Münazaatın sureti tesviyesi

                Madde 3- Efradı ahali ile kumpanya memurları beyninde bir güne niza vukubuldukta keyfiyet mevkiflerde olur ise mevkif müdürleri marifetile ve araba katarları harekette ise katarın başmemurları marifetile hasmusafolunur.

Şikayetler

                Madde 4- Kumpanya veyahut memur ve müstahdemleri aleyhinde vaki olacak şikayetler efradı ahalinin şikayatı vakıasına mahsus olan bir vakitte tahrir olunur. Kumpanyanın memur ve müstahdemleri aleyhinde bunların büyük memurlarına şifahen beyan ve ifade olunabilir. İştikar eden zatın isim ve mahalli ikametini havi olarak varit olan şikayetnamelerde ecvebei lazımenin itasına kumpanya mecburdur. Kumpanyanın memur ve müstahdemlerinden biri aleyhinde bir güna şikayet vaki oldukta baisi iştika olan memur hakkında müşteki tarafından malumatı kat’iyye ve sahiha verilmek lazımgelir.

Mevkifler ile demiryolu dahilinde gezmek

                Madde 5- Demiryolu hizmetinde olmayan kesanın evvela etrafı mesdud ve gayri mesdud olan dmiryolu dairesi dahiline girmesi ve saniyen demiryolu arabalarının vakti hareketlerinin gayri zamanlarda mevkiflere duhul eylemesi ve salisen mevkiflerin umuma mahsus olmayan mahallerinde durması veyahut gezmesi ve rabian oralara her ne olursa olsun bir şey vaz ve ilka etmesi ve hamisen o misillü mahallere beygir ve ağnam vesair hayvanat sokması ve sadisen demiryolu hizmetinde olmayan araba veya makine dolaştırılması bilkülliye memnudur. Demiryolların umuru zabıtasına dair olan nizamname hükmünce mezuneyite haiz olan zatlar birinci ve ikinci ve ücüncü fıkralarda münderiç memnuattan muaftırlar.

 

 

Kumpanyanın umuru nakliyeyi tatil etmesini mucib vukuatı fevkalade ve ücuratı nakliyenin sureti tediyesi

                Madde 6- Bazı güne vukuvatı fevkalad ludğu veyahut man olur surette bazı halatı müsbire vukubulduğu veyahut vesait kifayet etmediği halde yolcu ve her nevi eşya ve emtiaın nakli mecburi değildir kumpanya bakır veyahut mağşuş meskukat müstesna olmak üzere memaliki mahrusai şahanede nizamen mütedavül olan altın ve gümüş her nevi meskukatı kabul eder ve misillü meskukatı ne fiatla ahz ve kabul ettiğini dahi tayin edip mevkiflerde ilannameler iaşe eyler.

İKİNCİ BAB

Yolcular hakkında ahkamı mahsusa

Umuru nakliyeye mahsus katarlar ve katarların vakti hareketlerini mübeyyin cetvel

Madde 7- Yolcu arabalarının vaktı hareketleri bilcümle mevkiflerde talik edilecek olan ilannamelerde beyan olunacaktır. Kumpanyanın mahsusen araba katarı çıkarmağa hakkı vardır araba katarlarının vakti hareketleri mevkiflerde bulunan saatlere tevfikan tayin olunur.

Ücuratı nakliye

                Madde 8- Bilcümle mevkiflere talik olunan tarifenamelerde verilecek ücuratı nakliyenin miktarı beyan olunur.

Yolcuların biletleri

                Madde 9- Yolculara mahsus biletlerin verildiği mahal küçük mevkiflerde ise katarların vakfı hareketlerinden bir çeyrek saat evvel büyük mevkiflerde ise yarım saat evvel küşat olunur bir cihete doğru hareket eden iki katarın zamanı hareketleri arasında olan müddet yarım saatten az olur ise ikinci katar için verilecek biletler birinci katarın hareketinden sonra ita olunur bilcümle yolcular arabaların vaktı hareketinden beş dakika evvel biletlerini alıp hazır olmalıdırlar.

                Yolcular biletlerini aldıkları vakit para bozdurmak içi bilet odasının önünde çok tevakkuf etmemek üzere daima alacakları biletlerin akçesini götürüp ita edeceklerdir bilet alan yolcular biletlerinde muharrer olan sınıf arabalarında bol yer bulundukça oturmağa hakları olup o sınıf arabalarında hali yer olmadığı halde parası verilerek bilet istirdat olunur ve eğer o yolcu diğer sınıftan bir araba için bilet alır ise fazla ücret olveçhile tevsiye olunmak lazımgelir gelen yolculara arabalarda mevcut mevkiler kifayet etmez ise en uzak mesafeye gitmek üzere biletleri olan yolcuların sairlerinden evvel boş mevkilere oturmağa hakları olur.

Biletlerin hüküm ve itibarı

Çocukların ücuratı nakliyesinin tenzili

                Madde 10- Biletlerde yolcuların hareket ettiği mevkif ile dahil olduğu mevkiflerin ismi ve rakip oldukları arabaların sınıfı muharrer olacaktır biletlerin mer’i ve müteber olmasına dair olan işaretler hini itasında üzerine vazolunur işbu işaretler gün ve ay katarın numarasından ibarettir yolcular kumpanya memurları tarafından kabul olunan bir sebebi mücbire mebni bulundukları araba ile maksut olan mevkife kadar gidemedikleri halde arabadan inip sonradan gelen katarlar ile gidebileceklerdir bu halde o misillü yolcular indikleri mevkifin müdürüne biletlerini ibraz edip mezkür biletin hüküm ve itibarı olduğunu üzerine işyaret ettireceklerdir seyahatlerine bu veçhile fasıla veren yolcuların indikleri mevkiflerde ahmal ve eskillerini almağa hakları olmayacaktır yedi yaşından aşağı olan çocuklar tenzil olunan fiat ücurat ile naklolunurlar bir çocuğun kaç yaşında olduğund şüphe olunir ise hini tahkikate haza bulunan en büyük memurun karari kat’i ve makbul addolunur üç yaşından aşağı olan çocuklar refakatlerinde bulundukları kimselerin kucaklarında götürülmek şartile kendilerinden hiçbir ücret ahzolunmaz.

Biletlerin tebdili

                Madde 11- Herbir yolcu yukarı sınıf arabalarda boş mevki olmadığı halde elinde bulunan bileti yukarı sınıf mekvii biletine tebdil ettirmeğe mezun olub fakat farkı olan ücreti tediye ve ifa edecektir katarların vaktı hareketlerinden on dakika evvel bu veçehile biletlerin tebdili murat olunur ise kabul olunmaz yolcular katarın esnayi hareketinde yukarı sınıftan bir mevkie rakib olmak istedikleri halde almış oldukları bilete ilave olmak ve mecmuunun akçesi o mevkiin fiatine baliğ olmak üzere bir bilet daha alacakladır yukarı sınıftan olarak alınmış olan bir biletin aşağı sınıftan bir bilete tebdili salfüzzikir dokuzuncu maddede muharrer hallerce caiz olub halatı mezburenin haricinde mümkün olamaz.

Mevkilerin taksimi

                Madde 12- Her bir yolcu almış olduğu bilet iktizasınca bir mevkii mahsusa kesbi istihkak eder ise de işbu mevki evvelce muyyen olmayıb evvelden işaret koyarak kendine mevki tayin ve tahsisi memnudur. Kumpanya memurları yolculara mevkiler göstermeğe mezun oldukları misillü olbabda yolcular tarafından bir güne taleb vukubuldukça olveçhile iktiza eden mevkileri tahsis etmeğe dahi mecburdurlar yalnızca seyahat eden kadınlar mümkün olduğu mertebe diğer kadınlar ile birlikte olmak üzere mahsus yer bulunup irkab olunacaklardır.

Sıkıntı veren adamların defi

                Madde 13- Diğer yolculara sıkıntı ve rahatsızlığı mucib olan adamlar mahsusan bir bölme isticar etmedikçe arabalara kabul olunmayacaklardır. Esbabı mezküreye mebni arabalara kabul olunmayan yolcular araba derununda katetmiş oldukları mesafenin ücreti müstesna olmak üzere vermiş oldukları ücreti nakliyeyi tamamen istirdada hak ve salahiyetleri olacaktır. Bir yolcunun berveçhi muharrer diğer yolculara sıkıntı ve rahatsızlığı mucib oduğu esnayi tarikde sabit olur ise katarın ilk tevakkuf ettiği mevkifta o yolcu arabadan ihrac olunacaktır.

Tevakkufhane ve yolcu ve eşyanın irsali ve biletlerin muayenesi

                Madde 14- Tevakkufhneler katarların vaktı hareketinden laakal bir saat evvel umuma küşad olunaaktır. Yolcu ve eşya biletleri satılan mahaller dahil dokuzuncu maddede beyan olunan vakitlerde küşad olunacaktır. Yolcular tevakkufhaneler ile arabalara hini duhullerinde sorulduğu gibi hamil oldukları biletleri göstermeğe mecburdurlar. Yolcular esnayi tarikte maksud olan mevkife vasıl oluncaya kadar biletleri muhafaza etmeğe mecburdurlar. Bileti olmayan veyahud elinde hükümsüz bilet olan yolculara arabalarda katetmiş oldukları mesafenin mukannen ücreti nakliyesini verdikten başka ücreti mazburenin iki misli raddesinde olmak üzere kendilerinden bir de cezayinakdi alınır. Olveçhile mugayiri nizam hal ve harekette bulunan bir yolcunun nereden arabalara rakib olduğu bir sureti sahihada bilinemediği halde alınmazı lazımgelen ücreti nakliye ile cezayinakdi katarın mebdei hareketinden itibaren bilhesap ahzolunur. Herhangi bir yolcu arabaya rakib olmazdan evvelce bilet alamadığını kondoktöre veyahud katarın başmemuruna kendiliğinden beyan ve ifade eder ise arabalarda hali mevki olduğu halde o misillü yolcu ücreti nakliyeden fazla olarak kendisinden mecidiye akçe beş kuruş alınarak kabul olunur. Herhangi bir yolcu yukarıda beyan olunan ücreti nakliye ve cezayinakdiyi derhal vermez ise arabalardan ihrac olunur.

Arabalara duhul

                Madde 15- Yolcuların arabalara binmeleri ayrıca iki kere çan çalınarak ilan olunur.

Geç kalan yolcular

                Madde 16- Katarın hareket etmesi zımnında üçüncü defa çan çalındıktan sonra arabalara binmek bilkülliye memnudur. Her kim arabalara hareket eder iken binmek ister ise binecek olanlara muavenet de ise demiryollarının umuru zabtasına dair olan nimazname ahkamına tevfikan hakkında mücazat tertib olunur. Herhangi bir yolcu arabaların hareketinde yetişemez ise vermiş olduğu ücreti nakliyeyi istirdada ve olbabda hiçbir tazminat ahzına hak ve salahiyeti yoktur.

Vasattaki mevkiflerde çıkılması ve araba kapılaının kapanıp açılması

                Madde 17- Araba katarları mevkife geldikte mevkifte beş dakikadan ziyade tevakkuf olunmak üzere geldiği halde mevkifin ismi ve müddeti tevakkif nida ile yolculara ilan olunur. Katar tamamen tevakuf ettikten sonra çıkacak olan yolcuların bulundukları arabaların çıkmağa mahsus olan kapıları açılır ve diğer arabaların kapıları derunündeki yolcular taleb etmedikçe açılmaz. Herhangi bir yolcu mevkiini işaret koymaksızın terkederek avdetinde mevkiine ahar bir kimesne oturmuş bulunur ise hiçbir iddiaya hakkı olamaz.

İki mevkif beyninde fevkalade olarak tevakkuf

                Madde 18- Demiryolu arabaları mevkiflerin gayri yerde fevkalade olarak tevakkuf ettiği halde yolcular başmemurdan istihsali ruhsat ettikten sonra tarik üzerinde durmamak şartile arabaladan inip lokomotifin düdüğü bi defa çalındığı gibi arabalara girip mevkilerine kuud edeceklerdir. Mezkür düdük üç defa çalındıkta arabalar hareket edecektir. Düdüğün üçüncü defa çalınmasında mevkiine gelmeyen yolcular demiryolu arabalarına rakiben seyahat etmek istihkakından mahrum olurlar.

Arabaların esnayi hareketinde arabalara duhul ve onlardan huruc hususunda ittihazı lazımgelen tedabiri ihtiyatiye

                Madde 19- Katarın esnayi hareketinde arabalardan dışarı sarkmamak ve kapıya dayanmak ve piklerin üzerine çıkmak memnudur. Arabaların kapılarını açmak münhasıran kumpanya memurlarına ait vezaifden olduğundan yolcuların bizzat arabaların kapılarını açmaları memnu olduğu gibi katarlar tamamen tevakkuf etmemiş olduğu halde arabalara binmek veyahut onladan inmek ve hatlar ile makinelere yaklaşmak ve mevkiflerde umuman hurucuna mahsus kapıların gayri yerlerden çıkmak bilkülliye memnudur.

Arabaların derununda vukubulan hasarat

                Madde 20- Arabanın cam veyahut ebniyelerinin kırılmasından ve içerisinde vukubulan hasarat ve telvisattan dolayı itası lazımgelen tazminat mukarrer olan şeraite tevfikan kumpanya memurları marifetile ahzutahsil olunur.

Araba katarlarının tehiri ve seyrüseferin inkıtaı

                Madde 21- Katarların hareketleri ile subu maksuda muvasalatlarında vukubulacak teahhurat kumpanya aleyhinde bir güne şikayet ve iddia dermiyanına baiis hak ve salahiyet olamayıp bir ktar bir seferini icre etmediği veyahut seyrüseferi munkati olduğu halde yolcular yalnız vermiş oldukları ücreti nakliyenin gidilmemiş olun mesafe nisbetinde olan miktarını istirdattan başka hiçbir şey iddia edemeyeceklerdir.

Kelpler ile tehlikeli eşya ve tütün içenler

                Madde 22- Yolculara mahsus arabalara kelp ve sair hayvanat irkabı memnu olup ancak kucakta götürülen ve diğer yolcular tarafından bir güna iştikaya sebep olmayan küçük köpekler bundan müstesnadır. Hangi sınıftan olur ise demiryolun bilcümle arabalarında tütün içmek caizdir. Fakat birinci sınıf arabalarda tütün içmek bir bölme içinde bulunan yolcuların muvafakatine menut olup eğer araba katarlarında tütün içenlere mahsus bölmeler var ise diğer bölmelerde tütün içmek caiz değildir. Her bir katarın ikinci sınıf arabalarında adeta tütün içmyenler için mahsusan kupalar tahsis olunur. Yolcuların beraberlerinde ağırlık namil kabili iştial meva ve zarar ve hasarı mucib mayiat veyahut eşyayi saire nakletmeleri memnudur. İşbu memnuiyet bahusus dolu tüfek ve barut ve kabili iştial ceza ve sair bu misillü mevaddı mühlike hakkında dahi caridir. Demiryolu memurları bu babda itminan hasıl etmek üzere tetkikatı lazıme icrasına mezundurlar. işbu kaide halifına olarak vukubulacak her güne halühareketten terettüb eden bilcümle zarar ve ziyani tazmin etmeğe ve omisillü halühareketin failleri mecbur olacakları misillü bermucibi kanun cezayinadki dahi ita edeceklerdir. Demiryolu arabalarında tüfenk bulunur ise bunların boruları yukarı olmak üzere amudi surette bulundurulmak lazımgelir.

Yolsuz harekette veyahut sarhoş olan yolcular

                Madde 23- Herhangi bir yolcu demiryolu arabaları dahilinde cari olan evamir ve nizamata ve memurlar tarafından tenbihata veyahut usul ve kaideye mugayir halüharekette bulunur ise arabadan dışarı tardolunacak ve o misillü yolcunun kendisinden alınmış olan ücreti istirdada hak ve salahiyeti olamayacaktır. Sarhoşluk halinde bulunanların arabalara ve tavakkufhanelere girmeleri memnudur bu misillü kimesneler görülmeksizin araba ve tavakkufhanelere girmiş olur ise derhal dışarı çıkarılır ve bunlar arabaların esnayi hareketinde veyahut ağırlıkları demiryolu defatirine kaydüterkim olunduktan sonra ihrac olunurlar ise eşyalarını subu maksuda vasil olmazdan evvel istirdat etmeğe kat’an hak ve salahiyetleri olmayacaktır.

İKİNCİ FASIL

Ağırlık beyanındadır

Ağırlık tabirinin tefsir ve izahı

                Madde 24- Her türlü eşya ve paket ve boğça ve gecelik elbise ve yolcuların esnayi seyrüseferde muhtaç oldukları kaffei eşyaya ağırlık tabir olunur büyük sandık ve fıçı ve zikrolunan sınıf dahilinde olmayan her türlü emval ve eşyayi ticariye ve her türlü levazımatı saire müstesna olarak bazı şerait ile kabul olunabilir sür’ati hafif hafife ile giden arabalara kabul olunmayan eşya ağırlık namile yolculara mahsus olan arabalara dahi kabul olunmaz.

İstif ve eski markalar

                Madde 25- Layikile ve havice çuvala istif edilmediği tahakkuk eden bilcümle eşya denkleri reddolunur denklerin irsal kılındığına dair üzerine demiryol vasıtası ile veyahut diğer suretle vaz kılınmış olan eski markaların kaldırılması lazım gelir bu ihtiyata riayet olunmayıpta o misillü eşya savbı maksudun gayri yere gidecek olursa bundan dolayı zuhura gelecek zarar ve hasardan kumpanya mes’ul değildir.

Yolcuların müstashibi olan eşya

                Madde 26- Herhangi bir yolcu almış olduğu bileti araba katarlarının vaktı hareketinden nihayet onbeş dakika evvel getirip ibraz ederek müstashibi olan eşyayı demiryolun kayıt odasına kayıt ve ibraz ettirmez ise o katar arabasile eşya naklolunamaz hatta talep ve iddia edemez eşya denkleri kaydolunmayarak bir sureti istisnaiyede ve ileride kaydolunmak üzere gönderilirse bu misillü eşya kaydolunacağı vakte kadar kabul olunmamış eşya gibi addolunur ve ücreti nakliyesi dahil muamelei kaydiyesinin hini icrasında tediye kılınır.

Yolcuların götürdükleri eşya

                Madde 27- Yolcular gümrük ve sair nizamata tevfiki hareket etmek şartıile hacmen küçük olup diğer yolcuların rahatsızlığını mucip olmayan eşyayı arabalarda yanlarına alabileceklerdir bu misillü eşya demiryolu defatirine kaydolunmayıp muhafaza ve nezareti munhasıran yolculara aittir.

Eşya pusulası ve eşyanın teslimi

                Madde 28- Yolcular eşyalarını kumpanyaya teslim ettiklerinde bir pusula alacakladır yolcular eşyalarını kaydettirdikleri vakit hamil oldukları mevki biletini irae etmeğe mecburdurlar kumpanya demiryol katarlar ile naklolunan eşyayı vermiş olduğu pusulayı istirdat ederek teslim eder kumpanya eşyanın kendine teslim olunduğuna dair pusulayı hamil olan zatın o eşya kendi malı olup olmadığına tahkike mecbur değildir kumpanya eşya pusulasını aldığı gibi o pusulada münderiç eşyadan mesul değildir. Eşyanın sahibleri yedlerinde mevcut pusulada münderiç eyayı savbı maksuda geldikte herhangi araba katarında bulunmak üzere kaydolunmuş ise o katarın vusulünden sonra talep etmeğe hak ve salahiyetleri olur eşya arabalarından tenzil ve mahalli mahsusuna vaz ve tertib olunarak bunun için iktiza eden vaktu zaman mürur ettikten sonra mahalli mahsusunda eshabına teslim olunacaktır araba katarlarının savbı maksuda vusulünden sonra sahibi tarafından taleb olunmayan eşyadan tarifesi mucibince mağaza resmi alınacaktır hiçbir yolcu eşya pusulasını ibraz etmediği halde hakkı tasarrufunu isbat etmedikçe eşyasını alamaz ve hakkı tasarrufunu isbat ettikte eşyasını ahzeyledikten sonra usulü veçhile makbuz senedi ita eder ve kumpanya ahval ve mevakie göre bu bapta kefil dahi talep edebilir.

Kumpanyanın mesuliyeti

                Madde 29- Kumpanya eşyayı kabul ile pusulasını verdiği tarihten pusulayı alıp eşyayı sahibine teslim ettiği vakte kadar ikinci fasılda emtia ve eşyaya dair münderic ahkam ve şerait ve atiyüzzikir şeraiti mahsusaya tevfikan o eşyanın zayiatından mes’ul olacaktır evvela eşyaca bir güna sakatlık olur ise sağlam olan miktarı tenzil olunarak sakatlanmış olan kısmı tazmin edilecektir saniyen eşya sigorta edilmiş ise zayiatı veyahut sakatlanmış olan kısmı için verilecek tazminat hiçbir halde kilogram başına kırk kuruştan ziyade olmayacaktır salisen eşya miktarı on numaralı tarifede tain ve beyan kılınmış olan ziyade kıymet üzerine bir sureti mahsusada sigorta ettirildiği takdirde olbapta vukubulan sakatlık veyahut zaylatın kıymeti hakkiyesine tekabül etmek şartile verilecek tazminat beyan olunan kıymetin mikdarına kadar iblağ olunabilecektir eşya için beyan olunan ziyade kıymet arabaların hareket ettiği mevkiin eşya memuru tarafından pusulaya dercolunmak lazımgelir rabian demiryolu arabalarının vusulünde yirmi dört saate kadar sahibi tarafından alınmayan eşyadan müddeti mezküre inkızasında kumpanya mes’ul olamaz bir yolcu eşyasını savbı maksuda vusulünde isteyipte kumpanya tarafından verilmez ise işbu eşyayı hangi gün ve saatte talep eylediğin mübeyyin muvasalat mevkii kaleminden bir sened alacaktır kaydolunmamış olan yolcuların arabalarda kendi yanlarında hıfzettikleri eşyanın zayiat ve telefatından kumpanya mes’ul değildir(1)

Eşyanın zayi olması

                Madde 30- Sahibine hini tesliminde noksan olan eşya denklerine araba katarının vürudünden sekiz gün geçmedikçe zayi olmuş nazarile bakılamaz sekiz gün mürurundan sonra eşyanın sahibi olan yolcu işbu nizamnamenin yirmi dokuzuncu maddesi hükmünce verilmesi lazım gelen tazminatı talep ve iddia etmeğe istihkakı olacak ve bundan başka biç bir iddiada bulunamayacaktır eşyası zayı olan yolcu eşyasının bulunduğunu haber aldığı tarihten dört haftaya kadar fazla bir güna ücret nakliye verilmeyerek mahallin meccanen naklolunmak üzere almış olduğu tazminat akçesini iade edip eşyasını ahzulstirdat edeceği şartını tazminatı aldığı vakit dermeyen edebilecek ve eğer o adam talep edecek olur ise bu şart bir senet derununa yazılarak mal sahibine verilecektir.

Emanetçi

                Madde 31- Kumpanya tarafından emanetciler bulunacak olan mevkiflerde yolcular eşyalarını eşya odasına teslim için mezkur emanetçilere müracaat edecekleri misilül eşyaların matlub olan mevkife vasıl olarak kumpany atarafından teslim olundukta dahi of mevkifte memur bulunan emanetçileri kullanacaklardır kumpanya iş bu emanetcilerin umur ve hidematından kat’an mes’u değildir mezkür emanetcilerin iktizayi halde bir alameti farıkaları olub ellerinde kumpanya arafından bir kıt’a ruhsatname ile alacakları ücuratın mikdarını havi bir kıt’a tarifename dahi mevcud bulunacaktır zikrolunan emanetçiler kendilerinden taleb olundukta tarifnameleri ile ruhsatnamelerini göstermeğe mecburdurlar.

Gaib olan eşya

                Madde 32- Demiryolunun hududu dahilinde veyahut arabaları içerisinde bulunubda kumpanyaya teslim olunan eşya ve emval laakal bir sene alihaliha hıfzolunacaktır bu müddet güzeran ettikde eshabının işbu eşya ve emval üzerinde hukuku tasarrufiyesi kalmayacağından kimesne tarafından taleb ve iddia olunamayacaktır gaib olubda sonradan bulunmuş olan eşyadan bozulmağa müstaid olanları mümkün mertebe bedeli layıkile füruht olunub esmanı hasılası zikrolunan bir sene müddet inkızasına kadar sahib vürudünde verilmek üzere hıfzolunacaktır.

Nakli emavat beyanındadır

Şeraiti nakliye

                Madde 33- Emvat mutlaka seyriseri ile naklolunub daima cenazenin yanında sefer olunacak mesafe için bir kıt’a bileti hamil bir zat bulunacaktır emval naşları üzeri mestur emtia arabalarile naklolunacağından olveçhile bir araba isticar olunması lazım gelir mevtanın naşı layiki veçhile kapatılmış bir sanduka derununda mevzu olacaktır. bunların ücuratı nakliyesi arabaların vakti harketinden evvelce ahzüistifa olunacaktır naklettiren zat hükümeti mahalliye tarafından bir ilmühabir ibraz etmedikçe hiçbir cenaze demiryolu arabalarına kabul olunmayacaktır.

Arabalar ile edevatı müteharrikenin nakli beyanındadır

Bunların sureti kabul ve nakli

                Madde 34- Araba ve edevatı müteharrike yalnız kumpanya tarafından irae ve tayin olunan mevkiflerde alınacağı gibi mücerred kumpanya tarafından tayin olunan mevkiflere irsal olunmak üzere kabul olunur böyle araba ve edevatı müteharrike naklolunacağı araba katarının zamanı hareketinden iki saat evvel kumpanyaya bildirilmek ve naklolunacak araba ve edevatı müteharrika dahi katarın hareketinde nihayet bir saat evel mevkife irsal ve teslim olunmak lazımgelir berveçhi muharrer araba ve edevatı müteharrike nakil ve irsali arzusunda bulunan zat demiryol hattının vasatında bulunan mevkiflerin birinden nakletmek ister ise keyfiyeti demiryolu arabalarının mebde ihareketi olan mevkife yirmi dört sa evvelce eyan ve iş’ar edecektir kumpanya işbu eskali seyriseri ile hareket eden mahsus katarlar vasıtaile nakletmeğe mecbur değildir naklolunacak her bir arabaın yanında bir adam bulunub işbu adam seyrisefer edeceği mesafe için bir bilet ahzedecektir

Arabaların savbı maksuda vusulünde teslimi

                Madde 35- Arabalar ile edevatı müteharrike mahalli maksuda vasıl oldukta verilmiş olan makbu senedleri alınıb bunlar mürselünileyhe teslim olunacaktır. İşbu arabalar ile edevatı müteharrikeyi katarların vusulünden sonra iki saate kadar eshabı gelib alacaklardır. Meğer ki katarlar akşamüzeri alafranga saat altı raddelerinde gelmiş ola. Bu halde zikrolunan iki saat müddet ferdası günü sabahleyin saat altı raddelerinden itibaren cari olacaktır. Bu müddet güzeran edibde sahibleri tarafından alınmayan arabalar ile edevatı müteharrike için yedi numaralı tarifename mucibince saat başına muayyen olmak üzere mağaza ücreti ahzutahsiline kumpanyanın hak ve salahiyeti olacaktır.

Yolcuların kendi arabalarında olarak naklolunan eşyaları

                Madde 36- Naklolunan arabaların yanlarında bulunan kimesneler rüsumat nizamatına tebaiyyet etmek kaydüşartile elli kilograma kadar eşyalarını mezkür arabalar derununa koyabileceklerdir. Elli kilogramdan ziyade olan eşyadan seyrihafif ile giden ikinci sınıf arabalara mahsus olan ücuratı nakliye alınacaktır.

Kumpanyanın mes’uliyeti

                Madde 37- Demiryolu vasıtasile naklolunan araba ve edevatı müteharrike hakkında kumpananın vaki olan mes’uliyeti emtia ve eşyanın nakline dair olub bu nevi eskale dahi şümulü olan şerait dahilinde olarak caridir. Yanında bulunan adam tarafından menolunması mümkün olan bir hadiseden dolayı işbu arabalar ile edevatı müteharrikeye isabet edecek zarar ve hasadan kumpanya mes’ul değildir. Bir güna zayiat ve sakatlık vukuunda verilecek tazminat eşyanın kıymeti hakikiyesini ve mürsil tarafından beyan ve ihbar olunan mikdarı vechen minelvücuh tecavüz etmeyecektir. Yalnız arabanın kıymeti beyan olunub bunun içerisnide bulunan eşya ihbarı kıymet maddesine dahil değildir. Nakloluan arabaların içerisinde bulunan eşyaca bir güna zarar ve hasa vukubulduktan bundan kumpanya mes’ul değildir. Kumpanya yalnız kendisinin eseri kusur ve hatası olduğu delaili kaviye ile sabit olan zarar ve hasadan mes’ul olur. Zayi olan veyahud sakatlanmış bulunan arabanın kıymeti bin kuruşu tecavüz ettiği halde bunun için mahsus olan sigorta resmi on numaralı tarife mucibince verilmedikce ve resmi mezkurun tediye ve ifa olunduğu iral pusulasına dercedilmedikce o misillü arabalar için verilecek tazminat hiçbir halde bin kuruştan ziyade olmayacaktır.(1)

 

 

Hayvanın kabulü ve demiryolu arabalarına tahmil ve tenzili ve hasta ve gayri munis hayvanatın ademi kabulü

Canlı hayvanat

                Madde 38- Canlı hayvanat yalnız kumpanya tarafından tahsis ve tayin olunan mevkiflere alınacağı gibi mücerred kumpanya tarafından tahsis ve tayin olunan mevkiflere isal kılınmak üzere kabul olunur. İşbu hayvanatın demiryolu arabalarına tahmil ve oralarda tenzili mürsil ile mürselünileyh olanlara aid olub bu zatlar iktiza eden bağ ve ipleri tedarik ile matlüp olan emniyet hasıl olacak derecede bu hayvanatı bağlamaya mecburdurlar. Hastalıklı olan ve tab illeti müstevlivesi olan mahalden gelen hayvanat demiryolu arabalar ile naklolunamazlar. Kumpanya vaşhi hayvanat nakline mecbur değildir. Kumpanyanın naklolunacak hayvanatın yanlarında bir adam bulunmasını taleb etmeğe hakkı olup bu adamlar sürülerin bulunduğu vagonlarda hazır olarak bunlara nezaret edeceklerdir. Laktin mevkif memurları tarafından olunan muvafakat üzerine bu babda istisna caiz olabilir. Fakat şukadar var ki kalilülcürm olan hayvanatın ve bahusus layiki veçhile kapalı ve içerisi havalı ve vasi kafesler içinde bulunan tuyurun sahibleri yanında bulunması mecbur değildir.

Köpekler

                Madde 39- Köpekler mahsus sandıkları içinde olarak naklolunur bunlar mutlaka azimet mevkifinde demiryol arabalarına vaz olundukta ücreti tediye olunarak mürsiline bir kıt’a ilmühaber verilerek nakil ve isbal edilir ve muvasalat mevkiflerine vasıl olundukta azimet mevkifinde kumpanya tarafından verilmiş olan ilmühaber ahz ve istirdat olunarak köpekler sahibine teslim olunur kumpanya savbı maksuda vusulde talep olunmayan köpekleri muhafaza etmeğe mecbur değildir. İşbu ahkam ve şerait yolcuların yanlarında bulunan ve yolcu araba katarlarında naklolunan köpekler hakkında olup bu sınıf dhilind olmayan köpekler otuz sekizinci ve kırk birinci maddelerde münderic ahkam ve şeraite tevfikan naklolunur.

Beygir

                Madde 40- Beygir naklolunabilecek olan araba katarlarını tertip ve beygirlerden bir katara ne kadar tahmil edilebileceğini tayin etmek maddeleri kumpanyaya aittir beygirler katarların vakti hareketinden nihayet bir saat evvel azimet mevkifinde bulunmak lazımgelir beygirler gece veyahut sabahleyin alafranga saat yedi raddelerinde hareket edecek olan katarlar vasıtasile naklolunmasu murat olunu ise keyfiyet mürsili tarafından mebdei hareket olan mevkife akşamüzeri saat sekizden evvelce haber verilmek lazımgelir.

                Vasatta bulunan mevkiflerden beygir irsal edecek olanlar evvelce mevkif memurları ile kararlaştırmadıkça beygirlerini murad ettikleri vakitte irsal edemezler bu veçhile naklolunan beygirler mahalline vardıkta sahiplerinden ilmühaberleri ahz ve istidat olunarak teslim olunur ve bunların mevkife vusulünden nihayet bir saat sonra sahipleri tarafından alınması lazım gelir zikrolunan bir saat müddet munkaziye olubda sahibleri tarafından alınmaz ise mezkür beygirler açıkta bulunsa bile bunlardan fazla olarak bir ücret ahz ve tahsiline kumpanya mezundur beygirler azimet mevkifinde ücretleri tediye olunarak naklolunurlar.

Ağanam ve hayvanatı saire

                Madde 41- Her nevi ağnam ve hayvanat naklolabilecek katarları ve birden kabul olunabilecek ağnam ve hayvanatın mikdarını tayin etmek kumpanyaya aittir ağnam ve hayvanatın ayrı ayrı nakli boş mahal bulunmasına mütevakkıf olup evvelden temin olunamaz her nevi ağnam ve havyanatı saire azimet mevkifinde ücreti nakliyesi tediye olunarak naklolunur ve katarın azimetinden nihayet iki saat evvel mevkife isal edilmek lazımgelir.

                Eğer ağnam ve sair bu misillü hayvanat gece veyahud sabahleyin alafranga saat yediden evve hareket eden katar ile gönderilmek murad olunursa keyfiyet akşam üzeri saat sekize kadar kumpanyaya ihbar olunmak lazım gelir.

                Hayvanatı mezküre mahalli maksuda vasıl oldukda ilmühaberleri ahz ve istirdat olunarak teslim olunur ağnamın mevkiflerde arabalardan tenzili ve sahibi tarafından kaldırılması katarın mevkife vusulünden nihayet iki saate kadar icra olunmak iktiza eder bu müddet güzeran edipte kaldırılmayan hayvanat mevkifin hududu dahilinde bulunması caiz olursa sekiz numaralı tarifenamenin ahkamı mucibince o makula hayvanattan ilave olarak ücret ahzolunur.

Mes’uliyet

                Madde 42- Kumpanya seyrihafif hakkında olan faslın hayvanat nakline dair olan ahkam ve şeraiti dahilinde olarak köpek ve beygir ve sair hayvanatın zayi ve mecruh olmalarından mes’ul olacaktır.

                Fakat umuru nakliyenin tehelikesinden dolayı hayvanat hakkında terettüb eden zarar ve hasardan kumpanya mes’ul değildir. Yanında bulunanlar hayvanat tarafından telef ve cerhedilen veyahud birbirlerini telef veyahud cerheden ve arabalara tahmil ve arabalardan tenzil ve araba ile nakledilir veyahud mevkifte muhafaza olunur iken düşen veyahud boğulan ve kaçaın hayvanad için sahiplerine hiçbir tazminat ita olunmayacaktır.

                Vukuu çobanlarına aid bazı esbaptan dolayı zuhura gelecek zarar ve ziyandan dahi kumpanya mes’ul değildir. Umuru nakliye için müstame olan edevatta sakatlık vukuundan neş’et edip kumpanyanın mes’ul olduğu zarar ve hasarat müstesna olmak üzere ağnam ve hayvanatı sairenin esnayi naklinde ademi dikkat ve nezaretten ve tedabiri lazime ittihaz olunmamasından veyahud edevat bulunmamasından dolayı vukubulacak her güna zarar ve hasar hiç bi veçhile kumpanyanın uhdei zimmetine terettüb etmeyen zarar ve hasadan madud olur. işbu hayvanat sigorta edilmemiş olur ise kumpanyanın derecei mes’uliyeti beygir için bin ve semiz sığır için sekiz yüz ve zayıf sığır için içi altıyüz ve dana için ikiyüz elli ve semiz hınzır için üç yüz ve zayıf hınzır için yüz yetmiş beş ve dişi koyun ve keçi ve koyun ve kuzu ve hınzır yavrusu için seksener ve köpek için yüz kuruş ve katır ve merkeb içi altıyüz ve bunlar arasında zikrolunmayan hayvanatın her kilogramı için yüz altmış kuruş tazmin verilir.

                Mezkur hayvanatın kıymetleri zikrolunan miktarlardan ziyade olduğu beyan olunur ise o misillü hayvanattan sureti mahsusada sigorta namile bir ücreti munzama ahzine kumpanya mezundur.(1)

Teslimin müddeti

                Madde 43- Hayvanat yolcu arabaları veyahud muhtelid katarlar ve emtia katarlarından hangileri ile naklolunacak olur ise işbu eskalin mevkife bilvurud nekadar müddet zarfında teslim olunması maddesi seyriseferi ve seyrihafif için muayyen olan tedabire mukabil gelecek surette ve işbu nizamnamede münderiç ahkam ve şeraite tevfikan tayin olunacaktır. Hayvanat savbu makside vasıl oldukta mürselünileyh olan kimesne yolcu arabaları ile nakloluan beygir ve köpekleri işbu nizamnamenin 28 inc imaddesinde ağırlıkları hakkında muayyen olan müddet zarfında gelip taleb etmeğe hak ve salahiyeti olacaktır.

İKİNCİ BAB

BİRİNCİ FASIL

Emtia ve eşya

                Madde 1- Seyrihafif ile naklolunacak emtia ve eşya kumpanya tarafından bu misillü eşyanın kabulü için hangi mevkifler tayin olunmuş ise oralarda kabul olunur ve ihracı için dahi hangi mevkifler tahsis edilmiş ise oralara ihraç kılınır.

Emtia ve eşyanın kabulü

                Madde 2- Naklolunmak üzre mevkife götürülen emtianın zayi olmaması veya bozulmaması için denklere vaz’ı lüzumu kumpanya memurları tarafıdna hissolunur ve bu misillü emtianın denklere asla veyahud layıkile bastırılmadığı tahakkuk eder ise ahzükabulune kumpanya mecbur olmayacaktır.

                Bu halde bulunan kaffei eşya bir sureti istisnaiyede olmak ve hatar ve hasarı ve mürsil ve mürselünileyhe raci bulunmak üzere demiryol arabalarına kabul olunub şu kadar ki eşyanın asla veyahud layiki veçhile denge bastırılmamış olduğuna dair humule senedine şerh verilecek zirine mürsil tarafından vazıimza edilecektir.

                Kumpanya münasib göreceği şekil ve heyette olmak üzere buna dair mürsilden bir senedi mahsus alacaktır.

Katarlara kabul olunmyan ve kapulü bazı şeraite menut olan eşya

                Madde 3- Evvela şekil ve hacım ve sikletine ve daha sair cihatına nazaran demiryol katarları ile nakli kabil olmayan her türlü emtia ve eşya demiryol arabalarına kabul olunamaz. Hangi işye bu sınıfta dahil iduginin tayini kumpanya memurlarına aittir. Saniyen ikinci faslın altıncı maddesinde münderic mevad müstesna olmak üzere barut ve kolomenbik duriye darjan tabir olunan eczayi sehlüliştial ve dolu tüfekler (papyepro) denilen müştail bir nevi kağıt ve kapsol ve sanayii nariye ve pamuk barutu ve fitil (vetirugliserin) ve asidbikrik ve natron fon dinamit ve içi barutlu kapsül ve bilcümle fosfou havi terkibat misillü ateş almağa ve patlamağa müstaid kaffei mevad ve ecza demiryol arabalarına kabul olunamaz.

İKİNCİ FASIL

                Zirde beyan olunan ecza yani birincisi eter ve neft ve lokman ruhu ve kolodyon v esülfür dö karbon halis veyahut gayri halis olarak ağaçtan ihrac olunan biroksluk ruhu v ebilcümle ruhlu mayiat; ikincisi yeşil kireç üçüncüsü klorat dö potas esirbikrik dördüncüsü her neviz hamızatı madeniye mürekkebatı ve yağ fabrikalarında hasıl olan yağ tortuları v esodanın yakıcı olan tortusu ve sodanın adi kale suyu ve birde potas kostifik kale suyu ve eczayi mezkurenin naklinde müstamel olan bilcümle kablar ve her nevi cila boyaları ve ecza hulasaları ve dehniyatı taire ve semine ve bir dem derunünde bulunan mayiat ve beşincisi terementi yağı ve katran yağı ve kabili iştial olan yağlar ve kankin dö fotojen yani müvellidüzziya ve pinolin ve bezin ligorin ve neftli petrol ve bundan ihrac edilen müfredat ve eczayi mezkürenin naklinde istimal olunan kablar ve bilcümle müteaffin yağlar ve nişadır ruhu, altıncısı her nevi kibrit ve maden gibi tabir olunub ince ve su sızmaz borusu derunünde bulunan barutun miktarı cüz’i emniyet fitilleri ve poşe tabir olunur ve saçtan masnu ateş kutuları, yedincisi fosfor, sekizincisi pamuk ve pamuk teferruatı ve pamuk fabrikalarının çuha parçaları ve pamuk ipliği parçaları yün ve knevir ve üstüpi ve paçavra bi nevi yağlanmış eşya pamuk kumaşlar ve monkotşudi tabir olunur pamuklar ve mel dö för, dokuzuncusu; halis veyahut gayri halis petrol ve petrol hulasası ve bunların naklinde istimal olunan bilcümle kablar, onuncusu katarların tevakkuflarına alamet olmak üzere demir çubuklar üzerine vazolundukda başlamak üzere tertib olunan fişenkler ve onbirincisi kapsül amors ve madeni hartuşlar ve on ikincisi külçe olarak altın ve gümüş ve beyaz altın ve bilcümle nukud ve evrakı nakdiye on üçüncüsü resim levhaları ve asarı sınaiye on dördünüsü asid arsenik ve ondan ihrac olunan müfredatı kimyeviye ve siyah arsenik ve sair mevaddı semmiye on beşincisi kemik kömürü on altıncısı sulu veyahud kurumayan ve kumpanyanın bu sınıftan addedeceği bilcümle eşya bazı şeraitle demiryol arabalarına kabul ve naklolunacaktır ve bu misillü eşyanın denklere vaz'’ ve sureti irsali kumpanya tarafından tayin kılınacaktır.

                Zirte veyan ve tadad olunan veya dahi demiryolu katarlarına kabul ve naklolunr şöyleki ot kamış kabuk saman kömür tozu eşyi mezkürenin üzerin tenteli vagonlara tahmili caiz isede bunların tahmil ve ihracı mürsil ve mürselinüleyhe aittir ancak tentele kumpanya tarafından tensib olunduğu halde mürsil tarafından tedarik olunacaktır ve alçı ve kireç külü ve teras ve adi kömürün nakli hakkında dahi şeraiti salife cari olacaktır.

                Tahmil ve nakli kumpanya memurlarının tahkikatına nazaran müşkülatı fevkaladeyi mücib olacak olan emtia ve eşya terazili tarafeyn ile takarrur edecek şerait veçhile kabul ve naklolunacaktır.

                İşbu nizamamede tarif olunan bilcümle ecza ve eşyanın esnayi naklinde bunların yanında mürsili tarafından bir adam bulunması lazımedendir. Demiryoluile nakli caiz olmayan eşyayı naklettirmek veya nakli caiz olan eşya akkında cari olan eşya şeraite mugayir suretle geçirmek maksadile mürsil tarafına nevi ve cins ve yanlış veyahut noksan suretile beyan olunduğu halde nizamen mukarrer olan mücazatten başka bir suretle kaçırılan eşyanın beher kilogramı için elli kuruştan aşağı olmamak üzere cezayinakdi alınacaktır. Bu misillü eşyayı irsal denler eşyayi mezküryi kumpanyaya teslim etmesile mezkür cezayinakdinin itasına mecbur olduktan başka bu fiili irtikaba müteşebbis olmasından dolayı terettüb edecek her güne zarar ve hasardan dahi mes’ul olacaklardır. İktizayı hale göre mezkür cezayınakdi ya katarın vakti hareketinde veyahut katarın mevkife muasalatında ahzolunur.

Nakliye kontratosu

                Madde 4- Nakliye kontratosu usul ve nizamına tevfikan tanzim kılınmış olan hamule senedinin mürsil tarafından ibraz olunmasından ve kabul olunduğunu musaddak kumpanya namına olarak azimet mevkifinin damgası vazedilmekten ibarettir.

                Hamule senedinde münderic eşya kamilen kumpanyaya teslim olunduktan sonra kaydiyle kaleminin damgası dahi mezkür hamule senedine vazolunacaktır. Hamule senedine kaydiye kalemi tarafından damga vuruldukta o senedin atık olduğu emtia ve eşya kumpanyaya teslim olunmuş addolunur.

Hamule senedi

                Madde 5- Bilcümle emtia ve eşyanın bir numunesi kumpanya tarafından tebettirilerek üzerine damga vazolunmuş olan bir kıt’a hamule senedile beraber irsal olunur.

                Hamule senedatı hakkında tedabiri atiyenin ittihazı iktiza eder. Tahmil ve tenzili mürsil ve mürselinüleyhe ait olan emtia ve eşya ile hini irsalinde rüsumat memuru tarafından muayene olunması lazım olan eşya için mahsus hamule senetleri tertib olunub bunlara zikrolunan emtiadan gayrı şey ithal olunmaması ve saniyen 4 üncü maddede beyan olunan damganın hamule senedine vazı ve mürselünileyh ile kumpanya beyninde bir mukavele vaki olduğunu müsbed addolunması lazım gelir.

                Mürsil ve mürselünileyhleri tarafından bilfiil tahmil ve tenzil olunacak olan emtia ve eşyanın miktar ve sikleti tarifenameler veyahud mukavelatı mahsusa iktizasınca hamule senedine gerek yazılsın ve gerek yazılmasın kumpanya hakkında dava vukubuldukta bir senedi makbul addolunamaz. Eşya kalemine girib damga vurulmasını taleb etmeğe mursil olan zatın hak ve salahiyeti vardır. Emtia ve eşyanın kumpanyaya teslimi tarihine yalnız mezkür damga senedi kavi adolunur.

                İşbu nizamnamenin ahkamı mündericesine mugayir suretle şeraiti havi olan bilcümle hamule senetleri reddolunur ve mevkiflere teslim olunmazdan evvel sair bir suretle naklettirilen eşyanın hamule senetleri bilada tarif olunun hamule senedine leffedilerek kumpanyaya teslim edildiği halde kumpanya demiryolu nizamnamesinin haricinde tanzim olunmuş olan bu misillü hamule senetlerini reddeder.

                Salisen hamule senetlerinde mahallin ismi ve eşyanın nereden geldiği ve tarihi muharrer olmak lazımgelir. Emtia ve eşyanın hararların marka ve adedi ile içerisinde ne cins mal olduğu malın harar ve denk ile beraber ne kadar ağırlıkta bulunduğu ve ne yolda istif ettirilmiş olduğu hamule senetlerinde tasrih edilir.

                Vezni caiz olmayan emtia ve eşya usul ve nizamı veçhile hamule senedine gayet açık tahrir olunur. Hamule senetlerine mürselünileyhin ismi ve şöhret ve mahalli ikameti ve malın hangi mahalle gideceği yazılıp zirine mürsil tarafından vazıimza olunur. Bu imzanın ya el ile veyahut tabı damga ve saire ile icra olunması lazım gelir.

                Harar ve denklerin üzerine okunur suretle menkuş olarak marka ve numaralar hamule senetlerine dahi aynen yazılır.

                Rabian mürsil göndereceği emtianın cins ve nevi ve miktarını sahih suretle beyan ve ifade edip bunları yanlış söğler veyahut olbabta irtikabı kizb eyler veya ifade ve beyanı kafi olmaz ve sarahatce noksan bulunur ise bu hallerden terettüb eden netayic kendisine raci olur.

                Harar ve denklerin içerisinde mevcud ve eşyanın hamulesinden de muharrer şerh ve izahata muvafık olub olmadığını tahkik için denk ve hararlrı mürsil ve mürselünileyhe ve onların vekilleri veyahud iki sefer şahid hazır olduğu halde muayene ve tedkik etmeğe kumpanyanın hakkı ve salahiyeti olacaktır.

                Eğer denk ve hararlarda bulunan emtia ve eşyanın miktarı vezni ve cinsi hamul senedind münderic izahata tevafuk etmez ise o misillü eşyadan fazla olarak iktiza eden ücreti nakliye alındıktan başka yüz kuruş cezayinakdi dahi alınır.

                Hamisen mürsil emtia ve eşyanın irsal olunmak üzere kumpanyaya teslim olunduğunu natık bir sened taleb edebilir.

                Sadisen emtia ve eşyanın müfredatını havi olarak kumpanya tarafından pusula verilmez.

                Sabian demiryolu olmayan mahalde veyahut emtia ve eşya nakli için küşad olunmamış olan mevkiflere irsal kılınan emtia ve eşyaya gelince işbu eşyanın savbı maksuda isali için mürsil olanzatın hangi mevkifde bunları alacağı hamule senedine tahrir ve işaret etmeğe mürsil mecburdur.

                Saminen hamule senetleri kumpanya tarafından tertib ettirilmiş olan numuneye muvafık olmak lazım geldiğinden bilcümle demiryolu mevkiflerinde tarifede münderic fiat veçhile hamule senetleri satılır.

Gümrük rüsumatına dair ahkam ve şerait

                Madde 6- Mürsil rusumat memurları tarafından taleb olunan evrak ve ilmühaberleri hamul senedine rapt ve ilave etmeğe mecburdur. İşbu evrak ve ilmuhaberlerin hamule senetlerine kaydütahrir olunması lazım olub bu bapta noksan olur veyahut mevcud evrak kafi olmaz ise bundan terettüb eden mes’uliyeti kumpanya kat’an deruhde etmeyeceği misillu hamule senedinde muharrer olmayan evrak senedatan dahi mes’ul olmayacaktır.

Ücuratı nakliyenin sureti istifası

                Madde 7- Ahzüistifası lazım gelen ücuratı nakliye kumpanyanın tarifenamelerinde muayyen ve muharrer olduğundan ücuratı nakliye il tarifenamelerde münderic ücuratı müteferrüadan başk hiçbir akça ahzütahsil olunmayacaktır. Emtia ve eşyanun dühul ve hurucu ve transut suretle ve berren tekrar irsali için rüsumat itaası ve denklerinin tamiri çin akçe sarfı gibi kumpanya tarafından ledelhace edilmesi mümkün olan masarif sahibleri tarafından tediye olunacaktır.

                Eğer kumpanya emtia ve eşya sahibinin mahalli ikametinden ve mağazalarından veyahut gemilerinden alıb katarlarile nakletmeği ve yine mürsilin mahalli ikametine ve mağaza veyahut gemilere götürüb teslim eylemeği taahhüt eder ise bunun masarifi dahi kumpanyaya tediye olunacaktır. Tarifenamelerde tonilato esas ittihaz olunmuş olduğundan ve beher vagoun mütehammil olacağı mikdari tonilato muayyen bulunduğundan eşya ve emtianin ahkamına göre kıt’ası veya hacmi itibar olunarak kıt’ası veya hacmi üzerine ücreti ahzolunacaktır. emtia ve eşyanın ne kadar tonilato sikletinde olduğu ya veznolunarak veyahut kumpanya tarafından tayin kılınmış olan eskal esas ittihaz edilerek hesab olunur.

                Adi hararlardan ibaret olan irsalatın mikdarı sikleti daima katarların hareketinden evvel tahkik olunur tonilatosunun küsuratı gayri münkasimesi addolunan mikdarların ücuratı tarifenamede tayin kılınmıştır.

                Mürsil olan zatın emtia ve eşyanın vezni muayene olunur iken hazır bulunmağa hak ve salahiyeti vardır.

                Bir mürsil emtia ve eşyasının kendi huzurunda veyahut vekili hazır olduğu halde veznedilmesini taleb ettiği halde tarifenamede münderic olan kantar parasını mürsilden ahz ve tahsile kumpanyaın hak ve salahiyeti olacaktır.

                Emtia ve eşya mücered mevkifde arabalara tahmil edilmezden evvel veyahud maksud olan mevkife muvasalatla arabalardan tenzil olunduktan sonra veznedilmesi mürsil veyahud mürselünileyh tarafından taleb olunabilir yalnız birhamulesinden de münderic olan siyakı vahid üzerine ücreti nakliye ahzolunması lazım gelen emtia ve eşyasının ücuratı nakliyesinin ahz ve tahsili maddesinde bir takım addolunur.

                Ağırlığı on kilogramdan ziyade olduğu halde denk edilmiş olan bilcümle emtia ve eşyadan ayrıca ücreti nakliye alınır ücuratı nakliyenin iz’afı daime onar para olarak tezayüd eder.

                Emtia ve eşyanın vagonlara tahmili mürsile aid olduğundan bunlar muayyen olan mikdardan ziyade eşya tahmil edemeyeceklerdir mikdarı muayyenden ziyade eşya tahmil ettikleri halde bundan terettüb edecek netayicden mes’ul oldukdan başka muayyen olan cezayinakdiyi dahi vermeğe mecbur olacaktır.

Ücuratın sureti tahsili

                Madde 8- Ücuratı nakliye katarların ya hin ihareketinde veyahud mevakife muvasaletinde ahzolunur kumpanya memurlarının ifadesine nazaran esnayi tarikde fersude veyahud bozulması kabil olan veyahud kıymeti ücuratı nakliyesi derecesinde olmayan bilcumla emtianın ücreti nakliyesini katarların hini hareketinde taleb ve istifa etmeğe kumpanyanın hak ve salahiyeti olacaktır.

Tediyei ücurat ve komisyon akçesi

                Madde 9- Demiryolu vasıtasile gönderilen emtia ve eşyanın bedelatına mahsuben mürselünileyhden akçe alınması lazım gelir ve bunun mürselünilyhden tahsil iile mürsile isal ve teslimi kumpanya tarafından taahhüt olunursa bu suret caiz olacaktır bu veçhile mürselünileyhden tahsili lazım gelen mebaliğin müfredat pusulası kumpanya tarafından bittanzim kumpanyaya ita olunacaktır.

                İşbu mebaliğ mürselünileyhden alındıktan sonra mürsile ita ve teslim kılınacaktır.

                Berveçhi muharrer mürselünileyhden tahsil olunacak mebaliğ kumpanya defterine kayid ve tahrir olunduktan sonra tahsilinden sarfınazar olunur veyahud mikdarı tenzil olunursa yine tarifename mucibince muayyen olan komisyon akçesi ahz ve tahsil olunur.

                İşbu komisyon akçesi emtia ve eşya hini irsalinde ahzolunur.

                İşbu nizamnamenin yedinci maddesi mucibince emtia ve eşya için kumpanya tarafından edilan masarif dahi o emtia ve eşyanın mürselünileyhe tesliminde ondan ahz ve istifa edilip komisyon akçesi dahi ayrıca ahzolunur esmanı mürselünileyhden ahz ve tahsil olunmak üzere gönderilen eşya için mürsile verilen pusula makbuz senedi makamında ittihaz olunur.

Emtia ve eşyanın kabulü

                Madde 10- Kumpanya emtia ve eşya nakledecek halde olmadıkça emtia ve eşya kabulüne mecbud olmayıp işbu kaydüşart kumpanyanın bilhassa araba gibi edevatı mutehürrikesi kifayet mikdarı olmadığı surette cari olacakdır.

Emtia ve eşyanın teslim ve nakli

                Madde 11- Emtia ve eşya katarların, zamanı hareketinde ibraz olunub yer olduğu halde kumpanya tarafından tayin kılınan saatde ledeliktiza mürsil tarafından arabalara tahmil olunub ve mürsilin ifade ve beyanı üzerine emtia ve eşya için nizamnamenin ondördüncü maddesine tevfikan seyriseri veyahud seyrihafif katarları ile nakil ve isbal olunur fakat Pazar ve yortu günleri müstesna olub, o misillü günlrde seyrihafif ile naklolunmak üzere mevkiflere ne eşya kabul olunur ve ne de teslim edilir.

                Seyriseri katarları ile naklolunacak emtia ve eşya Pazar günleri ve sair yortu günlerinde kabul olunub ancak bir defa olmak üzere tayin kılınıb demiryolun eşya ahzu irsaline mahsus olan dairelerine talik ve teşhir edilmiş olan saatde kabul ve teslim olunacakdır.

                Kumpanya tarafından taleb olunduğu halde seyriseri katarları ile naklolunan emtia ve eşya ile birer numunesi kırmızı kağıd üzerine tertib kılınmış olan hamule senedleri dahi beraber olmak lazım gelir ve bu misillü emtia ve eşya sür‘atle nakil ve isbal olur.

                Seyrihafif ile naklolunan emtia ve eşya numunesi beyaz kağıt üzerine tertib kılınmış olan hamule senedi ile beraber olmak lazım gelir.

                Emtia ve eşya vürud ettiği tarih üzere demiryolu arabalar ile nakil ve isbal olunacakdır meğer ki ücuratı nakliyesinin tenzili mikdarı ve tüccar hakkında edilen diğer nevi teshilat mülabesesile bazı şerait ve kuyud umahsusa mevcud ve münakid olarak emtia ve eşyanın demiryolu arabalarına tahmili için mürsile muktazi olan vagonlar vaktu zamanile ve biryevmi muayyen için taleb ve istida olunacakdır emtia ve eşyanın tahmili maddesi azimet mevkifi idaresi tarafından tayin kılınan müddet zarfında itmam olunmak lazımgelir.

Emtia ve eşyanın müddeti teslimi

Seyrihafif

Emtia ve eşyanın kabuli

iel teslimi günleri dahil

olmadığı halde mecmu

müddeti nakliye

 

 

Müddet

 

 

Nakliyat

İrsalat

Kilometre Hesabile buudu mesafe

Yevm.

Yevm.

Yevm.

 

2

1

1

000 den 150 kilometroya kadar

3

2

1

150 “      275                      

4

3

1

275 “      400                      

5

4

1

400 “      525                      

6

5

1

525 “      650                      

7

6

1

650 “      775                      

8

7

1

775 “      900                      

9

8

1

900 “      1025                   

 

                Bundan ziyade olan mesafeler dahi bu nisbet üzerine hesab olunur. 

                Zikrolunan müddetler hamul senedine kumpanya tarafından damga vazolunduğu tarihten itibaren cari olur eşyanın vürud ettiği posta ile veyahud doğrudan doğruya mürselünileyhe balada gösterilen müddetlerin inkızasından evvel haber verildiği halde mezkür müddetlere münkaziye olmamış nazarile bakılacaktır.

 

Seyriseri

 

Mülahazat

Yevm.

Kilometre hesabı ile buudu mesafe

Emtia ve eşyanın

1

000 dan 150 kilometreye kadar

teslimi ile alındığı

2

150 “      257                      

gün dahil hesab

3

257 “      400                      

edilecektir.

4

400 “      525                      

 

5

525 “      650                      

 

6

550 “      775                      

 

7

775 “      900                      

 

8

900 “      1025                   

 

 

 

Emtia ve eşya

                Madde 12-

                Emtia ve eşya evvela seyrisefer cetveli mucibince hattın vasat mevkifinde gece tavakkuf eden katarlar ile naklolunduğu ve saniyen doğrudan doğruya bir hat üzerinde naklolunmadığı halde seyrihafif için muayyen olan müddetlere bir gün seyriseri için tayin olunan müddetlere nısıf gün ilave olunur.

                Emtia ve eşyanın rüsumat memurları tarafından muayenesi zımnında gözeran eden saatler zikrolunan müddetlere dahil olmayıp fevkalgaye çok emtia ve eşya tevarüd ettiği veyahud halatı sair vukubulduğu halde emtia ve eşyaın teslim ve tesellümü hkkında olan müddetleri tadile kumpanyanın hak ve salahiyeti olacaktır emtia ve eşya savbı maksudda olan mevkife geldikte kumpanya bunun teslim ve tesellümüne dair olan müddetler maddesinden dolayı kat’an mes’ul olamaz.

Umuru nakliyenin inkıtaı

                Madde 13- Bazı halatı mücbir veyahud arıza ve hadiseler vukuundan naşı demiryolun umuru nakliyesu muvakaten sektedar veyahud munkati olur ise mürsil haylület eden manianın indifaına intiraz etmeksizin emtia ve eşyasını kumpanydan ahzü istirdada muhtar olub fakat şu şartla ki işbu emtianın naklini tehiye ve ihzar için kumpanyanın etmiş olduğu masarifi tazmin ve ifa ve mezkür emtianın demiryolu vasıtasile ne kadar mesafeye naklolunmuş ise anın iktiza eden ücreti nakliyesini tevsiye ve ita eyleyecektir.

Emtia ve eşyanın vusuile tesliminin ihbarı

                Madde 14- Kumpanya muvasalat mevkifinde hamule senedi ile anın natık olduğu emtia ve eşyayı senedi mezburda ismi muharrer olan murselünileyne teslim etmeğe mecburdur.

                Emtiayı geri almak veyahud sureti irsalini tahvil etmek için mürsil tarafından olacak taleb ve istidalar o emtianın senedi kumpanya nezdinde bulunmadıkca kabul olunmayacakdır.

                Herhangi bir mürsil emtia ve eşyasını istirdad veyahud sureti irsalini tahvil etmek ister ise katarların hini hareketinde kendisine verilmiş olan makbuz senedini kumpanyaya red ve iade etmeğe mecburdur.

                Berveçhi muharrer emtia ve eşyanın istirdadı veyahud sureti irslinin tahvili hakkında olacak taleb ve istidalar yalnız o misillü mtia ve eşyanın katarlara tahmil olunduğu mevkiflerde kabul ve is’af  olunur.

                Hamule senedi savbı maksuda vasıl olarak mürselünileyhe teslim olunduktan sonra kumpanya yalnız mürselünileyhin talimatına tabiiyet edib hamule senedinde münderci olan emtia ve eşyadan yalnız mürselünileyh tarafından mes’ul tutulur mtia ve eşyaın mevkife vürud ettiği posta veyahud doğrudan doğruya giden katarlar ile veyahud sair vasıta il mürselünileyhe haber verilecektir.

                Kumpanya demiryolun münasib görünen bilcümle mevkiflerinde küçük arabalar tertib edib bunlar mevkife ve mahalli mücavireye emtia nakledeceklerdir bu arabaların ücreti ledelhace bulundukları mevkiflere ilannameler ile teşhir ve ilan edilecekdir.

                Bu veçhile küçük araba tertib olunan bilcümle mevkiflerde kendilerine emtia ve eşya vaid olan zatlar emtiayi varideyi bu arabalar vasıtasile nakletmeğe mecbur bulunacaklardır.

                Fakat şu kadar var ki mezkür arabalara müracaat etmeyeceklerini vakti zamanile ve herhalde emtia ve eşyanın vusulünden evvelce eşya odasına beyan ve ihbar ettikleri halde bu mecburiyetten muaf olacaklardır.               Mürselünileyh olan zatlar bu keyfiyeti tahriren beyan etmeğe mecbudur ve olbabda verecekleri puslada mevzu imzaları nizamen musddak olmak lazım gelecekdir mevkifde veyahud mürselünileyhin hanesinde teslim olunmak üzere naklolunan eşyanın vürud etdiği haber verilmeyecekdir.

                Emtia ve eşya mevkife vasıl oldukda kumpanyaya verilmesi lazımgelen akçe tahsil olunduktan sonra yani derununda bulunan şylerin ücuratı nakliysinin tediye kılındığı içerisin şerh verilmiş olan hamule senedinin ibraz olunması üzerine mürselünileyhe teslim olunur.

                Emtia ve eşya mahalli mahsusda mürselünileyhe teslim olunur ve eshabinin eşyasını tenzil edeceği vagonlar usul ve merasimi atiyenin icra ve ifasından sonra tahsis olunan mahallere gidecekdir ki merasimi mezküre hususatı atiyeden ibaretdir.

                Evvela, emtia ve eşya tayin olunan saatde ve tarifenamelerde beyan olunan müddetler zarfında dairei mahsusasından ahzü kabzolunur mevkifde teslim olunmak üzere vürud eden eşya mahalli maksuda vusulü zamanından itibaren yine olmüddet zarfında sahibine teslim olunur.

                Saniyen eşyanın arabadan ihrac ve tenzili mürselünileyhe aid olduğ halde tarifenamede buna dair şeraiti mahsusa olmadıkça veyahud mukavelatı saire mevcud bulunmadıkca bunların ahzüteslimi için tarifanemelerde muayyen olan müddetler tebeddül etmez.

                Salisen mikdarı kumpanya tarafından kararlaşdırılacak olan Pazar ve tatil günleri zikrolunan müddetler dahil değildir.

                Rabian bir hamule senedinde münderic olan eşyanın yalnız bir mikdarı vürud edip diğer mikdarının vürudü teahhür ettiği halde vürud eden mikdarının hark ve istihlaki veyahud istimali hususuna mikdarı mütebakinin ademi vürudü mani olmadığı takdirde mürselünileyh olveçhile varid olan mikdarı eşyayı ahzükabızdan istinkaf edemeyecekdir. Binaenaleyh işbu nizamnamenin on yedinci maddesinde münderic olan ahkam ve şeraite halel gelmemek üzere mürselünileyh kendisine vürud eden mikdarı eşyanın ücuratı nakliyesini tediye ve ifa etmeğe mecburdur.

                Seyriseri katarlar ile nakloluan emtia ve eşyanın vürudu iki saat sonra mürselünileyhe ihbar olunarak tarifede münderic müddet zarfında ahzükabzolunur. Akşamüzeri alafranga saat altında sonra vürud eden eşya ertesi gün mürselünileyhe haber verilir.

                Madde 15- Evvela emtia ve eşya demiryolun ambarlarında ve rıhtım ve arabalarında mevzu iken katarların hareketinden evvel on üçüncü maddede beyan olunan halatın gayrı hallere mebni geri alındığı halde bunların tarihi tesliminden itibaren beher gün için tahmil ve tenzil masarifi ile mağaza ücretleri bittaman ahz ve tahsil olunacakdır.

                Emtia ve eşya demiryolu arabalarına tahmil ile naklolunur iken geri alınması kumpanyanın muvafakatine menut olub o misllü emtia ve eşyanın naklolunduğu mesafenin ücretinden başka bir de tazminat namile bir ücreti munzama ahzüistifasına kumpanyanın istihkakı olacakdır.

                Saniyen bir hamule senedinde muharrer emval ve eşya katarların hareket ettiği mevkife tamamen isal ve teslim olunmaz veyahud senedinin mantuku kafi veyahud makrufunu sıhhat olmaz ve binaenaleyh mevkifin eşya merkezi noksan olan emval ve eşyanın vürudüne veyahud mükemmel veya musahhah hamule senedatının irae ve itasına muntazır olur ise böyle bir kısmı mevkife teslim olunubda andan yirmi dört saate kadar noksanı ikmal veyahud muntazam ve mükemmel hamule senedi ibraz olunmayan emtia ve eşyadan kumpanyanın mağaza ücreti ahzına hak ve salahiyeti olacakdır.

                Emval ve eşya irsal edecek olanlar irsal eyliyecekleri emtia ve eşyaın tahmili için vagonlar siariş etdikleri halde bu babda muayyen olan müddetten yani yirmidört saatden ziyade olarak bir güna vukubulacak teahhura mukabil olmak üzere kumpanyanın talebi üzerine bir kefalet akçesi tevdi ve teslim edecekler ve hamule müddeti muayynei mezbure zarfında da demiryolu arabalarına tahmil ile kumpanya defterlerine kaydettirilmediği halde mezkur kefalet akçesi tevdi ve teslim edecekler ve hamule müddeti muayyenei mezbure zarfında da meriyloru arabalarına tahmil ile kumpanya defterlerine kaydettirilmediği halde mezkür kefalet akçesi tazminat amile kumpanyaya aid olacaktır.

                Emval ve eşyanın bir kısmı demiryolu arabalarına tahmil olunubda kusuru müddeti mezbura zarfında tahmil olunmaz ise kumpanya arabalara tahmil olunmuş olan kısım eşyayı tenzil ettirib ve zarar ve hasarı ve masairifi vakiası mürsiline aid olmak üzere ambarlarda hıfzedib bunun mahmul olduğu arabaları başka şeye kullanacaklardır.

                Salisen tayin olunan müddet zarfında sahibi tarafından ahzolunmayan eşyadan mağaza ücreti ahz ve tahsil olunur.

                Rabian demiryolu arabalarından tenzili mürselünileyhe aid olub da müddeti muayyenesi zarfında tenzil edilmeyen emval ve eşya zarar ve hasarı ve masarifi mürsil veyahut mürselünileyhe aid olmak üzere kumpanya mariftile arabalardan indirilib eshabından gerek mağaza ücreti veyahud demiryolu edevatını tatil ettiği için şeraiti mahsusa ile tayin kılınmış olan tazminat ahzolunur.

                Hamisen içerisinde emtia ve eşya bulunmasından dolayı muattal olan mağaza ücreti ve demiryolu edevatının bedeli icari tarifenameye nazaran tayin olunur.

Emval ve eşyanın teslimi hakkında olan mevami

                Madde 16- Mürselünileyh tarafından kabul olunmayan emval ve eşya ve mevkifde sahibine teslim olunmak üzere vürud edibde ahzı hakkında mürsil tarafından bir güna tedabire teşebbüs olunmamış ve müdeti muayyenesi inkızasında haber verilmemiş olan bilcümle eşya ve kumpanyaya hiçbir tealluku olmayan bazı esbab ve halatdan dolayı sahibine teslim ve itası münasib olmayan emval ve eşya zarar ve hasarı ve masarii vakıası mürsiline aid olmak üzere mevkifde hıfzolunacakdır zarar ve hasarı ve masarifi vakıası mürsiline aid olmak üzere bu misillü emtia ve emvali demiryolu vasıtasile naklinden dolayı vaki olan harç ve masarifini ahz ve istifa ederek bir mahzeni umumiyet veyahud bir hara mürsile teslim ve tevdi etmeğe kumpanyanın hak ve salahiyeti olacaktır.

                Emtia ve eşyayı mersulenin mürselünileyhe ita ve teslim olunmasına mani zuhur etdiği halde kendisine beyan ve ihbar olunduğu tarihden on dört güne kadar mürsil işbu emtia ve eşya hakkında bir güna tedabire teşebbüs etmez ise kumpanya bir misillü emtia ve eşyayı mürsiline iade ve isbal edib iadesi için iktiza eden ücreti nakliye ve masarifi saireyi kamilen ahzuistifa edecektir.

                Demiryolu işlemeyen mahallere veyahud henüz emtia ve eşya nakli için tahsis olunmamış olan mevkiflere isal edilmek üzere irsal olunan emtia ve eşya demiryolu vasıtasile naklolundukdan sonra savbı maksuda isballi için mürsilli tarafından tedabiri lazime ittihaz olunmadığı halde zarar ve hasarı ve masarifi vakıası mürsiline aid olmak üzere birvesile düşdükce iade ve irsal kılınacaktır.

                On altıncı maddede beyan ve tasrih olunduğu veçhile mürselünileyh tarafından kabul olunmayıb da bozulmağa müstaid olan eşya ve kıymetsiz bulunan emtia ve eşya kumpanya tarafından füruht olunub ücuratı nakliyesi tenzil olundukdan sonra kusur esmanı hasılası mürsili tarafından ahzolunmak üzere hıfzolunacakdır kumpanya zikrolunan şeraite tevfikan evvel amirde bir güna usul ve tedabir icrasına mecbur olmaksızın o misillü emval ve eşyayı füruht edecekdir.

                Nereye ita ve teslim kılınacağı meçhul olan emval ve eşya dahi bu veçhile füruht olunur demiryolu dairesi dahilinde bulunubda sahibi mechul olan bilcümle emval ve eşya hakkında birinci faslın otuz üçüncü maddesi ahkamı mucibince muamele olunur.

Kumpanyanın müddet ve derecesi mes’uliyeti

                Madde 17- On dördüncü maddede beyan olunduğu veçhile kumpanya emtia ve eşyayı ahz ve kabul etdiği tarihden mürselünileyhe veya gümrükde küçük arabalar müteahhidine ve muhazini umumiye idaresine veyahud on altıncı maddede beyan olunduğu veçhile mahsus bir mürsile teslim ve ita edeceği vakite kadar vukubulan bilcümle zayiat ve sakatatdan mes’ul olur.

                Fakat bir sebebi mücbireden munbais olan zayiat ve sakatatdan ve emtianın bozulmasından ve noksan bulunmasından ve aksamasından ve layıki veçhil denk edilmemiş olmasından ve eşyanın cins ve nev’inden neşet eden bazı halatı saireden kumpanya mes’ul değildir.

                Kumpanyaya tevdi olunan emtia ve eşya savbı maksuda vasıl oldukan sonr mürselünileyhe ita ve teslimi için muayyen olan müddetin inkızası tarihinden itibaren dört hafta geçmedikçe o misillü eşyaya zayi nazarile bakılamaz emtia ve eşya küçük yol arabaları müteahhidine teslim ve tevdi olunduğu veyahud hamule senedinde muharrer olan mürselünileyhe veya adamlarına veyahud onun tarafından gönderilecek adamlara teslim edildiği veyahud ücuratı nakliyesi tediye kılındığı anda kumpanyanın o emval ve eşya üzerinde olan mes’uliyeti zail olacakdır.

                Emtia ve eşyaca vukubulacak sakatat için tazminat eşyanın teslimi tarihinden itibarn dört haftaya kadar dava edilmek lazım gelir işbu zayiat ve sakatat malın teslimini müteakiben tahkik olunmadıkça ve müddei dahi hasaratın eşya kumpanya nezdinde bulunduğu vakit vaik olduğu isbat etmedikce olbabda olan dava mesmu olamaz emtia ve eşya zaiyatı davası emtianın teslim olunması lazım gelen tarihden altı maha kadar ikame edilmek lazım gelir.

                Dermeyen olunduğu tarihden itibaren bir seneye kadar bir güna netice verilmeyen zarar ve ziyan davaları keenlemyekün hükmünde addolunub hiçbir hüküm ve tesiri olmayacakdır emtia ve eşyaca bir güna zayiat ve sakatat zuhur etdikce kumpanya olbabda ariz ve amik icrayı tahkikat edip neticei tedkikat müddediye beyan ve iş’ar olunacakdır.

                Kumpanya ziya olan emval ve eşya için iktiza eden tazminatı kumpanyaya iade ile malını istirdad etmek şartını dermeyen edebilecekdir.

                Bu misillü emval ve eşya bulunduğu mevkifden sahibine meccanen nakil ve iade olunur. Müddei tarafından dermeyan olunan şartı sabıkı havi bir kıt’a sened tanzim olunub kumpanya tarafından kendisine ita olunacakdır.

Demiryolu uğramıyan mahallere isal olunmak üzere demiryolile naklolunan emtia ve eşya hakkında kampanyanın derecei mes’uliyeti

                Madde 18- Kumpanya demiryolu uğramayan mahallere isal edilmek üzere kendisine teslim olunan emtia ve eşyanın yalnız mevkife teslim olunduğu tarihden demiryolun öte tarafındaki mevkife isali vaktine kadar bunların her güne zayiat ve telefatından mes’ul olur.

                        Madde 19- Kumpanya evvela emtia ve eşyanın kırılması ve kuruması ve akması ve emir ve çelik ve çinkoun paslanması hususlarından ve kesme taşların ve daha sair bu misillü denk edilmemiş olan eşyaca vukubulacak sakatat ve saireden ve bahusus hamizi kibriti yani tizab ve sair bu misillü müsteidi iltihab olan müfredatı kimyeviden ve ağaçdan mamul edevat ve mefruşat ve esası beytiye billur ve dökme avanı ve dolu veyahud boş büyük ve küçük destileden ve büyük şişelerden ve kelle şekeri ve sair kırılması mümkün olan eşyadan ve zahirde bir güna sakatlığı görülmeyen fıçıların aralıklarından maiyatın akmasından ve ekşiyib kokmas mümkün olan ve sıcak ve soğukdan bozulan maiyat ve sair levazımatdan ve taze ve tuzlu balıkların ve istiridye ve kuruyemişlerin vezin ve mikdarının tenakus etmesinden mes’ul değildir.

                Üzeri açık vagonlar ile nakil ve isbali münasib olan ahmalin cinsi tayin olunacakdır. Mürsil bu misillü emtia ve eşyasını üzeri kapalı veyahut tenteli arabalar ile nakil etdirmeği azu etdiği halde hamulesinden de tasrih ederek bir ücreti munzamme tediye ve ifasına mecburdur.

                Salisan kumpanya layıkı veçhil denk edilmediği hamule senedinde muharrer olan ve hakikaten kafi surette denk edilmemiş olan emtia ve eşyanın zayiat ve telefatından dahi mes’ul değildir.

                Rabian kumpanya mürsili tarafından demiryolu katarlarına tahmil olunub fena suratle tahmil edilmiş olan emtia ve eşyanın vukubulacak zayiatından dahi mes’ul değildir.

                Mürsil ve ürselünileyh olanlar emtia ve eşyalarını kendileri demiryolu arabalarına tahmil ve anlerden tenzil ederken araalarda bir güna zarar ve hasar vukubulur ise anlerde mürsil ve mürselünileyh mes’ul olur.

                Hamisen emtia ve eşyanın yanında bir adam bulunubda emtiaca vukubulacak zayiat ve telefatı men’e muktedir olduğu halde kumpanya o misillü eşyanın zayiat ve telefatından mes’ul olamaz.

                Sadisen kumpanyanın mes’uliyetini iltizam edecek olan halattan neş’et eden bilcümle zayiat ve telefat birinci fıkradan beşinci fıkraya kadar tasrih edilmiş isde aksi hal delaili kafiye ile sabit olduğu halde kumpanya hakkında baisi mes’uliyet olur.

                Sabian emtia ve eşyanın vezninde tenakusu caiz olan mikdar esnayi tarihde tenakusu mikdarı emtia namile işbu nizamnameye zeyledilmiş olan cedvelde gösterilmişdir.

Tazminat

                Madde 20- Kumpanya tarafından iktizayı halde verilecek olan tazminat bervechi ati hesab olunur şöyle ki evvela demiryolu kumpanyasına tevdi ve teslim olunan emtia ve eşyanın bir parçası veyahud kaffesi zayı olduğu halde verilmesi lazım gelen tazminat o emtianın pazarda kıymeti hakikiyesine ve bu suret olmadığı halde o cinsden mataın mevkifde mürselünileyhe teslim olunacağı vakit o mevkifin pazarında kaç kuruş olduğu ledettahkik ana göre hesab olunub verilecekdir.

                Mal sahibi zayi olan emtianın kıymetini beyan ve ifade edip isbatı müddia zımnında evrak v esenedatı lazıme ibrazına dahi mecburdur işbu tahmin ve takdir üzerine tayin kılınan tazminattan gümrük rüsumatı ve ücuratı nakliyesi ve zayi olmamış olsa vukubulması lazım gelen masarifi saire tenzil olduktan sonra kusuru müddeiye tamamen tediye ve ifa olunacakdır.

                Saniyen fakat zayi olan emtia ve eşyanın pazarda bahası nihayet beher kilgoramı mecidiye akçe olarak iki yüz yetmiş kuruşdan ziyade olmayacağından verilecek tazminatın mikdarı bu nisbeti tecavüz etmeyecekdi meğer ki zikrolunan mikdardn ziyade bdl ile sigorta edilmiş olduğu hamule senedinde musarrah ola.

                Zayi olan emtia ve eşyanın evvelce ziyade kıymet üzerine sigorta edilerek tarifename mucibince ilave larak sigorta resmi alındığı takdirde verilecek tazminatın mikdarı müddeti tarafından beyan olunan mikdarı kıymete kadar ibla olunacaktır.

                Emtia ve eşyaca bazı güne sakatlık vukuunda o misillü emtia ve eşyanın zayi olan kıymetine tekabül edecek derecede tazminat ita kılınır işbu zayiat balada beyan olunan birinci ve ikinci ve üçüncü fıkralar ahkamına tevfikan tayin ve takdir olunur.(1)

Eşyanın teslimine dair müddetler hakkında mus’uliyet

                Madde 21- Emtia ve eşyanın mürselünileyhe tesliminde bazı teahhurat vukubularak bundan bazı güna zarar ve hasar vaki olur ise kumpanya işbu teahhuratın ictinab okunmak kabil olmayan bazı esbab ve halata mübteni olduğunu isbat etmedikçe o misillü zarar ve hasardan mes’ul olur.

                On dokuzuncu madde hükmünce emtia ve eşya iktizasına göre ya küçük yük arabaları müteahhidine veyahud mürselünileyhe veya adamlarına ve anın tarafından gönderilen adama teslim ve ita kılındığı gibi kumpanyanın mes’uliyeti zail olur.

                Ya ücuratı nakliyesinin ademi ifasından veya bir sene geçdikten sonra reddolunmasından veyahud ücuratı tediye ve ifa kılınmamasından naşi tesliminde taahhurat vukubulan emtia ve eşyanın ahz ve istirdadına sahibinin hak ve salahiyeti kalmaz.

                Meskur bir sene müddet eşyanın teslim olunduğu günün akşamından itibaren veya teslim olunmadığı halde teslimi için muayyen olan müddetin inkizasından itibaren cari olur.

Eşyanın müddeti muayyenesi zarfında teslim olunmamasından dolayı  iktiza eden tazminatın mikdarı

                Madde 22- Emval ve eşyanın kumpanya tarafından sahibine iade ve tesliminde teahhurat vukubulduğu halde müddei bu teahhurattan dolayı duçar olduğu zarar ve ziyanı isbat zımnında edillei lazıme ibrazına mecburdur.

                Müddeiye verilecek tazminat eşyanın tesliminde vukubulan teahhur kırk sekiz saati mütecavuz olmadığı halde hiçbir veçhile ücuratı nakliyenin nifsını ve bu teahhur kırk sekiz saatden ziyade olmadığı halde ücuratı nakliyenin mecmuu mikdarını tecavuz edemeyecektir.

ÜÇÜNCÜ FASIL

                İşbu nizamnamenin veyahut tarifelerin tesfir ahkamından ve sureti icrasından dolayı yolcu ve mürsil ve mürselünileyhler ile kumpanya beyninde vukua gelecek münazaat demiryolu umuru nakliyesi müdiriyeti makamından veya taleb ve iddia olunan meblağ beş bin kuruşdan ziyade olmadığı halde demiryolu müfettişliği makamında herbiri tarafından intihab olunacak iki hakemden mürekkeb bir muhtelit komisyon marifetile faslu rü’yet olunacakır ve hakemlerin krarı hiçbir vasıta ile kabili itiraz olmayıb tamamen mecburiulicra olacakdır işbu hakemler beyninde tesavii ara vaki oldukda bunlar yeniden bir hakemi salis intihab ve tayin edeceklerdir.

DÖRDÜNCÜ FASIL

                İşbu nizamname canibi saltanatı seniyeden kabul ve tasvib buyrulmuş olduğundan kumpanya esmanı hasılası ile masarifi tabiyesi tesviye edilmek üzere işbu nizamnamenin nüsahı matbuasın ıherkese füruht decek ve bunun ahkamı mündericesince lüzum ve ifadesi görülen tadilatın icrası caiz olacaktır.


Emtia ve eşyanın akması veyahud kuruması ile tenakusu hakkında

 kumpanyaca kabul olunan mikdarları havi cetveldir.

Akmak ile vukubulan tenakus

 

Nihayet

mikdar

Bundan

sonra

beher

kilometrede

Yüzde

İkiyüz

kilometreye

kadar

Yüzde

 

 

Emtia ve eşyanın esamisi

5 Yazın

4 Kışın

1

2

Fıçı ile naklolunan rakı ve müstirak ve arpa meyve şarabı ve adi şarab ve sirke suyu

6 Yazın

4 Kışın

1

2

Yağ ve Hülasalar

5 Yazın

4 Kışın

1

1

Şeker pekmezi ve bal

3 Yazın

3 Kışın

1

1

İçyağı ve domuzyağı ve şarab ve müskirat ve katran.

 

Kurumak ile hasıl olan tenakus

4 Yazın

3 Kışın

1

2

Boya ağacı ve bunun tozu ve kök ve harib ağacı sünger mantar ve denkedilmiş paçavra ve boynuz

4 Yazın

5 Kışın

1

2

Yulaf ve yağlı hububat

4 Yazın

3 Kışın

2

2

Hublon ve kaba kenevi kabaşeker yün köherçile zamğ.

3 Yazın

2 Kışın

1

1

Buğday, arpa, çavdar, pirinç iki kat torbalar içinde yağlı hububat dakik, kuru sebze, kuru zift, malzemei bakkaliye, ve aktariye ve fıçıya bastırılmış şikore ve recvaz ve denklere basdırılmış pamuk, dökme demir, kaba demir ve müstamel kurşunlar.

 

Bazı eşyaya mahsus tenakus

 

 

1

Adi tuz madin tuzu milhi zai

6

 

1

Kestane

 

Umuru nakliye şartnamesine B harfile zeyledilmek üzere işbu nizamname kabul ve tasdik olunmuştur.

 

RUMELİ DEMİRYOLLARININ UMUMİ NAKLİYESİ HAKKINDA

NİZAMNAMEYE EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN

KANUNUN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ

GÖSTERİR ÇİZELGE

 

Kanun No

Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler

Yürürlüğe giriş tarihi

3259

-

24/6/1937

4341

-

31/12/1942

 


RUMELİ DEMİRYOLLARI İŞLETME NİZAMNAMESİNİN

ZİYA VE HASAR TAZMİNATINA MÜTEALLİK BİRİNCİ

BAB 29, 37, 42 VE İKİNCİ BAB 20 NCİ

MADDELERİNDEKİ HADLERİN

TADİLİNE DAİR KANUN

                Kanun Numarası                : 3259

                Kabul Tarihi                         : 14/6/1937

                Yayımlandığı R. Gazete     : Tarih: 24/6/1937               Sayı: 3639

                Yayımlandığı Düstur          : Tertip 3               Cilt: 18                   Sayfa: 1405

                Madde 1- 1042 numaralı kanunun 4 üncü muvakkat maddsi ile meriyeti kabul edilmiş olan Rumeli Demiryolları İşletme Nizamnamesinin birinci bab 29, 37, 42 ve ikinci bab 20 nci maddelerinde ziya v ehasara uğrıyan bagaj, eşya ve hayvanat bedellerine mukabil verilecek tazminat için tesbit edilen azami hadlher on 10) misline iblağ edilmiştir.

                (Ek fıkralar: 25/12/1942-4341/1 md.)

                Ancak aşağıda yazılı munzam ücret verilmek şartıyla malın demiryollarına tesliminde gönderen tarafından malın hakiki değerini geçmemek üzere beyan edilen kıymetin tazmini istenebilir.

                Bu takdirde:

                A) Malın tamamiyle ziyai veya hasara uğraması halinde beyan edilen kıymet tazminat olarak verilir.

                B) Malın bir kısmı zayi olur veya hasara uğrarsa beyan edilen kıymetten kalan kısma isabet edecek miktar Demiryolları İdaresince tahkik ve tevsik edilerek indirilir ve kalanı verilir.

                Buna mukabil Demiryolu İdaresince alınacak bu munzam ücret her on kilometre ve kesri için beyan edilen kıymetin on binde birini geçemez.

                Şu kadar ki her muamelede alınacak munzam ücret otuz kuruştan aşağı olamaz.

                Madde 2- Birinci maddede yazılı tazminat emsali Türkiye dahilindeki bütün demiryollarında tatbik olunur.

                Madde 3- Bu kanun neşri tarihinden muteberdir.

                Madde 4- Bu kanun hükümlerin icraya Nafıa Vekili memurdur.



(1) Bu maddedeki hadlerin on katına yükseltildiği 14/6/1937 tarih ve 3259 sayılı Kanunun 1 inci maddesinde hükme bağlanmıştır.

(1) Bu maddedeki hadlerin on katına yükseltilmesi konusunda 14/6/1937 tarih ve 3259 sayılı Kanun ile 25/12/1949 tarih ve 4341 sayılı Kanuna bakınız.

(1) Bu maddedeki hadlerin on katına yükseltildiği konusunda 14/6/1937 tarih ve 3259 sayılı Kanun ile 25/12/1942 tarihli ve 4341 sayılı Kanuna bakınız.

 

(1) Bu maddedeki hadlerin on katına yükseltilmesi konusunda 14/6/1937 tarih ve 2359 sayılı Kanun ile 25/12/1942 tarih ve 4341 sayılı Kanuna bakınız.

Döküman Arama

Başlık :

Kapat